ას-1191-1211-2011 8 დეკემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ლ. ქ-ა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. ქ-ა, ლ. გ-ა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ მესაკუთრედ აღიარება, საჯარო რეესტრში არსებული ჩანაწერის გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ქ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ქ-ას, ლ. გ-ას, მარტვილის მუნიციპალიტეტის ტ-ის საკრებულოსა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მარტვილის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ მესაკუთრედ აღიარებისა და საჯარო რეესტრში არსებული საკომლო ჩანაწერის გაუქმების შესახებ.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

მარტვილის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მარტვილის განყოფილების 2010 წლის 22 აპრილის უფლების რეგისტრაცია, რომლითაც მარტვილის რაიონის სოფელ ტ-ში მდებარე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების (საკარმიდამო) მიწაზე მესაკუთრეებად დარეგისტრირდნენ გ. ქ-ა, დ. ქ-ა, ლ. ქ-ა და ლ. გ-ა. გ. ქ-ას და ლ. გ-ას დაეკისრათ ლ. ქ-ას სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 100 ლარის სოლიდარულად გადახდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება გ. ქ-ამ და ლ. განსახურდიამ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ლ. ქ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სასამართლომ მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 122-ე და 125-ე მუხლების თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის ქონება კომლის წევრებს თანაბარწილად, თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნოდათ. ამჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, იმ ურთიერთობის მიმართ, რომლებიც წარმოიშვა სამოქალაქო კოდექსის ძალაში შესვლამდე, ამ კოდექსის ნორმები გამოიყენება 1997 წლის 25 ნოემბრიდან წარმოშობილი უფლებებისა და მოვალეობების მიმართ.

პალატამ განმარტა, რომ 1993 წლამდე საქართველოში არსებობდა საკოლმეურნეო კომლი. «საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ” მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის ¹949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1992 წლის 21 ოქტომბრის ¹29 დეკრეტის საფუძველზე, 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა. შესაბამისად, ქონება, რომელიც კომლს და ამავდროულად კომლის წევრებს ეკუთვნოდა გახდა იმ პირთა საერთო თანასაკუთრება, რომლებიც 1992 წლის 21 ოქტომბრისათვის კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ. აღნიშნულ ქონებაზე გავრცელდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი.

პალატამ უდავოდ მიიჩნია, რომ უძრავი ქონება კომლის საკუთრებას წარმოადგენდა, შესაბამისად, ზემოხსენებული ნორმატიული აქტების საფუძველზე 1993 წლის 25 თებერვლისათვის ეს ქონება უკვე ლ., გ., დ. ქ-ებისა და ლ. გ-ას თანასაკუთრება იყო და მასზე ვრცელდებოდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი.

1993 წლისათვის მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 44-ე მუხლის, 120-ე მუხლის შესაბამისად, საერთო წილად საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის სარგებლობის წესის განსაზღვრაზე, მათ შორის, რეალურად გამოყოფის თაობაზე შეთანხმება მოითხოვდა სანოტარო წესით დადებას და აღმასრულებელ ორგანოში რეგისტრაციას.

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილით, მე-4 და 103-ე მუხლებით და ჩათვალა, რომ ლ. და გ. ქ-ების, საკრებულოს გამგებლისა და პრეს სპიკერის მიერ ხელმოწერილი 1993 წლის 25 თებერვლის აქტი, რომლის თანახმადაც გ. ქ-ამ მისივე მოთხოვის საფუძველზე დედის, ლ. ქ-ასაგან მიიღო ერთსართულიანი სახლი ორი ოთახით და 3000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი შუქური თოდუას ოჯახის წინ გამავალი ქუჩის გასწვრივ, არ წარმოადგენს კანონით გათვალისწინებულ სათანადო მტკიცებულებას უძრავი ქონების გაყოფისა და მასზე უფლების დადგენის შესახებ.

გარდა ამისა, 2010 წლის 3 მაისის ჩუქების ხელშეკრულების შეფასებისას პალატამ აღნიშნა, რომ, მართალია, აქტი ბათილია, მაგრამ მისი შედგენის დროისათვის, მასზე ხელმომწერმა მხარეებმა გამოხატეს ნება, თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება გადასცემოდა გ. ქ-ას. ამდენად, სადავო უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების თაობაზე მხარეთათვის ცნობილი იყო.

პალატის განმარტებით, ვინაიდან 1993 წლამდე, მარტვილის რაიონის სოფელ ტ-ში 1 ჰა სასოფლო-სამეურნეო სადავო მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა ეკუთვნოდა იმ დროისათვის კომლში რეგისტრირებულ წევრებს _ ლ., გ., დ. ქ-ებსა და ლ. გ-ას, საერთო ქონება გადაეცათ პირად საკუთრებაში თანაბარწილად. აღნიშნული გარემოება წარმოადგენს სადავო უძრავ ქონებაზე მათი თანასაკუთრების უფლების აღიარებისა და საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის საფუძველს. შესაბამისად, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მარტვილის განყოფილების მიერ 2010 წლის 22 აპრილს განხორციელებული უფლების რეგისტრაცია, რომლითაც მარტვილის რაიონის სოფელ ტ-ში მდებარე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების (საკარმიდამო) მიწაზე მესაკუთრეებად დარეგისტრირდნენ გ., დ., ლ. ქ-ები და ლ. გ-ა კანონშესაბამისია და მისი გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ლ. ქ-ამ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ უგულებელყო ის ფაქტი, რომ სოფელი ტ-ი მიწის რეფორმამდე შედიოდა ჭ-ის ჩაის საბჭოთა მეურნეობაში და მასში მცხოვრები ის მოქალაქეები, რომლებიც დასაქმებული იყვნენ ჩაის საბჭოთა მეურნეობაში ითვლებოდნენ მუშა-მოსამსახურეებად. ამდენად, ლ. ქ-ას ოჯახი არასოდეს არ წარმოადგენდა კომლს და დღეისათვის იგი კანონით დადგენილი წესით საჯარო რეესტრის სამსახურში საკომლო მეურნეობად რეგისტრირებული არ არის. მოსარჩელე ლ. ქ-ა მისი მეუღლე ა. ქ-ას გარდაცვალების შემდეგ არის დანაშთი სამემკვიდრეო ქონების პირველი რიგის მემკვიდრე, როგორც მისი შვილები და სამკვიდრო ქონების გაყოფა აღნიშნული ოჯახიდან უნდა მოხდეს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი მემკვიდრეობის სამართლის ნორმების მიხედვით.

ამდენად, მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ არ გაარკვია, იყო თუ არა ნამდვილად ლ. ქ-ას ოჯახი სამეურნეო კომლი და ასეთის დადგენის შემთხვევაში იგი არ მიიღებდა მცდარ გადაწყვეტილებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით ლ. ქ-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ლ. ქ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ლ. ქ-ას უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2011 წლის 15 და 24 ოქტომბერს მ. კ-სა და ნ. ჯ-ას მიერ გადახდილი 830 ლარის 70% _ 581 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ლ. ქ-ას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ ლ. ქ-ას (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» მ. კ-სა და ნ. ჯ-ას მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 581 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.