ას-956-994-2011 22 დეკემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს «ე-ი»

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს «თ-ი»

დავის საგანი – უკანონოდ დარიცხული თანხის გადახდისაგან გათავისუფლება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 აპრილის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს «ე-მა» სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს «თ-ის» წინააღმდეგ და მოითხოვა Kსს «თ-ის” მიერ სს «ე-ზე” ჯარიმის სახით უკანონოდ დარიცხული თანხის 117 022 ლარის გადახდისაგან გათავისუფლება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ მოსარჩელე სს”ე-ს” დაერიცხა მოხმარებული აღურიცხავი ელექტრენერგიის საფასური და არა ჯარიმა, როგორც ამას მოსარჩელე მიუთითებს. საფასურის დარიცხვა განხორციელდა საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის ¹15 დადგენილების შესაბამისად და არ არსებობს დარიცხული თანხის გადახდის ვალდებულებისაგან გათავისუფლების საფუძველი, ამდენად, მოპასუხემ მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უსაფუძვლობის გამო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სს «ე-ის» სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ სს «ე-სა» და სს «თ-ს» შორის არსებობდა ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა.

სასამართლომ მიუთითა დადგენილ ფაქტობრივ გარემობაზე იმასთან დაკავშირებით, რომ მოპასუხე სს “ე-ს” სადავო თანხა, როგორც მის მიერ მოხმარებული აღურიცხავი ელექტროენერგიის საფასური დარიცხული ჰქონდა საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის ¹15 დადგენილების მოთხოვნათა დაცვით, სადავო თანხის ოდენობა მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან არ დასტურდებოდა მოსარჩელე სს “ე-ზე” მოპასუხე სს ”თ-ის” მიერ 117 022 ლარის უკანონოდ დარიცხვის ფაქტი, მოსარჩელის მოთხოვნა მასზე დარიცხული სადავო თანხის გადახდისაგან გათავისუფლების შესახებ სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია და არ დააკმაყოფილა.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს «ე-მა», მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 სექტემბრის სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარის, სს «თ-ი”-ს წარმომადგენლის გამოუცხადებლობის გამო საქმეზე მიღებულ იქნა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს «ე-ი”-ს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნეს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება; სს «ე-ი”-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა; სს «ე-ი” გათავისუფლდა სს «ე-ზე” უკანონოდ დარიცხული თანხის 117 022 (ას ჩვიდმეტი ათას ოცდაორი) ლარის ოდენობით გადახდისაგან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ იქნა სს «თ-ი”-ს წარმომადგენლის მიერ საჩივრით და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით მოითხოვა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე წარმოების განახლება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 იანვრის განჩინებით სს «თ-ი”-ს საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და განახლდა საქმის წარმოება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სს «თ-ი”-ს წარმომადგენლის მიერ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით წარმოდგენილ იქნა ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობა და საავადმყოფო ფურცელი, რაც პალატის მოსაზრებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე, შესაბამისად, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმეზე წარმოების განახლების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 აპრილის განჩინებით სს «ე-ი”-ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სს «თ-ი”-ს მიერ 117 022 ლარის დარიცხვა განხორციელდა:

_ პირველ შემთხვევაში – მრ. ¹116515 (მახათას ქ.ს. ფიდ ¹22) 20.10.00 (ჩვ.2240.79) _ 21.09.01 (ჩვ. 2282.81) პერიოდში ნაცვლად კ =12000 ერიცხებოდა კ =120 კოეფიციენტით, რის გამოც ამ პერიოდში ნაცვლად 504240 კვტ-სა დაერიცხება 5042.4 კვტ.სთ. ანუ დასარიცხი დარჩა 499197,6 კვტ.სთ. თანხით 42 931 ლარი.

_ მეორე შემთხვევაში მრ. ¹844193 (მახათას ქვ.ს ფიდ ¹5) ბადრო მექანიკურად იყო გაჭედილი და არ აღრიცხავდა მოხმარებულ ელ.ენერგიას. სამაგიეროდ მუშაობდა რეაქტიული ენერგიის აღმრიცხველი მრიცველი ¹952590, რომლის საშუალებითაც დადგინდა გაჭედილი აქტიური მრიცხველის მიერ აღურიცხავი ელ.ენერგია და მან დადგმის დღიდან შეადგინა 841203 კვტ.სთ თანხით 74 091,1 ლარი.

საქმეში წარმოდგენილი ელექტრო დანადგარების დათვალიერების აქტით (ტ.1.ს.ფ. 104) პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ს/გ «ე-ის” მკვებავ მ/გ ფიდერ ¹22-ზე ქვესადგური «მახათადან” აყენია დენის ტრ-ები 1000/5-ზე. ძაბვის ტრ-ია 6000/100-ზე კოეფიციენტი =1000/5X6000/100=12000. აქტი ხელმოწერილია როგორც «ეი-ი-ეს” თ-ის ასევე ს/გ «ე-ის” წარმომადგენლის მიერ.

სააპელაციო პალატამ აპელანტის მოსაზრებასთან დაკავშირებით, თუ როგორ მოხდა შეუსაბამოდ დიდი დავალიანების დაგროვება, იმის გათვალისწინებით, რომ აპელანტი მხარის მიერ ყოველთვიურად ხდებოდა მოხმარებული ელ.ენერგიის ანგარიშსწორება, აღნიშნავს, რომ იზიარებდა სს «თ-ი”-ს წარმომადგენლის ახსნა-განმარტებას აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით და მიუთითა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ წლების განმავლობაში ¹116515 მრიცხველზე იმ პერიოდში როცა ბილინგის სისტემაში შეცდომით იყო დაფიქსირებული ტრანსფორმატორის 120-იანი კოეფიციენტი, მოხმარებული ელ.ენერგიის საფასური იყო დაბალი, ხოლო მას შემდეგ, რაც ტრანსფორმატორის კოეფიციენტი შესწორდა და დაფიქსირდა 12 000, სს «ე-ს” ელექტროენერგიის გადასახადი გაეზარდა თითქმის 100-ჯერ, რაზეც მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილი აბონენტის ბრუნვის ისტორია ¹116515 მრიცხველზე (ტ.1. ს.ფ. 134-135).

სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპლანტს საქმის განხილვის არც ერთ ეტაპზე სადაოდ არ გაუხდიათ ტრანსფორმატორის კოეფიციენტის სისწორე. პირიქით, საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ტრანსფორმატორის კოეფიციენტის სისწორე დადასტურებული იყო სს «ე-ი”-ს მთავარი ენერგეტიკოსის მოადგილე მ.ჭ-ის მიერ.

რაც შეეხება მეორე შემთხვევას, პალატის მითითებით, მრ. ¹4844193-ის ბადრო მექანიკურად იყო გაჭედილი და არ აღრიცხავდა მოხმარებულ ელ. ენერგიას. სამაგიეროდ მუშაობდა რეაქტიული ენერგიის აღმრიცხველი მრიცხველი ¹952590, რომლის საშუალებითაც დადგინდა გაჭედილი აქტიური მრიცხველის მიერ აღურიცხავი ელ.ენერგია და მან დადგმის დღიდან შეადგინა 841 203 კვ.ტ. სთ თანხით 74 091.1 ლარი. საქმის მასალებით, კერძოდ «ეი-ი-ეს” თ-ის ჩრდილო რეგიონის მენეჯერის ¹1-1337 წერილით დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული მრიცხველის შემოწმების მცდელობა სს «თ-ი”-ს მხრიდან ადრეც არაერთხელ ყოფილა, მაგრამ მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტებით ¹5 ფიდერის დატვირთვა იმ მომენტში ტექნოლოგიური პროცესებიდან გამომდინარე შეუძლებელი იყო, რის გამოც მრიცხველის შემოწმება ვერ ხერხდებოდა.

საქმეში წარმოდგენილი დასკვნით (ტ.1. ს.ფ.112) პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ რეაქტიული მრიცხველის (¹952590) მიერ დადგმის დღიდან-21.07.1999 წლიდან აქტის შედგენის დღემდე- 23.05.02 აღრიცხულია რეაქტიული ელ.ენერგია 737640 კვტ.სთ.

აქტის თანახმად ცოსფ =0,77, ანუ ტგფ=0,83 ამიტომ ამავე პერიოდში მოხმარებული ელექტროენერგია შეადგენს 737640/0.83=888723 კვტ.სთ.

ამავე პერიოდში აქტიურმა მრიცხველმა (¹844193) აღიცხა 47 520 კვტ.სთ აღურიცხავი დარჩა 888723 – 47520 = 841203 კვტ.სთ.

841203 : 34,02 = 24726.72 კვტ.სთ თვეში.

21.07.1999 წელი აღურიცხავი იყო 26 230.10 ლარი; 10.09.00 წელი _ 30 834,2 ლარი და 15.11.01 წელი _ 17 026, 80 ლარი, სულ 74 091.10 ლარი.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2002 წლის 23 მაისის შემოწმებას ესწრებოდნენ სს «ე-ის” წარმომადგენლები, მათთვის ცნობილი იყო, რომ ძველი მრიცხველი მექანიკური გაჭედვის მიზეზის გამო მოიხსნა. მართალია მათ აქტზე ხელი არ მოუწერიათ, მაგრამ მათი მხრიდან არ გამოთქმულა მრიცხველის ლაბორატორიულად შემოწმების სურვილი, რითაც სს «ე-ის” ხელმძღვანელობა ფაქტობრივად დაეთანხმა იმ გარემოებას, რომ აქტიური მრიცხველის მიმართ ადგილი ჰქონდა მექანიკური გაჭედვის ფაქტს.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ დარღვევების აღმოჩენა მოხდა 2002 წლის აპრილ-მაისის თვეში და, შესაბამისად, თანხების დარიცხვის ვადის ათვლა უნდა მომხდარიყო სწორედ დარღევის აღმოჩენის დღიდან.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს მიერ დავის სამართლებრივი ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად მართებულად იქნა გამოყენებული საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის ¹15 დადგენილების მე-8 მუხლი (კვტსტ-ების დარიცხვა აბონენტისაგან დამოუკიდებლად ელექტროენერგიის აღრიცხვიანობის დარღვევისას), რომლის პირველი პუნქტის თანახმად იმ შემთხვევაში, თუ აბონენტმა შესაძლებელია ვერ შეამჩნია აღრიცხვიანობის მოშლა, დარიცხვა წარმოებს შემდეგნაირად: პირველ შემთხვევაში _ «დენის ტრანსფორმატორის კოეფიციენტის შეუსაბამობა ბილინგში დაფიქსირებულ მონაცემებთან” შემთხვევაში დაკარგული კვტსთ-ების დარიცხვა წარმოებს აღრიცხვის ცდომილების გათვალისწინებით–შესწორების კოეფიციენტის გამოყენებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნული დადგენილება განეკუთვნებოდა ამ საკითხების მომწესრიგებელ სპეციალურ სამართლებრივ აქტს და არეგულირებდა აღურიცხავი ელექტროენერგიის ანაზღაურების წესს, როგორც ელექტროენერგიის დატაცების, ისე მომხმარებლის მიერ მისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო, ბრალეულობის გარეშე, აღურიცხავი ელექტროენერგიის მოხმარების შემთხვევაში. დადგენილების თანახმად, აღურიცხავი ელექტროენერგიის ღირებულების გადახდა ეკისრება აბონენტს.

მეორე შემთხვევაში _ საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის ¹15 დადგენილების მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის «გ” ქვეპუნქტის თანახმად, მრიცხველის გაუმართაობის, დენის ტრანსფორმატორების კოეფიციენტის დატვირთვასთან შეუსაბამობის შემთხვევაში მრიცხველის ბრჯენები და კორპუსი არ არის დაზიანებული, ხოლო მრიცხველი მუხრუჭდება შინაგანი ტექნიკური გაუმართაობის ან დენის ტრანსფორმატორებთან შეუსაბამო დაბალი ტვირთის გამო, რაც აბონენტისაგან დამოუკიდებლად წარმოიშვა ამ შემთხვევაში დაკარგული კვტსთ-ების დარიცხვა უნდა მოხდეს დარღვევამდე პერიოდის ან აღიცხვის მოწესრგების შემდგომი პერიოდის მოხმარებით, დასარიცხ მოხმარებას გამოაკლდება მრიცხველის მიერ აღრიცხული ელექტროენერგიის რაოდენობა.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა სს «თ-ი”-ს წარმომადგენლის მოსაზრება, რომ ორივე შემთხვევაში თანხის დარიცხვა განხორციელდა სპეციალური ნორმატიული ქტით, რომელიც წარმოადგენდა მეთოდიკას კვტსთ-ების დარიცხვის თაობაზე აბონენტისაგან დამოუკიდებლად ელექტროენერგიის აღრიცხვიანობის დარღვევის დროს.

ამასთან, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის ¹15 დადგენილება მიღებულ იქნა 2001 წლის 31 დეკემბერს, თუმცა სს «თ-მა” დარიცხვა განახორციელა 1999 წლიდან პერიოდზე, რაც თავად ამ ნორმატიული აქტის დანაწესიდან გამომდინარეობს და მოპასუხე აღჭურვა უფლებით, რომ დაკარგული კვტ-სთ-ების დარიცხვა უნდა განეხორციელებინა დარღვევამდე პერიოდის ან აღრიცხვის მოწესრიგების შემდგომი პერიოდის მოხმარებით.

დადგენილების მე-2 მუხლის «ბ” პუნქტის თანახამად, დარღვევის პერიოდს წარმოადგენს დროის ის პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც მოხმარებული ელექტროენერგიის აღრიცხვა იყო დარღვეული, ან ისეთი პერიოდი, რომელიც გამოიყენება აღურიცხავად მოხმარებული ელექტროენერგიის გამოსათვლელად. ამავე პუნქტით რეგლამენტირებულია ექვივალენტურ პერიოდად გამოსაყენებელ პერიოდთა ჩამონათვალი, როცა აღრიცხვიანობის დარღვევის პერიოდი ზუსტად ვერ დგინდება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის ¹15 დადგენილებით განისაზღვრა აბონენტისაგან დამოუკიდებლად ელექტროენერგიის აღრიცხვიანობის დარღვევისას კვტსტ-ების დარიცხვის მეთოდიკა, რომლითაც სს «თ-ი”-ს მიერ მართებულად განხორციელდა თანხების დარიცხვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს «ე-მა», მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები და შუამდგომლობებბი, რამაც გამოიწვია არასწორი გადაწყვეტილების მიღება, კერძოდ, როგორც კასატორის აღნიშნავს, ჯერ კიდევ პირველი ინსტანციის სასამართლოში სს «თ-ისგან» ითხოვდნენ დაანგარიშების წარმოდგენას, სადაც დეტალურად და გასაგებად იქნებოდა გაწერილი ე.წ. «დავალიანების» წარმოშობის საფუძველი და მისი სისწორე, რომლის საფუძველზეც სს «თ-მა» უკანონოდ დაარიცხ 117 022 ლარი. აღნიშნული დაანგარიშება სემეკის 2001 წლის 31 დეკემბრის ¹15-ე დადგენილების თანახმად, ელექტროენერგიის აღრიცხვიანობის შემოწმების აქტის განუყოფელ ნაწილს უნდა შეადგენდეს, რომელიც არც ტანდართული და არც ცალე, მიუხედავად მათი არაერთი მოთხოვნისა, მოწინააღმდეგე მხარეს არ წარმოუდგენია და მხოლოდ 2009 წელს საქმის განახლების შემდგომ წარმოადგინა დოკუმენტი, რომელიც სს «თ-ის» მიერ დაანგარიშების საბუთად იქნა დასახელებული, რაც უსაფუძვლოდ იქნა გაზიარებული, როგორც პირველი ინსტანციის,ა სევე სააპელაციო სასამართლოს მიერ.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუხედავად მათი შუამგდომლობისა, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, ნაცვლად კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტისა (სემეკის მე-15 დადგენილება), სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სსკ-ის 415-ე მუხლი, ვინაიდან ამავე კოდექსის მე-2 მუხლის მე-3 ქვეპუნქტის შესაბამისად, თუ კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტი ეწინააღმდეგება კანონს, მოქმედებს კანონი. კასატორის აზრით, სასამართლომ საერთოდ უგულებელყო ყველა მათი წარმოდგენილი არგუმენტი და მტკიცებულება, რითაც Aშელახა მათი უფლებები.

კასატორის აზრით, საქმეზე ობიექტური გადაწყვეტილების მისაღებად მნიშვნელოვანი იყო მათი პოზიცია სემეკის დადგენილებასთან დაკავშირებით, რომლითაც სს «თ-მა» იხელმძღვანელა დაანგარიშებისას, ვინაიდან ამ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა ნორმატიული აქტისათვის უკუძალის მინიჭებას, რომელსაც სს «თ-ი» ნორმატიული აქტის მიღებამდე მირებულ ურთიერთობაზე ავრცელებს, კერძოდ, კასატორის განმარტებით, აღნიშნული დადგენილება მიღებული იყო 2011 წლის 31 დეკემბერს, ხოლო დაანგარიშება სს «თ-მა» მოახდინა 1999-2002 წლებზე, რაც უკანონოა, ვინაიდან «ნორამტიული აქტების შესახებ» კანონის 24-ე მუხლის პირველი ნაწილი განსაზღვრავს, რომ «ნორმატიულ აქტს უკუძალა აქვს მხოლოდ იმ შემთხვევაში», თუ ეს პირდაპირაა დადგენილი ამ ნორმატიული აქტით.

კასატორმა ასევე ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლომ უკანონოდ გააუქმა მის მიერ მიღებული 2010 წლის 22 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომლითაც კანონიერად დაკმაყოფილდა მათი სააპელაციო საჩივარი. კასატორის მოსაზრებით, საფუძვლიან ეჭვს იწვევდა ის გარემოება, რომ სს «თ-ის» წარმომადგენელი სასამართლო სხდომამდე ზუსტად ნახევარი საათით ადრე გახდა ავად და ამასთან, მან საჭიროდ არ ჩათვალა გაეფრთხილებინა არც სასამართლო, არც ორგანიზაციის ხელმძღვანელობა ან სხვა იურისტები, რომელთაც შეეძლოთ სასამართლოსათვის სხდომამდე შეეტყობინებინათ, მათი წარმომადგენლის ავადმყოფობის თაობაზე ან თავად გამოცხადებულიყვნენ საქმის განხილვაში მონაწილეობის მისაღებად. ამასთან, შპს «ჯეოსელიდან» წარდგენილი ამონაწერით არ დადასტურდა ის გარემოება, რომ სს «თ-ის» წარმომადგენელი სს «ე-ის» წარმომადგენელს ურეკავდა გასაფრთხილებლად, როგორც ამას თავად აცხადებდა სასამართლოს შეკითხვაზე. გარდა ამისა, კასატორის აზრით, სს «თ-ის» წარმომადგენლის მიერ წარდგენილი ავადმყოფობის ფურცელი, რაცგაზიარებულ იქნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ და საფუძველი გახდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა, ბადებს ეჭვს, რომ არ არის ნამდვილი, ვინაიდან დადასტურებულია ისეთი ბეჭდით, სადაც კლინიკის, როგორც კერძო სამართლის იურიდიული პირის, საიდენტიფიკაციო ნომერი არაა მითითებული.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ სს «ე-ის» სააკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა.

ადრე გამოტანილი განჩინებების ძირითად გადაწყვეტილებასთან ერთად გასაჩივრების მიზანი შეიძლება იყოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დაუსაბუთებლობის, მისი კანონის დარღვევით მიღების დადასტურება.

განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი საკასაციო საჩივარში სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე, რომელიც წინ უსწრებს სააპელაციო სასამართლოს არსებით გადაწყვეტილებას.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მტკიცებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილება არასწორად გააუქმა შემედგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 387-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თუ საქმის განხილვაზე მოწინააღმდეგე მხარე არ გამოცხადდება, სააპელაციო საჩივრის აღმძვრელი პირის თხოვნით სააპელაციო სასამართლო გამოიტანს დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას, რომელიც შეიძლება დაემყაროს მომჩივნის ახსნა-განმარტებას. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, ყველა სხვა შემთხვევაში გამოიყენება ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული ნორმები პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესახებ.

აღნიშნული ნორმის ანალიზიდან გამომდინარე, დაუსწრებელი გადაწყვეტილება შეიძლება გაუქმდეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 240-241-ე მუხლების შესაბამისად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე მუხლის თანახმად, დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმის განხილვა განახლდეს, თუ არსებობს 233-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, ან თუ მხარის გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო სხვა საპატიო მიზეზით, რომლის შესახებაც მას არ შეეძლო თავის დროზე ეცნობებინა სასამართლოსათვის.

აღნიშნული მუხლი განსაზღვრავს იმ გარემოებათა წრეს, რომელთა არსებობის შემთხვევაში დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმის განხილვა განახლდეს. ეს გარემოებები მითითებულია 233-ე მუხლის პირველ ნაწილში, მაგრამ ამ მუხლის ჩამონათვალი არაა ამომწურავი. გამოუცხადებელ მხარეს, რომლის წინააღმდეგაც გამოტანილია დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, შეუძლია მიუთითოს სხვა გარემოებებზეც, რაც სასამართლო სხდომაზე მისი გამოუცხადებლობის მიზეზი გახდა და რომლის შესახებაც მას არ შეეძლო დროულად ეცნობებინა სასამართლოსათვის. ამასთან, კანონმდებელი ავალდებულებს მხარეს წინასწარ აცნობოს სასამართლოს სხდომაზე მისი გამოცხადების შეუძლებლობის და მიზეზის შესახებ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ასეთი შეტყობინება სხდომამდე შეუძლებელია. იმ გარემოებათა დამტკიცების ტვირთი, რომლებზეც მიუთითებს მხარე თავის საჩივარში, როგორც გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზზე, ეკისრება მომჩივანს, ხოლო ამ გარემოებათა შეფასება იმ თვალსაზრისით, თუ რამდენად საპატიოა მხარის გამოუცხადებლობა – სასამართლოს უფლებამოსილებაა

განსახილველ შემთხვევაში სს «თ-ის» წარმომადგენელი ე. ნ-ე დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებას იმ საფუძვლით ითხოვდა, რომ პროცესის დაწყებამდე ნახევარი საათით ადრე სახლში გახდა ცუდად და ვერ შეძლო მთავარ სხდომაზე მონაწილოების მიღება, რის დასადასტურებლადაც სასამართლოს წარუდგინა ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობა და საავადმყოფო ფურცელი, რაც სააპელაციო პალატამ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე, შესაბამისად მიიჩნია დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების და საქმეზე წარმოების განახლების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლად.

საკასაციო სასმაართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მხარის მიერ წარმოდგენილი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობა და საავადმყოფო ფურცელი უსაფუძვლოდ გაიზიარა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მესამე ნაწილით კანონმდებელი განსაზღვრავს იმ გარემოებებს, რომელთა არსებობისას მხარეს გარკვეული საპროცესო მოქმედების შეუსრულებლობა საპატიოდ ეთვლება, კერძოდ, ავადმყოფობას, ახლო ნათესავის გარდაცვალებას ან სხვა ობიექტურ გარემოებებს, რომლებსაც შეეძლოთ მხარისათვის ხელი შეეშალათ. ავადმყოფობა დადასტურებული უნდა იქნეს სამედიცინო დაწესებულების ხელმძღვანელის მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტით, რომელიც პირდაპირ მიუთითებს სასამართლო პროცესზე გამოცხადების შეუძლებლობაზე. დასახელებული ნორმით დადგენილია ის სავალდებულო წინაპირობები, როდესაც სასამართლო ვალდებულია, მხარის გამოუცხადებლობა ჩათვალოს საპატიოდ. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი სამედიცინო ცნობა ხსენებული ნორმის დანაწესს არ შეესაბამებოდა, ვინაიდან აღნიშნული მტკიცებულებით არ დასტურდებოდა 2010 წლის 22 სექტემბერს - სასამართლო სხდომის დღეს ე. ნ-ის ჯანმრთელობის ისეთი მდგომარეობა, რამაც მისი სასამართლოში გამოცხადება ობიექტურად შეუძლებელი გახადა. ამასთან, იგი არ შეიცავდა პირდაპირ მითითებას სასამართლო სხდომაზე მისი გამოცხადების შეუძლებლობის თაობაზე და მასში ზოგადად იყო მითითებული ქრონიკული ქოლეცისტიტის გამწვავების შესახებ, რომელიც ემყარებოდა პაციენტის ახსნა-განმარტებას. ამასთან, მხარეს სხდომაზე გამოცხადების შეუძლებლობაზე სასამართლო არ გაუფრთხილებია და არც ის საპატიო მიზეზი უცნობებია, თუ რატომ ვერ შეძლო სასამართლოსათვის შეტყობინება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად შეაფასა საქმეში სს «თ-ის» წარმომადგენელ ე. ნ-ის მიერ წარმოდგენილი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობა და საავადმყოფო ფურცელი, როდესაც იგი მხარის გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზის დამადასტურებელ მტკიცებულებად ჩათვალა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო კანონმდებლობის უხეში დარღვევით გააუქმა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და მიიღო ახალი გადაწყვეტილება, რაც საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ საქმეზე უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 14 აპრილის განჩინება, ასევე 2011 წლის 13 იანვრის განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე და 2010 წლის 22 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

სს «ე-ის» საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა 2011 წლის 14 აპრილის განჩინება და ამავე სასამართლოს 2011 წლის 13 იანვრის განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე;

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება;

საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.