ას-1201-1221-2011 8 დეკემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ თ. კ-ი, ს. დ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ე. ყ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ მესაკუთრედ აღიარება, უძრავი ნივთის საკუთრებაში აღრიცხვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ე. ყ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. კ-ისა და მის მეუღლე ს. დ-ის მიმართ და მოითხოვა მეუღლეთა თანასაკუთრებად საჯარო რეესტრში აღრიცხულიყო ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქ.ბათუმში, ... დასახლების ¹4 სახლში მდებარე ¹6 ბინა, ხოლო აღნიშნული ქონების 1/3 ნაწილი საკუთრების უფლებით დაფიქსირებულიყო თ. კ-ის სახელზე.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ე. ყ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილებით თ. კ-ისა და ს. დ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ე. ყ-ის სასარჩელო მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თ. კ-ი ცნობილ იქნა ქ. ბათუმში, ... დასახლების ¹4-ში მდებარე ¹6 ბინის 1/4 ნაწილის თანამესაკუთრედ და აღნიშნული ქონების 1/4 საჯარო რეესტრში აღირიცხა თ. კ-ის საკუთრებად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი:

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილებით, მოპასუხე თ. კ-ს ე. ყ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 3280 აშშ დოლარის გადახდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში და 2010 წლის 13 მაისს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

მოვალე თ. კ-მა ნებაყოფლობით არ შეასრულა სასამართლოს გადაწყვეტილება, არ გადაიხადა გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხა, რის გამოც მოსარჩელემ, იძულებითი აღსრულების მიზნით, 2010 წლის 30 ივლისს მიმართა აჭარის სააღსრულებო ბიუროს.

აჭარის სააღსრულებო ბიუროს მიერ მოძიებულ იქნა მოვალის ქონებრივი მდგომარეობა და დადგინდა, რომ თ. კ-ის სახელზე უძრავი ქონება ან წილი საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით არ იყო რეგისტრირებული.

მხარეებმა დაადასტურეს და სადავო არ გამხდარა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოპასუხეები თ. კ-ი და ს. დ-ე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებიან 1989 წლიდან, ხოლო 1991 წლიდან დღემდე ცხოვრობენ ქ. ბათუმში, ... დასახლება ¹4-ში მდებარე ს. დ-ის სახელზე რიცხულ ¹6 ბინაში.

საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, აღნიშნული ბინა 1993 წლის 11 ივნისის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე ირიცხება მისი მეუღლე ს. დ-ის საკუთრებაში.

პალატამ დამატებით განმარტა, რომ საქართველოს ნოტარიუსთა პალატისაგან გამოთხოვილ, სანოტარო საქმეში არსებული საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობაში დაფიქსირებულია, რომ პრივატიზაციის დროისათვის სადავო ბინაში რეგისტრირებული იყო სამი წევრი, მათ შორის, 1992 წლიდან რეგისტრირებული იყო მოპასუხე თ. კ-ი, როგორც ძირითადი დამქირავებლის, ს. დ-ის მეუღლე.

საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებით, საცხოვრებელი ბინის პირადი ¹144 სააღრიცხვო ბარათის ასლით დგინდება, რომ ქ. ბათუმში, ... დასახლების ¹4-ში მდებარე ¹6 ბინის მაცხოვრებლებს 1992 წლისათვის წარმოადგენდნენ ს. დ-ე, მისი მეუღლე თ. კ-ი, შვილები _ 1990 წელს დაბადებული მ. დ-ე და 1991 წელს დაბადებული ლ. დ-ე.

1993 წლის 11 ივნისს ქ.ბათუმში, ... დასახლება ¹4-ში მდებარე ¹6 ბინის პრივატიზაციის მიზნით, თ. კ-მა სანოტარო წესით დაადასტურა განცხადება, სადაც დააფიქსირა: ,,თანახმა ვარ, რომ ბინა გაკერძოვდეს ჩემს მეუღლეზე, ს. მ.ის ძე დ-ეზე.”

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლის, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის დადგენილების მე-2 და მე-5 პუნქტების შინაარსიდან გამომდინარე, პრივატიზებულ ბინაზე საკუთრების უფლება მიეცემა ყველა იმ პირს, რომელსაც ბინის პრივატიზების დროისათვის საცხოვრებელ ფართზე უფლება მოპოვებული ჰქონდა. ამასთან, დადგენილების მეორე პუნქტით გათვალისწინებული თანხმობა გამოხატავს, მხოლოდ ბინის ერთ-ერთი დამქირავებლის მესაკუთრედ აღრიცხვაზე თანხმობას და არა საკუთრების უფლებაზე უარის თქმას. პრივატიზების ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრების რეგისტრაციის ფაქტი არ ნიშნავს საკუთრების უფლების გასხვისებას მხოლოდ მასზე.

აღნიშნული დადგენილებით სახელმწიფომ საკუთრების უფლება მიანიჭა ბინის ყველა დამქირავებელს და თუ ამ უკანასკნელს დადგენილი წესით უარი არ განუცხადებია საკუთრებაზე, იგი ბინის მესაკუთრეს წარმოადგენს, მიუხედავად იმისა, წარმოადგენს თუ არა იგი პრივატიზების ხელშეკრულების მხარეს.

პალატის განმარტებით, თუ პირი პრივატიზების პერიოდში ამოწერილი არ ყოფილა სადავო ფართიდან, ასევე არ ყოფილა ცნობილი ფართზე უფლებადაკარგულ პირად, ასეთი პირის მოთხოვნა, ცნობილ იქნეს სადავო ბინის თავისი კუთვნილი წილის მესაკუთრედ სამართლებრივად გამართლებულია.

ამდენად, სააპელაციო პალატამ დასაბუთებულად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხე თ. კ-ი წარმოადგენს ქ.ბათუმში, ... დასახლება ¹4-ში მდებარე ¹6 ბინის თანამესაკუთრეს.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ 1993 წლის 11 ივნისს, სადავო უძრავი ნივთის პრივატიზაციის მიზნით, თ. კ-მა სანოტარო წესით დადასტურებული განცხადებით მის მეუღლე ს. მ.ის ძე დ-ის სასარგებლოდ უარი განაცხადა საკუთრებაზე, რის შედეგადაც სადავო უძრავი ქონების ერთადერთი მესაკუთრე ს. დ-ეა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 103-ე, 105-ე, 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ქ. ბათუმში, ... დასახლება ¹4-ში მდებარე ¹6 პრივატიზიციით, საკუთრების უფლება გადაეცა 4 ფიზიკურ პირს. ამდენად, თ. კ-ის წილმა თანასაკუთრებაში შეადგინა არა 1/3, არამედ 1/4 ნაწილი.

სააპელაციო პალატამ ასევე ვერ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო ქონება წარმოადგენდა ჩუქების გზით მიღებულს, რაც გამორიცხავდა ამ ქონების მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიჩნევის შესაძლებლობას.

აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატამ განმარტა, რომ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების უსასყიდლო პრივატიზებით, მართალია, სახელმწიფო აღნიშნულ ქონებას უსასყიდლოდ გადასცემს მოქალაქეს, მაგრამ ეს ურთიერთობა არ არის სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ჩუქების სახელშეკრულებო ურთიერთობის იდენტური.

საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-5 პუნქტიდან გამომდინარე, სასამართლომ განმარტა, რომ სახელმწიფომ როგორც დამქირავებელს, ისე მისი ოჯახის წევრებს მისცა საშუალება, გამხდარიყვნენ ბინის მესაკუთრეები, ამიტომ სამართლებრივად ქონებაზე უფლება მოპოვებული აქვს არა მარტო იმ პირს, რომლის სახელზეც განხორციელებულია პრივატიზება, არამედ იმასაც, ვინც პრივატიზების დროისათვის დამქირავებელი ან მისი ოჯახის წევრი იყო. აღნიშნული ნორმატიული აქტი არ აყენებს საცხოვრებელი სახლის (ბინის) არც ერთ დამქირავებელს ან მის ოჯახის წევრს პრივილეგირებულ მდგომარეობაში. განსახილველი ნორმატიული აქტის თანახმად, საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან მისი ოჯახის წევრები გამოთქვამენ ნებას, თავისი კონსტიტუციური უფლების რეალიზაციის მიზნით, საკუთრებაში მიიღონ საცხოვრებელი სახლი (ბინა), რომელიც მათ გადაცემული ჰქონდათ სარგებლობაში.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ საცხოვრებელი სახლის უსასყიდლოდ გადაცემის ხელშეკრულებით დანარჩენ ოჯახის წევრებს წარმოეშობათ უფლება, საკუთრების უფლება დაარეგისტრირონ საჯარო რეესტრში (შესაბამის წილის გათვალისწინიბით).

სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე, 316-ე და 311-ე მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ, ვინაიდან, არსებობდა თ. კ-ისათვის ე. ყ-ის სასარგებლოდ თანხის დაკისრების გადაწყვეტილება, ხოლო მისი აღსრულება ვერ ხერხდებოდა იმ მიზეზით, რომ თ. კ-ი არ ახდენდა მისი უფლების რეალიზაციას და საჯარო რეესტრში უძრავი ნივთის საკუთრებაში რეგისტრაციას, სასარჩელო მოთხოვნა საფუძვლიანია.

პალატამ დამატებით განმარტა, რომ თ. კ-ის წილი უძრავ ქონებაში შეადგენდა 1/4–ს, სასარჩელო მოთხოვნა ნაწილობრივ დასაბუთებული იყო და ნაცვლად 1/3 ნაწილისა, თ. კ-ი წარმოადგენდა ქ.ბათუმში, ... დასახლება ¹4-ში მდებარე ს. დ-ის სახელზე რიცხული ¹6 ბინის 1/4 თანამესაკუთრეს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება თ. კ-მა და ს. დ-ემ გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ე. ყ-ის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პელატამ არასწორად განმარტა კანონი. 1993 წელს თამარ კიკალეიშვილმა თანხმობა განაცხადა, ბინა საკუთრებაში გადაცემოდა მის მეუღლე ს. დ-ეს, რომლის სახელზეც ბინა რეგისტრირებულია 17 წლის განმავლობაში. მას, როგორც მესაკუთრეს, სადავო ნივთზე საკუთრების უფლება მოპოვებული აქვს კანონით და ხანდაზმულობით.

სამოქალაქო კოდექსის 1162-ე მუხლის თანახმად, ს. დ-ეს აღნიშნული ქონება მიღებული აქვს პრივატიზაციის გზით (ჩუქებით), შესაბამისად, იგი არ წარმოადგენს მეუღლეთა თანასაკუთრებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით თ. კ-ისა და ს. დ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა თ. კ-ისა და ს. დ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებ _ თ. კ-სა და ს. დ-ეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით თ. კ-ის მიერ 2011 წლის 31 ოქტომბერს გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ე. ყ-ეს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 29 ნოემბრის ¹ა-4446-11 მოსაზრებაზე დართული დოკუმენტის ქსეროასლები 3 ფურცლად, ვინაიდან აღნიშნული ასლები საქმეში ერთხელ უკვე წარმოდგენილია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. კ-ისა და ს. დ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

თ. კ-სა (პირადი ¹...) და ს. დ-ეს (პირადი ¹...) დაუბრუნდეთ შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» თ. კ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

ე. ყ-ეს დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 29 ნოემბრის ¹ა-4446-11 მოსაზრებაზე დართული დოკუმენტის ქსეროასლები 3 ფურცლად.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.