ას-1653-1641-2011 12 იანვარი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ გ. მ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ე.პ-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ქორწინების ფაქტის დადგენა, თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე.პ-ის მიმართ ქორწინების ფაქტის დადგენისა და ქ. თბილისში, წ-ის გამზირ ¹82-ში მდებარე ¹37 ბინის თანამესაკუთრედ ცნობის შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: მხარეები იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში. მათ მზრუნველობა გაუწიეს მოპასუხის თანამშრომელ მ. კ-ასა და მის მეუღლე ი. მ-ს, რომელთაც სანაცვლოდ ფიქტი. ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებით 1500 ლარად გადასცეს კუთვნილი სადავო ბინა. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთნდობის გამო გარიგება გაფორმდა ე.პ-ის სახელზე, რაც ფაქტობრივად წარმოადგენდა სამისდღეშიო რჩენის ხელშეკრულებას, რომლითაც მხარეებმა იკისრეს მოხუცი ცოლ-ქმრის სიკვდილამდე რჩენა და შემდეგ დაკრძალვა. აღნიშნული მხარეთა მიერ პირნათლად შესრულდა, თუმცა ე.პ-მა ისარგებლა უძრავი ნივთის მხოლოდ მის სახელზე აღრიცხვის ფაქტით და სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე გ. მ-ი ბინიდან გამოასახლა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით გ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასება:

2001 წლის 7 ივნისს ე.პ-სა და ი. მ-ს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც ე.პ-მა შეიძინა ქ. თბილისში, წ-ის გამზირ ¹82-ში მდებარე ¹37 ბინა და საჯარო რეესტრში აღირიცხა აღნიშნული უძრავი ქონების მესაკუთრედ.

მხარეები იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში, მათ შორის, სადავო ქონებაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს.

სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე, 1158-ე, 1159-ე, 1164-ე მუხლებზე დაყრდნობით სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია სადავო ბინის თანასაკუთრედ მიჩნევასთან დაკავშირებით იმ საფუძვლით, რომ სადავო ბინა მოპასუხემ შეიძინა მხარეთა შორის ფაქტობრივი ოჯახური თანაცხოვრების დროს. სასამართლომ გაითვალისწინა, რომ თანამესაკუთრედ ცნობის საფუძველს წარმოადგენს მხოლოდ რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში მეუღლეთა მიერ შეძენილი ქონება უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა სადავო ქონების თანამესაკუთრედ ცნობის შესახებ და ჩათვალა, რომ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში ყოფნის ფაქტის დადგენა მოსარჩელისათვის სამართლებრივ შედეგს ვერ წარმოშობდა. ასევე ვერ დასტურდება მისი მოთხოვნის ნამდვილი ი.დიული ინტერესი, ვინაიდან, მეუღლეთა უფლება-მოვალეობებს, კერძოდ, ქორწინების პერიოდში შეძენილ ქონებაზე თანასაკუთრების უფლებას წარმოშობდა მხოლოდ სააგენტოს ტერიტორიულ სამსახურში რეგისტრირებული ქორწინება.

სააპელაციო პალატამ დამატებით არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოება, რომ მოპასუხე მხარის აღიარება წარმოადგენდა მხარეთა შორის ქორწინების ფაქტის დადგენისა და სარჩელის დაკმაყოფილების საკმარის საფუძველს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე და 102-ე მუხლებზე დაყრდნობით პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო პროცესში მტკიცებულებათა დაშვების ან ამორიცხვის საკითხი უნდა გადაწყდეს იმ ნებართვებისა თუ აკრძალვების მიხედვით, რაც გათვალისწინებულია მატერიალური ნორმებით. კონკრეტული ნორმებით გათვალისწინებული ი.დიული ფაქტების შედეგად წარმოშობილი ურთიერთობების დასადასტურებლად აუცილებელია ისეთი მტკიცებულებების არსებობა, რომლებიც ერთობლიობაში უტყუარად მიუთითებენ ზემოაღნიშნულ გარემოებებზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სასარჩელო მოთხოვნა მატერიალურ-სამართლებრივი ხასიათისაა, შესაბამისად, იგი უნდა დადასტურდეს ი.დიული ფაქტებით, რომლებსაც მატერიალური სამართლის ნორმა გარკვეულ შედეგებს უკავშირებს.

მოცემულ შემთხვევაში, მოწინააღმდეგე მხარემ დაადასტურა მხარეთა შორის არარეგისტრირებული ქორწინების ფაქტი, რაც, სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე მუხლის თანახმად, არ წარმოშობს მეუღლეთა უფლება-მოვალეობებს. რეგისტრირებული ქორწინების ფაქტის დასადგენად კი, კანონით გათვალისწინებულია მხოლოდ გარკვეული სახის მტკიცებულება, კერძოდ, ქორწინების მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ გაცემული მტკიცებულება _ ქორწინების მოწმობა. მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით გათვალისწინებულია ფაქტობრივი გარემოების დადგენის კონკრეტული სამართლებრივი მექანიზმი, ამდენად, მოპასუხე მხარის აღიარება არ შეიძლება იქნას გამოყენებული სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული გარემოების დასადასტურებლად. ამასთან, პალატამ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება, რომლის თანახმად, არარეგისტრირებულ ქორწინებაში ყოფნის ფაქტის დადგენა მოსარჩელისათვის ვერ წარმოშობდა სამართლებრივ შედეგს და ვერ იქნებოდა მისი მოთხოვნის ნამდვილი ი.დიული ინტერესი, ვინაიდან მეუღლეთა უფლება-მოვალეობებს, კერძოდ, ქორწინების პერიოდში შეძენილ ქონებაზე თანასაკუთრების უფლებას წარმოშობდა მხოლოდ სააგენტოს ტერიტორიულ სამსახურში რეგისტრირებული ქორწინება.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ სასამართლოს არ დაუდგენია ფაქტობრივი გარემოებები სასარჩელო განცხადებით მოთხოვნილ უძრავ ქონებასთან მიმართებით. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ გ. მ-ის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს ქ.თბილისში, წ-ის გამზირზე ¹82 კორპუსში მდებარე ¹37 ბინის½1/2 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობა.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 22 აგვისტოს განჩინებით გასწორებულ იქნა ამავე სასამართლოს 2011 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებაში დაშვებული უსწორობა და უძრავი ქონების რეკვიზიტად ქ.თბილისი, წ-ის გამზირი, კორპუსი ¹82, ბინა ¹33-ის ნაცვლად, მიეთითა ბინა ¹37.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. მ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლომ არ შეამოწმა გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, რითაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მოთხოვნები.

სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1164-ე და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 131-ე და 180-ე მუხლები, გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1163-ე 1158-ე, 1159-ე მუხლები და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 127-ე, 132-ე, 102-ე მუხლები. სასამართლომ არ შეაფასა და განჩინებაში არ ასახა უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცებულებები) სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად.

გასაჩივრებულ განჩინებაში პალატას არ უმსჯელია სააპელაციო საჩივრის სამართლებრივ საფუძვლებზე. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა მოპასუხის აღიარება, თავისი ინიციატივით არასწორად იმსჯელა მოსარჩელის ი.დიულ ინტერესზე და არა მოპასუხის პოზიციზე, რაც ეწინააღმდეგება შეჯიბრებითობის პრინციპს, შესაბამისად, მართლმსაჯულება მხარეთა თანასწორობის საწყისებზე არ განხორციელდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით გ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.