ას-1461-1476-2011 27 დეკემბერი, 2011 წელი.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

სხდომის მდივანი _ ლელა სანიკიძე

კასატორი _ ს. ს-ა

წარმომადგენელი – გ. მ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. კ-ე

წარმომადგენელი – ო. ხ-ი

გასაჩივრებული განჩინება– თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, თანხის დაბრუნება, ზიანის ანაზღაურება (ძირითად სარჩელში), ვალდებულების შესრულება (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. კ-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ს. ს-ას მიმართ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, თანხის დაბრუნებისა და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით, შემდეგი საფუძვლებით: 2010 წლის დასაწყისში მისთვის ცნობილი გახდა, რომ მოპასუხე ყიდდა “დაფის” მარკის სატვირთო თვითმცლელ ავტომანქანას 40 000 აშშ დოლარად. ავტომანქანა ტექნიკურად გამართული იყო. მხარეები შეთანხმდნენ თანხის გადახდის 12-თვიან განაწილვადებაზე, თუმცა ნასყიდობის საგნის ღირებულება გაიზარდა 5000 აშშ დოლარით. მხარეები ასევე შეთანხმდნენ, რომ 20 000 აშშ დოლარის გადახდისთანავე მოპასუხე მას გადასცემდა ავტომანქანის ტექნიკურ პასპორტსა და მინდობილობას, ხოლო თანხის - 45 000 აშშ დოლარის სრულად გადახდის შემდეგ გადაუფორმდებდა ავტომანქანას. 20 000 აშშ დოლარის გადახდის შემდეგ მას მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე გადაეცა შესაბამისი ნასყიდობის საგანი. ამასთან, მოპასუხემ იგი დაარწმუნა, რომ ავტომანქანა იყო იდეალურ მდგომარეობაში, რომ მისი ყველა ძირითადი ტექნიკური მახასიათებლები: ძრავა, გადაცემათა კოლოფი, ხიდები, რედუქტორი, ძარა, სამუხრუჭე და საჭის მექანიზმები იყო ქარხნული; გამოცვლილი, გარემონტებული ან გადაკეთებული არასდროს ყოფილა, ავტომანქანას ტექნიკური და უფლებრივი ნაკლი არ ჰქონდა. ამასთან, მოპასუხემ აიღო პასუხისგებლობა, რომ ძრავისა და გადაცემათა კოლოფის მწყობრიდან გამოსვლის შემთხვევაში, ერთი წლის განმავლობაში საკუთარი ხარჯებით ჩაატარებდა რემონტს. მოსარჩელე დაეთანხმა ხელშეკრულებაში აღნიშნული პირობებით მანქანის შესყიდვას. მანქანის შესყიდვის დღესვე იგი ავტომანქანით გაემგზავრა კაზრეთში, სადაც მოახერხა სამუშაოს მოძიება, თუმცა ვერ შეძლო ერთი რეისის დასრულებაც, რადგან მწყობრიდან გამოვიდა ძრავა, რის თაობაზეც ტელეფონით აცნობა მოპასუხეს, რომელმაც მესამე დღეს თავად ნახა მწყობრიდან გამოსული ძრავა, უთხრა მოეხსნა იგი და ჩაეტანა მასთან თბილისში, სადაც საკუთარი ხარჯებით შეაკეთებდა. მოპასუხემ შეაკეთა ძრავი, ჩაიტანა და ჩადგა ავტომანქანაში, მაგრამ ამუშავებიდან რამოდენიმე წუთში იგი ისევ გამოვიდა მწყობრიდან, რის შემდეგაც მოსარჩელეს გაუჩნდა ეჭვი, რომ ავტომანქანას გააჩნდა სერიოზული ტექნიკური ნაკლი, რაც შესყიდვისას დაუმალა მოპასუხემ და მოითხოვა წაეყვანა მისი ავტომანქანა და დაებრუნებინა გადახდილი თანხა, რაზედაც მიიღო უარი. მოპასუხემ შესთავაზა, რომ ჩაეყვანათ მანქანა თბილისში მის ცეხში, სადაც ძრავს თავისი ხარჯებით შეაკეთებდა. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ მან დაიქირავა მუშები, დაცალა ძარაზე არსებული ტვირთი, ჩაუტანა მოპასუხეს, რომელმაც მოგვიანებით მესამედ შეაკეთა ძრავი, რის შემდეგაც მან მუშაობა დაიწყო თავის პარტნიორთან ერთად მარნეულის რაიონში, სადაც შპს “ლ-თან” გააფორმა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მას ტვირთი გადაჰქონდა 25 კმ-ის მანძილზე, ერთ დღეში ასრულებდა საშუალოდ 8 რეისს, 200 კმ მანძილზე გადატანისას ხელშეკრულების მიხედვით უნდა მიეღო, საწვავის ღირებულების გამოკლებით, 740 ლარი. 120 დღეში ავტომანქანის სრული გამართულობის პირობებში იგი მიიღებდა 88 800 ლარს, თუმცა 10-12 დღის მუშაობის შემდეგ მწყობრიდან გამოვიდა ავტომანქანა, კერძოდ, მისი უკანა ხიდი. მოსარჩელემ იგი მიიტანა შესაკეთებლად ხელოსანთან, რომელმაც უთხრა, რომ უკანა ხიდი იყო რამდენჯერმე შენაკეთები, არაქარხნული წესით შედუღებული შიგნით და გარეთ და მის შეკეთებას აზრი არ ჰქონდა, რადგან მასში არსებული დეტალები დამტვრეული იყო. იგი დარწმუნდა, რომ ავტომანქანის შეკეთება საჭიროებდა შეუსაბამოდ დიდ ხარჯებს, რომელტა ანაზრაურებაზეც მოპასუხემ უარი განაცხადა. მოსარჩელემ გადაწყვიტა ავტომანქანის უკან დაბრუნება, ვინაიდან იგი ჩვეულებრივი სარგებლობისათვის უვარგისი იყო, რაც წინასწარ იცოდა ს. ს-ამ. ამასთან, მოპასუხემ ნივთის გადმოცემიდან თითქმის სამ თვეზე მეტი დრო მოანდომა მის შეკეთებას, რითაც დაარღვია ნაკლის გამოსწორების ვადები. გ. კ-ისთვის ცნობილი გახდა, რომ მოპასუხეს ავტომანქანა რამდენჯერმე ჰყავდა გაყიდული და მყიდველების მიერ უკან დაბრუნებული, იგი იყო ნაავარიევი, არაერთხელ ჰქონდა ძრავა დამწვარი, სექცია და ხიდები კი, - გარემონტებული, შეცვლილი იყო ძარაც. მას მოპასუხემ წინასწარი განზრახვით დაუმალა, რომ ნასყიდობის საგანი სასამართლოს მიერ იყო დაყადაღებული. მოპასუხემ მოტყუებით, მოსარჩელის ნდობის ბოროტად გამოყენებით მიჰყიდა მას ტექნიკური და უფლებრივი ნაკლის მქონე ნივთი, უარი განუცხადა გადახდილი თანხის დაბრუნებაზე, რითაც მას მიადგა მნიშვნელოვანი ზიანი.

ს. ს-ამ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მოითხოვა ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულება და პირგასამტეხლოს ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლებით: გ. კ-ემ 2010 წლის 12 იანვარს მისგან იყიდა სატრანსპორტო საშუალება თვითმცლელი “დაფი”, ხელშეკრულება გაფორმდა ურთიერთშეთანხმებით და ორივე მხარისათვის მისაღები პირობებით, ადგილი არ ჰქონია მოტყუებას ან სხვა რაიმე არაკანონიერ ქმედებას. გასხვისებისას ავტომანქანას არ ჰქონია ტექნიკური და უფლებრივი ნაკლი, არ უთქვამს, რომ იგი იყო იდეალურად გამართული, რადგან 12 წლის წინ იყო გამოშვებული. მისთვის ხელშეკრულების გაფორმებისას არ იყო ცნობილი ავტომანქანაზე ყადაღის დადების შესახებ. გაუმართავი ძრავი თვითონ ნახა კ-ემ ხელშეკრულების დადებამდე და მის გარემონტებაშიც მიიღო მონაწილეობა. ავტომანქანის შემდგომი დაზიანება გამოწვეული იყო მოსარჩელის დაუდევრობით. საწყის ეტაპზე კ-ემ გადაიხდა 20 000 აშშ დოლარი, დარჩენილი 25 000 აშშ დოლარი უნდა გადაეხადა ყოველთვიურად 2010 წლის 1-ლი აპრილიდან, თუმცა მას ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა არ გადაუხდია.

მოპასუხე გ. კ-ემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო შემდეგი საფუძვლებით: მას ავტომანქანა და ტექნიკური პასპორტი გადაეცა არა ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე, არამედ 38 დღის შემდეგ, 18 თებერვალს. მან 2010 წლის 3 თებერვალს პირადად განაბაჟა ავტომანქანის სექცია, რაც ადასტურებს, რომ 3 თებერვალს ავტომანქანა არ იყო მწყობრში და, შესაბამისად, იგი გამართულ მდგომარეობაში ვერ გადაეცემოდა 12 იანვარს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილებით გ. კ-ის სარჩელი მოპასუხე ს. ს-ას მიმართ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ს. ს-ას დაეკისრა გ. კ-ის სასარგებლოდ 20 000 აშშ დოლარის გადახდა; განისაზღვრა ს. ს-ასთვის გ. კ-ის მიერ სადავო ავტომანქანის დაბრუნება; არ დაკმაყოფილდა გ. კ-ის სარჩელი ს. ს-ას მიმართ მიუღებელი შემოსავლის სახით 48 000 ლარის და გაწეული ხარჯის – 5 000 ლარის დაკისრების თაობაზე; არ დაკმაყოფილდა ს. ს-ას შეგებებული სარჩელი გ. კ-ის მიმართ თანხის დაკისრების თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრეს მხარეებმა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 ივნისის განჩინებით გ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად, ხარვეზის შეუვსებლობის გამო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ივლისის განჩინებით ს. ს-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მხარეთა შორის 2010 წლის 12 იანვარს გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, მოპასუხემ მოსარჩელეს მიჰყიდა თვითმცლელი ,,დაფ ლეილანდ” 12.6 სახელმწიფო ნომრით .... ამავე ხელშეკრულების თანახმად, ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე ავტომანქანა და ტექპასპორტი გადაეცემოდა მყიდველს. ნასყიდობის თანხა განისაზღვრა 45 000 აშშ დოლარით. ხელშეკრულების გაფორმებისას მყიდველმა გადაიხადა 20 000 აშშ დოლარი. ხელშეკრულების თანახმად, 2010 წლის 1-ლი აპრილიდან ყოველი მომდევნო თვის პირველ რიცხვში მყიდველი გადაიხდიდა 2 000 აშშ დოლარს 2011 წლის 1-ლი თებერვლის ჩათვლით, 2011 წლის 1-ლ მარტს 3 000 აშშ დოლარს. მყიდველი იღებდა ვალდებულებას ნასყიდობის ფასი, 45 000 აშშ დოლარი, გადახდილიყო 2011 წლის პირველ მარტამდე. ხელშეკრულებით ასევე განისაზღვრა, რომ გამყიდველი იღებდა ვალდებულებას ძრავისა და გადაცემათა კოლოფისათვის ხელშეკრულების გაფორმების დღიდან ერთი წლის განმავლობაში უფასოდ ჩაეტარებინა რემონტი. ხელშეკრულებით განისაზღვრა მყიდველის მიერ თანხის დაგვიანებით გადახდის და გადაუხდელობის შედეგებიც, კერძოდ, მყიდველი ვალდებულებას იღებდა თანხის დაგვიანებით გადაცემისათვის ოთხი თვის შემდეგ გამყიდველისათვის ჯარიმის სახით გადაეხადა ყოველთვიური გადასახდელი თანხის 0,5% ყოველი ვადაგადაცილებული დღისთვის. ხოლო გადაუხდელობის შემთხვევაში, იგი ჯარიმის სახით უბრუნებდა ნასყიდობის საგანს ტექნიკურად გამართულ მდგომარეობაში და მყიდველს არ დაუბრუნდებოდა გამყიდველისათვის მანამდე გადახდილი თანხა. გამყიდველის ვალდებულებად განისაზღვრა გამართულ მდგომარეობაში ნასყიდობის საგნის დროული გადაცემა და ნასყიდობის თანხის სრულად გადახდის შემდეგ მანქანის გადაფორმება. ამასთან, მყიდველზე გადაცემის შემდეგ გამყიდველი პასუხს აღარ აგებდა ნასყიდობის საგნის ტექნიკურ გაუმართაობაზე. მხარეთა შორის 2010 წლის 12 იანვარს შედგა სატრანსპორტო საშუალების მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის თანახმადაც გამყიდველმა გადასცა, ხოლო მყიდველმა მიიღო თვითმცლელი. რეალურად შესაბამისი ავტომანქანა მოსარჩელეს გადაეცა 2010 წლის თებერვალში. ნასყიდობის საგანზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 იანვრის განჩინების საფუძველზე რეგისტრირებულია ყადაღა.

სააპელაციო პალატამ დამატებით დადგენილად მიიჩნია შემდეგ ფაქტობრივი გარემოებები: გადაცემისას ავტომობილი იყო 12 წლის წინ გამოშვებული და ჰქონდა მეორადი ნაწილები. ავტომანქანის ყიდვის დროს მისი შემოწმებისას, ძრავი იყო დაშლილი და მისი ერთ-ერთი ნაწილი, საწვავის ტუმბო მოპასუხის მიერ შეკეთებული იქნა თურქეთში. მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელემ იცოდა, რომ უკანა ხიდი იყო გამოცვლილი. წარმოდგენილი ფოტოებით და სპეციალისტის განმარტებით, ე.წ რედუქტორის კორპუსი არის შედუღებული არაქარხნული წესით, კბილანები დაზიანებულია. საქალაქო სასამართლოში დაკითხული სპეციალისტის განმარტებით, ის ფაქტი, რომ მოტორი ორჯერ “დასტუკდა” მის უხარისხობაზე მეტყველებს. სპეციალისტმა ვერ დაადასტურა, რომ ავტომანქანის დაზიანებები არასწორი ექსპლუატაციით იყო გამოწვეული. სასამართლომ არ გაიზიარა მოწმე იონანიძის ჩვენება, რომ ძრავი გაფუჭდა ზეთის არქონის გამო, ვინაიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად, მოწმე ადასტურებს ფაქტებს, მაგრამ არ აფასებს მათ. პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება, რომ ავტომანქანა გადაცემისას იყო იდეალურ მდგომარეობაში და მისი დაზიანება გამოწვეულია მოსარჩელის ბრალით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები, თუმცა მიუთითა, რომ არსებობდა მხარეთათვის ხელშეკრულების საფუძველზე მიღებულის უკან დაბრუნების სხვა სამართლებრივი წანამძღვრები, კერძოდ, პალატამ იხელმძღვანელა რა სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 54-ე მუხლითა და “სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-40 მუხლით, განმარტა: იმ ვითარებაში, როდესაც ნასყიდობის გაფორმების დროისთვის, არსებობდა სასამართლოს განჩინება ნასყიდობის საგნის დაყადაღების თაობაზე, მესაკუთრის მიერ ნივთის განკარგვა უნდა ჩაითვალოს კანონით დადგენილი წესის და საჯარო წესრიგის დარღევით დადებულ გარიგებად, იგი დადებისთანავე ბათილია და სამართლებრივ შედეგებს ვერ წარმოშობს. ამასთან, ამ საფუძვლით გარიგების უცილოდ ბათილად მიჩნევისთვის არა აქვს მნიშვნელობა სუბიექტურ გარემოებას, ცნობილი იყო თუ არა გამყიდველისთვის გარიგების დადებისას მისი კანონსაწინააღმდეგობის თაობაზე, არამედ გადამწყვეტია ობიექტურად არსებობდა თუ არა ის ვითარება, რის გამოც გარიგება საჯარო წესრიგისა და კანონით დადგენილი წესის დარღვევით დადებულად შეიძლება იქნეს მიჩნეული. ამასთან, პალატამ იხელმძღვანელა რა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი და 981-ე მუხლის მესამე ნაწილებით, დაადგინა, რომ, ვინაიდან არ დასტურდება ავტომანქანის დაზიანებაში გ. კ-ის ბრალეულობა, ს. ს-ას შეგებებული სარჩელი არც უსაფუძვლო გამდიდრების წესებით ექვემდებარება დაკმაყოფილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინება საკსაციო წესით გაასაჩივრა ს. ს-ამ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილებით სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება სადავო ხელშეკრულების მოტყუებით დადების თაობაზე, ასევე სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, რომ ს. ს-ას მიერ მიყიდული იქნა ნივთობრივად ნაკლის მქონე ნივთი. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელისათვის მიყიდულ იქნა უფლებრივი ნაკლის მქონე ნივთი. სწორედ ამ საფუძვლით, რომ სასამართლომ ნივთი მიიჩნია უფლებრივად ნაკლის მქონედ, საქალაქო სასამართლომ ნაწილობრივ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა, რაც გახდა აპელაციის შემოტანის საფუძველი და მითითება იმ გარემოებაზე, რომ გასხვისებული ნივთი არ იყო უფლებრივად ნაკლის მქონე. სააპელაციო პალატა არ უნდა გასცდენოდა აპელაციის ფარგლებს, უნდა შეხებოდა მხოლოდ ნივთის სამართლებრივ მდგომარეობას. პალატა კი გასცდა აპელაციის ფარგლებს და იმსჯელა იმ გარემოებებზე, რომლებიც საერთოდ არ განხილულა პირველი ინსტანციის სასამართლოში და სადავოდ არ გაუხდია მოსარჩელეს. ამასთან, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი და „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის მე-40 მუხლი. გასაზიარებელი არ არის პალატის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ გარიგების უცილოდ ბათილად მიჩნევისთვის არა აქვს მნიშვნელობა სუბიექტურ გარემოებას, ცნობილი იყო თუ არა გამყიდველისათვის გარიგების დადებისას მისი კანონწინააღმდეგობის თაობაზე. პირიქით, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის მე-40 მუხლი გაგებული უნდა იქნეს იმდაგვარად, რომ შეუძლებელია მოძრავ ნივთს აღნიშნული ნორმის დაცვით დაედოს ყადაღა და იგი უცნობი იყოს მისთვის. საქმეში მოსარჩელემ ვერ წარმოადგნა მტკიცებულება იმისა, რომ ს.სირქთაიამ მისი მანქანის დაყადაღდების შესახებ იცოდა მისი გასხვისების დროს, ასეთ შემთხვევაში კი უსაფუძვლოა მსჯელობა კანონით დადგენილი წესისა და აკრძალვების დარღვევაზე. პალატამ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მოშველიებით განმარტა თუ რას ითვალისწინებს მოძრავ ნივთზე ყადაღის დადება, თუმცა აქვე ყადაღის დადებად მიიჩნევს სასამართლოს განჩინებას ნივთის დაყადაღების თაობაზე. სასამართლოს განჩინება მოძრავ ნივთზე ყადაღის დადების შესახებ არ ნიშნავს ამ ნივთზე ყადაღის არსებობას. მოძრავ ნივთზე ყადაღის დადება იმ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაა, რასაც „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-40 მუხლი ითვალისწინებს.ამ შემტხვევაში კი, აღნიშნული არ განხორციელებულა. მართალია, პალატა განმარტავს, რომ ნივთის გასსხვისებისას არსებობდა სასამართლოს განჩინება მასზე ყადაღის დადების შესახებ, მაგრამ არსად უთითებს, თუ როდის მოხდა აღნიშნული განჩინების რეალიზაცია, სინამდვილეში როდის დაედო ს.ს-ას ავტომობილს ყადაღა. საქმეში გახლავთ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს 2010 წლის 10 მაისის ცნობა სადაც მითითებულია, რომ ს.ს-ას ავტომანქანაზე ყადაღა რეგისტრირებულია 2010 წლის 12 იანვრიდან, საყურადღებოა რომ სადავო ხელშეკრულებაც მხარეებს შორის გაფორმდა 2010 წლის 12 იანვარს. ანუ ხელშეკრულების გაფორმება მხარეებს შორის ავტომანქანის ნასყიდობის შესახებ და მანქანაზე ყადაღის დადება მოხდა ერთიდაიმავე დღეს, ასეთ შემთხვევაში მტკიცება იმისა, რომ მანქანა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას იყო დაყადაღებული, შეუძლებელია სანამ არ იქნება სათანადო მტკიცებულებები წარმოდგენილი მოსარჩელის მხრიდან, რადგან სწორედ მოსარჩელე ამყარებს თავის სასარჩელო მოთხოვნას იმ გარემოებაზე, რომ გასხვისების მომენტში ავტომანქანა იყო დაყადაღდებული ან უფლებრივი ნაკლის მქონე.

კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ პალატამ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რადგან მხარეებს შორის არსებული დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენო უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმები კანონშეუსაბამოა, ასეთის არარსებობის გამო. 2010 წლის 12 იანვარს დადებული ხელშეკრულებით მხარეებს წარმოეშვათ გარკვეული ვალდებულებები, მათ შორის მოსარჩელე ვალდებულია გადაუხადოს ს.სირქთაიას ავტომანქანის დარჩენილი ღირებულება - 25 000 აშშ დოლარი, რადგანაც გამყიდველმა გადასცა მოსარჩელეს ტექნიკურად გამართული ავტომანქანა და ამის შემდგომ იგივე ხელშეკრულებით ავტომანქანის ტექნიკურად გამართულობაზე პასუხისმგებელი იყო გ.კ-ე. ამასთან, არასწორია პალატის მიერ დავის გადასაწყვეტად სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მე-3 ნაწილის გამოყენება. ეს ნორმა არეგულირებს უსაფუძვლო გამდიდრებისას ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, რასაც ს.ს-ა არც პირველ და არც მეორე ინსტანციაში არ ითხოვდა. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ყველა ფაქტობრივ გარემოებას. პირველი ინსტანციის სასამართლომ კი დაადგინა, რომ გ.კ-ის მიერ შესყიდული ავტომანქანა იყო ნივთობრივად ნაკლის არ მქონე ანუ იგი გახლდათ ტექნიკურად გამართული და ვარგისი ჩვეულებრივი სამეწარმეო საქმიანობისათვის, ამის შესახებ მიღება-ჩაბარების აქტიც კი შედგა მხარეებს შორის. ამის შემდგომ ამტომანქანას ფლობდა გ.კ-ე, რომელიც 2010 წლის 12 იანვრის ხელშეკრულების 4.4 მუხლის შესაბამისად, ვალდებული იყო ავტომანქანა ჰყოლოდა ტექნიკურად გამართულ მდგომარეობაში.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 188-ე მუხლი. სადავო ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ საკუთრება შემძენზე გადავიდოდა მხოლოდ ნივთის საფასურის სრულად გადახდის შემდეგ. თანხის გადახდამდე კი ს.ს-ას საკუთრებაა ავტომობილი სახ. ¹ .... ასეთ შემთხვევაში, ვიდრე ავტომანქანა ირიცხება ს.ს-ას საკუთრებაში, მასზე არსებული ყადაღა არ არღვევს გ.კ-ის ინტერესებს. გ.კ-ის მიერ ნივთის ნასყიდობის ფასის სრულად გადახდის შემთხვევაში, როდესაც საქმე მივა მის სახელზე ავტომანქანის გადაფორმებაზე და ამ გაფორმებას შეექმნება საფრთხე ან გადაფორმების შემდეგ ნივთზე დარჩება ყადაღა, ანუ მესამე პირს ექნება შესაძლო პრეტენზია ავტომანქანაზე, შეიძლება ვისაუბროთ ნივთის უფლებრივ ნაკლზე. სანამ ნივთის კანონიერ მესაკუთრედ რჩება ს.ს-ა და გ. კ-ე არ აპირებს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულებას, არ შეიძლება ავტომობილი მივიჩნიოთ უფლებრივად ნაკლის მქონედ. ს.ს-ამ 2010 წლის 12 იანვრის ხელშეკრულებით აიღო ვალდებულება, რომ გ.კ-ეს გადასცემს უფლებრივად უნაკლო ნივთს, მის მიერ ზემოაღნიშნული პირობების შესრულების შემდგომ. ს.ს-ა მზადაა შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, რისთვისაც საჭიროა მხოლდო ის, რომ გ.კ-ემ სრულად გადაიხადოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ნივთის საფასური. ამასთან, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 489-ე მუხლიც, რომლის თანახმად ს.ს-ას მიერ გასხვისებული ავტომანქანა მიიჩნია უფლებრივად ნაკლის მქონედ. სამოქალაქო კოდექსის 489-ე მუხლის შესაბამისად, ნივთი მხოლოდ იმ შემთხვევაშია უფლებრივად ნაკლის მქონე, თუ მესამე პირს შეუძლია განუცხადოს პრეტენზია მყიდველს ამ ნივთზე უფლების გამო, ნივთი უფლებრივად ნაკლის მქონედ ჩაითვლება თუ მესამე პირი პრეტენზიას აცხადებს ნივთის საკუთრების უფლებაზე“. განსახილველ შემთხვევაში ავტომანქანაზე დადებული ყადაღა, გახორციელებულია როგორც სარჩელის უზრუნველყოფა, სულ სხვა მოთხოვნაზე და აღნიშნული სარჩელი დაყადადღებულ ავტომანქანას არაფრით უკავშირდება.

2011 წლის 27 დეკემბერს ს. ს-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის განხილვისას სასამართლო სხდომაზე მხარეებმა წარმოადგინეს მორიგების აქტი და იშუამდგომლეს მისი დამტკიცება შემდეგი პირობებით: გ. კ-ე იღებს ვალდებულებას, 2012 წლის 15 იანვრამდე ს. ს-ას ქ.თბილისში ჩამოუყვანოს ავტომანქანა მოდელი ,,დაფ-ლეილანდი 126’’; სახელმწიფო ნოემრი LKL ..., ფერი ნარინჯისფერი 7/8; მანქანის გამოშვების წელი 1998 წელი, საიდენტიფიკაციო ნომერი XLღAD85VGOF470635, ტრანსპორტის სარეგისტრაციო მოწმობა AB2345651 გაცემული 2008 წლის 10 ოქტომბერს, თავისი სვლით.

ს. ს-ა იღებს ვალდებულებას, გადაუხადოს გ. კ-ეს 15000 (თხუთმეტი ათასი) აშშ დოლარი 2012 წლის 1 ივლისიდან 2012 წლის 30 დეკემბრამდე ყოველთვიურად 2500 (ორი ათას ხუთას) აშშ დოლარის ოდენობით.

გ. კ-ის მიერ 2012 წლის 15 იანვრამდე ავტომანქანის ს. ს-აზე გადაუცემლობის შემთხვევაში გ. კ-ეს დაეკისროს ს. ს-ასათვის 20000 (ოცი ათასი) აშშ დოლარის გადახდა და მანქანა აღირიცხოს გ. კ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით.

ს. ს-ა იღებს ვალდებულებას, ავტომანქანის ჩაბარებისთანავე სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესით გ. კ-ის სასარგებლოდ გირავნობით დატვირთოს აღნიშნული ავტომანქანა, შსს-ის მომსახურების სააგენტოში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო რა მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მორიგების აქტს, მიიჩნევს, რომ მათი მოთხოვნა მორიგების დამტკიცების თაობაზე კანონიერია და უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მითითებული ნორმა ითვალისწინებს მოდავე მხარეთა მიერ გარკვეული შეთანხმების მიღწევის შემთხვევაში საქმის მორიგებით დამთავრების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა მიერ შეთანხმებული მორიგების პირობები არ ეწინააღმდეგება კანონს და არ ლახავს მესამე პირთა ინტერესებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი მორიგების აქტი უნდა დამტკიცდეს.

მოდავე მხარეების მიერ შედგენილი მორიგების აქტი დაერთო საქმეს.

მხარეებს განემარტათ, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეთა მორიგების შედეგად მოცემულ დავაზე სამოქალაქო საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს, ხოლო, ამავე კოდექსის 273-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.

ს. ს-ას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 1660 ლარი, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში მხარეებმა მორიგების აქტი წარმოადგინეს საკასაციო სასამართლოს მთავარი სხდომის დაწყებამდე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 49-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად კი, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომამდე მხარეები მორიგდებიან, მხარეები მთლიანად თავისუფლდებიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ს. ს-ასა და გ. კ-ის შუმადგომლობა მორიგების თაობაზე დაკმაყოფილდეს;

დამტკიცდეს მორიგება ს. ს-ასა და გ. კ-ეს შორის შემდეგი პირობებით:

1. გ. კ-ე იღებს ვალდებულებას, 2012 წლის 15 იანვრამდე ს. ს-ას ქ.თბილისში ჩამოუყვანოს ავტომანქანა მოდელი ,,დაფ-ლეილანდი 126’’; სახელმწიფო ნომერი ..., ფერი ნარინჯისფერი 7/8; მანქანის გამოშვების წელი 1998 წელი, საიდენტიფიკაციო ნომერი ..., ტრანსპორტის სარეგისტრაციო მოწმობა ... გაცემული 2008 წლის 10 ოქტომბერს, თავისი სვლით.

2. ს. ს-ა იღებს ვალდებულებას, გადაუხადოს გ. კ-ეს 15000 (თხუთმეტი ათასი) აშშ დოლარი 2012 წლის 1 ივლისიდან 2012 წლის 30 დეკემბრამდე ყოველთვიურად 2500 (ორი ათას ხუთას) აშშ დოლარის ოდენობით.

3. გ. კ-ის მიერ 2012 წლის 15 იანვრამდე ავტომანქანის ს. ს-აზე გადაუცემლობის შემთხვევაში გ. კ-ეს დაეკისროს ს. ს-ასათვის 20000 (ოცი ათასი) აშშ დოლარის გადახდა და მანქანა აღირიცხოს გ. კ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით.

4. ს. ს-ა იღებს ვალდებულებას, ავტომანქანის ჩაბარებისთანავე სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესით გ. კ-ის სასარგებლოდ გირავნობით დატვირთოს აღნიშნული ავტომანქანა, შსს-ის მომსახურების სააგენტოში.

შეწყდეს საქმის წარმოება გ. კ-ის სარჩელისა გამო ს. ს-ას მიმართ ავტო-მანქანის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, თანხის დაბრუნების და ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

ს. ს-ას დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 1660 (ათას ექვსას სამოცი) ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.