ას-1796-1773-2011 23 იანვარი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ მ. თ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. ბ-ა, ე. წ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ გარიგების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 1 აპრილის გადაწყვეტილებით მ. თ-ის სარჩელი, რომლითაც მან მოითხოვა 2001 წლის 8 აგვისტოს და 2001 წლის 4 სექტემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა და გასხვისებული წილის საკუთრებაში აღრიცხვა, არ დაკმაყოფილდა.

დასახელებული გადაწყვეტილება მოსაჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით მ. თ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 1 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმებისას სასამართლო ხელმძღვანელობს 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნებით.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ მ. თ-ის სააპელაციო საჩივარში მითითებული გრემოებები არ წარმოადგენდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცეო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «გ» ქვეპუნქტის შესაბამისად, თუ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ ან/და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, მაშინ დასაბუთება იცვლება მათზე მითითებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ საქმე განიხილა არსებითი ხასიათის საპროცესო დარღვევების გარეშე, ამასთან, არსებითად სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არსებითად სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2001 წლის 8 აგვისტოს შედგა გარიგება თბილისში, ი-ის ქ.20-ში მდებარე სახლთმფლობელობიდან წილის გაყიდვის შესახებ. აღნიშნული გარიგების მხარეები არიან გამყიდველი _ მ. თ-ი და მყიდველი _ მ. ბ-ა;

მ. ბ-ამ 2001 წლის 4 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მ. თ-ისაგან შეძენილი უძრავი ნივთი საკუთრებაში გადასცა ე. წ-ს;

ე. წ-ი თბილისში, ი-ის ქ.20-ში მდებარე სახლთმფლობელობის ნაწილის თანამესაკუთრე იყო 2001 წლის 4 სექტემბრის სადავო გარიგების დადებამდეც და უკვე ეკუთვნოდა ამავე მისამართზე მდებარე უძრავი ნივთის ნაწილი;

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2001 წლის 8 აგვისტოს შედგენილი სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო მასზე განხორციელებული იძულების, მუქარის შედეგად და ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი, როგორც იძულებით დადებული გარიგება. მ. თ-ი გარიგების ბათილად ცნობას მოითხოვდა ასევე იმ საფუძვლით, რომ იგი მოატუეს.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, უსაფუძვლო იყო სადავო გარიგების ბათილობის სამართლებრივ საფუძვლად სამოქალაქო კოდექსის 85-ე და 86-ე მუხლებზე მითითება. სამოქალაქო კოდექსის 85-ე მუხლის თანახმად, გარიგების დადების მიზნით იმ პირის იძულება (ძალადობა ან მუქარა), რომელმაც დადო გარიგება, ანიჭებს ამ პირს გარიგების ბათილობის მოთხოვნის უფლებას მაშინაც, როცა იძულება მომდინარეობს მესამე პირისაგან. ამავე კოდექსის 86-ე მუხლის Yთანახმად, გარიგების ბათილობას იწვევს ისეთი იძულება, რომელსაც თავისი ხასიათით შეუძლია გავლენა მოახდინოს პირზე და აფიქრებინოს, რომ მის პიროვნებას ან ქონებას რელური საფრთხე ემუქრება. იძულების ხასიათის შეფასებისას მხედველობაში მიიღება პირთა ასაკი, სქესი და ცხოვრებისეული გარემოებები.

კანონის ზემოაღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ იძულება წარმოადგენს გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველს. იძულების დროს ადგილი აქვს აშკარა ჩარევას ნების გამოვლენის პროცესში. იძულების მიზანს გარიგების დადება წარმოადგენს. იძულება მაშინ შეიძლება ჩაითვალოს გარიგების ბათილობის საფუძვლად, როდესაც მისი ზეგავლენით მოხდა გარიგების დადება. იძულება შეიძლება გამოიხატოს ძალადობაში ან მუქარაში. ძალადობა ფიზიკურ იძულებას გულისხმობს, ხოლო მუქარის შემთხვევაში მომავალში იძულების განხორციელების ფაქტით გამოწვეული შიში აიძულებს პირს მოახდინოს სხვისი ნების შესატყვისი ნების გამოვლენა. სწორედ მაიძულებელი პირისათვის სასურველი ნების გამოვლენა წარმოადგენს მუქარის მიზანს.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ გარიგების ბათილობას იწვევს არა ყოველგვარი იძულება, არამედ ისეთი, რომელსაც თავისი ხასიათით შეუძლია გავლენა მოახდინოს პირზე. პირზე გავლენას კი ახდენს ისეთი იძულება, რომელიც აფიქრებინებს მას, რომ მის პიროვნებას ან ქონებას რელური საფრთზე ემუქრება. ამდენად, იძულება მხოლოდ მაშინ შეიძლება ჩაითვალოს ზემოქმედებაუნარიან იძულებად, თუკი იგი რეალური საფრთხის მაუწყებელია. თუ საფრთხე მოჩვენებითია, მაშასადამე, იძულებაც ამ აზრით არარსებულია. იძულების შეფასებისას მხედველობაშია მისაღები პირთა ასაკი, სქესი და ცხოვრებისეული გამოცდილებანი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მ. თ-ი სადავო გარიგების დადების მიზნით მის მიმართ განხორციელებული ძალადობისა და მუქარის ფაქტის დასადასტურებლად უთითებდა თავის ახსნა-განმარტებაზე და მოწმეთა _ გ. ზ-ისა და ა. ბ-ის ჩვენებებზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზემოთ დასახელებული მოწმეების ჩვენებებში ასახული ფრაზები: „თუ არ წამოგვყვები მე შენ დაგჭმუჭნი“ და „თუ არ დათმობ, დაგათმობინებ“, ვერ განიხილებოდა სადავო გარიგების დადების მიზნით მოსარჩელის მიმართ განხორციელებული ძალადობისა და მუქარის ფაქტად. ამდენად, არ დასტურდებოდა გარიგების დადების მომენტში გარიგების დადების მიზნით მოსარჩელეზე რაიმე სახის ზეწოლის განხორციელების ფაქტი. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად აღნიშნა, რომ მოპასუხე რეალურად არ ჩარეულა მ. თ-ის ნების გამოვლენაში და საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, რომ მოსარჩელის მიმართ განხორციელდა იმ სახის და ხარისხის იძულება ან მუქარა, რომელსაც შეეძლო რეალურად დაეთრგუნა მისი ნება. შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ 2001 წლის 8 აგვისტოს ხელშეკრულების, როგორც იძულებით დადებული გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველი არ იკვეთებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, უსაფუძვლო იყო აგრეთვე სადავო გარიგების ბათილობის სამართლებრივ საფუძვლად სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლზე მითითება. მითითებული ნორმის მიხედვით, თუ პირი გარიგების დადების მიზნით მოატყუეს, იგი უფლებამოსილია მოითხოვოს ამ გარიგების ბათილობა. ეს ხდება მაშინ, რიცა აშკარაა, რომ მოტყუების გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა. მოტყუების დროს სახეზეა ნების გამოვლენის ნაკლი. მოტყუება გულისხმობს ცდომილებაში განზრახ შეყვანას.

საპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე და 103-ე მუხლებიდან გამომდინარე, აპელანტ მ. თ-ს თავადვე უნდა დაემტკიცებინა მისი მოტყუების ფაქტი, რაც მან ვერ შეძლო, ვინაიდან სასამართლოს ვერ წარუდგინა სათანადო მტკიცებულებები.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის დანაწესის გათვალისწინებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სადავო გარემოების (მოტყუების და იძულების ფაქტის) დამადასტურებელ უტყუარ მტკიცებულებად მართებულად არ მიიჩნია თავად მხარის ახსნა-განმარტება, ვინაიდან იგი არის მხარე და შესაბამისად, უშუალოდ არის დაინტერესებული საქმის შედეგით, ხოლო იმის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება, რომ ადგილი ჰქონდა მოტყუების ან იძულების ფაქტს, საქმეში წარდგენილი არ ყოფილა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა იმის შესახებ, რომ სასამართლოს სადავო გარიგების ბათილად ცნობის სხვა საფუძვლად უნდა მიეჩნია მ. ბ-ას მიერ თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში შეტანილი სარჩელი. ამასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სხვა სასარჩელო განხცადების გზით მოთხოვნის (მ. ბ-ასა და მ. თ-ს შორის 2001 წლის 8 აგვისტოს გაფორმებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა) დაყენება არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს კონკრეტული გარიგების ბათილად ცნობის საფუძვლად. რაც შეეხებოდა აპელანტის მითითებას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლზე, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმის გარემოებების გათვალისწინებით არ არსებობდა ამ მუხლის გამოყენების წინაპირობა, ვიანიდან, მოთხოვნის დაყენება არ შეიძლებოდა გაიგივებულიყო აღიარებასთან. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ დამატებით განმარტა, რომ აღიარების გაზიარება კანონის ზემომითითებული ნორმის დანაწესით სასამართლოს მიხედულებაზეა დამოკიდებული და დასახელებული ნორმა სასამართლოს არ ავალდებულებს მის აუცილებელ გამოყენებას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ ვინაიდან ამ სარჩელთან დაკავშირებით სასამართლოს გადაწყვეტილება არ იყო გამოტანილი, სახეზე არ იყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული მტკიცებულება.

რაც შეეხებოდა 2001 წლის 4 სექტემბრის გარიგებას, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნულ გარიგებასთან მიმართებით სასამართლომ სწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის იმ პერიოდში მოქმედ რედაქციაზე და მიიჩნია, რომ 2001 წლის 4 სექტემბრის ხელშეკრულება დამოწმებული იყო სანოტარო წესით და შედგენილი იყო სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ფორმის დაცვით.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2001 წლის 4 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას მოსარჩელე მოითხოვდა შემდეგი საფუძვლებით: ა. დარღვეული იყო უპირატესი შესყიდვის უფლება, კერძოდ, სახეზე არ იყო თანამესაკუთრეთა თანხმობა; ბ. ე. წ-ი იყო არაკეთილსინდისიერი შემძენი, ვინაიდან წილი, რომელსაც ის ყიდულობდა, ბ-ას შეძენილი ჰქონდა არა სასამართლოს გადაწყვეტილებით, არამედ ნასყიდობით.

მოსარჩელის პირველი არგუმენტთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია შემდეგ გარემოებებზე: 2001 წლის 4 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების მონაწილე მხარე ე. წ-ი, მითითებული ხელშეკრულების დადებამდეც წარმოადგენდა თბილისში, ი-ის ქ.20-ში მდებარე სახლთმფლობელობის ნაწილის თანამესაკუთრეს. შესაბამისად, ეს უკანასკნელი სხვა თანამესაკუთრეებთან ერთად განიხილებოდა უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად, რომელთანაც, ერთ-ერთმა თანამესაკუთრემ _ მ. ბ-ამ გააფორმა ნასყიდობის ხელშეკრულება ქ.თბილისში, ი-ის ქ.20-ში მდებარე სახლთმფლობელობიდან წილის გაყიდვის შესახებ. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას, მხარეთა მიერ დაცული იყო უპირატესი შესყიდვის უფლება.

მოსარჩელის მეორე არგუმენტის გაუზიარებლობა სააპელაციო სასამართლომ შემდეგი მოსაზრებებით გაამყარა:

სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის თანახმად, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო თანამესაკუთრე.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის ანალიზის შედეგად შეიძლება დავასკვნათ, რომ როდესაც საქმე შეეხება უძრავი ქონების შეძენას, შემძენს, თავისი უფლების დასამტკიცებლად შეუძლია დაეყრდნოს რეესტრში რეგისტრირებული ფაქტების სისწორის ვარაუდს, თუნდაც სინამდვილეში უსწორო იყოს რეესტრის მონაცემები. ამ მდგომარეობას არაარსებითად აქცევს შემძენის კეთილსინდისიერი დამოკიდებულება, რაც საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უსწორობის არცოდნაში გამოიხატება. ერთადერთი, რაც რეესტრის უტყუარობის ფიქციასა და შესაბამისად, ნივთის შეძენას არღვევს, სწორედ შემძენის არაკეთილსინდისიერებაა. სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლები შეიცავს არაკეთილსინდისიერების იურიდიული შედეგის განმსაზღვრელ ელემენტს – შემძენმა იცის, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. ამ უკანასკნელი საკითხის გამორკვევისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს შემძენის შესაძლებლობები რეესტრის არასწორი ჩანაწერის ცოდნასთან მიმართებით, ანუ უნდა გაირკვეს, შემძენს გონივრული წინდახედულობის ფარგელბში უნდა სცოდნოდა თუ არა სადავო ფაქტი. ამდენად, შემძენის ინტერესების დაცვა უნდა მოხდეს არა მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემების გათვალისწინებით, არამედ ქონების მესაკუთრის ვინაობისადმი მისი სუბიექტური დამოკიდებულებით.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მ. ბ-ა წარმოადგენდა უძრავი ქონების მესაკუთრეს. ამასთან, საქმეში წარდგენილი მასალებით არ დასტურდებოდა რაიმე უფლებრივი ხარვეზი სადავო უძრავ ქონებაზე, რომლის შემდეგაც სასამართლოს უნდა ემსჯელა ე. წ-ის კეთილსინდისიერებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტების ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტების სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს იმის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ აღიარებითი სარჩელის სწორი იურიდიული ინტერესის მითითება ასეთი სარჩელის დაკმაყოფილების უმათავრესი წინაპირობაა. იურიდიული ინტერესის არსებობისათვის, აუცილებელია, არსებობდეს მხარეთა შორის დავა უფლების თუ სამართლებრივი ურთიერთობის თაობაზე და ასეთი დავა უნდა ქმნიდეს უფლების დარღვევის რეალურ საშიშროებას. აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებას გარკველი სარგებელი უნდა მოჰქონდეს მოსარჩელისათვის. ამასთან, მხარის იურიდიული ინტერესი ნათლად უნდა იკვეთებოდეს სასამართლოში სარჩელის აღძვრისა და განხილვისას.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში არ იკვეთებოდა მოსარჩელე მ. თ-ის იურიდიული ინტერესი, კერძოდ, მ. ბ-ასა და ე. წ-ს შორის 2001 წლის 4 სექტემბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრუკლების ბათილად ცნობით რა სარგებელს მიიღებდა მოსარჩელე.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს თავისი მოთხოვნის შინაარსიდან გამომდინარე არ გააჩნდა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის იურიდიული ინტერესი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რიმ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოსარჩელეს ამ ნაწილშიც მართებულად უთხრა უარი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მ. თ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას, შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არ შეესაბამება საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს, ისინი სამართლებრივად დაუსაბუთებელია. სასამართლოს არც ერთ ნორმაზე დაყრდნობით არ დაუსაბუთებია, თუ რატომ ვერ განიხილება სადავო გარიგების დადების მიზნით მოსარჩელის მიმართ განხორციელებული ძალადობისა და მუქარის ფაქტების დამადასტურებლად შემდეგი ფრაზები: „თუ არ წამოგვყვები მე შენ დაგჭმუჭნი“ და „თუ არ დათმობ, დაგათმობინებ“. სინამდვილეში, გარიგების დადების მიზნით მოსარჩელეზე გარკვეული პერიოდის მანძილზე ხორციელდებოდა სხვადასხვა სახის ზეწოლა, მათ შორის, მოპასუხე არ ერიდებოდა მუქარას, მოტყუებას. საბოლოოდ, მოსარჩელე იძულებული გახადეს, რომ გაეფორმებინა სადავო ხელშეკრულება;

საქმის მასალებით დგინდება, რომ მოპასუხე მის თანმხლებ პირებთან ერთად მიდიოდა მოსარჩელესთან და მოითხოვდა მისთვის წილის გადაფორმებას. აღნიშნული, თავისთავად წარმოადგენს მოსარჩელის ნამდვილ ნებაში ჩარევას. უნდა აღინიშნოს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი აქვს აშკარა ჩარევას მოსარჩელის ნების გამოვლენის პროცესში, რამდენადაც მოპასუხე დაჟინებით მოითხოვდა მ. თ-ისაგან მისთვის წილის გადაფორმებას, რა დროსაც იგი მას ემუქრებოდა. სწორედ მუქარის შედეგად გახდა მოსარჩელე იძულებული გაეფორმებინა ხელშეკრულება, ვინაიდან მისი, მისი ოჯახისა და ქონების მიმართ გამოხატული მუქარა მან აღიქვა რეალურ საფრთხედ, რამაც იძულებული გახადა გაეფორმებინა სადავო ხელშეკრულება;

დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ თითქოს მოტყუების ფაქტის დასადასტურებლად მოსარჩელეს გარდა ახსნა-განმარტებისა, სხვა არანაირი მტკიცებულება არ წარუდგენია. როგორც სარჩელში, ისე სააპელაციო საჩივარში მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მოტყუება გამოიხატა შემდეგში: მოწინააღმდეგე მხარე უმტკიცებდა, რომ მოსარჩელის წილში მოქცეული იყო მისი წილი, რომ ბაბულია ვახტანგოვს (მოსარჩელის წინამორბედი) წილი შეძენილი ჰქონდა ცუცა იაშვილისაგან და თითქოს მის წილში მოხვედრილი იყო ზინა მეგრელიძის წილი. ამ უკანასკნელმა, თავის მხრივ, წილი შეიძინა ასევე ცუცა იაშვილისაგან. აღნიშნულის დასადასტურებლად მოწინააღმდეგე მხარემ მ. თ-ი წაიყვანა ტექბიუროში და აჩვენა საქმეში არსებული ტექინვენტარიზაციის ბიუროს 2002 წლის 28 მაისის ¹12-578 წერილი. ამდენად, ხსენებული მტკიცებულება წარმოადგენს მოტყუების ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებას.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ ვინაიდან მ.ბ-ას სარჩელთან დაკავშირებით სასამართლოს გადაწყვეტილება არ გამოუტანია, ამიტომ სახეზე არ არის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის «ბ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული მტკიცებულება. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობა დაუსაბუთებელია, რადგან იგი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის «ბ» ქვეპუნქტზე მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად კი არ უთითებდა, არამედ ზემოხსენებულ სარჩელთან და აღიარებასთან მიმართებით ყურადღებას ამახვილებდა შემდეგ გარემოებაზე: მ.ბ-ას თავის სარჩელში მითითებული და დადასტურებული აქვს ის ფაქტი, რომ მასა და მ. თ-ს შორის ნასყიდობას ადგილი არ ჰქონია. არსებულ ვითარებაში, როდესაც ორივე მხარე ადასტურებს, რომ ნასყიდობას ადგილი არ ჰქონია და ეს გაცხადებულია სასამართლოში სარჩელების შეტანის გზით, კასატორისათვის გაურკვეველია სასამართლოს პოზიცია, რომელმაც სადავო გარიგება ძალაში დატოვა;

ასევე დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ ე. წ-ი ნასყიდობის მომენტისათვის იყო თანამესაკუთრე და ამიტომ, თითქოს დარღვეული არ არის უპირატესი შესყიდვის უფლება. სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, თუ კანონის რომელი ნორმის შესაბამისად არ დარღვეულა თ.მაკასარაშვილი ან მ.თ-ის უპირატესი შესყიდვის უფლება, მაშინ როდესაც ეს პირებიხ წარმოადგენენ თანამესაკუთრეებს და მათაც გააჩნიათ აღნიშნული უფლება. ე. წ-სა და მ. ბ-ას შორის გაფორმებული ნასყიდობისას ადგილი არ ჰქონია სხვა თანამესაკუთრეების მხრიდან თანხმობას წილის უპირატესი შესყიდვის უფლებაზე უარის თქმის შესახებ, რაც საჭირო იყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად. ამ ნორმით დადგენილია, რომ ყოველ თანამესაკუთრეს აქვს საერთო საკუთრების წილის უპირატესი შესყიდვის უფლება;

სასამართლოს ასევე არ დაუსაბუთებია, კანონის რომელი ნორმის საფუძველზე ვერ მიაღწევს მ. თ-ი მის იურიდიულ ინტერესში არსებულ შედეგს იმ შემთხვევაში, თუ გაუქმდება მ. ბ-ასა და ე. წ-ს შორის არსებული ხელშეკრულება. კასატორს მიაჩნია, რომ მისი მოთხოვნების დაკმაყოფილების შემთხვევაში შესაძლებელია იმ სამართლებრივი შედეგის მიღწევა, რაც შედის მის იურიდიულ ინტერესში, კერძოდ, მას დაუბრუნდება მუქარით, იძულებით, მოტყუებითა და სხვადასხვა ხერხებით წართმეული წილი, ხოლო ამ მოთხოვნებიდან ერთ-ერთის დაკმაყოფილების შემთხვევაში გაუჩნდება მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება, რაც შესაბამის სამართლებრივ შედეგებთან არის დაკავშირებული;

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ: ა. სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლი იმ კონტექსტში, რა კონტექსტშიც მას აქვს გამოყენებული, ვინაიდან საქმეში არსებული მტკიცებულებებითა და ახსნა-განმარტებებით დგინდება მოტყუების ფაქტი; ბ. სამოქალაქო კოდექსის 85-ე, 86-ე მუხლები იმ კონტექსტში, რა კონტექსტშიც მას აქვს გამოყენებული, ვინაიდან საქმეში არსებული მტკიცებულებებითა და ახსნა-განმარტებებით დგინდება იძულების ფაქტი; გ. სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი, ვინაიდან აღნიშნული მუხლით მოსაწესრიგებელ ურთიერთობას არანაირი კავშირი არ აქვს სადავო ურთიერთობასთან; დ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე, 103-ე 105-ე მუხლები იმ კონტექსტში რა კონტექსტშიც მას აქვს გამოყენებული, ვინაიდან საქმეში არსებული მტკიცებულებებითა და ახსნა-განმარტებებით დგინდება, რომ სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის წარდგენილია ყველა მტკიცებულება ; ე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლი იმ კონტექსტში, რა კონტექსტშიც მას აქვს გამოყენებული, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა იურიდიული ინტერესი; ვ. სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლები, ვინაიდან სახეზეა არაკეთილსინდისიერი შემძენი.

ამასთან, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ: ა. სამოქალაქო კოდექსის 81-ე, 85-ე, 86-ე მუხლები იმ კონტექსტში, რა კონტექსტშიც მათი გამოყენება იწვევს სარჩელის დაკმაყოფილებას, ვინაიდან საქმეში არსებული მტკიცებულებებითა და ახსნა-განმარტებებით დგინდება როგორც მოტყუების, ასევე იძულების ფაქტები; ბ. სამოქალაქო კოდექსის 55-ე მუხლი, ვინაიდან საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დასტურდება აღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობა; გ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლი, ვინაიდან მხარის მიერ წერილობითი დოკუმენტებით აღიარებულია ის გარემოებები, რასაც ეყრდნობა სარჩელი;

სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საპროცესო სამართლის ნორმები, ვინაიდან შესაბამისი შეფასება და დასაბუთება არ მისცა და არ იმსჯელა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მხრიდან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევაზე, კერძოდ, მოპასუხის მიერ შესაგებლის წარუდგენლობის გამო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიუღებლობაზე;

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლი, რადგან გადაწყვეტილების გამოტანისათვის საკმარის მტკიცებულებად არ ჩათვალა მოპასუხე მხარის წერილობითი აღიარება. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 103-ე, 105-ე მუხლების მოთხოვნები, ვინაიდან აღნიშნა, რომ თითქოს საქმეში არ იყო წარდგენილი მოთხოვნის დამასაბუთებელი შესაბამისი მტკიცებულება, მაშინ, როდესაც ასეთი არსებობდა;

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაარღვია საპროცესო ნორმები, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოში საქმის განმხილველ შემადგენლობაში იმყოფებოდა ისეთი მოსამართლე, რომელიც პირველი ინსტანციის სასამართლოს განჩინების გასაჩივრების დროს მონაწილეობდა საქმის განხილვაში, კერძოდ, მომხსენებელი მოსამართლე – თინათინ ეცადაშვილი, რომელმაც განიხილა და გადაწყვიტა საქმეში არსებული პირველი შეგებებული სარჩელის განუხილველად დატოვების თაობაზე კერძო საჩივარი და იგი არ დააკმაყოფილა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით მ. თ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. თ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. თ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.