საქმე № 330100122006121251
საქართველოს უზენაესი სასამართლო
განჩინება
საქართველოს სახელით
საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის
შემოწმების შესახებ
საქმე №501აპ-25 ქ. თბილისი
ც-ი დ, 501აპ-25 9 სექტემბერი, 2025 წელი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:
ბადრი შონია (თავმჯდომარე),
არჩილ კოჭლამაზაშვილი, თამარ ოქროპირიძე
ზეპირი მოსმენის გარეშე შეამოწმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2025 წლის 7 აპრილის განაჩენზე თბილისის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორ გია შაიშმელაშვილის, მსჯავრდებულ დ. ც-ისა და მისი ინტერესების დამცველის, ადვოკატ რ. ჩ-ის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და
გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:
1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 25 აპრილის განაჩენით:
1.1. დ. ც-ი, - დაბადებული ... წლის ... მაისს, - ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 19,109-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ე“ ქვეპუნქტით (ძვ.რედ.) და მიესაჯა 13 წლით თავისუფლების აღკვეთა. მას სასჯელის მოხდა დაეწყო 2022 წლის 28 ივლისიდან.
2. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ დ. ც-მა ჩაიდინა განზრახ მკვლელობის მცდელობა, ჩადენილი ჯგუფურად, რაც გამოიხატა შემდეგში:
2.1. 2022 წლის 2 აპრილს, დაახლოებით 21:00 საათზე, თ-ში, კ-ას პირველი შესახვევის N..-ში მდებარე სს „საგზაო კომპანია თ-ის“ ოფისის მეოთხე სართულზე არსებულ ოთახში, საზოგადოების დირექტორ გ. ქ-ის მეგობარ კ. ქ-ნ სასაუბროდ მივიდნენ მისი ნაცნობები - მ. მ-ძე, ო. რ-ძე, ხ. ც-ია, დ. მ-ძე, ვ. მ-ე, გ. გ-ძე, გ. ა-ი, ო. ბ-ია და გ. გ-ანი, ასევე მათი მეგობრები - ა. ბ-ძე, ლ. კ-ი, გ. მ-ი და შ. გ-ნი. შეხვედრის დროს მ. მ-ეს ახლდნენ პირადი დაცვის წევრები - კ. მ-ი და გ. ა-ი, ო. რ-ეს - პირადი დაცვის წევრები - ლ. გ-ძე და დ. ც-ი, დ. და ვ. მ-ს - პირადი დაცვის წევრი - გ. პ-ო. ამავე საუბარს ასევე ესწრებოდნენ კ. ქ-ას მეგობარი ვ. გ-ძე და გ. ქ-ი. შეხვედრის მიმდინარეობისას მხარეებს შორის მოხდა შეკამათება და ფიზიკური დაპირისპირება. კონფლიქტის დროს დ. ც-მა განიზრახა კ. მ-ან ერთად, ჯგუფურად, კ. ქ-ას მოკვლა, რა მიზნითაც მათ თანნაქონი ცეცხლსასროლი იარაღებიდან გასროლებით კ. ქ-ას მიაყენეს ჯანმრთელობის დაზიანებები, რითაც ჩაიდინეს ჯგუფურად კ. ქ-ას განზრახ მკვლელობის მცდელობა.
3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2025 წლის 7 აპრილის განაჩენით:
3.1. ბრალდებისა და დაცვის მხარეების სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 25 აპრილის განაჩენში შევიდა ცვლილება, კერძოდ:
3.2. დ. ც-ის მიმართ საქართველოს სსკ-ის 19,109-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ე“ ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდება (2022 წლის 24 მაისის N1580-VIIIმს-Xმპ კანონის ძალაში შესვლამდე მოქმედი ძველი რედაქცია) გადაკვალიფიცირდა სსკ-ის 19,108-ე მუხლზე (ასევე 2022 წლის 24 მაისის N1580-VIIIმს-Xმპ კანონის ძალაში შესვლამდე მოქმედი ძველი რედაქცია).
3.3. დ. ც-ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 19,108-ე მუხლით (ძვ. რედაქცია) და მიესაჯა 10 წლით თავისუფლების აღკვეთა. მას სასჯელის მოხდა დაეწყო 2022 წლის 28 ივლისიდან.
4. კასატორმა - თბილისის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორმა გია შაიშმელაშვილმა საკასაციო საჩივრით მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2025 წლის 7 აპრილის განაჩენში ცვლილების შეტანა, კერძოდ: დ. ც-ის დამნაშავედ ცნობა საქართველოს სსკ-ის 19,109-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ე“ ქვეპუნქტით (2022 წლის 24 მაისის N1580-VIIIმს-Xმპ კანონის ძალაში შესვლამდე მოქმედი ძველი რედაქცია) გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და უფრო მკაცრი სასჯელის შეფარდება.
4.1. კასატორმა - მსჯავრდებულმა დ. ც-მა საკასაციო საჩივრით მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2025 წლის 7 აპრილის განაჩენის გაუქმება და გამართლება.
4.2. კასატორმა - მსჯავრდებულ დ. ც-ის ინტერესების დამცველმა, ადვოკატმა რ. ჩ-მ საკასაციო საჩივრით მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2025 წლის 7 აპრილის განაჩენის გაუქმება და დ. ც-ის გამართლება.
5. საკასაციო სასამართლოს შეფასებები:
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები საქართველოს სსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილში ამომწურავად არის ჩამოთვლილი, კერძოდ, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:
ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;
ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;
გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;
დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;
ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;
ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;
ზ) კასატორი არასრულწლოვანი მსჯავრდებულია.
5.1. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მხარის საჩივარს, წარმოდგენილი სისხლის სამართლის საქმის მასალებთან ერთად, სწორედ აღნიშნულ საფუძველთა ფარგლებში განიხილავს და აფასებს, რამდენად დასაბუთებულია იგი.
6. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს დაცვის მხარის საკასაციო საჩივრების მოთხოვნას მსჯავრდებულ დ. ც-ის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანის, ხოლო ბრალდების მხარის მოთხოვნას მსჯავრდებულის საქართველოს სსკ-ის 19,109-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ე“ ქვეპუნქტით წარდგენილ ბრალდებაში დამნაშავედ ცნობის შესახებ, ვინაიდან მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ სამართლებრივად სწორად და ობიექტურად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და წარმოდგენილი მტკიცებულებები. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებას, დ. ც-ის მიმართ წარდგენილი ბრალდების, რაც გათვალისწინებულია საქართველოს სსკ-ის 19,109-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ე“ ქვეპუნქტით, სსკ-ის 19,108-ე მუხლზე გადაკვალიფიცირების შესახებ.
7. სასამართლო ითვალისწინებს, რომ საქართველოს სსსკ-ით გამამტყუნებელი განაჩენის დადგენისთვის განსაზღვრული გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტი გულისხმობს მტკიცებულებათა ერთობლიობას, რომელიც ობიექტურ პირს დაარწმუნებს პირის ბრალეულობაში, რაც არ გულისხმობს მტკიცებულებათა მხოლოდ რაოდენობრივ მახასიათებელს (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 27 ოქტომბრის განჩინება საქმეზე N 400აპ-21). შესაბამისად, საკითხი იმის შესახებ, თუ რა სახის და რა რაოდენობის მამხილებელი მტკიცებულების ერთობლიობაა საკმარისი გამამტყუნებელი განაჩენის დასადგენად, წყდება ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში საქმის ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინებით.
8. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მიუხედავად მომხდარი შემთხვევის ცალკეული კონკრეტული ფაქტების მიმართ აზრთა სხვადასხვაობის, მხარეებს შორის ძირითადი ფაქტობრივი გარემოებები სადავო არ გამხდარა. კერძოდ, დაცვის მხარე არათუ უარყოფს შემთხვევის ადგილზე დ. ც-ის ყოფნას, არამედ ადასტურებს იმასაც, რომ მსჯავრდებულს თან ჰქონდა ცეცხლსასროლი იარაღი და ისროლა კიდეც რამდენჯერმე, მათ შორის გარდაცვლილ ქ-ას მიმართულებითაც. მიუხედავად ამისა, დაცვის მხარე ამტკიცებს, რომ დ. ც-ი მოქმედებდა აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობაში, მას არ გააჩნდა კ. ქ-ას მოკვლის განზრახვა და სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს დ. ც-ის გამართლების საფუძველს.
9. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების თანახმად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ შეკრებილ პირთა რაოდენობა, აღჭურვილობა (ბრონეჟილეტის ჩაცმა თუ ჯავშანფილების ფლობა) და შეიარაღება ადასტურებს, რომ ორივე მხარე, დიდი ალბათობით, უშვებდა მოვლენების ისე განვითარებას, რაც მოხდა შემთხვევის ადგილზე და თვითონაც მზად იყო მოწინააღმდეგეზე შეიარაღებული თავდასხმისათვის. შესაბამისად, სახეზეა წინასწარ დაგეგმილი ე.წ. ,,გარჩევა“, რა დროსაც ძალიან მაღალი იყო ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენებით ურთიერთდაპირისპირების ალბათობა, ხოლო აღნიშნული გაცნობიერებული ჰქონდა, მათ შორის, დ. ც-ს. უფრო მეტიც, დადგენილია, რომ როდესაც მოლაპარაკების ოთახის გვერდით ოთახში არსებული საგნები დ. ც-მა ნახა, იგი კიდევ უფრო დარწმუნდა მათზე თავდასხმის რეალურობაში. მიუხედავად ამისა, მას არ მიუმართავს რაიმე კანონიერი ზომისათვის შესაძლო დაპირისპირების თავიდან აცილების მიზნით (მაგ: პოლიციის გამოძახება, თანმხლები პირებისათვის მოწოდება წასულიყვნენ იქიდან და სხვა) და ეს იმ პირობებში, როდესაც თავდასხმა ჯერ დაწყებული არ იყო. პირიქით, თავის მხრივ, დ. ც-ი თვითონაც მოემზადა და სხვებსაც მოუწოდა ფხიზლად ყოფილიყვნენ შესაძლო შეიარაღებული დაპირისპირების წინ.
10. აღნიშნულს დ. ც-ი ამართლებს იმით, თითქოსდა იგი, როგორც პირადი მცველი, სამსახურებრივ მოვალეობას ასრულებდა და დასაცავ პირს - ო. რ-ეს იცავდა. ასეთ შემთხვევაში, მსჯავრდებული ვალდებული იყო ემოქმედა „კერძო დაცვითი საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, თუმცა საქმეში არ არის წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მის მიერ ასეთი საქმიანობის განხორციელებას. გარდა იმისა, რომ არ გააჩნდა ასეთი საქმიანობის უფლება, დ. ც-ი რეალურადაც არ მოქმედებდა ამ კანონის შესაბამისად. საქმე ისაა, რომ „კერძო დაცვითი საქმიანობის შესახებ“ ხსენებული კანონი საერთოდ არ ითვალისწინებს ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენებით დაცვის განხორციელებას. უფრო მეტიც, მართალია „იარაღის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, დ. ც-ს, ზოგადად, დართული ჰქონდა უფლება ეტარებინა ის ცეცხლსასროლი იარაღი, რომელსაც შემთხვევის ადგილზე ფლობდა, მაგრამ ამავე კანონის მეცხრე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, იგივე უფლება მას კერძო დაცვითი საქმიანობის პერიოდში და შესაბამისად, ამ შემთხვევის დროს არ გააჩნდა.
11. ამრიგად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დ. ც-მა, მის თანმხლებ პირებზე თავდასხმამდე გაცილებით ადრე იცოდა მოსალოდნელი თავდასხმის შესახებ და არათუ რაიმე ზომა მიიღო ამ დაპირისპირების თავიდან ასაცილებლად, არამედ მართლსაწინააღმდეგოდ შეიარაღებული მივიდა შემთხვევის ადგილზე, ჩაერთო მოვლენებში, რაც მოლოდინისამებრ მალევე გადაიზარდა შეიარაღებულ დაპირისპირებაში. ასეთ პირობებში უსაფუძვლოა დაცვის მხარის პოზიცია იმის შესახებ, თითქოს მსჯავრდებული აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობაში მოქმედებდა.
12. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, როდესაც კ. ქ-ია სროლების შემდეგ გამოვიდა ოთახიდან, იმ კონკრეტულ დროს, დერეფანში მყოფი პირებისათვის ძნელად შესაძლებელი და გასარკვევი იქნებოდა გაერკვიათ მას ჰქონდა თუ არა მჭიდში ტყვიები დარჩენილი. დერეფნის ბოლოს აღმოჩენილია კ. ქ-ას იარაღიდან გასროლილი ვაზნა, ხოლო მოწმის სახით დაკითხული მ. მ-ის ჩვენების თანახმად, სახანძრო კიბის კართან გასვლისას კვლავ მოხვდა ტყვია. აღნიშნული კი ადასტურებს, რომ დერეფანში მყოფ პირებს კ. ქ-ას ოთახიდან გამოსვლისას ექნებოდათ მისი მხრიდან მათზე რეალური თავდასხმის განცდა და შიში. თუმცა ეს გარემოება არ ადასტურებს დ. ც-ის აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობაში ყოფნას.
13. დადგენილია, რომ კონფლიქტი დაიწყო შეიარაღებული დაპირისპირების დაწყებამდე გაცილებით ადრე და გადაიზარდა ეგრეთ წოდებულ „გარჩევაში“. საქმის „გარჩევის“ მიზნით შეკრებილი ორივე მხარე კი წინასწარ მოემზადა დაპირისპირებისათვის და, მათ შორის, შეიარაღდა ცეცხლსასროლი იარაღებით. იქ იყო დ. ც-იც, რომელიც სრულიად უკანონო მეთოდებით, ცეცხლსასროლი იარაღით შეიარაღებული, წინასწარ მზად იყო, თუნდაც სხვებისათვის სიცოცხლის მოსპობის გზით, დაეცვა მისთვის სასურველი პირების ინტერესები. სწორედ აღნიშნული ფაქტი გამორიცხავს დ. ც-ის მხრიდან ქმედების ჩადენას აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობაში.
14. დაცვის მხარის პოზიციის თანახმად, დ. ც-ის შემთხვევის ადგილზე ყოფნა და მისი შეიარაღება-ეკიპირება - ჯავშანფილით სარგებლობა განპირობებული იყო მისი სამსახურებრივი მდგომარეობიდან გამომდინარე; მას ევალებოდა ო. რ-ის დაცვა. საკასაციო სასამართლოს აზრით, საქმიანობისას ასეთი ეკიპირების ქონა უკვე მიუთითებს, რომ პირებს გააჩნიათ მათზე შეიარაღებული თავდასხმის მოლოდინი. პირის მიერ მოგერიების განხორციელება სხვა პირის დასაცავად წარმოადგენს აუცილებელ დახმარებას. დაცვის მხარის ვერსიით, განსახილველი შემთხვევის დროს არსებობდა ო. რ-სა და მის მეგობრებზე შეიარაღებული თავდასხმის ვარაუდი და დ. ც-ი, მისი სამსახურებრივი უფლებამოსილების ფარგლებში, ვალდებული იყო რეაგირება მოეხდინა მასზე.
15. საკასაციო სასამართლო, ისევე როგორც სააპელაციო სასამართლო, დაცვის მხარის ამ მოსაზრებას მცდარად მიიჩნევს. პირთა ჯგუფის მიერ პირთა სხვა ჯგუფზე, მათი ჯანმრთელობისა და სიცოცხლის ხელყოფის მიზნით, თავდასხმის აღკვეთა წარმოადგენს საჯარო ხელისუფლების პრეროგატივას და ეს უნდა მოხდეს კანონმდებლობით დადგენილ ფარგლებში ამისათვის უფლებამოსილი პირების მიერ. როგორც ზემოთ აღინიშნა, დ. ც-ს არ გააჩნდა ასეთი უფლებამოსილება და მითუმეტეს ამ უფლებამოსილების განხორციელების დროს ცეცხლსასროლი იარაღის ფლობის (შესაბამისად გამოყენების) უფლება. ამასთან, ასეთი შესაძლო თავდასხმის გონივრული ვარაუდი არსებობდა თავდასხმის დაწყებამდე გაცილებით ადრე, ჯერ კიდევ შემთხვევის ადგილზე მისვლამდე. თვითონ მსჯავრდებულის ჩვენებიდან გამომდინარე, ეს ვარაუდი კიდევ უფრო გაუმყარდა შემთხვევის ადგილზე ნანახი ვითარების შედეგად. ამ პირობებში მას არაფერი გაუკეთებია კანონით გათვალისწინებული ზომების მისაღებად, რისი საშუალებაც გააჩნდა და პირიქით, გამოხატა მზაობა ჩართულიყო შეიარაღებულ დაპირისპირებაში. დასახელებული გარემოებები კი კატეგორიულად გამორიცხავს აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობას.
16. სააპელაციო სასამართლო მართებულად აღნიშნავს: განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა მოცემულობა, როდესაც დანაშაულის ჩადენის ხერხია მზაობა ჯგუფურ შეიარაღებულ დაპირისპირებაში მონაწილეობაზე და ასეთ დაპირისპირებაში მონაწილეობა, ხოლო საშუალებას წარმოადგენს ცეცხლსასროლი იარაღი, რომელსაც, როგორც აღინიშნა, კონკრეტულ ვითარებაში დ. ც-ი არ ფლობდა კანონშესაბამისად. ამ იარაღიდან ც-მა მინიმუმ ცხრა გასროლა განახორციელა დახურულ სივრცეში. მათ შორის, მისივე ჩვენების თანახმად, ორი გასროლა - უშუალოდ კ. ქ-ას მიმართ ფეხებში.
17. აქვე ყურადსაღებია მსჯავრდებულის მიერ განხორციელებული სროლების სიმრავლე და ის გარემოება, რომ შეიარაღებული კონფლიქტის განვითარებიდან გამომდინარე, დ. ც-ის თავდასხმის კონკრეტული ობიექტი იყო სწორედ კ. ქ-ა, ვისი მკვლელობის მცდელობისათვის მას ბრალი ედება. გარდა დასახელებული ორი გასროლისა, დ. ც-მა, ხსენებულ დახურულ სივრცეში, განახორციელა კიდევ მინიმუმ ოთხი გასროლა, რომელთა თაობაზეც შემთხვევის შემსწრე პირები არ იძლევიან განმარტებას. აღნიშნული სასამართლოს მხრიდან წარმოადგენს მხოლოდ იმ ფაქტის დაფიქსირებას, რომ არ შეიძლება ასეთ სიტუაციასა და დახურულ სივრცეში მრავალრიცხოვან გასროლებს საფრთხე არ შეექმნა კ. ქ-ას სიცოცხლისათვის.
18. ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მსჯავრდებულის მიერ ცეცხლსასროლი იარაღიდან არაერთი გასროლის შედეგად დ. ც-ი ითვალისწინებდა მართლსაწინააღმდეგო შედეგის კ. ქ-ას გარდაცვალების დადგომის შესაძლებლობას და როგორც, მინიმუმ, შეგნებულად უშვებდა ან გულგრილად ეკიდებოდა ასეთი შედეგის დადგომას, გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით დადასტურებულია საქმეში წარმოდგენილი არაერთი მტკიცებულებით. მათ შორის თავად მსჯავრდებული აჩვენებს, რომ სხვა სროლების გარდა ორჯერ ესროლა უშუალოდ ქ-იას ფეხებში, ვინაიდან მისი მხრიდან საფრთხე იგრძნო და ცდილობდა მის განეიტრალებას. ამასთან, არ იცის მოხვდა თუ არა გარდაცვლილს მისი ნასროლი. საკასაციო სასამართლოს, გასაჩივრებული გამამტყუნებელი განაჩენის მსგავსად, მიანია, რომ დ. ც-ის ეს ჩვენებაც სწორედ იმას ადასტურებს, რომ იგი არა მხოლოდ ითვალისწინებდა კ. ქ-ას გარდაცვალების დადგომის შესაძლებლობას, არამედ შეგნებულად უშვებდა და გულგრილად ეკიდებოდა ასეთი შედეგის დადგომას. შესაბამისად, მსჯავრდებული მოქმედებდა კ. ქ-ას მკვლელობის განზრახვით; ამდენად, სახეზეა, როგორც მინიმუმ არაპირდაპირი განზრახვა.
19. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, დაცვის მხარის წარმომადგენელ მომჩივანთა პოზიცია იმის თაობაზე, რომ დ. ც-ი მოქმედებდა აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობაში არ უნდა იქნეს გაზიარებული, რადგან საქმეზე კანონიერი გზით მოპოვებული, უტყუარი და საკმარისი მტკიცებულებების ერთობლიობით, გიონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით, უტყუარად დადასტურებულია, რომ დ. ც-მა ჩაიდინა კ. ქ-ას მკვლელობის მცდელობა.
20. საკასაციო სასამართლო მსჯავრდებულ დ. ც-ის მიერ წარმოდგენილ შუამდგომლობასთან დაკავშირებით (რომლითაც ითხოვს პროკურორ გია შაიშმელაშვილის აცილებას) მიუთითებს, რომ აღნიშნული შუამდგომლობა არ აკმაყოფილებს საქართველოს სსსკ-ის 59-ე მუხლის მოთხოვნებს და შესაბამისად, არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების საფუძველი.
21. დ. ც-ს ბრალი ედება იმაში, რომ კ. ქ-ას მკვლელობის მცდელობა ჩაიდინა ჯგუფურად და, კონკრეტულად, კ. მ-ან ერთად. განსახილველ შემთხვევაში, სახელმწიფო ბრალმდებელი გია შაიშმელაშვილი საკასაციო საჩივრით მიიჩნევს, რომ კ. ქ-ას მიმართ დ. ც-ი და კ. მ-ი ერთობლივად ახორციელებდნენ გასროლებს, ამასთან, თითოეული მათგანი ხედავდა მეორის მოქმედებას და თავის მოქმედებით მხარს უჭერდა მას, რის გამოც სახეზეა კ. ქ-ას მკვლელობის მცდელობა ჯგუფურად. პროკურორის მოსაზრებით, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება დადასტურებულია შემთხვევის ადგილის დათვალიერების ოქმითა და შესაბამისი ექსპერტიზების დასკვნებით.
22. კასატორის - ბრალდების მხარის მიერ საჩივარში წარმოდგენილ პოზიციას საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს შემდეგ გარემოებათა გამო:
23. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 27-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დანაშაული ჯგუფის მიერაა ჩადენილი, თუ მის განხორციელებაში წინასწარ შეუთანხმებლად ერთობლივად მონაწილეობდა ორი ან მეტი ამსრულებელი.
24. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება და იზიარებს გასაჩივრებული განაჩენის მსჯელობას და მიუთითებს, რომ გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით ვერ დაადასტურა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ როდესაც დ. ც-ი დერეფანში ისროდა კ. ქ-ას მიმართ, ამ დროს იგი ქ-ზე თავდამსხმელ მ-ს ხედავდა და ისინი სროლებს აწარმოებდნენ ერთდროულად; შეუძლებელია შემთხვევის ადგილზე ნანახი კვლებისა და ნივთების განლაგების, ასევე მათი საექსპერტო კვლევის შედეგად ზუსტად დადგინდეს კონკრეტულად რა ადგილიდან ისროდნენ ც-ი, მ-ი და დაუდგენელი პირი იმ დროს, როდესაც გარდაცვლილ ქ-ას მოხვდა ცეცხლსასროლი იარაღიდან გასროლილი ტყვიები და იგი დაეცა დერეფანში. საქმეში არ წარმოდგენილა თუნდაც ერთი პირის ჩვენება, რომელიც გამორჩეული იქნებოდა მაღალი სანდოობით. ასევე არ არის წარმოდგენილი რაიმე სხვა ისეთი შინაარსის მტკიცებულება, მათ შორის რომელიმე თვითმხილველის ჩვენება, რომელიც პირდაპირ დაადასტურებდა დ. ც-ისა და კ. მ-ის ჯგუფურად მოქმედების ფაქტს. ამ ფონზე, მხოლოდ ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ თვითონ დ. ც-ის ან, თუნდაც, კ. მ-ის ჩვენებები შინაარსობრივად არ არის სანდო და ემსახურება პასუხისმგებლობის თავიდან არიდებას, ვერ გახდება ქმედების ჯგუფურად ჩადენის დამადასტურებელი საფუძველი.
25. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადგენილია ფაქტობრივი გარემოებები, რომლის თანახმადაც, როგორც დ. ც-ი, ისე კ. მ-ი იყვნენ პირადი დაცვის წევრები (როგორც ისინი მათ საქმიანობას მოიხსენიებენ). ამავე დროს, ეს პირები ახორციელებდნენ სხვადასხვა პირების დაცვას. შესაბამისად, არაფრით დასტურდება, რომ უშუალოდ მათ მიერ დასაცავი პირების შემთხვევის ადგილზე მისვლამდე, დ. ც-ისა და კ. მ-ის ცნობილი იყო მათი მოსალოდნელი შეხვედრის შესახებ. დადგენილია ისიც, რომ მათ მსგავსად, ადგილზე კიდევ იმყოფებოდა რამდენიმე პირი, ვინც ასევე იქვე მყოფი სხვადასხვა პირების პირადი დაცვის ფუნქციას ასრულებდა. მათი ნაწილი, მაგალითად მოწმე პ-ო ასევე შეიარაღებული იყო ცეცხლსასროლი იარაღით. თუმცა ეს პირები კონფლიქტში იარაღის გამოყენებით არ ჩართულან. აღნიშნული კიდევ ერთხელ ადასტურებს იმას, დ. ც-ი შეცდომით ფიქრობდა რა, რომ აღნიშნული მის უფლებამოსილებას წარმოადგენდა, მოქმედებდა დამოუკიდებლად და სპონტანურად.
26. ამდენად, ბრალდების მხარის მიერ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები ვერ აკმაყოფილებს საქართველოს კონსტიტუციითა და საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი მტკიცებულებათა ერთობლიობის სტანდარტს, რომელიც გონივრულ ეჭვს მიღმა დაადასტურებდა, რომ დ. ც-მა დანაშაული ჩაიდინა ჯგუფურად.
27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ დ. ც-ის მსჯავრდება საქართველოს სსკ-ის 19,108-ე მუხლით (2022 წლის 24 მაისის N1580-VIIIმს-Xმპ კანონის ძალაში შესვლამდე მოქმედი ძველი რედაქცია) კანონიერი და დასაბუთებულია.
28. მოცემულ შემთხვევაში საქმის შესწავლის შედეგად არ იკვეთება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.
29. ასევე სადავოდ გამხდარ სასჯელთან მიმართებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულად შეაფასა, როგორც სასჯელის დანიშვნის ზოგადსავალდებულო გარემოებები, ასევე - პირის ინდივიდუალური მახასიათებლები, პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები და საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 39-ე, 53-ე მუხლების მოთხოვნათა გათვალისწინებით, დ. ც-ს განუსაზღვრა ჩადენილი დანაშაულის სანქციით გათვალისწინებული კანონიერი და სამართლიანი სასჯელი, რომლის დამძიმებას ან შემსუბუქებას არ აქვს კანონიერი გამართლება.
30. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ განმარტებულია: როდესაც საკითხი ეხება ეროვნულ სასამართლოებში სამართალწარმოების განხორციელებას, მთლიანი სამართალწარმოება, მათ შორის, სასამართლო განხილვა, უნდა აკმაყოფილებდეს პოზიტიური ვალდებულების მოთხოვნებს, კანონის ძალით იქნეს დაცული ადამიანთა სიცოცხლე. მაშინ, როდესაც არ არსებობს აბსოლუტური ვალდებულება, რომ ყოველი ბრალდების საქმე დამთავრდეს პირის მსჯავრდებით ან კონკრეტული სასჯელის დანიშვნით, ეროვნული სასამართლოები არ უნდა იყვნენ განწყობილი იმისთვის, რათა დაუშვან სიცოცხლის წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულების დაუსჯელად დატოვება. სასამართლოს ამოცანა, შესაბამისად, შემოიფარგლება იმის განხილვით, რამდენად შეიძლება ჩაითვალოს, რომ სასამართლოებმა თავიანთი გადაწყვეტილებების მიღებისას კონვენციის მე-2 მუხლის მოთხოვნების შესაბამისი სათანადო ყურადღება გამოიჩინეს და რომ სასამართლოს, როგორც შემაკავებლის როლი და ამ როლის ის მნიშვნელობა, რაც მას ეკისრება სიცოცხლის უფლების დარღვევების პრევენციაში, არ შერყეულა (იხ. მაგალითად: Enukidze and Girgvliani v. Georgia, no. 25091/07, §242, Vazagashvili and Shanava v. Georgia, no. 50375/07, § 84).
31. საკასაციო სასამართლო ითვალისწინებს, რომ დასაბუთებული გადაწყვეტილების ვალდებულება არ მოითხოვს მხარეების მიერ მითითებულ ყველა არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემას. აღნიშნული ზედა ინსტანციის სასამართლოებს უფლებას აძლევს, დაეთანხმონ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთებას, საფუძვლების გამეორების გარეშე (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე: „ჰირვისაარი ფინეთის წინააღმდეგ“ (Hirvisaari v. Finland, ECtHR, №49684/99, §30, 25/12/2001). მოკლე მსჯელობა საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შესახებ - ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის გაზიარება არ არღვევს დასაბუთებული გადაწყვეტილების უფლებას (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე: „გოროუ საბერძნეთის წინააღმდეგ“ (Gorou v. Greece (№2) ECtHR, №12686/03, §37, §41, 20/03/2009).
32. გარდა ამისა, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ არაერთხელ დაადგინა, რომ სამართლის საკითხებთან დაკავშირებით, სასამართლოში წარდგენილ საჩივრებთან მიმართებით დასაშვებობის კრიტერიუმების დანერგვა და გამოყენება ემსახურება მართლმსაჯულების ჯეროვნად შესრულების ლეგიტიმურ მიზანს (ბორისენკო და შპს „ერევანიანი ბაზალტი“ სომხეთის წინააღმდეგ (დეკ.), №18297/08, 2009 წლის 14 აპრილი). ევროპულმა სასამართლომ შენიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლო, განსხვავებით ქვედა ინსტანციის სასამართლოებისგან, საქმეს სრულად არ განიხილავს, როგორიცაა - ფაქტებისა და მტკიცებულებების შეფასება; უზენაესი სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა შეზღუდულია გარკვეული სამართლებრივი საკითხებით (Kuparadze v. Georgia, №30743/09, §76, ECtHR, 21/09/2017). ასეთ ვითარებაში, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არ მიიჩნევს, რომ საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება - უარი ეთქვა აპლიკანტის საჩივრის განხილვაზე, მისაღწევი ლეგიტიმური მიზნის არაპროპორციული იყო. უფრო მეტიც, ევროპულმა სასამართლომ განაცხადა: როდესაც საკასაციო სასამართლო უარს აცხადებს საქმის განხილვაზე საქმის განხილვის სამართლებრივი საფუძვლების არარსებობის გამო, კონვენციის მე-6 მუხლის მოთხოვნები შეიძლება დაკმაყოფილდეს მცირე დასაბუთებით. სასამართლოებს არ მოეთხოვებათ, წარადგინონ განმცხადებლის თითოეულ არგუმენტზე პასუხი; ეს ვალდებულება გულისხმობს, რომ სასამართლო პროცესის მონაწილეებს შეუძლიათ, მიიღონ კონკრეტული და მკაფიო პასუხები იმ არგუმენტებზე, რომლებიც მნიშვნელოვანია სამართალწარმოების შედეგისთვის (იხ.: Tchankotadze v. Georgia, №15256/05, §103, 21/06/2016, აგრეთვე - Moreira Ferreira, §84 და Deryan v. Turkey, №41721/04, §33, 21/07/2015).
33. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში არ იკვეთება საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძველი, საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.
34. საკასაციო სასამართლომ საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3, მე-32, მე-33, მე-4 ნაწილების საფუძველზე
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. დაუშვებლად იქნეს ცნობილი თბილისის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორ გია შაიშმელაშვილის, მსჯავრდებულ დ. ც-ისა და მისი ინტერესების დამცველის, ადვოკატ რ. ჩ-ის საკასაციო საჩივრები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2025 წლის 7 აპრილის განაჩენზე;
2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. შონია
მოსამართლეები: ა. კოჭლამაზაშვილი
თ. ოქროპირიძე
