ას-1531-1537-2011 9 იანვარი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ლ. ფ-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები –დ. ა-ი, მ. ა-ი, მნ. ა-ი, რ. ა-ი-ა-ა, თ. ა-ა, შ. ა-ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, გამოსახლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ლ. ფ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში დ., მ., მნ. ა-ების, რ. ა--ა-ას, თ. ა-ასა და შ. ა-ას მიმართ ბინიდან გამოსახლების შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: 2006 წლის მაისში შეიძინა საცხოვრებელი ბინა მოპასუხისაგან, მაგრამ ის არ ათავისუფლებს ბინას. ამ ბინაში კიდევ სხვა პირები ცხოვრობენ. მოსარჩელე ლ. ფ-ე ითხოვს, მოპასუხეები: დ. ა-ი, მ. ა-ი, მნ. ა-ი, რ. ა-–ა-ა, თ. ა-ა და შ. ა-ა გამოსახლებულ იქნენ ქ.ქუთაისში, ა-ის გამზირ ¹74/16-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინიდან და იგი ჩაჰბარდეს თავისუფალ მდგომარეობაში.

მოპასუხეებმა: დ. ა-მა, მ. ა-მა, მნ. ა-მა, რ. ა--ა-ამ, თ. ა-ამ, შ. ა-ამ შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ მოსარჩელემ ყალბი მინდობილობის საფუძველზე გაყიდა საცხოვრებელი ბინა.

სასამართლოში სარჩელი აღძრა ასევე დ. ა-მა ლ. ფ-ის მიმართ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: დ. ა-ი 2006 წელს იმყოფებოდა ბარსელონაში. იმ პერიოდში გაყალბებული მინდობილობით, რომელიც თითქოს რუსეთიდან არის გამოგზავნილი, დ. ა-ის დედა დ. ა-მა ლ. ფ-ეს ა-ის გამზირზე მდებარე ბინა მიჰყიდა. მოსარჩელე ითხოვს, ბათილად იქნეს ცნობილი მისი სახელით რუსეთის ფედერაციის ქ.უფაში 2006 წლის 14 აპრილის თარიღით შედგენილი მინდობილობა და მის საფუძველზე 2006 წლის 20 მაისს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება დ. ა-სა და მოპასუხე ლ. ფ-ეს შორის იმ საფუძვლით, რომ მინდობილობა გაყალბებულია.

მოპასუხე ლ. ფ-ემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: ნასყიდობა მოსარჩელის სახელით გაუფორმა მისივე მშობელმა და არც ერთ მხარეს მინდობილობის შესაძლო სიყალბის შესახებ ეჭვი არ შეჰპარვია, ამდენად, მოქმედებს შემძენის კეთილსინდისიერების პრინციპი, მით უფრო, რომ ნასყიდობის ფასი გადაეცა უშუალოდ მოსარჩელე დ. ა-ს.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. ფ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, სადავო ბინა გამოთხოვილ იქნა მოპასუხეების – დ. ა-ის, მნ. ა-ის, რ. ა--ა-ას, თ. ა-ასა და შ. ა-ას უკანონო მფლობელობიდან, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით დ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილებით აპელანტების სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებები; დ. ა-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი დ. ა-ის სახელით გაცემული 2006 წლის 14 აპრილის მინდობილობა; ბათილად იქნა ცნობილი 2006 წლის 20 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებული დ. ა-ის წარმომადგენელს, დ. ა-სა და ლ. ფ-ეს შორის; გაუქმდა საჯარო რეესტრში არსებული ჩანაწერი ქუთაისში, ა-ის გამზირი 74-ში მდებარე უძრავი ქონების, მიწის სარეგისტრაციო ¹..., ლ. ფ-ის საკუთრების შესახებ, ქუთაისში, ა-ის გამზირი 74-ში მდებარე უძრავი ქონება, მიწის სარეგისტრაციო ¹..., საჯარო რეესტრში აღირიცხა დ. ა-ის სახელზე. ლ. ფ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით: პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2006 წლის 14 აპრილის მინდობილობით დ. ა-მა დედას, დ. ა-ს, უფლება მისცა, მისი სახელით მოეხდინა ქუთაისში, ა-ის გამზირ ¹74/16-ში მდებარე ბინის პრივატიზაცია და გაესხვისებინა იგი. 2006 წლის 20 მაისს, ამ მინდობილობის საფუძველზე, დ. ა-მა, როგორც დ. ა-ის რწმუნებულმა, ლ. ფ-ეს მიჰყიდა დ. ა-ის კუთვნილი ბინა. ამის შემდეგ, სადავო ბინა, საჯარო რეესტრში, აღირიცხა ლ. ფ-ის საკუთრებად. რუსეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ბაშკორტოსტანის რესპუბლიკის შსს ... ცენტრის დასკვნით დგინდება, რომ 2006 წლის 14 აპრილის მინდობილობაზე არსებული ნოტარიუსის ბეჭედი და შტამპი შესრულებულია ფერად ჭავლურ პრინტერზე, რაღაც სხვა ბეჭედისა და შტამპის სკანირებულ ანაბეჭდებზე. ქ.უფას კიროვის რაიონის შს სამმართველოს საგამოძიებო დეპარტამენტში მოწმე გულზიხან ფარშატოვას დაკითხვის ოქმით დგინდება, რომ სადავო მინდობილობა ნოტარიუსს არ შეუდგენია. მინდობილობის შტამპზე არსებული რეესტრის ნომერი არ ემთხვევა ნოტარიუსის სარეესტრო წიგნის ჩანაწერებს. მინდობილობაში არასწორად არის მითითებული ფასი და არ არის აღნიშნული სანოტარო მოქმედებაში მონაწილე პირთა საპასპორტო მონაცემები. ეს მინდობილობა ნოტარიუსს არ გაუფორმებია.

პალატამ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები სამართლებრივად შემდეგნაირად შეაფასა: სამოქალაქო, საოჯახო და სისხლის სამართლის საქმეებზე სამართლებრივი დახმარებისა და სამართლებრივ ურთიერთობათა შესახებ დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის კონვენციის მე-13 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, საბუთები, რომლებიც ერთ-ერთი ხელშემკვრელი მხარის მიერ განიხილება, როგორც ოფიციალური დოკუმენტები, ასეთივე ძალის მქონეა სხვა ხელშემკვრელი მხარის ტერიტორიაზეც. საქართველო ამ კონვენციის მონაწილეა 1996 წლის 11 ივნისიდან. შესაბამისად, საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტის დასკვნასა და მოწმის დაკითხვის ოქმს გააჩნია ოფიციალური ძალა. აღნიშნული მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ 2006 წლის 14 აპრილის მინდობილობა ნამდვილი არ არის – გაყალბებულია. აქედან გამომდინარე, იგი მართლსაწინააღმდეგო და, სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად, ბათილია. შესაბამისად, დ. ა-ის მოთხოვნა მინდობილობის ბათილად ცნობის თაობაზე უნდა დაკმაყოფილდეს. სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო ზემოხსენებული ყალბი მინდობლობის საფუძველზე. შესაბამისად, გარიგება დაიდო იმ პირის მიერ, ვისაც არ ჰქონდა ეს უფლებამოსილება და ამ გარიგებას, სათანადო უფლებამოსილების მქონე პირი, აპელანტი, შეეცილა. ამის გამო, სამოქალაქო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება ნამდვილი არ არის. პალატამ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს პოზიციას იმის თაობაზე, რომ შემძენს იცავს რეესტრის მონაცემთა უტყუარობის პრეზუმფცია. პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2002 წლის 9 სექტემბრის გადაწყვეტილებზე, ¹3კ/624-02 საქმეზე, რომელშიც დიდმა პალატამ განმარტა, რომ „სამოქალაქო კოდექსი არ იცნობს სანოტარო წესით დამოწმებული მინდობილობის სისწორისა და უტყუარობის პრეზუმფციას: სანოტარო წესით დამოწმებული მინდობილობა თავისთავად არ ნიშნავს მარწმუნებლის მიერ წარმომადგენლისათვის უფლებამოსილების მინიჭების ფაქტის არსებობას. უფლებამოსილება უნდა იყოს ნამდვილი“. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ქონება გაასხვისა არა საჯარო რეესტრში ნივთის მესაკუთრედ რეგისტრირებულმა პირმა, არამედ მისმა წარმომადგენელმა. შესაბამისად, შემძენი ენდობოდა არა რეესტრის მონაცემებს, არამედ – მინდობილობას, მინდობილობის სისწორისა და უტყუარობის პრეზუმფცია კი, როგორც აღინიშნა, არ არსებობს. პალატამ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს პოზიცია იმის თაობაზე, რომ აპელანტმა თავად შექმნა ისეთი გარემოებები, რომ ლ. ფ-ეს კეთილსინდისიერად ეგონა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებების არსებობა. თავისთავად, ის ფაქტი, რომ გარიგებაში აპელანტის წარმომადგენლად მონაწილეობდა მისი დედა, ზემოხსენებულს არ ამტკიცებს. ეს არ დასტურდება მოწმე მალვინა ტყეშელაშვილის ჩვენებითაც. ამ მოწმის ჩვენებიდან ჩანს, რომ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს პირადად არასდროს შეხვედრია. აქედან გამომდინარე, შეუძლებელი იყო მას რაიმენაირი ზეგავლენა მოეხდინა ლ. ფ-ეზე. ამგვარად, აპელანტის მოთხოვნა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად აღიარების თაობაზე უნდა დაკმაყოფილდეს. ლ. ფ-ე სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ დარეგისტრირდა ბათილი გარიგების საფუძველზე. ბათილი გარიგება კი არ წარმოშობს გარიგებით გათვალისწინებულ სამართლებრივ შედეგებს. შესაბამისად, ლ. ფ-ე სადავო ბინის მესაკუთრე არ არის და მისი მესაკუთრეა დ. ა-ი, ამიტომ საჯარო რეესტრში არსებული ჩანაწერი უნდა გაუქმდეს და ნივთის მესაკუთრედ უნდა დარეგისტრირდეს ის პირი, რომელსაც ეს უფლება ნამდვილად ეკუთვნის. პალატამ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის 1-ლი ნაწილისა და 160-ე მუხლის თანახმად, ნივთის უკან დაბრუნება შეიძლება მოითხოვოს ამ ნივთის მესაკუთრემ ან მისმა მართლზომიერმა მფლობელმა. რადგან ლ. ფ-ე სადავო ქონების არც მესაკუთრეა და არც მართლზომიერი მფლობელი, მისი მოთხოვნა მოპასუხეთა გამოსახლების თაობაზე, უსაფუძვლოა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ფ-ემ შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 106-ე მუხლის ის ნაწილი, რომლის თანახმადაც, ნების გამოვლენის ნაკლის გამო, გარიგების საცილობისას გადამწყვეტია წარმომადგენლის ნება, ამავე კოდექსის 103-ე მუხლიდან გამომდინარე, წარმომადგენლობა ან კანონიდან გამომდინარეობს, ან წარმოიშვება დავალების, მინდობილობის საფუძველზე, მოცემულ შემთხვევაში დედას შვილმა დაავალა, რომ განეხორციელებინა ბინის პრივატიზება, შემდეგ აღერიცხა მის სახელზე საჯარო რეესტრში და გაესხვისებინა ანუ მიეყიდა კასატორისათვის, კასატორის მხრიდან აღნიშნული არ შეიძლებოდა ეჭვის ქვეშ დამდგარიყო. ლ. ფ-ის კეთილსინდისიერება დადგენილია. კასატორის მიმართ არ აღიძრა სისხლის სამართლებრვი დევნა და დღემდე ეს საქმე გადაუწყვეტელია, რადგან არ გამოიკვეთა მის მიერ არც მინდობილობის დამზადების ფაქტი და არც ის, რომ იცოდა მინდობილობის სიყალბე. კასატორმა იცოდა ნამდვილი მესაკუთრის ანუ დ. ა-ის ნება, რომ თანხის სანაცვლოდ ყიდდა ბინას. აღნიშნული მოქმედების შესრულების დროს ნოტარიუსთან იყვნენ დ. ა-ის დები და დედა. მათ იცოდნენ, რა გარიგება დაიდო და რაზე მოაწერა ხელი დედამ ანუ დ. ა-მა. დ. ა-ი დედას არა სხვა დავალების შესრულებაში, მხოლოდ ნასყიდობის ნაწილში შეეცილა. ჯერ კიდევ სასამართლოს არ გამოუკვლევია, ყალბი იყო თუ არა მინდობილობა, აღნიშნული ფაქტი გამოძიებით ვერ დაადგინა და საქმეში არ დევს საქართველოში შესრულებული საგამოძიებო მოქმედებების შემაჯამებელი გადაწყვეტილება. ეს რომ სარწმუნო მტკიცებულება ყოფილიყო, გამოძიება საბოლოო გადაწყვეტილებას მიიღებდა. ამ ნაწილშიც სასამართლო გასცდა თავის კომპეტენციის ფარგლებს და საბოლოო დადგენის გარეშე ჩათვალა მინდობილობა ყალბად, მეტიც მინდობილობის სიყალბის დადგენას არ შეეძლო ავტომატურად გამოეწვია ნასყიდობის ბათილობა, რადგანაც წარმომადგენელმა დ. ა-მა, ეს ნება გამოავლინა. სასამართლო უთითებს მოძრავ ნივთთან დაკავშირებით საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2002 წლის გადაწყვეტილებას, მაგრამ არაფერს ამბობს წარმომადგენლობით უფლებამოსილებაზე და მის როლზე სამოქალაქო ბრუნვაში. ეს თუ ასე დადგინდება, მაშინ არ უნდა მოხდეს წარმომადგენლობითი დოკუმენტის გამოყენება ხელშეკრულების დადებისას. სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი შემძენის კეთილსინდისიერებასთან დამოკიდებულებაში და წინა პლანზე წამოსწია მესაკუთრის ინტერესები ინტერესთა კონფლიქტის დროს და არაფერი თქვა კასატორის _ ანუ კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესებზე. კასატორს გადაწყვეტილებით დაევალა ისეთი ფაქტების ცოდნა, რომელიც აღემატება მისი შესაძლებლობის ფარგლებს. დ. ა-მა მიიღო ნასყიდობის თანხა ანუ 8000 ლარი, იმ პერიოდისათვის ქ.ქუთაისში აღნიშნულ უბანში მეტი არ ღირდა ანალოგიური ბინა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 183-ე, 185-ე და 312-ე მუხლების შესაბამისად. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ლ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ლ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

ლ. ფ-ეს დაუბრუნდეს მ. დ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 400 ლარის, 70 % _ 280 ლარი;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.