ას-1387-1404-2011 2 დეკემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შ. ვ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. თ-ე-თ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 ივლისის განჩინება

დავის საგანი – ხარჯების ანაზღაურება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შ. ვ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. თ-ის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ უსაფუძვლო გამდიდრებით მიღებული თანხის _ 4998 ლარის დაკისრება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილებით შ. ვ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შ. ვ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 ივლისის განჩინებით შ. ვ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

უძრავი ქონება მდებარე ოზურგეთის რაიონის დაბა ურეკში, საკადასტრო კოდი ¹... რეგისტრირებულია ზ. თ-ის სახელზე. საფუძველი: უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება 1-1140 05.10.2004 წელი გამყიდველი ა. თ-ე.

ზ. თ-ე გარდაიცვალა 2005 წლის 22 ოქტომბერს.

აპელანტი და აწ გარდაცვლილი ზ. თ-ე მეზობლები იყვნენ და ერთ სოფელში ცხოვრობდნენ.

2006 წლის 19 დეკემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, ზ. თ-ის გარდაცვალების შემდეგ მისი სამკვიდრო, რომელიც მდებარეობდა ოზურგეთის რაიონის დაბა ურეკში (128 კვ.მეტრი უძრავი ქონება) კანონისმიერი მემკვიდრეობის გზით მიიღო მისმა მეუღლემ (პირველი რიგის მემკვიდრე) მ. თ-ემ.

საქმეზე ჩატარებული საინჟინრო-ტექნიკური ესქპერტიზის დასკვნით, რომელიც მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ოზურგეთის რაიონის დაბა ურეკში, მ. თ-ის სახელზე მემკვიდრეობით მიღებულ პრივატიზებულ ფართში ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების მთლიანი საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ შეადგენდა 4998.00 ლარს. ოზურგეთის რაიონის დაბა ურეკში, მ. თ-ის სახელზე რეგისტრირებული არასაცხოვრებელი ფართის საერთო საბაზრო ღირებულება დღეის მდგომარეობით გაურემონტებლობის შემთხვევაში არ განსხვავდებოდა მის საბაზრო ღირებულებასთან 26745.00 ლართან, გამომდინარე იქიდან, რომ უკვე ჩატარებული სამუშაოების მთლიანი ნაწილი ხანდაზმულია და შემდგომი ფუნქციონირებისათვის დამატებით საჭიროებდა სარემონტო სამშენებლო სამუშაოების ჩატარებას.

უდავო ფაქტობრივ გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ სადავო ფართში 2001-2004 წლებში (ზუსტ დროს მხარეები ვერ უთითებენ) შ. ვ-ემ ჩაატარა გარკვეული სარემონტო სამუშაოები.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებებთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გაკეთებული დასკვნები და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1488-ე მუხლზე მითითებით დამატებით განმარტა შემდეგი: დადგენილია, რომ ზ. თ-ე გარდაიცვალა 2005 წლის 22 ოქტომბერს, ხოლო მ. თ-ემ მემკვიდრეობა მიიღო 2006 წლის 19 დეკემბრის სამკვიდრო მოწმობით. შ. ვ-ემ მ. თ-ის მიმართ სარჩელით მომართა სასამართლოს 2010 წლის 06 სექტემბერს. პალატის განმარტებით, მითითებული მუხლი ადგენს მამკვიდრებლის კრედიტორთა მოთხოვნების წარდგენის განსხვავებულ ვადებს. კერძოდ, ეს ვადებია – 6 თვე, როცა ცნობილი გახდა სამკვიდროს გახსნის შესახებ, ხოლო თუ კრედიტორისთვის უცნობია სამკვიდროს გახსნის შესახებ, მაშინ მათ უნდა წარუდგინონ მოთხოვნა მემკვიდრეებს ერთი წლის განმავლობაში მოთხოვნის დადგომიდან. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელე შ. ვ-ეს მოთხოვნა მ. თ-ის მიმართ უნდა წარედგინა 6 თვის განმავლობაში – ზ. თ-ის გარდაცვალებიდან, რაც არ მომხდარა. პალატის მოსაზრებით, რაიონულმა სასამართლომ სწორად არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება იმის თაობაზე, რომ მას 2010 წლამდე არ გაუგია ზ. თ-ის გარდაცვალება და ასეთი ფაქტი თითქოს მისთვის ცნობილი გახდა, როცა მათ საჯარო რეესტრიდან მოითხოვეს ამონაწერი უძრავ ქონებაზე (31.08.2010 წელი). საჯარო რეესტრის პასუხში არ არის მითითება ზ. თ-ის გარდაცვალების თაობაზე, ანუ აღნიშნული ამონაწერით ზ. თ-ის გარდაცვალების ფაქტი მოსარჩელისათვის ვერ გახდებოდა ცნობილი. ამ ამონაწერით მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა ის, რომ მთლიანი ფართი აღრიცხული იყო ზ. თ-ის სახელზე. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა მოწინაღმდეგე მხარის განმარტება, რომ აპელანტმა იცოდა ზ. თ-ის გარდაცვალების თარიღი, იგი ცხოვრობდა და დღესაც ცხოვრობს იმ სოფელში, სადაც გარდაიცვალა ზ. თ-ე. ამდენად, მოსარჩელის მტკიცება, რომ მან ზ. თ-ის გარდაცვალება შეიტყო მხოლოდ 2010 წლის აგვისტოში არ არის გამყარებული სათანადო მტკიცებულებებით, დაუსაბუთებელია და წინააღმდეგობაშია ასევე საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მასზე, რომ მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო, კერძოდ, საქართველოს სკ-ის 987-ე მუხლზე მითითებით პალატამ განმარტა, რომ სხვა პირს ქონებაზე შეგნებულად ან შეცდომით გაწეული ხარჯების ანაზღაურების ვალდებულება წარმოიშობა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს პირი ამით გამდიდრდა. თუ გამდიდრების ფაქტი სახეზე არ არის, მაშინ ხარჯის გაწევა მარტო არ წარმოშობს კონდიქციურ ვალდებულებებს. ამასთან, გამდიდრების ოდენობა უნდა განისაზღვროს იმ მომენტისათვის, როცა მოვალეს უბრუნდება თავისი ნივთი. განსახილველ შემთხვევაში კი, საქმეზე ჩატარებული საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილი იყო, რომ: «ოზურგეთის რაიონის დაბა ურეკში, ... მდებარე, მ. თ-ის სახელზე მემკვიდრეობით მიღებული არასაცხოვრებელი ფართის სადაო საბაზრო ღირებულება დღეის მდგომარეობით გაურემონტებლობის შემთხვევაში არ განსხვავდება მის დღევანდელ საბაზრო ღირებულებისაგან (26777.00 ლარი) გამომდინარე იქიდან, რომ უკვე ჩატარებული სამუშაოების ძირითადი ნაწილი ხანდაზმულია და შემდგომი ფუნქციონირებისათვის დამატებით საჭიროებს სარემონტო-სამშენებლო სამუშაოების ჩატარებას». აღნიშნული დასკვნით პალატამ დადსტურებულად მიიჩნია, რომ უძრავ ქონებაზე 2001-2004 წლებში გაწეულ სარემონტო სამუშაოებს არ გამოუწვევია ნივთის გაუმჯობესება და შესაბამისად მოპასუხე მ. თ-ის გამდიდრება.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ შ. ვ-ის სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლო იყო და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქოს საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შ. ვ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და სამოქალაქო კოდექსის 1488-ე მუხლი და არასწორად განმარტა ამავე კოდექსის 987-ე მუხლი. ამასთან, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 980-ე მუხლი. კასატორის აზრით, დავა ეხებოდა უსაფუძვლო გამდიდრებით წარმოშობილი ხარჯების ანაზღაურებას. ამიტომ, სარჩელის გადაწყვეტა მემკვიდრეობით სამართლის ნორმებით სასამართლოს მხრიდან არამართებული იყო, რაც გახდა მიზეზი საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანისა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით შ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.