ას-1773-1753-2011 23 იანვარი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ა. ქ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე _ რ. თ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ანდრძისმიერ მემკვიდრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა რ. თ-ემ მოპასუხე ა. ქ-ას მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა:

ა. 2009 წლის 27 იანვარს გარდაცვლილი ე. ქ-ას ანდერძისმიერ მემკვიდრედ აღიარება;

ბ. ქ.ქუთაისის მერიის საბინაო ფონდის აღრიცხვის, მართვისა და რეგულირების საქალაქო სამსახურის მიერ ა. ქ-ას სახელზე გადაცემული 2009 წლის 16 თებერვლის ¹28 საკუთრების უფლების მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა;

გ. ქ.ქუთაისში, ტ-ის ქუჩა ¹2/6-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/2 ნაწილის რ. თ-ის საკუთრებად აღიარება;

დ. საჯარო რეესტრში ზემომითითებული უძრავი ქონების მოსარჩელის სახელზე დარეგისტრირება.

სარჩელის თანახმად, ქ.ქუთაისში, ტ-ის ქ.¹2/6-ში მდებარე უძრავ-მოძრავი ქონების ნახევარი, რ. თ-ეს შინაურული ანდერძით დაუტოვა 2009 წლის 27 იანვარს გარდაცვლილმა ე. ქ-ამ. აღნიშნულ ქონებაზე სამკვიდროს მიღების ექვსთვიანი ვადის გასვლამდე, 2009 წლის 16 თებერვალს გაცემული ¹28 საკუთრების მოწმობით, პრივატიზება განუხორციელებია ე. ქ-ას შვილს _ რუსეთში მცხოვრებ ა. ქ-ას, რომელმაც ბინის პრივატიზაციის განხორციელებისას, შინაურული ანდერძის შესახებ არ აცნობა ავტოქარხნის მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლებს. საკუთრების უფლება დარეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში და ა. ქ-ა ცდილობს ბინა გაასხვისოს ნათესავ _ ჯ. ბ-ზე, ხოლო შემდეგ კვლავ დაბრუნდეს რუსეთში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან, ანდერძის თანახმად, მას გააჩნდა სადავო საცხოვრებელი ბინის 1/2½ ნაწილის პრივატიზებისა და მასზე საკუთრების მოპოვების უფლება, მოსარჩელემ მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილებით რ. თ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელე ცნობილ იქნა ე. ქ-ას ანდერძისმიერ მემკვიდრედ, 2009 წლის 16 თებერვალს თვითმმართველ ქალაქ ქუთაისის მერიის საბინაო ფონდის აღრიცხვის, მართვისა და რეგულირების საქალაქო სამსახურის მიერ ქუთაისში, ტ-ის ქ.¹2/6-ში მდებარე ბინ¹2/6-ში მდებარე უძრავი ქონების ნაწილის მესაკუთრედ ცნობილ იქნა რ. თ-ე, რაც აღირიცხა საჯარო რეესტრში.

საქალაქო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1364-ე, 1328-ე მუხლებით, «საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ» საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის ¹107 დადგენილებით, «კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ» საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის ¹73 ბრძანებულებით.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ რ. თ-ის სახელზე დაწერილი ანდერძი აკმაყოფილებდა კანონის მოთხოვნას, რის გამოც იგი უნდა მიჩნეულიყო ე. ქ-ას ანდერძისმიერ მემკვიდრედ.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, იაშა ქ-ას სახელზე გაცემული ბინის ორდერი, ოჯახის წევრებს, ე. და ა. ქ-ებს, აძლევდათ სადავო ბინის პრივატიზაციის უფლებას, რაც შინაურული ანდერძით ე. ქ-ასაგან მემკვიდრეობით გადაეცა რ. თ-ეს. შესაბამისად, საკუთრების მოწმობა არ უნდა გაცემულიყო ა. ქ-ას სახელზე.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. ქ-ამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

მოცემული საქმე ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილეს ზემდგომი ინსტანციების სასამართლოებმა. საბოლოოდ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 სექტემბრის განჩინებით ა. ქ-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 დეკემბრის განჩინებით რ. თ-ის სარჩელის მოთხოვნის განცალკევებული განხილვის მიზანშეწონილობიდან გამომდინარე, მისი სასარჩელო მოთხოვნა ე. ქ-ას ადერძისმიერ მემკვიდრედ ცნობის ნაწილში გამოიყო ცალკე წარმოებად და ამ ნაწილში საქმე განსახილველად გადაეცა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 იანვრის განჩინებით ა. ქ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც რ. თ-ე ცნობილ იქნა ე. ქ-ას ანდერძისმიერ მემკვიდრედ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 ივლისის განჩინებით, ა. ქ-ას საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად, გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 12 იანვრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 ოქტომბრის განჩინებით, ა. ქ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც რ. თ-ე ცნობილ იქნა ე. ქ-ას ანდრძისმიერ მემკვიდრედ.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და დამატებით განმარტა, რომ საქმეზე წარდგენილი, კანონიერ ძალაში შესული ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ ე. ქ-ას მიერ 2007 წლის 21 იანვარს და 2008 წლის 14 თებერვალს დაწერილი და ხელმოწერილი შინაურული ანდერძები ნამდვილი იყო, ამასთან, ანდერძში მემკვიდრედ დასახელებული იყო რ. თ-ე. გარდა ამისა, მოცემულ დავაზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 22 ივლისის განჩინებით დადგინდა, რომ რ. თ-ემ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო ე. ქ-ას სამკვიდრო.

გასაჩივრებულ ნაწილში სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტებები და დამატებით აღნიშნა შემდეგი:

სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე მუხლის 1-ლი ნაწილისა და 1307-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, გარდაცვლილი პირის (მამკვიდრებლის) ქონების გადასვლა სხვა პირებზე (მემკვიდრეებზე) ხორციელდება კანონით ან ანდერძით, ანდა ორივე საფუძვლით. მემკვიდრეები შეიძლება იყვნენ ანდერძით მემკვიდრეები, რომლებიც ცოცხლები იყვნენ მამკვიდრებლის სიკვდილის მომენტისათვის.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის შესაბამისად, მტკიცებას არ საჭიროებენ ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რ. თ-ე წარმოადგენდა ე. ქ-ს ანდერძისმიერ მემკვიდრეს, ვინაიდან კანონიერ ძალაში შესული ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ 2007 წლის 21 იანვარს და 2008 წლის 14 თებერვალს, ე. ქ-ას მიერ დაწერილი და ხელმოწერილი შინაურული ანდერძები ნამდვილი იყო. ამასთან, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 22 ივლისის განჩინებით დადგინდა, რომ რ. თ-ემ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო ე. ქ-ას სამკვიდრო.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ე. ქ-ას ანდერძები ბათილია, ვინაიდან აპელანტის მოსაზრების საწინააღმდეგო გარემოება დამტკიცდა კანონიერ ძალაში შესული 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, ხოლო სხვა მტკიცებულება, რაც უარყოფდა ან გააქარწყლებდა ამ ფაქტს და დაადასტურებდა მისი მოსაზრების მართებულობას, ა. ქ-ას არ წარუდგენია.

იმის გათვალისწინებით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ, ანდერძისმიერ მამკვიდრედ ცნობის თაობაზე რ. თ-ის სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებით ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით დასაბუთებული გადაწყვეტილება იქნა მიღებული, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული გარემოება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 386-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების საფუძველს წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ქ-ამ, რომელმაც მოითხოვა აღნიშნული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

გასაჩივრებული განჩინება გამოტანილია კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებაში არსებული მითითებები. გარდა ამისა, განჩინება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, უფრო მეტიც, დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. მიუხედავად საქმეში არსებული მტკიცებულებებისა და დასაბუთებული არგუმენტებისა, სააპელაციო სასამართლომ მიიღო არსებითად მცდარი გადაწყვეტილება. სასამართლომ ვერ დაასაბუთა, თუ რის საფუძველზე არ დაკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივარი. კასატორისათვის გაურკვეველია, განჩინების მიღებისას რომელ მტკიცებულებას დაეყრდნო სასამართლო, რომელი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია დადგენილად და რის საფუძველზე. განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება საკმაოდ ზოგადია და არ გამომდინარეობს კანონმდებლობიდან;

სააპელაციო სასამართლოს საქმის განხილვისას არ გაუთვალისწინებია საქმეში არსებული მასალები, არ შეუფასებია მტკიცებულებები ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად, რასაც შედეგად მოჰყვა საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება. საქმის განმხილველი სასამართლოებიდან არც ერთს არ გამოუკვლევია და არ დაუდგენია დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივ გარემოებები, კერძოდ: ჰქონდა თუ არა უფლება ე. ქ-ას მოპასუხე რ. თ-ისათვის ანდერძით დაეტოვებინა ქ. ქუთაისში, ტ-ის ქ. ¹2/6-ში მდებარე არაპრივატიზებული ბინა; ანდერძის შინაარსიდან გამომდინარე, არის თუ არა ქ.ქუთაისში, ტ-ის ქ.¹2/6-ში მდებარე ბინა ნაანდერძები რ. თ-ეზე; საქმეში არსებული ანდერძების ხელწერილების ნამდვილობა ნიშნავს თუ არა რ. თ-ის ანდერძისმიერ მემკვიდრეობას, მაშინ როდესაც ანდერძებში არ არის მითითებული კონკრეტული უძრავი ქონება, რომელსაც უანდერძებს მემკვიდრე მამკვიდრებელს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით ა. ქ-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ქ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა. ქ-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (350 ლარი) 70% _ 245 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა. ქ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ა. ქ-ას დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (350 ლარი) 70% _ 245 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.