¹ბს-302-287(კ-06) 11 სექტემბერი, 2006 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ვაჩაძე (თავმჯდომარე),

ნ. ქადაგიძე (მომხსენებელი),

ნ. სხირტლაძე

დავის საგანი: დღგ-ს ჩათვლა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2005წ. 8 ივნისს ი/მ «ა. მ-მა» სასარჩელო განცხადებით მიმართა ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ხელვაჩაურის რ-ნის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ დღგ-ის ჩათვლების აღდგენის თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ დაბა ხელვაჩაურში გააჩნია მაღაზია, სადაც ეწევა ინდივიდუალურ მეწარმეობას. 2004წ. 14 ივნისს ხელვაჩაურის რ-ნის საგადასახადო ინსპექციამ დააკისრა 4168,65 ლარის გადახდა იმ მოტივით, რომ 2002-2003 წლებში გადახდილი არ ჰქონდა დღგ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა გაუქმებული დღგ-ის _ 4168,60 ლარის გადახდილად ჩათვლას.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2005წ. 20 ივლისის გადაწყვეტილებით ი/მ «ა. მ-ის» სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა; ი/მ «ა. მ-ს» გადახდილად ჩაეთვალა დღგ და დარიცხული პროცენტი – 4168,65 ლარი.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ფინანსთა სამინისტროს ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ.

აპელანტი სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ ი/მ «ა. მ-ის» მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ანგარიშ-ფაქტურები: აა-69 ¹001557, აა-91 ¹167649, აა-78 ¹015736, აა-70 ¹010674 მას არ ეკუთვნის და გაურკვეველია, თუ ვინ წარადგინა ისინი საგადასახადო ინსპექციაში, არამართებულია, ვინაიდან მოსარჩელის მიერ საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურებიდან ჩანს, რომ ზემოაღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურები ჩათვლაზე მასვე აქვს წარდგენილი, ხოლო, რაც შეეხება შპს «კ-ის» მიერ გაწერილ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებს: სერია აა-69 ¹004558, ¹008327, 008332, 008339, 008347, 008366, შპს «რ-ის» მიერ გაწერილ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებს: სერია აა-69 ¹007613, ¹007925, შპს «ბ-ის» მიერ გაწერილ ანგარიშ-ფაქტურას აა-70 ¹039882 და ი/მ «ლ. კ-ის» მიერ გაწერილ საგადასახადო – ანგარიშ-ფაქტურას სერია: აა-70 ¹0044103 მასზე, აპელანტის მითითებით, ჩათვლები ვერ განხორციელდება, ვინაიდან ზემოღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურებით ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება არ მომხდარა.

აპელანტის განმარტებით, საგადასახადო ინსპექციაში ანგარიშ-ფაქტურების წარდგენა არ ნიშნავს, რომ ანგარიშ-ფაქტურებში ნაჩვენები დღგ-ის თანხა შეტანილია ბიუჯეტში, რაც შეეხება სასამართლოს მითითებას იმის თაობაზე, რომ ქობულეთის საგადასახადო ინსპექციიდან გაცემულია ცნობები, რომ შპს «რ-სა» და შპს «კ-ს» ბიუჯეტისადმი დავალიანება არ გააჩნდათ, არ არის სწორი, ვინაიდან ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია, რომელიც ქობულეთის საგადასახადო ინსპექციის ზემდგომი ორგანოა, ადასტურებდა‚ რომ ქობულეთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გაცემული ცნობები არასწორია.

ამასთან, აპელანტის მითითებით, ასევე არამართებულია ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში, ვინაიდან «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ» კანონის მე-5 მუხლის «ლ» პუნქტის შესაბამისად, საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან თავისუფლდებიან საგადასახადო ორგანოები, როგორც მოსარჩელეები და მოპასუხეები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2005წ. 20 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006წ. 16 იანვრის განჩინებით საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ შპს «კ-ის» ქობულეთის ფილიალი, შპს «რ-ი», შპს «ბ-ი», ი/მ «ლ. კ-ე», ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006წ. 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2005წ. 20 ივლისის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ი/მ «ა. მ-ის» სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ 1997წ. საგადასახადო კოდექსის 90-ე მუხლის შესაბამისად, დღგ არის არაპირდაპირი გადასახადი. ამავე კოდესის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო წინადადების შესაბამისად, დღგ-ს ჩათვლას ექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი Dდღგ-ს თანხა.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით კი ანგარიშ-ფაქტურების წარდგენა – დეკლარირება და თანხის გაწერა არ გულისხმობს დღგ-ის თანხის საქართველოს ბიუჯეტში მოხვედრას. ამდენად, ი/მ «ა. მ-ის» სასარჩელო განცხადება უსაფუძვლოა.

მითითებული გადაწყვეტილებასაკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ «ა. მ-მა».

კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2006წ. 14 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და საქმის ხელახალი განხილვისათვის იმავე სასამართლოში დაბრუნებას.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა იმავე გარემოებებზე, რაზეც - სასარჩელო განცხადებაში.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ინდ.მეწარმე «ა. მ-ის” საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სახეზეა გადაწყვეტილების გაუქმების სსკ-ის 394-ე მუხლის «ე” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული აბსოლუტური საფუძველი, კერძოდ, გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის დასაბუთებული, ხოლო წარმოდგენილი დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ შეუძლებელია გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმება. გადაწყვეტილება გამოტანილია სსკ-ის 244-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით, მტკიცებულებათა და საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების დადგენა-შეფასების გარეშე.

როგორც საქმეში დაცული მასალებით ირკვევა, ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 11.05.2004წ. ¹1-11/3981 შეტყობინების საფუძველზე ინდმეწარმე «ა. მ-ს” გაუუქმდა დღგ-ს ჩათვლა საწარმოს მიერ წარმოდგენილ შემდეგ ანგარიშ-ფაქტურებზე: აა-69 ¹007925: აა-69 ¹001557; აა-69 ¹007613; აა-69 ¹008366; აა-69 ¹008364; აა-69 ¹008362; აა-69 ¹008360; აა-69 ¹008356; აა-69 ¹008351; აა-69 ¹008347; აა-70 ¹044103; აა-69 ¹004558; აა-91 ¹167649; აა-78 ¹015736; აა-70 ¹039882; აა-69 ¹008339; აა-69 ¹008332; აა-69 ¹008327; აა-70 ¹010674.

გაუქმებული დღგ-ს ჩასათვლელი თანხის ოდენობამ შეადგინა 4168.65 ლარი. სადავო ანგარიშ-ფაქტურებით წარმოებული ოპერაციები განხორციელებულია შპს «კ-ის” ქობულეთის ფილიალთან, შპს «ბ-თან”, შპს «რ-თან” და ინდმეწარმე «ლ. კ-თან”.

საკასაციო სასამართლო საქართველოსსაგადასახადო კოდექსის (საუბარია 1997წ. რედაქციაზე) 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე განმარტავს, რომ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ის გადახდის ფაქტი, რაც ნიშნავს იმას, რომ მიმწოდებლის მხრიდან საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა ადასტურებს მყიდველის მიერ არა გადასახადის, არამედ დღგ-ით დატვირთული საფასურის გადახდისა და დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების ფაქტს. ამდენად, მხოლოდ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა არასაკმარისია იმისათვის, რათა განხორციელდეს გადასახადის გადახდილად აღიარება და სახელმწიფოს მიერ მისი ჩათვლა.

1997წ. საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლში 2000წ. 13 ივლისს შეტანილი ცვლილების შესაბამისად, დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარასახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა, რის საფუძველზეც საქონლის მყიდველის, მოცემულ შემთხვევაში ინდმეწარმე «ა. მ-ის” მიერ საგადასახადო ორგანოში ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენა და გამყიდველისათვის დღგ-ის თანხის გადახდა არ წარმოადგენს საკმარის პირობას დღგ-ის ჩათვლის მისაღებად. ამ უკანასკნელის მისაღებად აუცილებელიაერთდროულად ორი პირობის არსებობა: საქონლის (მომსახურების) მყიდველის მიერ გამყიდველისათვის დღგ-ის გადახდა შესაბამისი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით და გამყიდველის მიერდღგ-ის სახელმწიფო ბიუჯეტში შეტანა.

იმის გათვალისწინებით, რომ ანგარიშ-ფაქტურების საგადასახადო ორგანოებში წარდგენის ფაქტი მხარეთა მიერ სადავოდ გამხდარი არ არის, სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეკვლია გამყიდველების, მოცემულ შემთხვევაში შპს «კ-ის” ქობულეთის ფილიალის, შპს «ბ-ის”, შპს «რ-ის” და ინდმეწარმე «ლ. კ-ის” მიერ, მითითებული ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად მოხდა თუ არა დღგ-ის სახელმწიფო ბიუჯეტში შეტანა.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-19 მუხლის შესაბამისად, სსკ-ის 103-ე მუხლით მინიჭებული უფლებების გარდა, სასამართლო უფლებამოსილია, საკუთარი ინიციატივით შეაგროვოს ფაქტობრივი გარემოებები.

საქმეში წარმოდგენილი ურთიერთგამომრიცხავი მტკიცებულებების შეფასების შედეგად, საკასაციო სასამართლო სავალდებულოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ წინამდებარე მუხლით მისთვის მინიჭებული უფლებების გამოყენებას.

როგორც საქმის მასალებით დგინდება, სადავო ოპერაციები წარმოებულია 2004წ. 11 მაისამდე. საქმეში, საქმეში დაცულია ქობულეთის რაიონული სასამართლოს დადგენილება, რომელიც საგადასახადო ინსპექციიდან წარმოდგენილ ცნობაზე დაყრდნობით ადგენს, რომ შპს «კ-ის” ქობულეთის ფილიალს საგადასახადო დავალიანება არ ერიცხება.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას აფუძნებს ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციიდან წარმოდგენილ შედარების აქტებზე, რომელთა შესაბამისადაც შპს «ბ-ს”, შპს «რ-სა” და შპს «კ-ს” დღგ-ში ერიცხებათ ვადაგადაცილებული დავალიანება. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ყურადღება არ მიექცა იმ გარემოებას, რომ საქმეში წარმოდგენილი შედარების აქტები მოიცავს პერიოდს 02.01.2005 წლიდან 10.08.2005 წლამდე, ხოლო იმავე საქმეში წარმოდგენილი აქტები მოიცავს პერიოდს 2004წ. 2 ივნისიდან 2005წ. 2 ოქტომბრამდე. როგორც ზემოთ აღინიშნა, სადავო ანგარიშ-ფაქტურებზე ოპერაცია წარმოებულია 2004წ. 11 მაისამდე, რისი გათვალისწინებითაც სააპელაციო სასამართლო ვალდებულია, საგადასახადო ორგანოებიდან შესაბამისი მტკიცებულებების გამოთხოვის საფუძველზე გამოიკვლიოს და დაადგინოს, შედარების აქტებში მითითებული დავალიანება წარმოშობილია თუ არა სადავო ანგარიშ-ფაქტურების, კერძოდ, ინდმეწარმე «ა. მ-თან” წარმოებული ოპერაციების საფუძველზე, თუ დავალიანება დღგ-ის ნაწილში განპირობებულია სხვა ორგანიზაციებთან წარმოებული ოპერაციების საფუძველზე.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საქმის არსებითად განხილვისას ყურადღება უნდა მიექცეს ინდმეწარმე «ა. მ-თვის” დარიცხული თანხის შემადგენლობას, კერძოდ, დარიცხული თანხა წარმოადგენს გაუქმებული დღგ-ის ძირითად თანხას თუ მოიცავს საურავებსაც, რაზეც სასამართლომ ასევე უნდა იმსჯელოს.

ყოველივე აღნიშნულის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომზემოაღნიშნული გარემოებების დადგენა-გამოკვლევის გარეშე საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, რის გამოც საქმე ხელახალი განხილვისათვის უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 412-ემუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ინდმეწარმე «ა. მ-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006წ. 14 თებერვლის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის განაწილების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.