ას-41-39-2012 30 იანვარი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ შპს «ჯ. ფ-ი»

მოწინააღმდეგე მხარე _ ვ. ტ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 7 ოქტომბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ვ. ტ-მა მოპასუხე შპს «ჯ. ფ-ის» მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქ.თბილისში, დაბა კ-ში მდებარე უძრავი ქონების (მიწის ნაკვეთი 625კვ.მ, შენობა-ნაგებობები ¹1, ¹2) გამოთხოვა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან და აღნიშნული ქონების მისთვის, როგორც მესაკუთრისათვის გადაცემა. გარდა ამისა, მოსარჩელემ მოითხოვა შპს «ჯ. ფ-ისათვის» 3 წლის საიჯარო ქირის _ 38547 ლარის ოდენობით, ხოლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად 1070 ლარის დაკისრება (ტომი I, ს.ფ. 1-11).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით ვ. ტ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს «ჯ. ფ-ის» უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა ქ.თბილისში, დაბა კ-ში მდებარე უძრავი ქონება: მიწის ნაკვეთი 625კვ.მ, შენობა-ნაგებობები ¹1, ¹2 და უძრავი ქონება თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა ვ. ტ-ს; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი I, ს.ფ. 108-112).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს «ჯ. ფ-მა», რომელმაც მოითხოვა მითითებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი I, ს.ფ. 118-126).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 ნოემბრის განჩინებით შპს «ჯ. ფ-ის» სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «გ» ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, თუ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ ან/და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, მაშინ დასაბუთება იცვლება მათზე მითითებით.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ საქმე განიხილა არსებითი ხასიათის საპროცესო დარღვევების გარეშე, ამასთან, არსებითად სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არსებითად სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, დაბა კ-ში მდებარე უძრავი ქონება: 625კვ.მ მიწის ნაკვეთი და ¹1, ¹2 შენობა-ნაგებობები (საკადასტრო კოდი ¹...) რეგისტრირებულია ვ. ტ-ის საკუთრებად;

დასახელებულ მისამართზე მდებარე უძრავ ქონებას და კერძოდ წყლის რეზერვუარს ფლობს შპს «ჯ. ფ-ი».

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა ვ. ტ-ის სარჩელი, შპს «ჯ. ფ-ის» უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა სადავო უძრავი ქონება და იგი თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა ვ. ტ-ს.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ არ არსებობდა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლით გათვალისწინებული, შპს «ჯ. ფ-ის» უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის წინაპირობები.

სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მესაკუთრეს შეუძლია კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს ან სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ვინდიკაციური მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა. მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე; ბ. მოპასუხე უნდა იყოს სადავო ნივთის მფლობელი; გ. მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ვ. ტ-ი წარმოადგენდა ქ.თბილისში, დაბა კ-ში მდებარე უძრავი ქონების (მიწის ნაკვეთი 625 კვ.მ, შენობა-ნაგებობები ¹1, ¹2) მესაკუთრეს. ეს დასტურდებოდა საქმეში არსებული ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად ჩათვალა, რომ მოპასუხე წარმოადგენდა ამ ქონების მფლობელს. ამასთან, არ დასტურდებოდა სადავო ნივთისადმი მოპასუხის მფლობელობის მართლზომიერება.

ვინაიდან მოპასუხე ვერ ასაბუთებდა მის მიერ სადავო ფართის ფლობის კანონიერი საფუძვლის არსებობას, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მესაკუთრეს, ვ. ტ-ს შეეძლო სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე მოეთხოვა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან სადავო ქონების გამოთხოვა.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა შპს „ჯ. ფ-ის“ მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ვ. ტ-ს არასწორად გადაეცა მნიშვნელოვანი სტრატეგიული დანიშნულების ობიექტი.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქმეში წარდგენილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 1 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დგინდებოდა, რომ დადებულად იქნა ცნობილი ცეკავშირის გამგეობის 2000 წლის 6 სექტემბრის დადგენილების საფუძველზე შპს „ს-ს“ და კოჯრის მომხმარებელთა საზოგადოების გამგეობის თავმჯდომარეს, ვ. ტ-ს შორის დადებული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ვ. ტ-მა შეიძინა კოჯრის დედათა და ბავშვთა სახლის წყალსადენის შენობა 404 ლარად. აღნიშნულის საფუძველზე თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ, 2008 წლის 21 თებერვალს გაიცა საკუთრების მოწმობა ¹136 და მიწის ნაკვეთი და მასზე მდებარე შენობა დარეგისტრირდა მოსარჩელის სახელზე, ხოლო შპს „ჯ. ფ-ის“ სარჩელი მითითებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ დაუშვებლად იქნა ცნობილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაცილ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით. აღნიშნული განჩინება უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 აპრილის განჩინებით.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, უსაფუძვლო იყო აპელანტის მითითება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე ვ. ტ-ი სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდა კანონდარღვევით (ტომი II, ს.ფ. 32-40).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ჯ. ფ-მა“, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

კასატორი მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად უთითებს შემდეგ არგუმენტებზე:

გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, ამასთან, გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია;

სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა სადავო სამართალურთიერთობას და უსაფუძვლოდ უთხრა უარი შპს „ჯ. ფ-ს“ სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე. სასამართლომ არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები, შესაბმისად, არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. კერძოდ, სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილება (განჩინება) დააფუძნა მხოლოდ სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლებზე და სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით;

«ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფელბის აღიარების შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლის მეორე პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა, თუ მასზე განთავსებულია წყალსაცავი, ჰიდროტექნიკური ნაგებობა და ამ ობიექტების სანიტარულ-დაცვითი ზონები. სადავო წყლის რეზერვუარი სწორედ სანიტარულ-დაცვით ზონაშია განთავსებული. შესაბამისად, ცალსახაა და დადასტურებას არ საჭიროებს ის ფაქტი, რომ ზემოაღნიშნული ნორმის თანახმად ვ. ტ-ს უკანონოდ აქვს საკუთრებაში აღრიცხული დაბა კ-ში მდებარე სადავო უძრავი ქონება;

სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად არ გაიზიარა მოპასუხე ორგანიზაციის პოზიცია სადავო უძრავი ნივთის მართლზომიერად ფლობის თაობაზე. დაბა კ-ში მდებარე სადავო წყლის რეზერვუარი, რომელიც მოქცეულია სანიტარულ ზონაში, არასწორად იქნა გასხვისებული ფიზიკურ პირ ვ. ტ-ზე. სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა სადავო რეზერვუარის გასხვისების სამართლებრივ ხასიათზე, არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია იმის შესახებ, რომ ფიზიკურმა პირმა არასწორად, მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით შეძლო რეზერვუარის საკუთრებაში აღრიცხვა, ვინაიდან იგი წარმოადგნდა განსაკუთრებული დანიშნულების ობიექტს და საყოველთაოდ ცნობილი იყო, რა ფუნქციური დანიშნულება გააჩნდა მას. კერძოდ, იგი წარმოადგენდა მოქმედ ობიექტს და ერთადერთ წყაროს მოსახლეობის წყლით უზრუნველყოფისათვის, ვინაიდან აღნიშნული დასახლებული პუნქტებისათვის ალტერნატიული ხაზით წყლის მიწოდება შეუძლებელია ასეთის არარსებობის გამო. სადვო ქონების გამოთხოვის შემთხვევაში რეზერვუარი დაკარგავს ფუნქციას და მოსახლეობა დარჩება სასმელი წყლის გარეშე, ვინაიდან მხოლოდ შპს „ჯ. ფ-ს“ გააჩნია ამ ტერიტორიაზე მოსახლეობის წყლით უზრუნველყოფის კანონმდებლობით მინიჭებული უფლება, ასევე კომპანიის საკუთრებას წარმოადგენს წყლის გამტარი საექსპლოატაციო ქსელიც, რომლის მეშვეობით მარაგდება სადავო რეზერვუარი და ეს ქსელი სხვა პირისათვის ხელმისაწვდომი ვერ იქნება გამოსაყენებლად. შესაბამისად, სადაო რეზერვუარი იმავე ფუნქციით ვერ შეძლებს ფუნქციონირებას და გამოუყენებელ, უმოქმედო და უსარგებლო ნივთად გარდაიქმნება (ტომი II, ს.ფ. 43-53).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 იანვრის განჩინებით შპს «ჯ. ფ-ის» საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს «ჯ. ფ-ის» საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს «ჯ. ფ-ის» საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს «ჯ. ფ-ის» საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ შპს «ჯ. ფ-ს» დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.