ას-719-678-2011 3 იანვარი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ტ. ე-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. ბ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ბ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ტ. ე-ის, შპს «კ-ისა» და მ. მ-ას მიმართ 1996 წლის 15 ნოემბერს შპს «კ-სა» და ტ. ე-ეს შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელის განმარტებით, 1998 წლის 28 დეკემბერს გ. ბ-ესა და სამშენებლო კომპანია «კ-ის» პრეზიდენტ მ. მ-ას შორის, რომელიც ამავდროულად ამხანაგობა «ხ- 96-ის» თავმჯდომარეა, გაფორმდა ხელშეკრულება ჩ-ისა და ჭ-ის ქუჩებს შორის მდებარე ¹3 კორპუსის მე-4 სართულზე არსებული 100 კვ.მ ¹20 ბინის 1999 წელს საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე. მოგვიანებით გაირკვა მოპასუხის დანაშაულებრივი ქმედების თაობაზე, კერძოდ, სამშენებლო კომპანია «კ-ი» ერთსა და იმავე ბინებს ასხვისებდა სხვადასხვა პირებზე თანხის მითვისების მიზნით.

თაღლითობის ფაქტზე, სისხლის სამართლის საქმეზე დაზარალებულად იქნა ცნობილი გ.ბ-ე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 ნოემბრის განაჩენით დადგინდა, რომ სადავო ფართზე ნასყიდობის ხელშეკრულებები კომპანიას ასევე გაფორმებული ჰქონდა მ.კ-ესთან, ი.ფ-სა და ტ. ე-ესთან.

მოსარჩელის განმარტებით, ტ. ე-ესთან დადებული გარიგება, რომლის ბათილობასაც მხარე მოითხოვს, ყალბია, რადგანაც არ შეესაბამება ხელშეკრულების დადების დროს მოქმედ კანონმდებლობას, ასევე სამოქალაქო კოდექსის 327-ე და 328-ე მუხლების მოთხოვნებს. ხელშეკრულების სიყალბის ფაქტი ასევე დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით, ამასთან, ტ. ე-ეს სადავო ხელშეკრულების დედანი არც ერთ სასამართლო სხდომაზე არ წარმოუდგენია.

მოპასუხე ტ. ე-ემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

სადავო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება კომპანია «კ-სა» და ტ. ე-ეს შორის გაფორმდა 1996 წლის 15 ნოემბერს, ხოლო მოსარჩელესთან ხელშეკრულება დადებულია 1998 წლის 28 დეკემბერს, ამდენად, სამშენებლო კომპანიამ ფართი პირველად ტ. ე-ეს მიჰყიდა. მოსარჩელე არის დაზარალებული და მას მოთხოვნა შეიძლება მხოლოდ დამნაშავის მიმართ გააჩნდეს, სარჩელის უსაფუძვლობას ადასტურებს ისიც, რომ არც ერთი სამართლებრივი ნორმა მოსარჩელეს არ მიუთითებია, რაც ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობას დაადასტურებდა. ამასთან, მოპასუხემ მისი პოზიციის მართებულობის დასადასტურებლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 485-ე მუხლის დებულებაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილებით გ. ბ-ის სარჩელი შპს ,,კ-ისა» და ტ. ე-ის მიმართ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 1996 წლის 15 ნოემბერს შპს ,,კ-სა» და ტ. ე-ეს შორის დადებული ხელშეკრულება, ამავე გადაწყვეტილებით გ. ბ-ის სარჩელი მ. მ-ას მიმართ არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ტ. ე-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილებით ტ. ე-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის პირველი, მეორე და მეოთხე პუნქტები და ამ ნაწილებში სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც გ. ბ-ის სარჩელი შპს «კ-ისა» და ტ. ე-ის მიმართ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 1996 წლის 15 ნოემბერს შპს «კ-სა» და ტ. ე-ეს შორის დადებული ხელშეკრულება, 100 კვ.მ ფართის მქონე ¹20 ბინის ნაწილში შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც სრულად დაკმაყოფილდა გ. ბ-ის სარჩელი და მთლიანად იქნა ბათილად ცნობილი 1996 წლის 15 ნოემბერს შპს ,,კ-სა» და ტ. ე-ეს შორის დადებული ხელშეკრულება, იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, რადგან მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი ვრცელდება მხოლოდ 100 კვ.მ ფართის ბინაზე, ხოლო სადავო ხელშეკრულებით მოპასუხეს საკუთრების უფლება უნდა გადასცემოდა ორ ბინაზე, რომელთა საერთო ფართი შეადგენდა 158 კვ. მეტრს. 58 კვ.მ ფართის მქონე ბინის გადაცემის ნაწილში ამ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მიმართ მოსარჩელეს არ გააჩნია ნამდვილი იურიდიული ინტერესი, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე» ქვეპუნქტისა და ამავე კოდექსის 385-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა» ქვეპუნქტის შესაბამისად, ამ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ამხანაგობა «ჩ-ი 9/11-ისა» და «ჭ-ა 4-6-8-ის» წევრთა 1996 წლის 21 მარტის კრების ოქმის მიხედვით (კრებას ასევე ესწრებოდა სამშენებლო კომპანია «კ-ის» პრეზიდენტი მ.მ-ა, რადგან ეს ფირმა ამ ამხანაგობებთან გაფორმებული ხელშეკრულებების საფუძველზე აწარმოებდა მათთვის ორი კორპუსის მშენებლობას), მშენებლობის ინტერესებიდან გამომდინარე, მოხდა ამხანაგობების და სამშენებლო კომპანია «კ-ის» ქმედებათა სინქრონიზაცია, აგრეთვე ამხანაგობების წევრებსა და სამშენებლო კომპანია «კ-ს» შორის ურთიერთობის გამარტივების მიზნით, ორივე ეს ამხანაგობა გაერთიანდა ერთ ამხანაგობად და ეწოდა «ხ--96».

გაერთიანებული ამხანაგობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა მ. მ-ა. ამავე კრების გადაწყვეტილებით ყველა დოკუმენტს, რომელიც შედგება ამხანაგობასთან შეუთანხმებლად მისი ბეჭდით დამოწმების გარეშე, ამხანაგობა ბათილად ცნობს და მის შესრულებაზე ვალდებულებას არ იღებს. 1996 წლის 15 ნოემბერს ტ. ე-ესა და სამშენებლო კომპანია შპს ,,კ-ს» შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც კომპანიამ იკისრა ტ. ე-ისათვის ახალშენისა და ჩ-ის ქუჩებს შორის არსებულ ტერიტორიაზე მშენებარე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების კომპლექსის ¹3 კორპუსში, მე-4 სართულზე 1+3 ოთახიანი ¹20 და ¹21 ბინების აშენებისა და პირად საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება. გადასაცემი ბინების ფართი განისაზღვრა 158 კვ. მეტრით, ხოლო ღირებულება 22000 აშშ დოლარით. ტ. ე-ემ სრულად გადაიხადა ბინების ღირებულება.

ქ.თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997 წლის 17 დეკემბრის ¹13.12.217 გადაწყვეტილებით, ინიდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა ,,ხ--96-ის» გამგეობის მიერ წარმოდგენილი ამხანაგობის კრების ¹13 ოქმის საფუძველზე, ტ. ე-ე გაწევრიანდა ამხანაგობაში ოროთახიანი ბინის მიღების უფლებით.

1998 წლის 28 დეკემბერს გ. ბ-ესა და სამშენებლო კომპანია ,,კ-ს» შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც კომპანიამ აიღო ვალდებულება მოქალაქეს გამოუყოს და პირად საკუთრებაში გადასცეს ახალშენისა და ჩ-ის ქუჩებს შორის არსებულ ტერიტორიაზე მშენებარე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების კომპლექსის ¹3 კორპუსში სამოთახიანი ბინა მე-4 სართულზე (ბინა 3-1 ტიპის). ბინის ფართი განისაზღვრა 100 კვ. მეტრით, გადასახადელი თანხა – 18000 აშშ დოლარით. გ.ბ-ემ ბინის ღირებულება დაფარა ნაწილობრივ, კერძოდ, გადაიხადა 16000 აშშ დოლარი. ქ.თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1999 წლის 24 ივნისის ¹251 განკარგულებით დაკმაყოფილდა ინიდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა ,,ხ--96-ის» გამგეობის მოთხოვნა და ¹11 ოქმის საფუძველზე ამხანაგობაში სხვა პირებთან ერთად გაწევრიანდა გ. ბ-ე სამოთახიანი ბინის წილით. 2002 წლის 20 სექტემბერს ტ. ე-ემ სარჩელი აღძრა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში მოპასუხეების: სამშენებლო კომპანია ,,კ-ისა» და ამხანაგობა «ხ--96-ის» წინააღმდეგ და 1996 წლის 15 ნოემბერს მასსა და სამშენებლო კომპანია შპს ,,კ-ს» შორის გაფორმებული, ამჟამად სადავო ხელშეკრულების საფუძველზე მოითხოვა ქ.თბილისში, ჩ-ისა და ჭ-ის ქუჩებს შორის მდებარე ამხანაგობა «ხ--96-ის» კუთვნილ ¹3 კორპუსში მე-4 სართულზე მდებარე 1+3 ოთახიანი ¹20 და ¹21 ბინების (საერთო ფართით 158 კვ.მ) მის საკუთრებად ცნობა საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების რეგისტრაციისათვის. ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ტ. ე-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ამავე სასამართლოს 2004 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით გ.ბ-ის განცხადება დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება ტ. ე-ის მიმართ ¹20 ბინაზე საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში და საქმის წარმოება განახლდა. ამავე სასამართლოს 2005 წლის 14 მარტის განჩინებით ტ. ე-ის სარჩელი მოპასუხეების _ სამშენებლო კომპანია ,,კ-ისა» და ამხანაგობა «ხ--96-ის» მიმართ საცხოვრებელ ბინაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ, დატოვებულ იქნა განუხილველად. აღნიშნული განჩინება ტ. ე-ეს არ გაუსაჩივრებია და იგი კანონიერ ძალაშია შესული. ასევე კანონიერ ძალაშია ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება ტ. ე-ის მიმართ ¹21 ბინაზე (ფართი 58 კვ.მ.) საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე, 2008 წლის 27 თებერვლიდან 2008 წლის 27 მარტამდე პერიოდში საჯარო რეესტრში, როგორც ¹20, ისე ¹21 ბინაზე (საერთო ფართი 158.00 კვ.მ.) რეგისტრირებული იყო ტ. ე-ის საკუთრების უფლება. ამასთან, ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 11 ოქტომბრის განჩინების საფუძველზე, ამ ჩანაწერში ცვლილება შევიდა და 2008 წლის 27 მარტს და დღემდე ტ. ე-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია 58 კვ.მ ფართის მქონე ¹21 ბინა. რაც შეეხება ¹20 ბინას, მასზე საჯარო რეესტრის მიერ გაცემული მონაცემებით საკუთრების უფლება რეგისტრირებული არ არის და ეს ბინა უფლებრივად დაუტვირთავია. სასამართლომ, ზემოაღნიშნული გარემოებების საფუძველზე, ჩათვალა, რომ მოსარჩელე გ. ბ-ეს არ შეიძლება გააჩნდეს დაცვის ღირსი იურიდიული ინტერესი სადავო ხელშეკრულების იმ ნაწილზე, რომელიც შეეხება 58 კვ.მ ფართის მქონე ¹21 ბინას. სასამართლომ მიუთითა ასევე 100 კვ.მ ფართის მქონე ¹20 ბინაზე და მიიჩნია, რომ სადავო ხელშეკრულების ამ ნაწილის ბათილად ცნობის მიმართ მოსარჩელეს ნამდვილი იურიდიული ინტერესი გააჩნია, ვინაიდან ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 11 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესული განჩინებით, რომლითაც გ.ბ-ის განცხადება დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი ამავე სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება ტ. ე-ის მიმართ, სწორედ ¹20 ბინაზე საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში საქმის წარმოება განახლდა. საგულისხმოა ის ფაქტიც, რომ ამ საქმეზე წარმოების განახლების შემდეგ, ამავე სასამართლოს 2005 წლის 14 მარტის განჩინებით ტ. ე-ის სარჩელი მოპასუხეების: სამშენებლო კომპანია ,,კ-ისა» და ამხანაგობა «ხ--96-ის» მიმართ ¹20 ბინაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ, დატოვებული იქნა განუხილველად. განჩინება ტ. ე-ეს არ გაუსაჩივრებია და იგი შევიდა კანონიერ ძალაში.

პალატის მოსაზრებით, ის ფაქტი, რომ სადავო ხელშეკრულებით ნაწილობრივ განკარგულია 1998 წლის 28 დეკემბერს გ. ბ-ესა და სამშენებლო კომპანია შპს ,,კ-ს» შორის დადებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფართი, დასტურდება მოპასუხე შპს «კ-ის» დირექტორ მ. მ-ას ახსნა-განმარტებებითაც. გ. ბ-ის იურიდიული ინტერესი მოცემულ დავის საგანზე ასევე დასტურდება მ. მ-ას მიმართ დადგენილი გამამტყუნებელი განაჩენით. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლზე და განმარტა, რომ აღიარებითი მოთხოვნის არსებითი დამახასიათებელი ნიშანია იურიდიული ინტერესი, ანუ სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევაც სურს დაინტერესებულ პირს. იმ შემთხვევაში, თუ აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილების შედეგად მისგან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგი ვერ მიიღწევა, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება გაუმართლებელია. სასამართლომ ჩათვალა, რომ გ. ბ-ის იურიდიული ინტერესის ფარგლები ვრცელდება 100 კვ.მ ფართის მქონე ¹20 ბინაზე და 58 კვ.მ ფართის მქონე ¹21 ბინაზე მას იურიდიული ინტერესი არ გააჩნია. შესაბამისად, არ არსებობს 1996 წლის 15 ნოემბერს შპს ,,კ-სა» და ტ. ე-ეს შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველი 58 კვ.მ ფართის მქონე ¹21 ბინის ნაწილში.

სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ სასამართლომ თავისი ინიციატივით შეცვალა სარჩელის ფაქტობრივი საფუძველი და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დააფუძნა სხვა ფაქტებზე, რადგან საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა სხვა გარემოებებთან ერთად ეფუძნებოდა იმ ფაქტებსაც, რომ ტ. ე-ე ამხანაგობა «ხ--96-ში» გაწევრიანებული არ იყო 1+3 ოთახიანი ¹20 და ¹21 ბინების (158 კვ.მ ფართი) მიღების უფლებით და ამ უკანასკნელის მიერ წარდგენილი 1996 წლის 24 ნოემბრის ამხანაგობის გამგეობის კრების ¹6 ოქმი 158კვ.მ ფართის მიღების უფლებით ტ. ე-ის ამხანაგობაში გაწევრიანების შესახებ იყო არასწორი, რადგან იმავე ნომრით, იმავე წელს, იმავე ორგანოს კრების ოქმით გადაწყვეტილი იყო სხვა პირის გაწევრიანების საკითხი და ამასთან, მოსარჩელის მიერ მოძიებული საარქივო მონაცემების მიხედვით, თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1996 წლის და 1999 წლების ოქმებში გადაწყვეტილება ტ. ე-ის «ხ--96-ში» გაწევრიანების შესახებ არ მოიპოვებოდა. ამასთან, სარჩელში აღნიშნული იყო, რომ როგორც ამავე გამგეობის 1997 წლის 17 დეკემბრის ¹13.12.217 გადაწყვეტილებით ირკვეოდა, ამხანაგობა «ხ--96-ის» კრების ¹13 ოქმის მიხედვით, ტ. ე-ე ამ ამხანაგობაში გაწევრიანებული იყო ოროთახიანი ბინის მიღების უფლებით. ამდენად, სადავო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ფაქტობრივ საფუძვლად სწორად იქნა მითითებული ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ ის, რომ საქმეზე წარდგენილი არ იყო ამხანაგობა «ხ--96-ის» უფლებამოსილი ორგანოს გადაწყვეტილება ტ. ე-ის ამხანაგობაში 1+3 ოთახიანი ¹20 და ¹21 ბინების (158 კვ.მ ფართი) მიღების უფლებით გაწევრიანების შესახებ და გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არ დარღვეულა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით განსაზღვრული შეჯიბრებითობის პრინციპი.

პალატამ ასევე განმარტა, რომ სასამართლო შეზღუდული არ არის მოსარჩელის მიერ მითითებული სამართლებრივი ნორმებით და მას თვითონ შეუძლია, მისცეს დადგენილ ფაქტებს სამართლებრივი შეფასება. მოცემული დავის გადაწყვეტისას პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიუთითა, რომ მოსარჩელე გ.ბ-ისაგან განსხვავებით, რომელიც ამხანაგობასთან სამართლებრივ ურთიერთობაში შევიდა 1997 წლის 25 ნოემბრის ანუ ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების შემდეგ, ტ. ე-ესა და «კ-ს» შორის გაფორმებული 1996 წლის 15 ნოემბრის ხელშეკრულება ექცეოდა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1993 წლის 9 ივლისის ¹14.03.93 დადგენილებით დამტკიცებული ,,ქ.თბილისში ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მიერ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ დებულებისა» და სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) რეგულირების სფეროში, შესაბამისად, მითითებული ნორმატიული აქტების საფუძველზე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაადგინა, რომ არსებობდა სადავო ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველი (მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის ფარგლების გათვალისწინებით), რადგან იგი არ შეესაბამებოდა კანონის მოთხოვნებს. ამავე გადაწყვეტილებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, არ იქნა გაზიარებული აპელანტის წარმომადგენლის მიერ სააპელაციო სასამართლოში საქმის ზეპირ განხილვაზე მიცემული განმარტება სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ტ. ე-ემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევით არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი, დაარღვია ამავე კოდექსის 205-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დებულება და არასწორად დაადგინა, რომ გ.ბ-ეს სადავო ბინის მიმართ გააჩნია სათანადო სამართლებრივი უფლებამოსილება. სასამართლომ 1996 წლის 15 ნოემბრის ხელშეკრულება 100 კვ.მ ფართის ნაწილში არასწორად ჩათვალა ბათილად.

კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, კერძოდ, სასამართლო გადაწყვეტილებით მსჯელობს მხოლოდ მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესზე და მის ნამდვილობას ამყარებს მხოლოდ ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს განჩინებებზე, რომლებიც კანონიერ ძალაშია შესული. აღნიშნული არ წარმოადგენს მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის ნამდვილობის დამადასტურებელ გარემოებას, რადგანაც შეეხება მხოლოდ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას და არ არის დადგენილი პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ ტ. ე-ესა და სამშენებლო კომპანია «კ-ს» შორის 1996 წლის 15 ნოემბერს გაფორმებული ხელშეკრულება ექცეოდა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1993 წლის 9 ივლისის ¹14.3.93 დადგენილებით დამტკიცებული «ქ.თბილისში, ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მიერ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ დებულებისა» და სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) რეგულირების სფეროში. ამ მითითებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება სადავო ხელშეკრულების ბათილობის თაობაზე.

კასატორის მოსაზრებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა სათანადო სამართლებრივი შეფასება არ მისცეს იმ გარემოებას, რომ 1998 წლის 28 დეკემბრის ხელშეკრულება არ შეიძლება იყოს გ.ბ-ის უფლების წარმოშობის წინაპირობა, რადგანაც ის არ შეესაბამება ამხანაგობის 1996 წლკის 21 მარტის კრების ოქმის მითითებებს, რომლებიც ამხანაგობის სახელით დადებული ყველა გარიგების ნამდვილობას ადასტურებს, ამასთან, ამხანაგობის თავმჯდომარე მ.მ-ამაც დაადასტურა და დადგენილია, რომ სადავო ბინა გ.ბ-ისათვის მიყიდვის დროს უკვე დატვირთული იყო სახვა პირის საკუთრების უფლებით.

სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის საწინააღმდეგოდ, ქ.თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1999 წლის 24 ივნისის ¹251 განკარგულების საფუძველზე, ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ურთიერთობის მომწერსრიგებელი სამოქალაქო კოდექსის 930-938-ე მუხლების საწინააღმდეგოდ, არასწორად ჩათვალა ლეგიტიმურად სადავო ამხანაგობაში გ.ბ-ის გაწევრიანების საკითხი, სასამართლოს ამ საკითხის გადაწყვეტისას უნდა ეხელძღვანელა თავად ამხანაგობა «ხ- 96-ის» კრების ¹11 ოქმის მონაცემებით.

სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით შეფასება არ მისცა იმ გარემოებას, რომ გ.ბ-ესთან ამხანაგობის სახელით დადებული ხელშეკრულება არ ახდენს ფართის იდენტიფიცირებას.

სასამართლომ ყოველგვარი გამოკვლევისა და სათანადო დასაბუთების გარეშე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა 1996 წელს დადებული ხელშეკრულების ბათილობის თაობაზე. მართალია, სასამართლომ იხელმძღვანელა ამ ხელშეკრულების დადების დროს მოქმედი კანონმდებლობით, თუმცა, დაარღვია მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, ვინაიდან ამხანაგობასა და მოდავე მხარეთა შორის ვალდებულებითი ურთიერთობა ხანგრძლივი დროის განმავლობაში გრძელდებოდა და ის ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების დროისათვის არ იყო შესრულებული.

კასატორის მოსაზრებით, სადავო ხელშეკრულება სამართლებრივი ბუნების გათვალისწინებით ნარდობის ხელშეკრულებაა, რაც სასამართლომ არ გაიზიარა, ამასთან, დღეს მოქმედი კანონმდებლობით ურთიერთობის კვალიფიცირების შემთხვევაში, დასტურდება, რომ სახეზეა ერთობლივი საქმიანობის შესახებ სამართლებრივი ურთიერთობის ელემენტები: ტ. ე-ემ გადაიხადა ბინის საფასური და მოხდა გადასაცემი ფართის იდენტიფიცირება.

მხარის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ ასევე არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლი, მიუხედავად იმისა, რომ მოპასუხეს პირველი ინსტანციის წესით საქმის განხილვისას არ გამოუყენებია ტერმინი «ხანდაზმულობა», ის მიუთითებდა სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის დროზე. თავის მხრივ, ხანდაზმულობა არ არის ფაქტი, არამედ სამართლებრივი შეფასებაა და კანონმდებლობა სააპელაციო ინსტანციაში ამ გარემოებაზე მითითების აკრძალვას არ იცნობს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 ივლისის განჩინებით ტ. ე-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, საკასაციო საჩივრის საფუძვლებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ტ. ე-ის საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემობათა გამო:

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ამხანაგობა «ჩ-ი 9/11-ისა» და «ჭ-ა 4-6-8-ის» წევრთა 1996 წლის 21 მარტის კრების ოქმის მიხედვით, მშენებლობის ინტერესებიდან გამომდინარე, მოხდა ამხანაგობების და სამშენებლო კომპანია «კ-ის» ქმედებათა სინქრონიზაცია, აგრეთვე ორივე ეს ამხანაგობა გაერთიანდა ერთ ამხანაგობად და ეწოდა «ხ--96». გაერთიანებული ამხანაგობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა მ. მ-ა. ამავე კრების გადაწყვეტილებით ყველა დოკუმენტს, რომელიც შედგება ამხანაგობასთან შეუთანხმებლად მისი ბეჭდით დამოწმების გარეშე, ამხანაგობა ბათილად ცნობს და მის შესრულებაზე ვალდებულებას არ იღებს.

1996 წლის 15 ნოემბერს ტ. ე-ესა და სამშენებლო კომპანია შპს ,,კ-ს» შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც კომპანიამ იკისრა ტ. ე-ისათვის ახალშენისა და ჩ-ის ქუჩებს შორის არსებულ ტერიტორიაზე მშენებარე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების კომპლექსის ¹3 კორპუსში, მე-4 სართულზე 1+3 ოთახიანი ¹20 და ¹21 ბინების აშენებისა და პირად საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება. გადასაცემი ბინების ფართი განისაზღვრა 158 კვ. მეტრით, ხოლო ღირებულება 22000 აშშ დოლარით. ტ. ე-ემ სრულად გადაიხადა ბინების ღირებულება.

ქ.თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997 წლის 17 დეკემბრის ¹13.12.217 გადაწყვეტილებით, ინიდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა ,,ხ--96-ის» გამგეობის მიერ წარმოდგენილი ამხანაგობის კრების ¹13 ოქმის საფუძველზე, ტ. ე-ე გაწევრიანდა ამხანაგობაში ოროთახიანი ბინის მიღების უფლებით.

1998 წლის 28 დეკემბერს გ. ბ-ესა და სამშენებლო კომპანია ,,კ-ს» შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც კომპანიამ აიღო ვალდებულება მოქალაქეს გამოუყოს და პირად საკუთრებაში გადასცეს ახალშენისა და ჩ-ის ქუჩებს შორის არსებულ ტერიტორიაზე მშენებარე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების კომპლექსის ¹3 კორპუსში სამოთახიანი ბინა მე-4 სართულზე (ბინა 3-1 ტიპის). ბინის ფართი განისაზღვრა 100 კვ. მეტრით, გადასახადელი თანხა – 18000 აშშ დოლარით. გ.ბ-ემ ბინის ღირებულება დაფარა ნაწილობრივ, კერძოდ, გადაიხადა 16000 აშშ დოლარი.

ქ.თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1999 წლის 24 ივნისის ¹251 განკარგულებით დაკმაყოფილდა ინიდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა ,,ხ--96-ის» გამგეობის მოთხოვნა და ¹11 ოქმის საფუძველზე ამხანაგობაში სხვა პირებთან ერთად გაწევრიანდა გ. ბ-ე სამოთახიანი ბინის წილით.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ტ. ე-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ამავე სასამართლოს 2004 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით გ.ბ-ის განცხადება დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება ტ. ე-ის მიმართ ¹20 ბინაზე საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში და საქმის წარმოება განახლდა. ამავე სასამართლოს 2005 წლის 14 მარტის განჩინებით ტ. ე-ის სარჩელი მოპასუხეების _ სამშენებლო კომპანია ,,კ-ისა» და ამხანაგობა «ხ--96-ის» მიმართ საცხოვრებელ ბინაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ, დატოვებულ იქნა განუხილველად. აღნიშნული განჩინება ტ. ე-ეს არ გაუსაჩივრებია და იგი კანონიერ ძალაშია შესული. ასევე კანონიერ ძალაშია ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება ტ. ე-ის მიმართ ¹21 ბინაზე (ფართი 58 კვ.მ.) საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში.

დღემდე ტ. ე-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია 58 კვ.მ ფართის მქონე ¹21 ბინა. რაც შეეხება ¹20 ბინას, მასზე საჯარო რეესტრის მიერ გაცემული მონაცემებით საკუთრების უფლება რეგისტრირებული არ არის და ეს ბინა უფლებრივად დაუტვირთავია.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, სადავო ხელშეკრულებით ნაწილობრივ განკარგულია 1998 წლის 28 დეკემბერს გ. ბ-ესა და სამშენებლო კომპანია შპს ,,კ-ს» შორის დადებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფართი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 4.1 მუხლზე, რომლის მიხედვით, მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლით განსაზღვრულია მტკიცების ტვირთის ზოგადი სტანდარტი, რაც მდგომარეობს იმაში, რომ თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. აღნიშნული მუხლი ასევე ადგენს მტკიცებულებათა განკუთვნადობის წესს, კერძოდ, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

როგორც სარჩელის შინაარსიდან ირკვევა, მოსარჩელე სასარჩელო მოთხოვნის დასასაბუთებლად მიუთითებდა შემდეგ ფაქტებზე: ტ. ე-ესთან დადებული გარიგება ყალბია, რადგანაც არ შეესაბამება ხელშეკრულების დადების დროს მოქმედ კანონმდებლობას, ასევე სამოქალაქო კოდექსის 327-ე და 328-ე მუხლების მოთხოვნებს. ხელშეკრულების სიყალბის ფაქტი ასევე დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით. მოსარჩელის მოთხოვნა აღნიშნული გარემოებების გარდა ეფუძნებოდა იმ ფაქტებსაც, რომ ტ. ე-ე ამხანაგობა «ხ--96-ში» გაწევრიანებული არ იყო 1+3 ოთახიანი ¹20 და ¹21 ბინების (158 კვ.მ ფართი) მიღების უფლებით და არ არსებობდა ამის დამადასტურებელი უტყუარი მტკიცებულება.

საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია 1996 წლის 15 ნოემბერს შპს «კ-სა» და ტ. ე-ეს შორის დადებული ხელშეკრულების სიყალბე. საქმეში წარმოდგენილია სადავო ხელშეკრულების დედანი (იხ. ტ.IV, ს.ფ.234-236), რომლიც არ გამხადრა ექსპერტის კვლევის ობიექტი. სააპელაციო სასამართლომ სადავო ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის ფაქტობრივ საფუძვლად სრულად გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ საქმეზე წარდგენილი არ იყო ამხანაგობა «ხ--96-ის» უფლებამოსილი ორგანოს გადაწყვეტილება ტ. ე-ის ამხანაგობაში 1+3 ოთახიანი ¹20 და ¹21 ბინების (158 კვ.მ ფართი) მიღების უფლებით გაწევრიანების შესახებ.

საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ უნდა შეფასებულიყო რა სახის სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა ხელშეკრულების მხარეთა შორის, რომლის ბათილობასაც მოსარჩელე მოითხოვს, ასევე ეს ურთიერთობა რამდენად პასუხობდა იმ წესებს, რომლებზეც მხარეები შეთანხმდნენ და რომლებიც კანონის იმპერატიული ნორმებითაა დადგენილი. ამასთან, ვინაიდან მოსარჩელე გ.ბ-ე არ წარმოადგენდა სადავო ხელშეკრულების მხარეს, უნდა გარკვეულიყო ჰქონდა თუ არა მოსარჩელეს ნამდვილი იურიდიული ინტერესი სადავო ხელშეკრულობის ბათილად გამოცხადების მიმართ.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ განსახილველ დავასთან მიმართებაში, პირველ რიგში უნდა გადაწყდეს საკითხი იმის შესახებ, თუ რომელი კანონი უნდა იქნეს გამოყენებული სადავო ურთიერთობის გადასაწყვეტად, ვინაიდან სასარჩელო მოთხოვნა შეეხება მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის სამოქმედოდ შემოღებამდე წარმოშობილ ურთიერთობებს. საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ, ან, თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს. აღნიშნული ნორმა შესაძლებლობას აძლევს მხარეებს თვითონ აირჩიონ ურთიერთობის მომწესრიგებლი ნორმა. როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, მოსარჩელემ მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი, ხოლო მოპასუხემ თავისი პოზიციის დასასაბუთებლად მოიშველია სამოქალაქო კოდექსის 485-ე მუხლი. ამდენად, მოცემული დავის გადასაწყვეტად სასამართლოს შეუძლია იხელმძღვანელოს 1997 წლის 25 ნოემბრიდან სამოქმედოდ შემოღებული სამოქალაქო კოდექსით.

კასატორის მოსაზრებით, სადავო ხელშეკრულება მისი სამართლებრივი ბუნების გათვალისწინებით ნარდობის ხელშეკრულებაა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის პირველი ნაწლის მიხედვით, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური. აღნიშნული ნორმის ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ნარდობის ხელშეკრულება განეკუთვნება სამუშაოს შესრულების ტიპის ხელშეკრულებას, რაც იმას ნიშნავს, რომ ნარდობა მოიცავს არა მხოლოდ სამუშაოს შედეგს, არამედ სამუშაოს შესრულების მიმდინარეობასაც. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 1996 წლის 15 ნოემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით ტ. ე-ეს სამშენებლო კომპანია შპს ,,კ-ისათვის» გარკვეული საფასურის გადახდის სანაცვლოდ, მხარეთა მიერ განსაზღვრულ ვადაში უნდა მიეღო ბინები ახალშენისა და ჩ-ის ქუჩებს შორის არსებულ ტერიტორიაზე მშენებარე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების კომპლექსში, ¹3 კორპუსში, მე-4 სართულზე 1+3 ოთახიანი ¹20 და ¹21, ფართი განისაზღვრა 158 კვ. მეტრით. ვინაიდან ტ. ე-ის ვალდებულებას მხოლოდ თანხის გადახდა წარმოადგენდა, იგულისხმება, რომ ბინა უნდა აშენებულიყო მენარდის მასალითა და საშუალებებით. ამდენად, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის შეფასებას სადავო ხელშეკრულების სამართლებრივ ბუნებასთან დაკავშირებით.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ნარდობის ხელშეკრულება, როგორც სამუშაოს შესრულების ტიპის ხელშეკრულება არის ორმხრივი, კონსესუალური და სასყიდლიანი ხელშეკრულება. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 1996 წლის 15 ნოემბრის ხელშეკრულებით ერთის მხრივ ტ. ე-ე, ხოლო მეორეს მხრივ სამშენებლო კომპანია შპს ,,კ-ი» შეთანხმდნენ ხელშეკრულების საგანზე, ანუ რა სამუშაო უნდა შეესრულებინა მენარდეს. მხარეები ასევე შეთანხმდნენ ხელშეკრულების ფასზე. ამდენად დადგენილია, რომ მხარეები შეთანხმდნენ ხელშეკრულების არსებით პირობებზე. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელის მოსაზრება, რომ სადავო ხელშეკრულება არ შეესაბამება სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის მოთხოვნებს უსაფუძვლოა.

სამოქალაქო კოდექსი არ შეიცავს რაიმე სპეციალურ ნორმას ნარდობის ხელშეკრულების ფორმის თაობაზე. ასეთ შემთხვევაში უნდა ვიხელმძღვანელოთ სამოქალაქო კოდექსის ზოგადი ნორმებით, როგორიცაა 68-ე და 328-ე მუხლები. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ამხანაგობა «ჩ-ი 9/11-ისა» და «ჭ-ა 4-6-8-ის» წევრთა 1996 წლის 21 მარტის კრების ოქმის გადაწყვეტილებით, მოხდა ამხანაგობების და სამშენებლო კომპანია «კ-ის» ქმედებათა სინქრონიზაცია, ამასთან, ორივე ეს ამხანაგობა გაერთიანდა ერთ ამხანაგობად და ეწოდა «ხ--96». ამავე კრების გადაწყვეტილებით განისაზღვრა, რომ ყველა დოკუმენტს, რომელიც შედგება ამხანაგობასთან შეუთანხმებლად, მისი ბეჭდით დამოწმების გარეშე, ამხანაგობა ბათილად ცნობს და მის შესრულებაზე ვალდებულებას არ იღებს. მხარეთა შორის სადავო არაა ის ფაქტი, რომ სადავო ხელშეკრულება აკმაყოფილებს გარიგების ნამდვილობისათვის ამხანაგობის მიერ განსაზღვრულ მოთხოვნებსაც. შესაბამისად, მოსარჩელის მოსაზრება, რომ 1996 წლის 15 ნოემბრის ხელშეკრულება არ შეესაბამება სამოქალაქო კოდექსის 328-ე მუხლის მოთხოვნებს უსაფუძვლოა და ვერ იქნება მხედველობაში მიღებული.

საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის პოზიციას იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლომ სათანადო შეფასება არ მისცა იმ ფაქტს, თუ რამდენად აკმაყოფილებდა 1998 წლის 28 დეკემბერს გ.ბ-ესთან დადებული ხელშეკრულება ამხანაგობა «ჩ-ი 9/11-ისა» და «ჭ-ა 4-6-8-ის» წევრთა 1996 წლის 21 მარტის კრების გადაწყვეტილებით დადგენილ წესებს, რასაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა დავის გადაწყვეტისათვის.

რაც შეეხება 1996 წლის 15 ნოემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების ბათილობის საფუძვლად მითითებულ იმ ფაქტს, რომ არ არსებობდა ამხანაგობა «ხ--96-ის» უფლებამოსილი ორგანოს გადაწყვეტილება ტ. ე-ის ამხანაგობაში 1+3 ოთახიანი ¹20 და ¹21 ბინების (158 კვ.მ ფართი) მიღების უფლებით გაწევრიანების შესახებ, აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა განმარტავს შემდეგს: სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის მიხედვით, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად. მართალია არ არსებობს ტ. ე-ის ამხანაგობაში 1+3 ოთახიანი ¹20 და ¹21 ბინების (158 კვ.მ ფართი) მიღების უფლებით გაწევრიანების შესახებ ამხანაგობის გადაწყვეტილება და ამის თაობაზე კასატორს არც დასაბუთებული პრეტენზია წარმოუდგენია, თუმცა საკასაციო პალატის შეფასებით, აღნიშნული ფაქტი გავლენას ვერ მოახდენს ნარდობის ხელშეკრულების ნამდვილობაზე, ვინაიდან ერთობლივი საქმიანობის და ნარდობის ხელშეკრულება ხელშეკრულებათა სხვადასხვა ტიპს განეკუთვნება და ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) მონაწილეები საკუთარი მიზნის მისაღწევად უფლებამოსილნი არიან დადონ გარიგებები მესამე პირებთან, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება კანონით ან საკუთარი წესდებით დადგენილ აკრძალვებს. მხედველობაშია მისაღები ის გარემოება, რომ 1996 წლის 15 ნოემბერს გაფორმებულ ხელშეკრულებას ხელს აწერს როგორც სამშენებლო კომპანია შპს ,,კ-ის» უფლებამოსილი პირი, ასევე ამხანაგობა «ხ--96»-ის თავმჯდომარე.

კასატორი, საკასაციო საჩივარში კიდევ ერთხელ ამხვილებს ყურადღებას იმ გარემოებაზე, რომ სადავო ბინა გ.ბ-ისათვის მიყიდვის დროს უკვე დატვირთული იყო სახვა პირის საკუთრების უფლებით. კასატორი სარჩელისაგან თავის დაცვას ცდილობდა სწორედ იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ სადავო ხელშეკრულება კომპანია «კ-სა» და ტ. ე-ეს შორის გაფორმდა 1996 წლის 15 ნოემბერს, ხოლო მოსარჩელესთან ხელშეკრულება დადებულია 1998 წლის 28 დეკემბერს. სააპელაციო სასამართლომ ისე მიიჩნია, რომ სადავო ხელშეკრულებით ნაწილობრივ განკარგულია 1998 წლის 28 დეკემბერს გ. ბ-ესა და სამშენებლო კომპანია შპს ,,კ-ს» შორის დადებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფართი, სათანადო შეფასება არ მიუცია მოპასუხის მიერ შესაგებელში გამოთქმული არგუმენტისათვის.

საკასაციო პალატა მოიშველიებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკას (იხ.სუსგ, ¹ას-1274-1512-05, 26.01.2006წ.) ანალოგიურ საქმეზე, სადაც დავის გადასაწყვეტად გამოყენებული იქნა სამოქალაქო კოდექსის 485-ე მუხლი, რომლის მიხედვით, თუ გამყიდველმა ერთი და იგივე საქონელი რამდენიმე პირს მიჰყიდა, უპირატესობა ეძლევა იმ მყიდველს, რომლის მფლობელობაშიც პირველად გადავიდა იგი, ხოლო, თუ საქონელი არც ერთს არ გადასცემია, მაშინ - მას, ვისთანაც ხელშეკრულება უფრო ადრე დაიდო. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია, რომ მოსარჩელე გ. ბ-ის მფლობელობაში ოდესმე იყო ან ამჟამად არის სადავო ნივთი. შესაბამისად, საქმეზე დადგენილი იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სადავო ბინის თაობაზე პირველად ხელშეკრულება გაფორმდა ტ. ე-ესთან, კიდევ ერთხელ დასტურდება გ.ბ-ის სარჩელის უსაფუძვლობა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. ვინაიდან საკასაციო განაცხადი ეხება სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, ამასთან, კასატორის მხრიდან სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე წარმოდგენილ იქნა დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი სხვა გარემოებები არ ქმნიან მატერიალურ-სამრთლებრივი მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელ შემადგენლობას, რის გამოც მოსარჩელეს უარი უნდა ეთქვას სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად კი, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

მოცემული საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოპასუხე ტ. ე-ემ საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას სახელმწიფო ბაჟის სახით გადაიხადა 150 ლარი, ხოლო საკასაციო საჩივარზე 1127 ლარი. იმის გათვალისწინებით, რომ საკასაციო პალატამ შეცვალა გადაწყვეტილება და გ. ბ-ეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, სასამართლო თვლის, რომ ამ უკანასკნელს ტ. ე-ის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს კასატორის მიერ გაწეული სასამართლო ხარჯები 1277 ლარის ოდენობით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ტ. ე-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება.

3. გ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფიდეს.

4. გ. ბ-ეს ტ. ე-ის სასარგებლოდ დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ გაწეული სასამართლო ხარჯები 1277 ლარის ოდენობით.

5. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.