ას-1591-1589-2011 6 იანვარი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი _ მ. მ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. ჩ-ა, სს «მ-ის» დირექტორი ბ. გ-ა

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 სექტემბრის განჩინება

კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება

დავის საგანი – ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ჩ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: მ. მ-ისა და ბ. გ-ას მიმართ და მოითხოვა დაყადაღებული ქონების აღწერის სიიდან მის პირად საკუთრებაში არსებული ნივთების ყადაღის სიიდან ამორიცხვა, ვინაიდან აღმასრულებელმა დააყადაღა არა მოვალე ბ. გ-ას, არამედ მოსარჩელის კუთვნილი ქონება, რითაც დაირღვა კონსტიტუციით მისთვის მინიჭებული საკუთრების უფლება და ასევე «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» საქართველოს კანონის მე-17, 44-ე მუხლები.

მოპასუხე ბ. გ-ამ სარჩელი ცნო და განმარტა, რომ დაყადაღებული ნივთები ეკუთვნოდა ლ. ჩ-ას, რომელიც მისმა მშობლებმა რამდენიმე ათეული წლის წინ მოსარჩელეს, მზითვის სახით, გადასცეს.

მოპასუხე მ. მ-ემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ არ არსებობდა რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ დაყადაღებული ქონება ლ. ჩ-ას საკუთრებას წარმოადგენდა.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით ლ. ჩ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს 2006 წლის 7 ივნისის მოვალე ბ. გ-ას ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტიდან ამოირიცხა და ყადაღისაგან გათავისუფლდა შემდეგი დასახელების ნივთები: საძინებელი გარნიტური, მისაღები ოთახის გარნიტური, ფერადი ტელევიზორი, მაცივარი, ელექტროღუმელი, წიგნების კარადა, კედლის წიგნების კარადა და სამზარეულოს გარნიტური.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. მ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთაA პალატის 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილებით მ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს 2006 წლის 7 ივნისის მოვალე ბ. გ-ას ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტიდან ამოირიცხა და ყადაღისაგან გათავისუფლდა შემდეგი დასახელების ნივთები: ელექტროღუმელი, წიგნების კარადა და კედლის წიგნების კარადა, დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, მ. მ-ეს სახელმწიფო ბაჟის სახით დაეკისრა 156.60 ლარის, ხოლო ლ. ჩ-ას - 150 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 20 იანვრის განჩინებით მ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო.

2011 წლის 15 აგვისტოს მ. მ-ემ კვლავ განცხადებით მიმართა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს და მოითხოვა ამავე პალატის 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება იმ საფუძვლით, რომ მას სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ბაჟი აქვს უკანონოდ დაკისრებული და რომ იგი ჯერ კიდევ უზენაესი სასამართლოს მიერ განჩინების მიღებამდე და ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილების გამოტანამდე ბაჟისგან იყო გათავისუფებული მისი სოციალურ-ეკონომიკური მაჩვენებლის _ სარეიტინგო ქულის მიხედვით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით მ. მ-ის განცხადებას გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლებაზე მიღებაზე ეთქვა უარი შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პალატამ მიუთითა დადგენილ გარემოებაზე, რომ ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით, ლ. ჩ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს 2006 წლის 7 ივნისის მოვალე ბ. გ-ას ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტიდან ამორიცხულ იქნა და გათავისუფლდა ყადაღისაგან შემდეგი დასახელების ნივთები: საძინებელი გარნიტური, (კარადა, ტრილიაჟი, 2 ცალი ტუმბო, 2 ცალი საწოლი), მისაღები ოთახის გარნიტური (მაგიდა, 4 ცალი სკამი, გასაშლელი დივანი, 2 ცალი სავარძელი, პატარა მაგიდა, კარადა), ფერადი ტელევიზორი, მაცივარი, ელექტრო ღუმელი, წიგნების კარადა, კედლის წიგნების კარადა, სამზარეულო გარნიტური. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, მ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს 2006 წლის 7 ივნისის მოვალე ბ. გ-ას ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტიდან ამორიცხულ იქნა და გათავისუფლდა ყადაღისაგან შემდეგი დასახელების ნივთები: ელექტროღუმელი, წიგნების კარადა და კედლის წიგნების კარადა, დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი, მ. მ-ეს დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟი 156 ლარი და 60 თეთრი სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში საქმის წარმოებისათვის, ლ. ჩ-ას დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟი 150 ლარის ოდენობით სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში საქმის წარმოებისათვის. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 20 იანვრის განჩინებით მ. მ-ის საკასაციო საჩივარი როგორც დაუშვებელი დარჩა განუხილველად. 2011 წლის 17 თებერვალს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოში განცხადება შეიტანა მ. მ-ემ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობაზე და განმარტა, რომ ის ბაჟისგან გათავისუფლებულია. შესაბამისად, ქუთაისის საააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით მას დაეკისრა ბაჟი გადასახდელად, ამის გამო მასთან მივიდა აღმასრულებელი და მიმდინარეობს სააღსრულებო წარმოება. ვინაიდან ის გათავისულებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან, მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა», ,,გ» და ,,ვ» ქვეპუნტებით, ასევე ამ საქმის გამო დაწყებული იძულებითი აღსრულების შეწყვეტა. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 7 მარტის განჩინებით მ. მ-ის განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ, ¹2/ბ-617-10 სამოქალაქო საქმეზე 2010 წლის 27 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე დარჩა განუხილველად. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 7 მარტის განჩინება კერძო საჩივრით იქნა გასაჩივრებული მ. მ-ის მიერ, რომელმაც მოითხოვა განჩინების გაუქმება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 13 ივნისის განჩინებით მ. მ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად იქნა დატოვებული ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 7 მარტის განჩინება. 2011 წლის 23 მაისს და 27 ივნისს, მ. მ-ემ განცხადებები წარადგინა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოში და კვლავ ამავე სასამართლოს 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება მოითხოვა იმ საფუძვლით, რომ მას სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ბაჟი აქვს უკანონოდ დაკისრებული და რომ სააპელაციო სასამართლომ უკან გაითხოვოს მის მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცელი. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 18 ივლისის განჩინებით, მ. მ-ის განცხადებებს, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლებაზე მიღებაზე ეთქვა უარი. აღნიშნულ განჩინებაზე კერძო საჩივარი იქნა წარმოდგენილი მ. მ-ის მიერ. 2011 წლის 15 აგვისტოს მ. მ-ის მიერ წარდგენილ იქნა განცხადება კვლავ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, იმ საფუძვლით, რომ მას სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ბაჟი უკანონოდ აქვს დაკისრებული და რომ იგი ჯერ კიდევ უზენაესი სასამართლოს მიერ განჩინების მიღებამდე და ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილების გამოტანამდე, ბაჟისგან იყო გათავისუფლებული მისი სარეიტინგო ქულის მიხედვით. სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია ის გარემოება, რომ 2011 წლის 15 აგვისტოს განცხადებაც სწორედ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს იმავე 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილებას ეხება. პალატის განმარტებით, მ. მ-ის მიერ წარმოდგენილი განცხადების ირგვლივ სააპელაციო სასამართლოს ასევე აღნიშნულ გარემოებათა (27 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული სახელმწიფო ბაჟის თაობაზე, მაშინაც იგი იმავე საფუძვლებით ითხოვდა გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმის წარმოების განახლებას, რასაც ახლა უთითებს) ირგვლივ უზენაეს სასამართლოს უკვე ნამსჯელი აქვს, რის გამოც განცხადება დაუშვებელია და მას მიღებაზე უნდა ეთქვას უარი. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდქსის 372-ე, 186-ე, მე-7, 187-ე მუხლებით და განმარტა შემდეგი: მ. მ-ის მოქმედებები ემსახურება არა მართლმსაჯულების განხორციელების ამოცანას, არამედ იგი მიმართულია სასამართლო ორგანოების მიმართ აგრესიული დამოკიდებულების წარმოსაჩენად, ამასთან სასამართლოსთვის მიმართული მისი განცხადებები შინაარსობრივად ერთგვაროვანია და თითოეული მათგანი წარმოადგენს მხოლოდ და მხოლოდ დავის გაგრეძელებისა და საქმის სასამართლოს წარმოებაში ყოფნის გახანგრძლივების მცდელობას. აღნიშნული სცილდება მართლმსაჯულების და, მით უმეტეს, სწრაფი მართლმსაჯულების განხორციელების ფარგლებს, რის გამოც სასამართლომ ჩათვალა, რომ მ. მ-ე უფლებას იყენებს ბოროტად. მისი განცხადებები მიზნად არ ისახავს მხარის კანონიერი უფლების დაცვას და ლახავს მოწინააღმდეგე მხარეების ინტერესებს, რაც განცხადების მიღებაზე უარის თქმის საფუძვლად იქნა მიჩნეული.

სააპელაციო პალატის განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა მ. მ-ემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და მისი განცხადების დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

სასამართლომ მას არასწორად დააკისრა სახელმწიფო ბაჟის 156.60 ლარის გადახდა, ასევე დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა დაყადაღებული ქონებიდან ნაწილის გათავისუფლების თაობაზე, რადგანაც გაურკვეველია სასამართლომ რატომ გაიზიარა მ. მ-ის მოსაზრება ნაწილობრივ, როდესაც ის ასაბუთებდა, რომ სადავო ქონებიდან არც ერთი ნაწილი არ წარმოადგენდა ლ.ჩ-ას მზითვს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა კერძო საჩვირის საფუძვლები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთება და მიაჩნია, რომ მ. მ-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 სექტემბრის განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით. ამავე კოდექსის 410-ე მუხლის «გ» ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის შედეგად დადასტურებულად მიიჩნევს შემდეგ გარემოებებს: ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთაA პალატის 2010 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილებით მ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს 2006 წლის 7 ივნისის მოვალე ბ. გ-ას ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტიდან ამოირიცხა და ყადაღისაგან გათავისუფლდა შემდეგი დასახელების ნივთები: ელექტროღუმელი, წიგნების კარადა და კედლის წიგნების კარადა, დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, მ. მ-ეს სახელმწიფო ბაჟის სახით დაეკისრა 156.60 ლარის, ხოლო ლ. ჩ-ას - 150 ლარის გადახდა.

სააპელაციო პალატის ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. მ-ემ.

საქმეში წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის პრეტენზიების შესწავლით დასტურდება შემდეგი: კასატორი მ. მ-ე 2010 წლის 19 ოქტომბრის საკასაციო საჩივრით მოითხოვდა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების გაუქმებას იმ ფარგლებში, რომლითაც უცვლელად იქნა დატოვებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ლ.ჩ-ას სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე და მ. მ-ისათვის სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში. ამ მოთხოვნას კასატორი ამყარებდა შემდეგ საფუძვლებს: გადაწყვეტილების მიღებისას სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ აპელანტმა ვერ დაადასტურა დაყადაღებული ნივთების ნაწილის ლ. ჩ-ას საკუთრება. სასამართლომ არასწორად გამოიყენა მისთვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილება _ მტკიცებულებების შინაგანი რწმენით შეფასების უფლება. საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება არ ეფუძნება სასამართლო სხდომაზე განხილული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად გამოტანილ დასკვნას. სასამართლომ არაობიექტურად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და გადაწყვეტილება მიიღო მხოლოდ გაყალბებული სხდომის ოქმზე დაყრდნობით. სახელმწიფო ბაჟის დაკისრებისაგან გათავისუფლების თაობაზე კასატორი მოთხოვნას ასაბუთებდა მისი ქონებრივი მდგომარეობის ამსახველი სოციალურ-ეკონომიკური მაჩვენებლით (იხ. საკასაციო საჩივარი).

სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 20 იანვრის განჩინებით მ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული და ამით სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში.

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიჩნეული გარემოებებისა და საქმის მასალების ანალიზის საფუძველზე განმარტავს შემდეგს:

კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები უტყუარია და მათი ხელმეორედ სადავოდ გახდის უფლება მხარეს კანონმდებლობით არ აქვს მინიჭებული. გადაწყვეტილება წარმოადგენს ქვეყნის სახელით გამოტანილ აღსრულებაუნარიან აქტს, რომელსაც გამოსცემს სასამართლო ხელისუფლება და ეს აქტი ორიენტირებულია მხარის სადავო უფლების დაცვაზე. ის გარემოება, რომ მხარე არ ეთანხმება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ამა თუ იმ ნაწილსა თუ მთლიანად გადაწყვეტილებას, მისი გაუქმების საფუძველი არაა თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 265-ე მუხლისა. ერთადერთი შემთხვევა, როდესაც მხარეს შეუძლია, სადავოდ გახადოს გადაწყვეტილებით დადგენილი სამართლებრივი შედეგი, რეგლამენტირებულია ამავე კოდექსის LII თავით, რომელიც წარმოადგენს სამართალწარმოების საგამონაკლისო წესს და დასაშვებია კანონით პირდაპირ განსაზღვრულ შემთხვევაში.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები. ამასან, კანონმდებლობა 422-ე და 423-ე მუხლებით ამომწურავად აყალიბებს, თუ რა შეიძლება იქნას მიჩნეული ახლად აღმოჩენილ გარემოებად თუ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძვლად. მნიშვნელოვანია მითითება ასევე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის მე-2 ნაწილის იმპერატიულ დანაწესზე, რომ აღნიშნული საფუძვლებით გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა არ შეიძლება, თუ მხარეს შეეძლო ამ საფუძვლების წამოყენება საქმის განხილვისას, შესაბამისად პირველი ინსტანციის, სააპელაციო ან საკასაციო ინსტანციის სასამართლოში. კანონის ზემოაღნიშნული დანაწესი ემსახურება იმას, რომ მხარემ, მიუხედავად იმისა, ეთანხება თუ არა ის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, არ შეიძლება უსასრულოდ მოითხოვოს საქმის წარმოების განახლება. თავისთავად ის გარემოება, რომ ახლად აღმოჩენილი გარემოებისა თუ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძვლით საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია ნიშნავს მხოლოდ საქმის წარმოების დასრულების შემდგომ გამოვლენილი მხარისათვის ცნობილ და კანონით ცალსახად განსაზღვრული გარემოებებისა თუ მოვლენის დადგომის შეტყობას, რომლის არსებობის თაობაზე მხარისათვის ობიექტურად იყო უცნობი საქმის წარმოების განმავლობაში, უფრო კონკრეტულად კი, მხარეს თავის ბრალის გარეშე არ შეეძლო, სცოდნოდა სადავო გარემოების თაობაზე. ის ფაქტი, რომ მხარის მიერ მითითებული საფუძვლები: ის გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან სარეიტინგო ქულის გათვალისწინებით, რომ სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო, რადგანაც დაუსაბუთებელია ლ.ჩ-ას მოთხოვნა შეფასებულია როგორც საქმის წარმოების დასრულებამდე, ისევე არაერთხელ იქნა განხილული სააპელაციო და საკასაციო პალატების მიერ და ის გარემოება, რომ სასამართლომ არ ჩათვალა მხარის მოსაზრებები მართებულად, სწორედ რომ გამორიცხავს ამავე საფუძვლით განუწყვეტლივ სასამართლოსათვის მიმართვის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 429-ე მუხლის დებულებაზე, რომლის თანახმადაც სასამართლომ თავისი ინიაციტივით უნდა შეამოწმოს, დასაშვებია თუ არა განცხადება საქმის განახლების შესახებ. თუ არ არსებობს განცხადების დაშვების ესა თუ ის პირობა, სასამართლომ თავისი განჩინებით განცხადება განუხილველად უნდა დატოვოს, რაც შეიძლება გასაჩივრდეს კერძო საჩივრით. მითითებული ნორმისა და ზემოაღნიშნილი მსჯელობის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო პალატას უნდა ეხელმძღვანელა არა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 186-ე, არამედ სწორად 429-ე მუხლით და, ნაცვლად განცხადების წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმისა, დაუშვებლად უნდა ეცნო მ. მ-ის განცხადებები, თუმცა მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, აღნიშნულით უსწორო სამართლებრივი შედეგი არ დამდგარა.

მოცემულ შემთხვევაში პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობას, რომ მ. მ-ის ზემოაღნიშნული ქმედებები მართლმსაჯულების განხორციელების მიზნებს სცილდება და არ ემსახურება სასამართლო ხელისუფლების განხორციელების მიზანს, არამედ მიმართულია მხოლოდ იმისკენ, რომ საქმის წარმოება სასამართლოში გაჭიანურდეს, რადგანაც მხარეს არაერთხელ განემარტა მისი მოთხოვნების უსაფუძვლობის თაობაზე. მოცემულ შემთხვევაში პალატა მიზანშეწონილად თვლის განმარტოს ისიც, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლი ადგენს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის ერთ-ერთ ყველაზე ფუნდამენტურ პრინციპს პირის მიერ უფლების სასამართლო წესით დაცვის შესახებ. აღნიშნული ნორმის მიხედვით, ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა. საქმის განხილვას სასამართლო შეუდგება იმ პირის განცხადებით, რომელიც მიმართავს მას თავისი უფლების ან კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დასაცავად.

კანონის დასახელებული დანაწესი გულისხმობს პირის უფლებას, დაიცვას თავისი კანონიერი ინტერესები სასამართლოს მეშვეობით. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ მხარემ მართლზომიერად გამოიყენოს აღნიშნული უფლება, იდავოს ისეთ საკითხებზე, რომელთა გადაწყვეტაც უზრუნველყოფს მისი დარღვეული უფლების აღდგენას და ამ მიზნით გაასაჩივროს სასამართლო გადაწყვეტილებები ზემდგომ ინსტანციაში.

მხარის მიერ სასამართლოსათვის მიმართვის უფლების რეალიზებისას სასამართლო თანაბარწილად იცავს ორივე მოდავე მხარის კანონიერ ინტერესებს. ერთი მხარის მიერ უფლების გადამეტება (ბოროტად გამოყენება) პირდაპირ ხელყოფს მეორე მხარის უფლებებს თუნდაც დავის გაჭიანურების თვალსაზრისით. სასამართლო ვალდებულია გონივრულ ვადაში გადაწყვიტოს დაწყებული დავა და დაუსვას მას საბოლოო წერტილი. მოცემულ შემთხვევაში კი მხარის დაუსრულებელი განცხადებებით თუ საჩივრებით ამ შედეგის მიღწევა სცილდება სასამართლოს შესაძლებლობებს. შესაბამისად, ილახება მეორე მხარის ინტერესები.

ზემოაღნიშნულის გამო ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკაც კი (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2005 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება საქმეზე _ იედემსკი და იედემსკა პოლონეთის წინააღმდეგ) დასაშვებად მიიჩნევს, გარკვეულ შემთხვევაში პირის სასამართლოსათვის მიმართვის უფლების შეზღუდვის შესაძლებლობას.

სასამართლოს განმარტებით, დასაშვებია გამონაკლისი «ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის» მე-6 მუხლის პირველი ნაწილით გარანტირებული სამოქალაქო უფლებებისა და ვალდებულებების დასაცავად მომჩივანი მხარის სასამართლოს ხელმისაწვდომობის ეფექტური უფლების გამოყენებისას. სასამართლოსათვის მიმართვის უფლების შეზღუდვა შეესაბამება კონვენციის მე-6 მუხლის პირველ ნაწილს, თუ ის ისახავს კანონიერ მიზანს და არსებობს გონივრული თანაფარდობა ამ საშუალებების გამოყენებასა და კანონიერ მიზანს შორის.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მ. მ-ის კერძო საჩივარი უსაფუძვლოა, ის არ ემსახურება საქმის წარმოების რეალურ მიზანს, ხოლო კერძო საჩივრის მოთხოვნა დაუსაბუთებელია და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. მ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. დარჩეს უცვლელად ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 სექტემბრის განჩინება.

3. კერძო საჩივრის ავტორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.