ას-1573-1572-2011 26 დეკემბერი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნუნუ კვანტალიანი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ვ. ს-ა

მოწინააღმდეგე მხარე _ ზ. ს-ა, გ. კ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – სამკვიდროს 1/3-ის ე. ს-ასათვის მიკუთვნების ნაწილში გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ზ. ს-ასათვის მიკუთვნებული წილის 1/4-მდე შემცირება

დავის საგანი _ სამკვიდრო მოწმობის ბათილად აღიარება, მემკვიდრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ზ. ს-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ვ. ს-ას მიმართ სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე, 1450-ე, 1452-ე, 1478-ე მუხლების შესაბამისად, მოპასუხის სახელზე 2008 წლის 7 მაისს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობისა და საჯარო რეესტრის მონაცემში ცვლილების შეტანის, კერძოდ, ქ.ბათუმში, ტ-ის ქ¹3-ის ბ/42-ში მდებარე ნ. ს-ას სამკვიდრო ქონების თანამესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ზ. ს-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2008 წლის 7 მაისს ნოტარიუს მ. ს-ის მიერ ვ. ს-ას სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა ქ.ბათუმში, ტ-ის ქ¹3-ის ბ/42-ში მდებარე 90.30 კვ.მ უძრავ ქონებაზე, მოსარჩელე ცნობილ იქნა ნ. ს-ას მემკვიდრედ და სადავო ქონების თანამესაკუთრედ, ამასთან შესაბამისი ცვლილება შევიდა საჯარო რეესტრის მონაცემებშიც.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ბათილად იქნა ცნობილი ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 10 თებერვლის განჩინებით ე. ს-სა და ი. კ-ის განცხადების საფუძველზე და განახლდა საქმის წარმოება.

საბოლოოდ მოსარჩელეებად განისაზღვრენ ზ. ს-ა, ე. ს-ა და ი. კ-ი, ხოლო მოპასუხედ _ ვ. ს-ა.

მოსარჩელეთა მოთხოვნა ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: 2008 წლის 7 მაისს ვ. ს-ას სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა და სადავო ქონებაზე საჯარო რეესტრის მონაცემებში ცვლილების შეტანა, შესაბამისად, სადავო სამკვიდრო ქონებიდან 22.57-22.57 კვ. მეტრზე მოსარჩელეთა საკუთრების უფლების აღიარება. მოსარჩელეებმა მოთხოვნა დაამყარეს შემდეგ გარემოებებზე:

ზ. ს-ა 1961 წლის 29 დეკემბრიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა აწ გარდაცვლილ ნ. ს-ასთან. ქორწინების განმავლობაში მათ შეეძინათ სამი შვილი: ვ., ე. და ი. ს-ები. ნ. ს-ა გარდაიცვალა 1999 წლის 20 აპრილს. მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდგომ ზ. ს-ა შვილებთან ერთად ცხოვრობდა მეუღლის დანატოვარ ბინაში.

შვილებს შორის სამკვიდროს გაყოფის გამო წარმოშობილი დავის შედეგად, 2009 წლის 9 ივლისს ზ.ს-ამ მიაკითხა ნოტარიუსს და მოითხოვა სამკვიდრო მოწმობის გაცემა, რა დროსაც გაირკვა, რომ ნ. ს-ას სამკვიდროზე უკვე არსებობდა სამკვიდრო მოწმობა, რომელიც გაიცა მოპასუხის სახელზე.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

მოპასუხის განმარტებით, საქმის წარმოების განახლების შემდგომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 431-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, მხარეს დავა სასარჩელო წესით უნდა დაეწყო და სასამართლო არაა უფლებამოსილი, სარჩელის არარსებობის პირობებში დაიწყოს საქმის წარმოება, ამასთან, ზ. ს-ამ საქმის წარმოების განახლების შემდგომ შეამცირა მოთხოვნა და ნაცვლად თავდაპირველი მოთხოვნისა _ ნ. ს-ას სამკვიდროს 1/3-ის მიკუთვნებისა, მან მოითხოვა ამ ქონების 1/4-ის მისთვის მუკუთვნება.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 7 მაისის გადაწყვეტილებით ზ. ს-ასა და ე. ს-ას მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2008 წლის 7 მაისს ნოტარიუს მ. ს-ის მიერ ვ. ს-ას სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა 90,30 კვ.მ უძრავ ქონებაზე მდებარე ქ.ბათუმში, ტ-ის ქ¹3-ის ბ/42-ში, ზ. ს-ა და ე. ს-ა ცნობილ იქნენ აწ გარდაცვლილი ნ. ს-ას დანაშთ ქონებაზე მემკვიდრედ და სამკვიდრო ქონების თანამესაკუთრედ, შესაბამისი ცვლილება შევიდა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურში სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე განხორციელებულ ჩანაწერში, ქ.ბათუმში, ტ-ის ქ¹3-ის ბ/42-ში მდებარე სამკვიდრო ქონების მესაკუთრედ აღრიცხულია ვ. ს-ა. სასარჩელო მოთხოვნას ი. კ-ს აწ გარდაცვლილი ნ. ს-ას დანაშთ ქონებაზე მემკვიდრედ და სამკვიდრო ქონების თანამესაკუთრედ ცნობის თაობაზე ეთქვა უარი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ს-ამ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 სექტემბრის განჩინებით ვ. ს-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 7 მაისის გადაწყვეტილება შემდეგი საფუძვლებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ს-ას ეკუთვნოდა ქ.ბათუმში, ტ-ის ქ¹3-ის ბ/42-ში მდებარე 90,30 კვ.მ უძრავი ქონება, ნ. ს-ა გარდაიცვალა 1999 წლის 20 აპრილს და მისი სამკვიდრო თანაბარწილად მიიღეს პირველი რიგის მემკვიდრეებმა: მეუღლე ზ. ს-ამ და შვილებმა: ვ. ს-ამ და ე. ს-ამ. ე. ს-ა გარდაიცვალა 2010 წლის 22 მაისს და მისი სამკვიდრო მიიღო ანდერძისმიერმა მემკვიდრე გ. კ-მა.

სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 177-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების თანახმად, გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ ე. ს-ას სარჩელი, კანონით დადგენილი ფორმის დაცვით, არ აღუძრავს. საქმის მასალებით დგინდება, რომ ე. ს-ამ განცხადებით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა. განმცხადებელმა განმარტა, რომ მას, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრეს, თავადაც ჰქონდა მიღებული ნ. ს-ას სამკვიდრო, ეკუთვნოდა წილი და სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლა დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით მესამე პირად ჩართვა. შემდგომში, იგივე მოთხოვნა დაყენეს სასამართლოს სხდომაზე ე. ს-ას წარმომადგენლებმაც, ამდენად, ე. ს-ამ მოთხოვნა ნ. ს-ას მემკვიდრედ აღიარების თაობაზე, მართალია, კანონით დადგენილი ფორმის დაუცველად, მაგრამ, დააყენა, რის გამოც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 185-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოს მოსარჩელისათვის უნდა განესაზღვრა ვადა ხარვეზის გამოსასწორებლად, მითითებულის ნაცვლად კი, საქალაქო სასამართლომ მიიღო ე. ს-ას მიერ ფორმის დაუცველად აღძრული სარჩელი. სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 177-179-ე მუხლები და დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 185-ე მუხლი. რაც ნიშნავს იმას, რომ ე. ს-ას სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, გადაწყვეტილება გამოტანილია საპროცესო სამართლის ნორმათა დარღვევით, თუმცა, ამავე კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს არ წარმოადგენდა. აპელანტს არ მიუთითებია და არც საქმის მასალებიდან გამომდინარეობს, რომ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი. იმ შემთხვევაშიც კი, ერამლო ს-ას სარჩელი კანონით დადგენილი ფორმით რომ აღეძრა, სასამართლო მაინც აღიარებდა მას მემკვიდრედ და მესაკუთრედ, რადგან ვ. ს-ას სადავოდ არ გაუხდია და დაადასტურა ე. ს-ას მიერ სამკვიდრო მიღების ფაქტი. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 183-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმადაც სასამართლომ შეიძლება, მიიღოს და განიხილოს კანონით დადგენილი ფორმის დაუცველად აღძრული სარჩელიც და ასეთ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება, უპირობოდ, არ უნდა გაუქმდეს. პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ საქალაქო სასამართლო გასცდა ზ. ს-ას მოთხოვნის ფარგლებს, რადგანაც დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ზ. ს-ამ სარჩელით მოითხოვა სამკვიდრო მოწმობის ბათილად აღიარება და საჯარო რეეესტრის მონაცემებში ცვლილებების შეტანა. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ზ. ს-ა აღიარებულ იქნა სამკვიდრო ქონების თანამესაკუთრედ. საქმის წარმოების განახლების შემდეგ, ზ. ს-ას სასარჩელო მოთხოვნა არ შეუმცირებია, მართალია, სასამართლოს მთავარ სხდომაზე ზ.ს-ას წარმომადგენელმა მოითხოვა მისთვის 22,57 კვ.მ ფართის მიკუთვნება, თუმცა, ეს არ ნიშნავს, იმას, რომ მოსარჩელემ სამკვიდროდან მხოლოდ 1/4 წილი მოითხოვა. სასამართლოს განმარტებით, ზ. ს-ა სარჩელით მოითხოვდა არა სამკვიდროს გაყოფას, არამედ, ნ. ს-ას დანაშთი ქონების მესაკუთრედ ცნობას, რაც ნიშნავს იმას, რომ მოსარჩელეები მოითხოვდნენ ვ. ს-ასთან ერთად მათი ნ. ს-ას მემკვიდრეებად აღიარებასა და იმ ფაქტის დადასტურებას, რომ სამკვიდრო მათაც მიიღეს. ამ შემთხვევაში, ერთ-ერთი მემკვიდრის სარჩელის დაუკმაყოფილებლობა გავლენას ვერ მოახდენდა სხვა მემკვიდრეთა უფლებებზე. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლზე და განმარტა, რომ სასამართლომ შეიძლება აღიაროს ფაქტობრივად უკვე არსებული სამართლებრივი ურთიერთობები.

სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 1433-ე მუხლის თანახმად, ზ. ს-ა სადავო ქონების 1/3-ის მესაკუთრეა, თავისთავად, სამკვიდროს მიღების ფაქტიდან გამომდინარე. სასამართლომ აღიარა ის სამართლებრივი ურთიერთობა, რაც არსებობდა და რაც წარმოადგენდა სარჩელის საგანს.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ს-ამ, მოითხოვა სამკვიდროს 1/3-ის ე. ს-ასათვის მიკუთვნების ნაწილში გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ზ. ს-ასათვის მიკუთვნებული წილის 1/4-მდე შემცირება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლი, რომლითაც განსაზღვრულია სასამართლოში საქმის წარმოების დაწყების წესი, არასწორად გამოიყენა ამავე კოდექსის 183-ე და 185-ე მუხლები, კერძოდ, იმის გათვალისწინებით, რომ ე. ს-ას სასამართლოსათვის სარჩელით არ მიუმართავს, სასამართლო ვერც სარჩელს მიიღებდა წარმოებაში და ვერც ხარვეზს დაადგენდა არარსებულ სარჩელზე. გასაჩივრებული განჩინება ასევე ემყარება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე და 431-ე მუხლების არასწორ განმარტებას. მითითებული ნორმებიდან გამომდინარეობს, რომ საქმის წარმოების განახლების შემთხვევაში, ე. ს-ა ვალდებული იყო, სასამართლოსათვის მიემართა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 177-178-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით. არასწორია დასკვნა, რომ სასამართლო სხდომაზე ე. ს-ას განმარტება წარმოადგენდა სარჩელის შეტანას. აღნიშნული ქმედებით სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის დანაწესი და არარსებული სარჩელის საფუძველზე ე. ს-ას მოთხოვნა დააკმაყოფილა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნის საწინააღმდეგოდ, სასამართლომ სრულყოფილად არ შეაფასა ის გარემოება, რომ პირველი ინსტანციის წესით საქმის განხილვისას, ზ.ს-ამ შეამცირა სასამარჩელო მოთხოვნა, კერძოდ, მოითხოვა სამკვიდროს 4 ნაწილად გაყოფა და 22 კვ. მეტრის მისთვის მიკუთვნება. სასამართლო, მითითებული გარემოების გაუთვალისწინებლობით, გასცდა ზ.ს-ას მოთხოვნის ფარგლებს. გასაჩივრებული განჩინებით სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები და მხარის მიერ გამოთქმული მოსაზრებები, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 194-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 ნოემბრის განჩინებით ვ. ს-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ვ.ს ს-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. ს-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ვ. ს-ას უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მ. კ-ის მიერ 2011 წლის 25 ოქტომბერს გადახდილი 700 ლარისა და 2011 წლის 19 ნოემბერს გადახდილი 50 ლარის, სულ 750 ლარის 70% _ 525 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ვ. ს-ას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორ ვ. ს-ას (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» მ. კ-ის მიერ 2011 წლის 25 ოქტომბერს გადახდილი 700 ლარისა და 2011 წლის 19 ნოემბერს გადახდილი 50 ლარის 70% _ 525 ლარი. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.