ას-1652-1640-2011 23 იანვარი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის შემადგენლობა

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

კასატორი _ სს «... ბანკი»

მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. ლ-ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – მეანაბრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ლ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს «... ბანკის» მიმართ და მოითხოვა მეანაბრედ ცნობა შემდეგი დასაბუთებით: 1994 წელს, მოსარჩელემ სს „კ. ბანკში“ გახსნა ანგარიში და გახდა აღნიშნული ბანკის მეანაბრე, რომელსაც 1996 წელს შეეცვალა სახელი და დაერქვა სს „ი-ბანკი“. 1997 წელს მოხდა სს „ი-ბანკისა“ და სს „... ბანკის“ შერწყმა. ა.ლ-ამ არაერთხელ მიმართა სს „... ბანკის“ ადმინისტრაციას, როგორც სს „ი-ბანკის“ სამართალმემკვიდრეს. 2006 წლის განცხადებაში ა.ლ-ა ბანკის ადმინისტრაციას სთხოვდა, მიეწოდებინა ინფორმაცია მისი ანაბრის შესახებ. სს „... ბანკის“ დირექტორის მოადგილე ს.გვალიამ თავის პასუხში აღნიშნა, რომ მოსარჩელის ანაბრის შესახებ სს „... ბანკში“ რაიმე ინფორმაცია არ მოიპოვებოდა. ბანკისთვის ხელმეორედ მიმართვის შემდეგ ბანკის გენერალური დირექტორის მოადგილე ა. ნ-მა პასუხად აცნობა, რომ შერწყმის შემდეგ სს „... ბანკის“ მონაცემთა ბაზაში არ გადმოცემულა და არ ირიცხებოდა ა.ლ-ას სახელზე გახსნილი ანაბარი, შესაბამისად, მათ რაიმე ინფორმაცია არ გააჩნდათ აღნიშნულ ფაქტზე.

სს „... ბანკმა» წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ა. ლ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ა. ლ-ას სააპელაციო საჩივარი. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ მხარეთა შორის ხელშეკრულება დადებულად არ ითვლება, ვინაიდან, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა თანხის ბანკში შეტანის ფაქტი. საქმეში არსებული საანაბრო წიგნაკის დედნით უდავოდ დგინდება ფულადი სახსრების მიღებისა და მასზე სარგებლის დარიცხვის ფაქტი. პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ ერთი და იგივე ფაქტი შეიძლება სხვადასხვა მტკიცებულებით (მათ შორის, ზოგიერთ შემთხვევაში, არაპირდაპირ მტკიცებულებებათა ერთობლიობით) იქნეს დადგენილი. მოცემულ შემთხვევაში, ანაბარზე თანხის შეტანის ფაქტი შეიძლება დადასტურებულიყო როგორც უშუალოდ ქვითრით, ასევე საანაბრო წიგნაკით. იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის – კანონის „... რესპუბლიკაში ბანკებისა და საბანკო საქმიანობის შესახებ“ (მუხლი 30.4) თანახმად „ბანკები ანაბრებზე ფულის მიღებას აწარმოებენ სათანადო საანაბრო დოკუმენტის გაცემით“. პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობს რაიმე საფუძველი, რის გამოც წარმოდგენილი საანაბრე წიგნაკი არ უნდა ჩაითვალოს თანხის შეტანის დამადასტურებელ მტკიცებულად. აღნიშნული საბუთი წარმოდგენილია დედნის სახით, მასზე განთავსებულია გამგეობის თავმჯდომარისა და მოლარის ხელმოწერები, დამოწმებულია საწარმოს ბეჭდით და შეიცავს ინფორმაციას შეტანილი თანხებისა და დარიცხული სარგებლის შესახებ. გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებებიც ადასტურებენ იმ გარემოებას, რომ აპელანტს (მოსარჩელეს) ნამდვილად ჰქონდა შეტანილი ანაბარი სს „კ. ბანკში“. მაგალითად, 1996 წლის 16 აპრილის წერილში ა. ლ-ასადმი სს „კ. ბანკი“ განმარტავს შემდეგს: - „განმეორებით გაცნობებთ, რომ თქვენს მიერ ს/ბ „კ. ბანკში“ შეტანილ ანაბრებს გაუვიდათ ვადა. გთხოვთ მობრძანდეთ ანაბრისა და მასზე რიცხული სარგებლის გასატანად. აუცილებელია თან იქონიოთ საანაბრო წიგნაკი“. ეს წერილი პირდაპირ ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ ა. ლ-ა მეანაბრე გახლდათ და რომ ბანკსა და მეანაბრეს შორის სამართლებრივი ურთიერთობა საანაბრო წიგნაკით განისაზღვრებოდა. ისეთ ვითარებაში, როდესაც პირველი ინსტანციის სასამართლო უდავოდ დადგენილი ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნევს, სს „კ. ბანკის“ უფლებამონაცვლედ სს „... ბანკის“ არსებობას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ეს უკანასკნელი ვალდებული იყო, დაედასტურებინა თავისი შესაგებელი. თავისი შესაგებლის ერთადერთ არგუმენტად მოწინააღმდეგე მხარეს მოჰყავდა მხარეთა შორის ხელშეკრულების არარსებობა. პალატამ ეს მოსაზრება სრულიად დაუსაბუთებლად მიიჩნია, ვინაიდან, თავისი არსით საანაბრე წიგნაკი სხვა არაფერია თუ არა მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულება. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 389-ე მუხლით, ,,მოქალაქეებს შეუძლიათ შეინახონ ფულადი სახსრები სახელმწიფო შრომით შემნახველ სალაროებსა და სხვა საკრედიტო დაწესებულებებში, განკარგონ თავისი ანაბრები, მიიღონ ანაბრების შემოსავალი პროცენტების ან მოგებათა სახით, აწარმოონ უნაღდო ანგარიშწორება საკრედიტო დაწესებულებათა წესდებისა და დადგენილი წესების თანახმად გამოცემული წესების შესაბამისად“. ზემოხსენებული ნორმით განსაზღვრული „დადგენილი წესი“ კი გულისხმობს მითითებას ამ ურთიერთობის მომწესრიგებელ საკანონმდებლო აქტებზე, მათ შორის, კანონზე „... რესპუბლიკაში ბანკებისა და საბანკო საქმიანობის შესახებ“, რომლის 30.4 მუხლი შეიცავდა დათქმას „საანაბრე დოკუმენტის გაცემის“ შესახებ. განსახილველ შემთხვევაში, ასეთი დოკუმენტი გაცემულ იქნა და წარმოდგენილია საქმის მასალებში. ამდენად, უდავოდ დგინდება, რომ მხარე, მართლაც იყო აღნიშნული ბანკის მეანაბრე.

სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 157-ე მუხლით, „თუ მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ხელშეკრულება გარკვეული ფორმით დაიდოს, იგი დადებულად ჩაითვლება იმ მომენტიდან, როცა მას დათქმული ფორმა მიეცემა, თუნდაც ამ სახის ხელშეკრულებისთვის კანონი ასეთ ფორმას არც მოითხოვდეს“. სს „კ. ბანკმა“ თავისი 1996 წლის 16 აპრილის წერილით კიდევ ერთხელ ცნო რა ა. ლ-ა თავის მენაბრედ, ამ წერილში განსაზღვრული უფლებები და ვალდებულებები ვრცელდება ბანკის უფლებამოცვლეზეც სს „... ბანკზეც“. პალატამ არ გაიზიარა მტკიცებულების სახით წარმოდგენილი სს „... ბანკის“ 2006 წლის 2 თებერვლის წერილის შინაარსი, მასზე, რომ ანაბრის შესახებ ინფორმაცია ბანკში არ მოიპოვება. ვინაიდან საქმის მასალებით დადგინდა, რომ ა. ლ-ა მეანაბრეს წარმოადგენს, სს „საქართველო ბანკში“ მისი მეანაბრეობის შესახებ ინფორმაციის არსებობა-არარსებობა ბანკის შიდა საქმიანობასთან დაკავშირებული საკითხია და ა. ლ-ას უფლებებსა და ვალდებულებებზე ბანკის მიმართ გავლენას ვერ იქონიებს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს «... ბანკმა» შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი საანაბრო წიგნაკი არ უნდა იქნას მიჩნეული „საქართველოს რესპუბლიკაში ბანკებისა და საბანკო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის 1991 წლის 2 აგვისტოს კანონის 30-ე მუხლით გათალისწინებულ სათანადო საანაბრო დოკუმენტად. კასატორი მიუთითებს, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ბანკში თანხის შეტანის ფაქტი და აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება ვერ წარმოადგინა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს «... ბანკის» მიერ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სს «... ბანკის» საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სს «... ბანკს» უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 6 დეკემბერს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 425 ლარის 70% _ 297.5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

სს «... ბანკის» საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

სს «... ბანკს» უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 6 დეკემბერს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 425 ლარის 70% _ 297.5 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.