ას-1637-1627-2011 20 იანვარი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. კ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ შ. კ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ოქტომბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილების შეტანა, მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. კ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შ. კ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა ქ. თბილისში, ... დასახელბა ¹68-ში მდებარე მამის _ 2008 წელს გარდაცვლილი ა. კ-ის სამკვიდრო ქონების 1/4 წილის მესაკუთრედ ცნობა და შესაბამისი ცვლილებების შეტანა ნოტარიუს ნ. შ-ის მიერ 2010 წლის 16 ივლისს გაცემულ ¹... სამკვიდრო მოწმობაში შემდეგი საფუძვლით:

სარჩელის თანახმად, მოსარჩელის მამა ა. კ-ი გარდაიცვალა 2008 წელს. 2010 წელს ნ. კ-მა სამკვიდრო მოწმობის მისაღებად მიმართა იურიდიულ კონსულტაციას, რის შემდეგაც საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საიტზე განთავსებული ინფორმაციის მიღებით, მისთვის ცნობილი გახდა, რომ მამის მთელი სამკვიდრო სანოტარო წესით მიღებული ჰქონდა მის ძმას _ შ. კ-ს. მოსარჩელის განმარტებით, ძმამ სამკვიდროს მიღებისას ნოტარიუსს დაუმალა სხვა მემკვიდრეების, კერძოდ, მოსარჩელისა და მისი ძმების: ვ. და ჯ. კ-ების შესახებ და ფარულად მიიღო სამკვიდრო, რითაც მათ, როგორც კანონისმიერ მემკვიდრეებს, მოუსპო უფლება, თანაბარი წილით მიეღოთ მამის დანაშთი ქონება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოელგიის 2011 წლის 31 მაისის გადაწყვტილებით ნ. კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. კ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქოს საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით ნ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მამკვიდრებელი ა. კ-ი გარდაიცვალა 2008 წლის 02 დეკემბერს (ტ.II, ს.ფ.76).

ნ. კ-ი და შ. კ-ი წარმოადგენენ მამკვიდრებელ ა. კ-ის პირველი რიგის მემკვიდრეებს - შვილებს.

ა. კ-ის სამკვიდრო ქონებას მიეკუთვნება უძრავი ქონება მდებარე: ქ.თბილისი, დასახლება ..., ¹68.

2010 წლის 16 ივლისს შ. კ-ის სახელზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა ¹..., რომლის თანახმად, ა. კ-ის დანაშთი ქონება, მდებარე: ქ.თბილისი, ... დას. ¹68 - მიღო შ. კ-მა და საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მესაკუთრედ (ტ.I, ს.ფ.45-47; 59).

ნ. კ-ი გათხოვილია და 1974 წლიდან ცხოვრობს ბაქოში, რაც მხარეთა შორის სადავო არ გამხდარა;

სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა გარემოება ნ. კ-ის მიერ მამის დანაშთი ქონების ფაქტობრივი დაუფლების თაობაზე. თავად აპელანტის მიერ მითითებული გარემოებები კი, რომ იგი უვლიდა მამკვიდრებელს, მამკვიდრებლის გარდაცვალებამდე ფლობდა სადავო ქონებას, პალატამ მიიჩნია, რომ სამართლებრივად არ იყო მნიშვნელოვანი, ვინაიდან სამკვიდროს დაუფლების ფაქტის დასადგენად უნდა დადგინდეს მამკვიდებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში სამკვიდროს დაუფლების ფაქტი. შესაბამისად, პალატამ დამატებით აღარ იმსჯელა და გამოიკვლია აპელანტის მიერ მითითებული გარემოებები.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ ექვსი თვის ვადაში სამკვიდროს დაუფლებასთან დაკავშირებით, თავად აპელანტმა დაადსტურა ფაქტი იმის თაობაზე, რომ მამის გარდაცვალების შემდეგ სამკვიდროს (ა. კ-ის დანაშთი ქონება - მდებარე, ქ.თბილისი, ... დას. ¹68) ფლობდა შ. კ-ი, რომელმაც გააქირავა სამკვიდრო და თავადვე იღებდა ქირას. შ. კ- იხდიდა ასევე ამ ქონებაზე კომუნალურ გადასახადებსაც (ტ.II, ს.ფ.48).

ნ. კ-ის მიერ სამკვიდროს დაუფლების დასტურად მითითებული გარემოება, რომ მამის გარდაცვალების შემდეგ პერიოდულად ჩამოდიოდა ბაქოდან საქართველოში და ეუფლებოდა უძრავ ქონებას, პალატამ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ აპელანტის საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობაში მისი რეგისტრაციის მისამართად სამკვიდროს ადგილსამყოფელის მისამართის მითითება, თავისთავად არ ადასტურებდა სამკვიდროს დაუფლების ფაქტს. აპელანტმა ასევე დაადასტურა, რომ მამისეული სახლიდან მოძრავი ნივთები არ წაუღია, რაც ასევე არ იქნა გაზიარებული სასამართლოს მიერ იმ მოტივით, რომ მამკვიდრებელს სამკვიდროში შემავალი მოძრავი ნივთები მისთვის არ დაუტოვებია (ტ.II, ს.ფ.48).

სასამართლოს მითითებით, ის ფაქტი, რომ მამის გარდაცვალების შემდეგ ნ. კ-ი ჩამოდიოდა საქართველოში და დაეუფლა სამკვიდროს - უძრავ ქონებას მდებარე: ქ.თბილისი, დასახლება ... დას. ¹68 (პერიოდულად ცხოვრობდა, ღამეს ათევდა), რისი მიზანიც იქნებოდა სამკვიდროზე საკუთრების უფლების წარმოშობა, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ ისეთ პირობებში, როცა მოპასუხე სადავოდ ხდიდა და უარყოფდა მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებას და არც საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებები მიუთითებდა აღნიშნულზე, მხოლოდ მოსარჩელის განმარტება არ იყო საკმარისი მტკიცებულება ამ ფაქტის დასადასტურებლად.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ასევე, პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხული მოწმეების: ა. ა-ის და ზ. გ-ის ჩვენებაზე, საიდანაც დგინდება, რომ ა. კ-ის სამკვიდრო ქონებას დაეუფლა შ. კ-ი, ხოლო ნ. კ-ი დიდი ხანია ცხოვრობს ქ.ბაქოში, საქართველოში ხშირად ჩამოდის შვილთან, რომელიც ცხოვრობს შ.ი კ-ის მეზობლად (13.05.2011წ. სხდომის ოქმი, ტ. II, ს.ფ. 198-210).

აპელანტი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ერთ-ერთ საფუძვლად უთითებდა იმ გარემოებას, რომ ნ. კ-ს სასამართლო სხდომაზე წარდგენილი ჰქონდა მინდობილობები მისი ძმების ინტერესების დაცვის მიზნით, რაზეც არ იქნა ნამსჯელი. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელემ არაერთხელ დააზუსტა სარჩელი, მას განსაზღვრული ჰქონდა ასევე ვადა ხარვეზის შესავსებად, მოსარჩელემ დანარჩენი ძმები მიუთითა ჯერ მოპასუხეთა რიგში (ტ.I, ს.ფ.81). ბოლოს, 15.04.20011წ. ნ. კ-მა დაზუსტებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს (ტ. I, ს.ფ.131-140), სადაც მოპასუხედ დასახელებული იქნა მხოლოდ მისი ძმა შ.ი კ-ი, რომელსაც სამკვიდრო ქონება მიღებული ჰქონდა სამკვიდრო მოწმობით, ხოლო მოსარჩელედ მითითებულ იქნა მხოლოდ ნ. კ-ი, რომელმაც მოითხოვა სამკვიდროდან ¼ წილი. შესაბამისად, ვინაიდან გადაწყვეტილება ეხებოდა მხოლოდ ნ. კ-ის სარჩელს წილის მოთხოვნის თაობაზე, პალატის მოსაზრებით, მისი დანარჩენი ორი სრულწლოვანი ძმის სამკვიდრო უფლებების დაცვის საკითხი წინამდებარე საქმეში ვერ გახდებოდა განხილვის საგანი.

დადგენილი ფატქობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე, 1424-ე, 1433-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ აღნიშნული ნორმები სამკვიდროს მიღებას უკავშირებს მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის განმავლობაში მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს დაუფლების სურვილს, რისი ერთ-ერთი გამოხატულებაცაა დანაშთი ქონების ფაქტობრივად მიღება და მართვა. ამდენად, სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად დაუფლების დროს განმსაზღვრელია იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ელემენტები: სამკვიდროს მართვა-დაუფლებისკენ მიმართული ნება და ამგვარი ნების მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვეში გამოვლენა. ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში ნ. კ-ის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების (დაუფლების) დამადასტურებელი მტკიცებულებები, პალატამ მიიჩნია, რომ ნ. კ-ს კანონით დადგენილ ვადაში ნება მემკვიდრეობის მიღების თაობაზე არ გამოუვლენია, რაც მისი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი იყო.

რაც შეეხება აპელანტის მითითებას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას იგი არ იყო მიწვეული დადგენილი წესით და არ მიეცა მტკიცებულებების წარდგენის საშუალება, აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 93-ე მუხლის თანახმად, მოქალაქეებს შეუძლიათ საქმე აწარმოონ სასამართლოში პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 13 მაისის მთავარ სხდომაზე (რომელზეც მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება) გამოცხადებული იყო მოსარჩელის წარმომადგენელი შ. ღ-ე, (ტ.I, ს.ფ.14; 198). მოსამართლის შეკითხვაზე: ”თქვენ იშუამდგომლეთ მოწმეების დაკითხვა, რომელთა პროცესზე გამოცხადების უზრუნველყოფა თქვენ დაგევალათ, მოწმეები გამოძახებულნი არიან?” მოსარჩელის წარმომადგენელმა განმარტა: ”მოწმეების სხდომაზე გამოცხადება ვერ უზრუნველვყავით”(ტ.I, ს.ფ.200). ამასთან, მოსარჩელის წარმომადგენელს არ მოუთხოვია არც სხდომის გადადება და არც მტკიცებითი შუამდგომლობა დაუყენებია რაიმე. შესაბამისად, აპელანტის მითითება პროცესუალური დარღვევის თაობაზე, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. კ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ ცალმხრივად გადაწყვეტია საკითხი შ. კ-ის სასარგებლოდ და არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ ნ. კ-ი ფაქტობრივად არ შედგომია სამკვიდროს ფლობას. კასატორის მითითებით, იგი დაიბადა თბილისში, დღემდე რეგისტრირებულია მამის დანატოვარ სახლში, იგი სრულწლოვანების პერიოდში ჩადიოდა აზერბაიჯანში სამუშაოდ, პერიოდულად ჩამოდიოდა მამასთან, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ მას მამის დანატოვარ სახლში გამოყოფილი ჰქონდა თავისი საცხოვრებელი ოთახი, სადაც ფაქტობრივი ფლობით ჰქონდა მიღებული მამის დანატოვარი მოძრავი ქონება. იგი ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა სამკვიდროს მამის გარდაცვალებიდან 6 თვეში, მანამ, სანამ ძმამ _ შ. კ-მა არ აიძულა ოჯახთან ერთად სახლიდან წასვლა.

არასწორია ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ ნ. კ-ი გათხოვილია 1974 წელს და აღნიშნული პერიოდიდან ცხოვრობს ბაქოში, ვინაიდან იგი ვერ გათხოვდებოდა 1974 წელს, რადგან ამ პერიოდში იყო 11 წლის, სრულწლოვანებამდე კი, ცხოვრობდა მამასთან.

კასატორის განმარტებით, შ. კ-ს, რომელიც თავადაც ბაქოში ცხოვრობს, გაქირავებული აქვს სადავო საცხოვრებელი სახლი. უძრავი ქონების გაქირავება მამის გარდაცვალებისას და-ძმებს შორის გადაწყდა, რათა აღნიშნული თანხით დაფარულითყო სახლზე გაწეული ყველა დანახარჯი, რაც შ. კ-მა არ შეასრულა.

კასატორის აზრით, სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით განმტკიცებული შეჯიბრობითობის პრინციპი, მაშინ, როდესაც არ მისცა მის ადვოკატს გონივრული დრო საქმის გასაცნობად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (465 ლარი) 70% _ 325.5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს გ. გ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (465 ლარი) 70% _ 325.5 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.