ას-1792-1769-2011 23 იანვარი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ კ. ჯ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. ბ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ბ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში კ. ჯ-ის მიმართ მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან 9.97 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გამოთხოვის, მატერიალური ზიანის _ 5000 ლარის, მორალური ზიანის _ 2000 ლარისა და გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 210 ლარის, სულ _ 7210 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

ლ. ბ-ის საკუთრებაში ირიცხება ქ.თბილისში, ჯ-ის ქ¹32-ში მდებარე სახლთმფლობელობა, რომლის საერთო ფართი 340 კვ. მეტრია. მოპასუხე არის მოსარჩელის მეზობელი, რომელსაც საკუთრებაში ერიცხება 107 კვ.მ ნაკვეთი. საეზოვე მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით მხარეთა შორის დავა მიმდინარეობდა 1989-90 წლებში. თბილისის 26 კომისრების რაიონის სახალხო სასამართლოს 1990 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილებით კ. ჯ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და მას გამოეყო ეზოს ნაწილი, როგორც წარმოდგენილ ნახაზში იყო ნაჩვენები 1989 წლის 28 ნოემბრის დასკვნის მიხედვით. ამ დასკვნის თანახმად, კ.ჯ-ეს მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი ფართის პროპორციულად, 454 კვ.მ მიწის ფართიდან სარგებლობის უფლებით ეკუთვნოდა მხოლოდ 56.12 კვ.მ, თუმცა ლ. ბ-ის თანხმობითა და მხარეთა შორის არსებული კონფლიქტური სიტუაციის გათვალისწინებით, კ. ჯ-ეს საკუთრებაში გადაეცა 107 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. მიუხედავად ამისა, მოპასუხე შეიჭრა მოსარჩელის საეზოვე ნაკვეთში, ნახევრად მოანგრია სამეურნეო დანიშნულების ფარდული და ისე აღმართა სამეზობლო ღობე, რომ თავის საზღვრებში მოაქცია ლ. ბ-ის საკუთრებაში არსებული 9.97 კვ.მ ფართის ეზოს ნაწილი. მოსარჩელის განმარტებით, მართალია, ¹3 ნაგებობა სანახევროდაა დანგრეული, მაგრამ მისი აღდგენა მთლიანი დემონტაჟის გარეშე შეუძლებელია. ნაგებობის დემონტაჟისა და ახლის ასაშენებლად საბაზრო ფასების გათვალისწინებით საჭიროა მინიმუმ 5000 ლარი. მოსარჩელემ მიუთითა ისიც, რომ მოპასუხის ქმედებით მას მიადგა მორალური ზიანი, რაც გამოიხატა კ.ჯ-ის მიერ მის აბუჩად აგდებაში, კ.ჯ-ე დაუკითხავად შეიჭრა ეზოში, მოანგრია ფარდული და თავისი სურვილისამებრ აღმართა სამეზობლო ღობე.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

მოპასუხემ მიუთითა საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობის პრინციპზე და განმარტა, რომ მის სახელზე რეგისტრირებულია 340 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. აღნიშნულ ფართში არ შედის ექსპერტის დასკვნაში მითითებული სადავო 9.97 კვ.მ მიწა, რაც დასტურდება სხვადასხვა დროს შედგენილი სააღრიცხვო ბარათებით. მოპასუხე ასევე არ დაეთანხმა მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას და განმარტა, რომ მოსარჩელეს არ დაუდასტურებია არც ზიანის მიყენების ფაქტი და არც მიყენებული ზიანის ოდენობა, ის თავადვე განმარტავს, რომ ¹3 ნაგებობა ნახევრად დანგრეული იყო, თავის მხრივ, არც ერთ მონაცემში მითითებული ნაგებობა არაა აღნიშნული და მის დემონტაჟთან დაკავშირებით მას ვერანაირი შემხებლობა ვერ ექნებოდა. მოპასუხემ მორალური ზიანის ნაზღაურების ნაწილში მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლზე, მე-18 მუხლის მე-2 ნაწილზე და მიიჩნია, რომ მოთხოვნა ამ ნაწილშიც უსაფუძვლოა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 27ივლისის გადაწყვეტილებით ლ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გამოთხოვილ იქნა მოპასუხე კ. ჯ-ის უკანონო მფლობელობიდან ქ.თბილისში, ჯ-ის ქ.¹32-ში მდებარე მოსარჩელე ლ. ბ-ის კუთვნილი და მოპასუხე კ. ჯ-ის მფლობელობაში დამატებით მოქცეული 9.97 კვ.მ მიწის ფართი და გადაეცა მოსარჩელე ლ. ბ-ს, სარჩელი მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით კ. ჯ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 27 ივლისის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ჯ-ის (ყოფილი რ-ის) ქ.¹32-ში მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი 340 კვ.მ დაზუსტებული ფართობით შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი ¹1, ¹2 და ¹3 საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია ლ. ბ-ის სახელზე, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივის მონაცემებით, ქ.თბილისში მ-ის ქ.¹41-ში მდებარე 107კვ.მ მიწის ნაკვეთი რეგისტრირებულია კ. ჯ-ის სახელზე. კ. ჯ-ის უძრავი ქონება (ქ.თბილისში მ-ის ქ.¹41-ში მდებარე 107კვ.მ მიწის ნაკვეთი) არ არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში. აპელანტის ახსნა-განმარტებით, მას უარი ეთქვა საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების რეგისტრაციაზე იმ საფუძვლით, რომ ადგილი ჰქონდა ნაკვეთების გადაფარვას. კ. ჯ-ემ 2010 წლის 4 ნოემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში აღძრა სარჩელი მოპასუხე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ რეგისტრაციის ბათილად ცნობისა და ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის დავალების შესახებ, სადაც დავის საგანს წარმოადგენდა ქ.თბილისში, რ-ის ქ.¹32-ში მდებარე 9,97 კვ.მ ლ. ბ-ის მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის ზედდების ნაწილში ბათილად ცნობა და მოპასუხისათვის ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის დავალება კ. ჯაჭვძის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თაობაზე. პალატამ მიუთითა ამავე სამართლოს 2010 წლის 29 დეკემბრის საოქმო განჩინებაზე, რომლითაც მოცემული საქმის წარმოება შეჩერდა ადმინისტრაციული წესით ზემოაღნიშნული საქმის განხილვამდე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 1 მარტის განჩინებით კ. ჯ-ის სარჩელის საფუძველზე წარმოებულ ადმინისტრაციულ საქმეზე შეწყდა წარმოება დაუშვებლობის გამო, რაც შესულია კანონიერ ძალაში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 ივნისის განჩინებით კ. ჯ-ის კერძო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის გამო. პალატის განმარტებით, სასამართლოს გზით ვერ იქნა მიღწეული კ. ჯ-ის მოთხოვნა ლ. ბ-ის მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის ქ.თბილისში, რ-ის ქ.¹32-ში 9,97 კვ.მ ზედდების ნაწილში ბათილად ცნობის შესახებ. სასამართლომ მიუთითა ასევე საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 2 ოქტომბრის დასკვნაზე, რომლითაც დადგენილია, რომ ქ.თბილისში, რ-ის ქ.¹32-ში მდებარე ლ. ბ-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართი ნაკლებია ამავე სახლთმფლობელობაზე ტექ.ბიუროში არსებულ 1986 წლის საინვენტარიზაციო გეგმაზე ასახულ ფართზე. სხვაობა შეადგენს 114 კვ. მეტრს. აღნიშნულ მისამართზე და ქ.თბილისში, მ-ის შესახვევის ¹41-ში მდებარე კ. ჯ-ის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო საზღვრების ურთიერთშედარების შედეგად დადგენილად იქნა მიჩნეული ნაკვეთების ურთიერთგადაფარვა, რომლის ფართობი 9.97 კვ. მეტრია. ლ. ბ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე სამი ძირითადი ნაგებობიდან ¹1,2,3 ¹3 ნაგებობა ნახევრად დანგრეულია. აღნიშნული შენობებიდან კ. ჯ-ისა და ლ. ბ-ის ნაკვეთების ურთიერთგადაფარვის ზონაში ხვდება ¹3 ნაგებობის ნაწილი ფართით 8.40 კვ.მ. თბილისის 26 კომისრების რაიონის სახალხო სასამართლოს 1990 წლის 2 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით კ. ჯ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და მას გამოეყო ეზოს ნაწილი 1989 წლის 28 ნოემბრის დასკვნის შესაბამისად. ამ დასკვნისა და დანართის თანახმად, ლიტერ «ვ», რომელიც წარმოადგენდა დამხმარე სათავსს, შედის ბ-ების ნაკვეთში. იმავე დასკვნაში მითითებულია, რომ ლიტერ «ვ» სათავსის ზომები გენგეგმაში შემცირებული ზომითაა დატანილი, ფაქტიურად უნდა იყოს მთელ სიგანეზე, როგორც ეს მითითებულია დანართში. ამრიგად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო გეგმა შეესაბამება 1989 წლის სასამართლოს გადაწყვეტილებით ბ-ისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის საზღვრებს და ამ გეგმის თანახმად, მოსარჩელის საზღვრებში მდებარეობს ¹3 ნაგებობა, რომლის ნაწილიც მოქცეულია მოპასუხის ფაქტობრივ მფლობელობაში. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ კ. ჯ-ის მფლობელობაში არის ლ. ბ-ის კუთვნილი 9,97 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით და განმარტა შემდეგი: პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ კ. ჯ-ე ვერ მიუთითებდა ლ. ბ-ის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის სადავო ნაწილის ფლობის ვერც კანონისმიერ და ვერც სახელშეკრულებო საფუძვლებზე, რაც მას მოსარჩელის საკუთრებით სარგებლობის და მისი ფლობის უფლებას მიანიჭებდა, რის გამოც მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო, მოეთხოვა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა კ. ჯ-ემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

სასამართლომ არასწორად ჩათვალა დადგენილად, რომ კასატორს სარგებლობაში აქვს მოსარჩელის კუთვნილი 9.97 კვ.მ მიწა, რადგანაც 1986 წლის 23 მაისს კ.ჯ-ემ გ. ა-ისაგან შეიძინა 107 კვ.მ მიწა მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობით, შესაბამისად, შემძენმა საკუთრების უფლება აღირიცხა ტექ.ბიუროში, რის გამოც ნივთი მის საკუთრებას წარმოადგენს. სააპელაციო პალატის განჩინებაში არაა სრულყოფილად მითითებული დავის ფაქტობრივი გარემოებები. კასატორის განმარტებით, მართალია, ხელშეკრულება არ შეიცავს მითითებას ნასყიდობის ფართის ოდენობის თაობაზე, თუმცა კ.ჯ-ის მამასა და ა. ა-ს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება და გეგმა-ნახაზი ადასტურებს, რომ ნასყიდობის საგანი 107 კვ.მ მეტრია. კასატორის განმარტებით, საწინააღმდეგო ვითარების არსებობის შემთხვევაშიც კი, ა. ა-ი არ მისცემდა მას უფლებას, ოთახი აეშენებინა მის ტერიტორიაზე. მოსარჩელე ედავება სამეზობლო საზღვარზე გამავალი დანგრეული ფართის გამო, რომელიც ამ მდგომარეობაში უცვლელადაა 1962 წლიდან, ამასთან 1962, 1986 და 1993 წლებში შედგენილ გეგმა-ნახაზებს შორის რაიმე ცვლილება არაა, რაც ადასტურებს ლ.ბ-ის მოთხოვნის უმართებულობას.

სასამართლო სხდომაზე ლ.ბ-მა აღიარა, რომ მოპასუხეს ეკუთვნის 107 კვ.მ მიწა, ამასთან, მოსარჩელემ ფართი მოპასუხის შემდგომ _ 1987 წელს შეიძინა, შესაბამისად, ნივთის შეძენიდან დავის დაწყებამდე _ 2010 წლამდე გასულია სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 130-ე მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნის ხანდაზმულობის 6-წლიანი ვადა.

კასატორმა წარმოადგინა მტკიცებულებები და სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლა მათი საქმისათვის დართვის თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 დეკემბრის განჩინებით კ.ჯ-ე, «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის «მ¹» ქვეპუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა კ. ჯ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას კ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

კასატორ კ. ჯ-ეს უნდა დაუბრუნდეთ მის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 6 ფურცლად (ტ.II, ს.ფ.81-86), რადგანაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულებები ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი. აღნიშნული გარემოება შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. კ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ წარმოდგენილი, საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 6 ფურცლად (ტ.II, ს.ფ.81-86).

3. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.