ას-1604-1598-2011 5 დეკემბერი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნუნუ კვანტალიანი, ვასილ როინიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი _ ა. ყ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ო. ტ-ე

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განჩინება

კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სააღსრულებო ფურცლის გაუქმება

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ო. ტ-ემ და ე. მ-ამ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ა. ყ-ის მიმართ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების _ 35 000 ლარის 10%-ის მოპასუხისათვის (მესაკუთრისათვის) გადახდის სანაცვლოდ დაკავებულ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით ო. ტ-ისა და ე. მ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ო. ტ-ისა და ე. მ-ას სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ე. მ-ას სარჩელი ა. ყ-ის მიმართ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა, ო. ტ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ო. ტ-ეს გადაეცა და მის სახელზე საკუთრების უფლებით აღირიცხა ქ.თბილისში, ზ-ის მეორე ჩიხის ¹13-ში მდებარე ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე მდებარე მის მიერ დაკავებული ორი ოთახი და დამხმარე ფართი (საერთო ფართით 21,80 კვ.მ), ო. ტ-ის მიერ საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრე ა. ყ-ისათვის 8.750 (რვა ათას შვიდას ორმოცდაათი) ლარის გადახდის შემდეგ და მის სანაცვლოდ.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ყ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 9 მარტის განჩინებით ა. ყ-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად. აღნიშნულით თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში და ო. ტ-ის განცხადების საფუძველზე გაიცა სააღსრულებო ფურცელი, 2011 წლის 3 ოქტომბერს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განცხადებით მიმართა ა. ყ-მა და მიუთითა, რომ 2011 წლის 5 სექტემბერს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაცემულ იქნა სააღსრულებო ფურცელი, რომლის არსებობის შესახებ შეიტყო ამავე წლის 3 ოქტომბერს აღმასრულებელ მარია მურადოვისაგან. ვინაიდან სააღსრულებო წარმოება დაიწყო ისე, რომ მისთვის ამის შესახებ არ უცნობებიათ, განმცხადებელმა მოითხოვა აღსრულების შეჩერება. ა.ყ-მა ასევე მიუთითა, რომ არსებობს ახალი გარემოება, რომ ო. ტ-ე არ იყო მისი მოვალე, არც «ატსტუპნიკი», მითითებული გარემოებით კი საქმე განიხილება თბილისის საქალაქო სასამართლოში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით ა. ყოფიანის განცხადება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილების აღსრულების შეჩერების შესახებ არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ მიუთითა «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» საქართველოს კანონის 36-ე მუხლის პირველ პუნქტზე და განმარტა შემდეგი: უდავოდაა დადგენილი, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე წარდგენილია კრედიტორის მოთხოვნა სააღსრულებო ფურცელზე და, შესაბამისად, გაცემულია სააღსრულებო ფურცელი. ა. ყ-ის განცხადებაში მითითებული გარემოება, რომ მისთვის არ უცნობებიათ სააღსრულებო ფურცლის გაცემისა და აღსრულების დაწყების შესახებ, არ წარმოადგენს გადაწყვეტილების აღსრულების შეჩერების კანონით გათვალისწინებულ არც ერთ საფუძველს და იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო ის გარემოება, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს წარმოებაშია ა. ყ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ არ არის დადასტურებული რაიმე მტკიცებულებით. პალატამ ასევე მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ უდავოდაა დადგენილი მოცემულ საქმეზე 2009 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილება მიღებულია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ, ხოლო ა. ყ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ საქმეზე წარმოდგენილი არ არის.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა ა. ყ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების, ასევე სააღსრულებო ფურცლის გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებაზე სააღსრულებო ფურცელი კანონის დარღვევითაა გაცემული, ასევე გასულია სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადა, რადგანაც სადავო უძრავი ნივთი კერძო საჩივარის ავტორმა შეიძინა 1981 წელს, ხოლო სარჩელი სასამართლოში შეტანილია 2009 წლის 30 ივნისს. ო.ტ-ემ, როგორც მოსარგებლემ, კანონის დარღვევით მიიღო ქონება. კერძო საჩივრის ავტორის მიერ ბინის შეძენის დროისათვის უძრავ ქონებას უკანონოდ ეუფლებოდა და ფლობდა მ.ბ-ე. მხარეთა შორის ქირავნობის ურთიერთობის არსებობის ფაქტიც არ დადასტურებულა სასამართლომ ისე გამოიტანა გადაწყვეტილება და არასწორად იხელმძღვანელა კანონით. სადავო ურთიერთობის მიმართ ასევე დარღვეულია სამოქალაქო კოდექსის 573-ე მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადა. სააპელაციო პალატამ ამ გარემოებათა გაუთვალისწინებლად მიიღო გადაწყვეტილება, რაც მისი გაუქმების საფუძველია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით ა. ყ-ი, «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის «მ» ქვეპუნქტის საფუძველზე, სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა, ხოლო მისი კერძო საჩივარი მიღებულ იქნა განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო კერძო საჩივრის საფუძვლების ანალიზის, საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ყ-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით. ამავე კოდექსის 406-ე მუხლის თანახმად, დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, შეგებებული სარჩელის შეტანა და ხარჯების განსაზღვრა საკასაციო სასამართლოზე დაუშვებელია.

საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ ა. ყ-მა სააპელაციო პალატას განცხადებით მომართა და მოითხოვა სააღსრულებო წარმოების შეჩერება, რაც გასაჩივრებული განჩინებით არ დაკმაყოფილდა, ხოლო ამ განჩინებაზე წარმოდგენილი კერძო საჩივრით ა.ყ-ი მოითხოვს სააღსრულებო ფურცლის გაუქმებასა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას. ამ მიმართებით საკასაციო პალატა განმარტავს შემდეგს: კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები უტყუარია და მათი ხელმეორედ სადავოდ გახდის უფლება მხარეს კანონმდებლობით არ აქვს მინიჭებული. გადაწყვეტილება წარმოადგენს ქვეყნის სახელით გამოტანილ აღსრულებაუნარიან აქტს, რომელსაც გამოსცემს სასამართლო ხელისუფლება და ეს აქტი ორიენტირებულია მხარის სადავო უფლების დაცვაზე. ის გარემოება, რომ მხარე არ ეთანხმება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ამა თუ იმ ნაწილსა თუ მთლიანად გადაწყვეტილებას, მისი გაუქმების საფუძველი არაა თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 265-ე მუხლისა. ერთადერთი შემთხვევა, როდესაც მხარეს შეუძლია, სადავოდ გახადოს გადაწყვეტილებით დადგენილი სამართლებრივი შედეგი, რეგლამენტირებულია ამავე კოდექსის LII თავით, რომელიც წარმოადგენს სამართალწარმოების საგამონაკლისო წესს და დასაშვებია კანონით პირდაპირ განსაზღვრულ შემთხვევაში.

განსახილვლელი საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ა.ყ-ი მოითხოვდა არა საქმის წარმოების განახლებას, არამედ სააღსრულებო წარმოების შეჩერებას, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, გამორიცხავს საკასაციო პალატის მიერ სააპელაციო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნის განხილვის შესაძლებლობას. რაც შეეხება კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნას სააღსრულებო ფურცლის გაუქმების თაობაზე, საკასაციო პალატა ვერც აღნიშნული მოთხოვნის მართებულობას შეამოწმებს, რადგანაც მხარემ აღნიშნულით დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 406-ე მუხლით იმპერატიულად დადგენილი მოთხოვნა, რადგანაც მან საკასაციო სამართლოში შეცვალა მოთხოვნა. პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ ზემდგომი სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის LI თავით დადგენილი წესით საქმის განხილვისას ამოწმებს ქვემდგომი სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების მართებულობას იმ ფარგლებში, რა ოდენობითაც მხარე თავდაპირველად მოითხოვდა ამა თუ იმ საკითხის გადაწყვეტას.

ზემოაღნიშნულის საფუძველზე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ა. ყ-ის კერძო საჩივარი განხილულ უნდა იქნას 2011 წლის 3 ოქტომბრის განცხადების ფარგლებში.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია და ეს არც კერძო საჩივრის ავტორს გაუხდია სადავოდ, რომ ის სააღსრულებო წარმოების შეჩერებას მოითხოვდა იმ საფუძვლით, რომ მისთვის სააღსრულებო წარმოების დაწყების თაობაზე წინასწარ არ უცნობებიათ, ასევე იმ საფუძვლით, რომ არსებობს ახალი გარემოებები, რის საფუძვლიანობასაც განიხილავს პირველი ინსტანციის სასამრთლო. მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში განმცხადებლის მოსაზრების მართებულობის ანალიზისას პალატა თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინებით განმცხადებელს სწორად ეთქვა უარი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად იხელმძღვანელა «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» საქართველოს კანონის 36-ე მუხლის პირველი პუნქტით.

საარსრულებო წარმოება სასამართლო წესით აღიარებული თუ დადასტურებული უფლების რეალიზაციის გზაა, რომელიც წესრიგდება სპეციალური კანონით _ «სააღსრულებო წარმოების შესახებ» საქართველოს კანონით და აქ ამომწურავადაა განმარტებული გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულების სუბიექტთა უფლება-მოვალეობანი.

«სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» საქართველოს კანონის 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სააღსრულებო წარმოება შეჩერდება: ა) მოვალის გარდაცვალებისას, თუ სასამართლოს მიერ დადგენილი სამართლებრივი ურთიერთობით არ დაიშვება უფლებამონაცვლეობა; ბ) მოვალის მიერ ქმედუნარიანობის დაკარგვისას; გ) მოვალის სავალდებულო სამხედრო სამსახურში ყოფნის დროს; დ) მოვალის მიერ სააღსრულებო საბუთის სასარჩელო წესით დავის აღძვრისას, თუ კანონმდებლობით ასეთი დავა დაიშვება; ე) ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეთა განხილვისათვის უფლებამოსილი ორგანოს (თანამდებობის პირის) მოქმედებაზე საჩივრის შეტანისას; ვ) დადგენილების გამოტანისას თანამდებობის პირის მიერ, რომელსაც კანონმდებლობით მინიჭებული აქვს გადაწყვეტილების შეჩერების უფლება; ზ) კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებით. მოცემულ შემთხვევაში მხარეს არც ერთი კანონის ზემოაღნიშნული დანაწესით სააღსრულებო წარმოების შეჩერება არ მოუთხოვია, რაც სწორად გახდა მისი განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი. ის გარემოება, რომ სასამართლოს მისთვის სააღსრულებო ფურცლის გაცემის თაობაზე არ უცნობებია წინასწარ, სააღსრულებო წარმოების შეჩერების საფუძველი ვერ გახდება, უფრო მეტიც, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულებისათვის სააღსრულებო ფურცლის გაცემის თაობაზე მოქმედი კანონმდებლობა სასამართლოს მოვალის ინფორმირების ვალდებულებას არ აკისრება. რაც შეეხება ა.ყ-ის მიერ მითითებულ მეორე საფუძველს, რომ საქალაქო სასამართლო იხილავს საქმეს ახალი გარემოებების არსებობის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო ამ ნაწილშიც დაუსაბუთებლად მიიჩნევს მხარის მოსაზრებას და იზიარებს სააპელაციო პალატის განმარტებას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლთან დაკავშირებით, რადგანაც ამ ნორმით დადგენილია საქმის წარმოების განახლებაზე განცხადების განსჯადობის წესი და მხარის მიერ მითითებული გარემოების ნამდვილობის შემთხვევაშიც კი, საქმის წარმოების განახლების საკითზე განსჯადს გადაწყვეტილების მიმღები ზემდგომი სასამართლო _ თბილისის სააპელაციო სასამართლო წარმოადგენდა.

საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 432-ე მუხლზე, რომლის თანახმადაც საქმის განახლების შესახებ განცხადება ვერ შეაჩერებს გადაწყვეტილების აღსრულებას. სასამართლოს შეუძლია თავისი განჩინებით დროებით შეაჩეროს გადაწყვეტილების აღსრულება. გადაწყვეტილების იძულებით სისრულეში მოყვანა იმაზე იქნება დამოკიდებული, იძლევა თუ არა საქმის წარმოების მომთხოვნი პირი შესაბამის გარანტიებს.

საქმის წარმოების განახლების თაობაზე განცხადების სასამართლო წარმოებაში ნამდვილად არსებობის ფაქტის ა.ყ-ის მიერ დადასტურების შემთხვევაშიც კი, ეს გადაწყვეტილების იძულებით აღსრულების შეჩერების უტყუარი წინაპირობა ვერ გახდებოდა, რადგანაც გარდა განცხადების ფორმალური საფუძვლიანობისა, მხარეს ამ შემთხვევაში ეკისრებოდა გადაწყვეტილების აღსრულების შეჩერებისათვის მყარი გარანტიის წარდგენის ვალდებულება, რაც საქმის მასალებით არ არის დადასტურებული.

საკასაციო პალატა ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნევს მოცემული კერძო საჩივრის მითითებას სამოქალაქო კოდექსის 130-ე და 573-ე მუხლების მოთხოვნასთან მიმართებაში და განმარტავს, რომ აღნიშნული წარმოადგენს მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადას, რომლის უტყუარობა დავის არსებითად გადაწყვეტილ საკითხს წარმოადგენა. ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო პალატა არ არის უფლებამოსილი, შეამოწმოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძვლიანობის საკითხი, ეს მითითება უსაფუძვლოს წარმოადგენს. რაც შეეხება სააღსრულებო წარმოებას, კანონმდებელმა ამ საკითხის მიმართ დააწესა ხანდაზმულობის სპეციალური ვადა და სამოქალაქო კოდექსის 142-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრა, რომ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადასტურებული მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადაა ათი წელი მაშინაც კი, როცა ეს მოთხოვნა უფრო ნაკლებ ხანდაზმულობას ექვემდებარება. ამდენად, მხარის მითითება სააღსრულებო წარმოების ხანდაზმულობაზე სამართლებრივად დაუსაბუთებელია და კერძო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი ვერ გახდება, ხოლო ის გარემოება, რომ მოთხოვნა ხანდაზმულია ან გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლომ მოდავე მხარე «ატსტუპნიკად» არასწორად მიიჩნია, ვერ გახდება მოცემული მსჯელობის საგანი, რადგანაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ა. ყ-ის კერძო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი, ხოლო გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ა. ყ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის გამო. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განჩინება დარჩეს უცვლელად. კერძო საჩივრის ავტორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.