ას-1801-1778-2011 23 იანვარი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ რ. ს-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. დ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2011 წლის 9 თებერვალს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა რ. ს-ემ მოპასუხე ნ. დ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქ.თბილისში, ს-ის ქ.¹5-ში მდებარე, ნ. დ-ის საკუთრებაში აღრიცხული საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა, მის მიერ მოპასუხისათვის მითითებული სადგომის საბაზრო ღირებულების, 25000 ლარის 25%-ის _ 6250 ლარის გადახდის სანაცვლოდ (ტომი 1, ს.ფ. 1-9).

მოგვიანებით, იმავე სასამართლოს შეგებებული სარჩელით მიმართა ნ. დ-მა, სადაც მან მოპასუხედ დაასახელა რ. ს-ე. შეგებებულმა მოსარჩელემ მოითხოვა, რომ მოპასუხეს შეეწყვიტა საცხოვრებელი სადგომის ფლობა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 4 აპრილის დასკვნით განსაზღვრული აღნიშნული სადგომის ღირებულების, 10600 აშშ დოლარის 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ, ამასთან, საცხოვრებელი სადგომი თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემოდა მესაკუთრეს (ტომი 1, ს.ფ. 44-52, 69-78, 105-108).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით რ. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ნ. დ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, ნ. დ-ს რ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 7950 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა. ამავდროულად, გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ შეგებებული მოსარჩელის მიერ აღნიშნული ქმედების განხორციელების შემთხვევაში, ვალდებულების შესრულების დოკუმენტის ან ამ ვალდებულების სხვაგვარად შეწყვეტის დოკუმენტის წარდგენის შემდეგ, რ. ს-ეს შეუწყდებოდა ქ.თბილისში, ს-ის ქ.¹5-ში მდებარე, ნ. ს-ის საკუთრებაში აღრიცხულ 20.07კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობა და საცხოვრებელი სადგომი თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცემოდა მესაკუთრე ნ. დ-ს (ტომი 1, ს.ფ. 109-113).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გააასაჩივრა რ. ს-ემ. აპელანტმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა სადავო საცხოვრებელ სადგომში მის მიერ გაკეთებული სარდაფის ღირებულების, ასევე, მასში მის მიერვე წლების განმავლობაში გაწეული ხარჯების ანაზღაურებაზე და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც მოპასუხეს რ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრებოდა სადავო საცხოვრებელი სადგომის სარდაფის ღირებულება, 2000 ლარი, აგრეთვე, ამ სადგომში მოსარჩელის (მოსარგებლის) მიერ გაწეული ხარჯები 2600 ლარის ოდენობით (ტომი 1, ს.ფ. 120-132).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით რ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილება შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება:

ნ. დ-ს რ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 7950 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 2000 ლარის გადახდა;

ნ. დ-ის მიერ რ. ს-ის სასარგებლოდ 7950 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის და 2000 ლარის გადახდის შემთხვევაში, ვალდებულების შესრულების დოკუმენტის ან ამ ვალდებულების სხვაგვარად შეწყვეტის დოკუმენტის წარდგენის შემდეგ, დადგინდა რ. ს-ისათვის ქ.თბილისში, ს-ის ქ.¹5-ში მდებარე, ნ. დ-ის საკუთრებად აღრიცხულ 20.07კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე და დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის ქვეშ არსებულ სარდაფზე მფლობელობის შეწყვეტა და მისი ნ. დ-ისათვის თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემა.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ნ. დ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა და ამ უკანასკნელს რ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 7950 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა. ამასთან, დადგინდა, რომ მითითებული ვალდებულების შეწყვეტის შემდეგ რ. ს-ეს შეუწყდებოდა ქ.თბილისში, ს-ის ქ.¹5-ში მდებარე, ნ. დ-ის საკუთრებად აღრიცხულ 20.07კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობა და საცხოვრებელი სადგომი თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცემოდა ნ. დ-ს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ გადაწყვეტილება მესაკუთრეს სააპელაციო წესით არ გაუსაჩივრებია. შესაბამისად, დგინდებოდა და სადავო არ იყო რ. ს-ის მოსარგებლის სტატუსი. აპელანტი მოითხოვდა მის მიერ, როგორც მოსარგებლის მიერ ფართის გათავისუფლების სანაცვლოდ მესაკუთრეს დაკისრებოდა ასევე აღნიშნულ ფართში წლების მანძილზე გაწეული სარემონტო ხარჯების ანაზღაურება, ჯამში 2600 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი. რაიმე მტკიცებულება, რომ მოსარგებლემ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე განახორციელა 2600 ლარის ღირებულების არსებითი გაუმჯობესება, საქმეში წარდგენილი არ ყოფილა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის (მესაკუთრის) პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ არ არსებობდა 2600 ლარის დაკისრების საფუძველი.

რაც შეეხებოდა აპელანტის მეორე მოთხოვნას, მოპასუხისათვის სარდაფის ღირებულების _ 2000 ლარის დაკისრებასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მესაკუთრე მოითხოვდა რა მოსარგებლის მფლობელობაში არსებული 20.07კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის (რომელშიც ასევე შედის ე.წ. შუშაბანდი) გამოთხოვას, აღნიშნული მოთხოვნა შინაარსობრივად გულისხმობდა ასევე შუშაბანდიდან მოწყობილი სარდაფის გამოთხოვასაც.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მესაკუთრის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ რადგან მოსარგებლის მიერ მოწყობილი სარდაფი არ იყო რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, არ უნდა ანაზღაურებულიყო მისი საბაზრო ღირებულება. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, კანონი ადგენს ასეთი ხარჯების ანაზღაურების წესს მიუხედავად იმისა, აღნიშნული არის თუ არა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული. «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, მესაკუთრე, რომელიც მოსარგებლეს მოსთხოვს ნივთზე მფლობელობის შეწყვეტას, ვალდებულია აუნაზღაუროს მოსარგებლეს მის მიერ განხორციელებული მიშენება/დაშენების, ან/და არსებითი გაუმჯობესების ხარჯები საბაზრო ღირებულების სრული ოდენობით. გარდა ამისა, სწორედ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეა ის პირი, რომელსაც აქვს უფლება განახორციელოს ამ სადგომში მოწყობილი და ჯერ დაურეგისტრირებელი სარდაფის მომავალში რეგისტრაცია კანონით დადგენილი წესით.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარდგენილ დამოუკიდებელი აუდიტის შეფასების ანგარიშში ცალკე იყო შეფასებული შუშაბანდის ქვეშ მდებარე სარდაფი, რომლის სავარაუდო საბაზრო ღირებულებად დასახელებული იყო 2000 ლარი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მესაკუთრეს ასევე უნდა დაკისრებოდა აღნიშნული სარდაფის საბაზრო ღირებულების სრული ოდენობა – 2000 ლარი (ტომი 2, ს.ფ. 30-39).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. ს-ემ, რომელმაც მოითხოვა დასახელებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილში გაუქმება, რომლითაც სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხეს არ დააკისრა სადავო საცხოვრებელ სადგომში მოსარჩელის მიერ განხორციელებული აუცილებელი სარემონტო სამუშაოებისათვის გაღებული აუცილებელი ხარჯები 2600 ლარის ოდენობით და ახალი გადაწყვეტილებით აღნიშნული ხარჯების ნ. დ-ისათვის დაკისრება.

საკასაციო საჩივრის თანახმად, სასამართლომ არასწორად განმარტა «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლი, რომლის თანახმად, მესაკუთრე, რომელიც მოსარგებლეს მოსთხოვს ნივთზე მფლობელობის შეწყვეტას, ვალდებულია აუნაზღაუროს მოსარგებლეს მის მიერ განხორციელებული მიშენება/დაშენების ან/და არსებითი გაუმჯობესების ხარჯები საბაზრო ღირებულების სრული ოდენობით, ამავე კანონის მე-7 მუხლი, რომლის მიხედვით, მოსარგებლე უფლებამოსილია მესაკუთრის თანხმობის გარეშე გაუკეთოს ქონებას გადაუდებელი აუცილებლობით გამოწვეული კაპიტალური რემონტი. მესაკუთრის ინიციატივით გარიგების მოშლის შემთხვევაში მოსარგებლეს აქვს ჩატარებული სარემონტო სამუშაოებისათვის კომპენსაციის მოთხოვნის უფლება. დაუსაბუთებელია სასამართლოს პოზიცია, იმასთან დაკავშირებით, რომ არ არსებობს 2600 ლარის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი, ვინაიდან საქმეში არ არის წარმოდგენილი აღნიშნული ხარჯების გაღების დამადასტურებელი მტკიცებულებები და რომ, ეს ხარჯები გათვალისწინებულია ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 04.04.2011წ. დასკვნაში, რომელშიც ნავარაუდევია საცხოვრებელი სადგომის პრესტიჟულობა, კაპიტალურობა, კეთილმოწყობა. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლოს მოცემული პოზიცია სამართლებრივად დაუსაბუთებელია, რამდენადაც «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 და მე-7 მუხლები წარმოადგენენ მოსარგებლის მიერ სადგომის დაცლისას სპეციალური ურთიერთობების მომწესრიგებელ ნორმებს, იმისათვის, რომ მაქსიმალურად იყოს დაცული მოსარგებლის ინტერესები, ვინაიდან მესაკუთრეს, აღნიშნული კანონის თანახმად, გააჩნია უფრო ფართო, უპირატესი უფლებები მოსარგებლესთან მიმართებით. აქედან გამომდინარე, არ შეიძლება მხოლოდ საექსპერტო ბიუროს დასკვნის გამოყენებით აისახოს ათწლეულების განმავლობაში მოსარგებლის მიერ გაწეული სარემონტო, თუ სხვა სახის გაუმჯობესების ხარჯების ოდენობა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 106-ე მუხლები. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე ითვლება «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლედ, რაც დადასტურებულია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ და ამ ფაქტს სადავოდ არ ხდის არც თავად მესაკუთრე ნ. დ-ი. რ. ს-ე სადავო ბინაში რეგისტრირებულია 1959 წლიდან, ხოლო მანამდე XX საუკუნის 20-იანი წლებიდან, ამ ბინას ფლობდნენ მისი მშობლები. კასატორის მოსაზრებით, წარმოუდგენელია, რომ პირი 90 წლის განმავლობაში ფლობდეს საცხოვრებელ სადგომს და ამ ხნის განმავლობაში მასზე გაწეული არ ჰქონდეს 2600 ლარზე მეტი თანხა აუცილებელი და ელემენტარული მოვლა-პატრონობისათვის.

კასატორი მიუთითებს საქმეზე წარდგენილ ფოტო-ვიდეო მასალაზე, სადაც ნათლად ჩანს, რომ საცხოვრებელ სადგომს, მისი „პრესტიჟულობისა“ და „კეთილმოწყობის“ გარდა გააჩნია შესაბამისი ელექტრო-გაზგაყვანილობა, სატელეფონო ხაზი და ა.შ., რაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა (ტომი 2, ს.ფ. 42-50).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით რ. ს-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას რ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. რ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.