ას-1215-1235-2011 12 დეკემბერი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ თ. თ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ი. თ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. თ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. თ-ისა და მ. ფ-ის მიმართ ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: ქორწინებამდე 1997 წლის 25 ოქტომბერს შეიძინა ქ.თბილისში, რ-ის ქუჩა ¹8 კორპუსში მდებარე ¹23 ბინა, ხოლო 1997 წლის 11 ნოემბერს, ქ.თბილისში, რ-ის ქუჩა ¹8 კორპუსში, მდებარე ¹22 ბინა. ერთად ცხოვრების პერიოდში და ი. თ-ესთან ერთად შეიძინა შემდეგი უძრავი და მოძრავი ქონება: ოთხი მიწის ნაკვეთი მ-ში, მაღაზია დამხმარე ფართით, ავტომანქანა „მერსედეს ც-180”, აგრეთვე, ა-ის ქუჩა ¹8-ში მდებარე ბინა. მითითებული უძრავი და მოძრავი ქონების უდიდესი ნაწილი, ყოფილი მეუღლის თხოვნის საფუძველზე, გაფორმდა მის სახელზე, ნაწილი მის ქალიშვილებზე წინა ქორწინებიდან, ნაწილი კი, საერთო არასრულწლოვანი შვილის, ლ. თ-ისა და მის სახელზე. რაც შეეხება შვილებს წინა ქორწინებიდან, მათ სახელზე არაფერი გაფორმებულა, მ-ში შეძენილი ოთხი მიწის ნაკვეთიდან 1600 კვ.მ გაფორმდა ი. თ-ის სახელზე, მის სახელზევე გაფორმდა მეორე 200 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მესამე 400 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ჯერ გაფორმდა ყოფილი მეუღლის დედის, ნ. ჩ-ის, სახელზე, ხოლო მოგვიანებით ი. თ-ის ქალიშვილების, ს. და თ. მ-ების სახელზე. მხოლოდ მეოთხე მიწის ნაკვეთი, რომლის ფართია 200 კვ.მ მან გადაიფორმა. 2009 წლის 9 იანვარს, მეუღლის დაჟინებული თხოვნით, ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, ქორწინებამდე მის მიერ შეძენილი საცხოვრებელი ბინების, ქ.თბილისში, რ-ის ქ. ¹8 კორპუსში მდებარე ¹23 ბინის½ ნაწილი საკუთრების უფლების დაარეგისტრირა ყოფილი მეუღლის სახელზე, ხოლო ბინა ¹22-ის 1/2 წილი კი, საერთო შვილის _ ლ. თ-ის სახელზე. ერთად ცხოვრების მანძილზე, 2007 წელს, შეიძინეს აგრეთვე, ქ.თბილისში, ა-ის ქუჩა ¹8 მდებარე ბინა, რომელიც დარეგისტრირდა ს. მ-ის სახელზე. მის მიერ შეძენილ „მერსედეს ც-180“ დღემდე ი. თ-ე ფლობს 2000 წელს მეუღლესთან ერთად შეძენილი, ყ-ის გამზ. ¹25^ა პირველ სართულზე მდებარე მაღაზია ასევე გაფორმებულ იქნა ი. თ-ის სახელზე, თუმცა ფართის შეძენისა და რემონტის ხარჯების უმნიშვნელოვანესი ნაწილი თავად გაიღო. 2006 წლის ივნისის დასაწყისში, რამდენადაც ერთობლივად შეძენილ მაღაზიის ფუნქციონირებას არ მოჰქონდა სასურველი მატერიალური შემოსავალი გადაწყვიტა, რომ აღნიშნული მაღაზია გაყიდულიყო და გაყიდვის მიღებული სარგებელი, როგორც ინვესტიცია, ჩაედო სხვა უფრო მომგებიან საქმიანობაში, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, მისმა მეუღლემ ერთპიროვნულად მიიღო გადაწყვეტილება მაღაზიის გაყიდვასთან დაკავშირებით, რაც შეასრულა კიდეც 2006 წლის 12 ივნისს. მისი განმარტებით, მაღაზიის გაყიდვით მიღებულმა სარგებელმა შეადგინა 290 000 აშშ დოლარი, რომელიც ი. თ-ის განმარტებით, მის პირად ანგარიშზე განთავსდა, საიდანაც ნახევარი თავად ეკუთვნოდა. 2009 წლის დასაწყისიდან მათ შორის გამწვავდა ურთიერთობა. ი. თ-ემ განუცხადა, რომ სურდა განქორწინება, თუმცა მიზეზი არ განუმარტავს, რაც მისთვის მოულოდნელი იყო. ყოფილ მეუღლეს შესთავაზა, რომ დაცილებოდნენ ერთმანეთს ცივილური გზით, რაც გამოიხატებოდა იმაში, რომ ერთად შეძენილი ქონება შუაზე გაეყოთ და ექნებოდა შეუზღუდავი ნორმალური მამა-შვილური ურთიერთობა შვილთან. ამასთან, დაინტერესდა ერთად შეძენილი მაღაზიის გასხვისებით მიღებული სარგებლის ბედით და მეუღლეს მოსთხოვა, რომ შუაზე გაეყო ზემოაღნიშნული სარგებელი, ანუ 290 000 აშშ დოლარი. მისი მოთხოვნის პასუხად კი ი. თ-ემ აჩვენა მაღაზიის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, სადაც ნასყიდობის საგნის ფასად მითითებული იყო 90 000 აშშ დოლარი და განუცხადა, რომ სწორედ ამ თანხის ნახევრის მოთხოვნა შეეძლო.

მოპასუხე მ. ფ-მა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ იგი წარმოადგენდა კეთილსინდსიერ შემძენს, რასაც ადასტურებს თავად მოსარჩელეც, შესაბამისად, თ. თ-ის მოთხოვნა ამ ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

მოპასუხე ი. თ-ემ ცნო სასარჩელო მოთხოვნა მოძრავი ნივთის, კერძოდ, თ. თ-ის სახელზე რიცხული ავტოსატრანსპორტო საშუალება „მერსედესი ც-180“-ის მოსარჩელისათვის გადაცემის შესახებ. თ. თ-ის სხვა სასარჩელო მოთხოვნები მოპასუხე ი. თ-ემ არ ცნო და მიიჩნია, რომ სარჩელი არის უსაფუძვლო და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებით თ. თ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. თ-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 მაისის განჩინებით თ. თ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული განჩინება. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემობები: ი. და თ. თ-ეები რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1998 წლის 21 მარტიდან 2009 წლის 10 სექტემბრამდე. ქ. თბილისში, რ-ის ქ. ¹8-ში მდებარე ¹23 ბინა თ. თ-ემ შეიძინა ქორწინებამდე და 2009 წლის 9 იანვრამდე წარმოადგენდა მის ინდივიდუალურ საკუთრებას. 2009 წლის 9 იანვარს თ. თ-ემ ი. თ-ეს აჩუქა ქ. თბილისში, რ-ის ქუჩა, ¹8 კორპუსში მდებარე ¹23 ბინის 1/2 ნაწილი, რის შემდეგაც საჯარო რეესტრში აღნიშნული უძრავი ქონების 1/2½ნაწილზე აღირიცხა ი. თ-ის საკუთრების უფლება, ხოლო 1/2½ ნაწილზე თ. თ-ის საკუთრების უფლება. თ. თ-ის საკუთრებაშია ქ. თბილისში, რ-ის ქუჩა ¹8 კორპუსში მდებარე ¹22 ბინის 1/2 ნაწილი.

პალატამ არ გაიზიარა თ. თ-ის მტკიცება, რომ ი. თ-ემ მის მიმართ გამოიჩინა დიდი უმადურობა და მიაყენა მძიმე შეურაცხყოფა, რაც გამოიხატა იმაში, რომ ამ უკანასკნელმა, მას შემდეგ რაც საჯარო რეესტრში თავის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხა მოსარჩელის მიერ ნაჩუქარი უძრავი ქონება, განქორწინდა მეუღლესთან და თვითმკვლელობის მუქარით აიძულა იგი უარი ეთქვა გაჩუქებულ ბინაში ცხოვრებაზე და განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექის მე-4 მუხლის და ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცების ტვირთი, თ. თ-ეს აკისრია. ამასთან პალატამ აღნიშნა, რომ განქორწინების საფუძვლით, ქორწინების შეწყვეტის მოთხოვნის უფლება კანონით მინიჭებული უფლებაა, ხოლო ამ უფლების რეალიზაცია, უმადურობის მოტივით არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმებას. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია ჩუქების ხელშეკრულების დადებისას მის მიერ გამოხატული ნების ნამდვილობა და დაადასტურა, რომ მან ი. თ-ეს ნებაყოფლობით, თავისი სურვილისამებრ აჩუქა ქ. თბილისში, რ-ის ქ. ¹8-ში მდებარე ბინის 1/2 ნაწილი. ჩუქების ხელშეკრულება კი, თავის მხრივ, არ წარმოშობს მეუღლეთა ერთად ცხოვრების ვალდებულებას.

თ. თ-ემ აღნიშნა, რომ ჩუქების ხელშეკრულების დადების შემდეგ აღმოჩნდა მძიმე მდგომარეობაში, რადგან არ გააჩნია თბილისში სხვა საცხოვრებელი ბინა. სამოქალაქო კოდექსის 530-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პალატამ მიიჩნია, რომ ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების მიზნებისთვის მძიმე მდგომარეობად მიიჩნევა ისეთი ვითარება, როდესაც გამჩუქებელს არ გააჩნია სახსრები იმისთვის, რომ გამოკვებოს და ელემენტარული საყოფაცხოვრებო პირობებით უზრუნველყოს საკუთარი თავი და კმაყოფაზე მყოფი პირები, კონკრეტულ შემთხვევაში კი მოსარჩელის განმარტებით, დასტურდება, რომ მას საკუთრებაში გააჩნია ქ. თბილისში, რ-ის ქუჩა,. ¹8 კორპუსში მდებარე ¹23 ბინის 1/2 ნაწილი და იმავე კორპუსში მდებარე ¹22 ბინის 1/2 ნაწილი, ამასთან, მუშაობს «BP» მილსადენის კომპანიაში, სადაც მისი ყოველთვიური ხელფასი შეადგენს 3000 ლარს, რაც გამორიცხავს ჩუქების ხელშეკრულების შემდეგ მის მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩენას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 მაისის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა თ. თ-ემ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლომ მის მიერ ჩუქების ხელშეკრულების საფუძვლად მითითებული გარმოებები ჩათვალა დაუსაბუთებლად. თუმცა ამის საფუძველი მას არ ჰქონდა, ვინაიდან თუ პირს არ სურს ადამიანთან ცხოვრება და განზრახული აქვს განქორწინება, ძვირფასი საჩუქრის მიღებაზე ვალდებულია განაცხადოს უარი. სასამართლომ არასწორად აღიქვა და არასწორადვე გადმოსცა სარჩელის საფუძველი, თუ რაში ვლინდებოდა მოპასუხის მხრიდან გამოჩენილი დიდი უმადურობა. ი. თ-ის მისდამი დამოკიდებულება არ შეიძლება ჩაითვალის კეთილსინდისიერად, განქორწინების ინიცირება და მეუღლის ისეთ მდგომარეობაში დატოვება, როდესაც მას არ გააჩნია საცხოვრებელი, წარმოადგენს დიდ უმადურობას. სასამართლომ არასწორად განმარტა, სამოქალაქო კოდექსის 529-ე მუხლი, ვინაიდან მის მიერ მითითებული ფაქტები სწორედ, რომ წარმოადგენდა ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, სამოქალაქო კოდექსის 529-ე და 530ე მუხლების კანონიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თ. თ-ეს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 375 ლარის 70% _ 262.5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. თ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

თ. თ-ეს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 375 ლარის 70% _ 262.5 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.