3კ/783-01 7 ნოემბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი, ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: გადაწყვეტილების განმარტება და გადაწყვეტილების აღსრულების საშუალების და წესის შეცვლა.

აღწერილობითი ნაწილი:

1999 წლის 13 სექტემბერს სს ბანკმა “ა-უმ” შპს “ქ-ის” და შპს “უ-ას” წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიას.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1999 წლის 6 მაისს სს ბანკ “ა-უსა” და შპს “ქ-ს” ურთიერთშორის დადებული ხელშეკრულების შესაბამისად, მოპასუხეს მოსარჩელის ბანკიდან მიღებული ჰქონდა 320000 აშშ დოლარი. იმავე წლის 6 აგვისტოს სესხის და პროცენტის გადახდის ვადა ამოიწურა. 1999 წლის 7 სექტემბრის მდგომარეობით მოპასუხის დავალიანება შეადგენდა 365386,99 აშშ დოლარს (პროცენტების და საურავის ჩათვლით).

სესხის უზრუნველყოფის მიზნით სს ბანკ “ა-უს” და შპს “უ-ას” შორის, რომელიც იმავდროულად შპს “ქ-ის” წილთა 100% მფლობელია, 1999 წლის 6 მაისს გაფორმდა იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, სესხის ხელშეკრულების უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა შპს “უ-ას” უძრავი ქონება.

მიუხედავად არაერთი შეხსენებისა მოპასუხემ ვალი არ დააბრუნა.

მოსარჩელემ მოითხოვა იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაციის გზით ვალის დაფარვა.

1999 წლის 15 ნოემბერს მხარეებმა საქმის წარმოება მორიგებით დაასრულეს.

მხარეთა შეთანხმების შესაბამისად განისაზვრა, რომ შპს “ქ-ი” 1999 წლის 28 ნოემბერს გადაიხდიდა 12000 დოლარს, 1999 წლის 28 დეკემბრს – 93354,72 დოლარს, საურავს – 358,56 ლარს; 2000 წლის 28 იანვარს დაიფარებოდა დავალიანება – 95000 დოლარი, საურავი – 6000 დოლარი, 2000 წლის თებერვლისათვის დავალიანება – 100000 დოლარი და საურავი – 6000 დოლარი; 2000 წლის 28 მარტს დავალიანება – 55000 დოლარი და საურავი – 2731,51 დოლარი, სულ დავალიანება – 343354,72 დოლარი და საურავი – 63087,07 დოლარი, რასაც გამოაკლდებოდა 1999 წელს გადახდილი 8000 აშშ დოლარი.

მორიგების დამტკიცების გამო საქმის წარმოება შეწყდა.

მითითებული განჩინება შევიდა კანონიერ ძალაში.

1999 წლის 15 დეკემბერს სს ბანკმა “ა-უმ” განცხადებით მიმართა სასამართლოს.

განმცხადებელმა მიუთითა, რომ მოპასუხემ დაარღვია შეთანხმებით გათვალისწინებული გადახდის ვადები და მოსთხოვა სასამართლოს, განემარტა, ამ საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განჩინების შესაბამისად სააღსრულებო სამსახური ვალდებული იყო თუ არა დაენიშნა იპოთეკით დატთირვული შპს “უ-ას” ქონების იძულებით რეალიზაცია.

1999 წლის 17 დეკემბრის განჩინებით განიმარტა, რომ ამ საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინების შეუსრულებლობის შემთხვევაში სააღსრულებო სამსახურს უფლება ჰქონდა აღსრულება მოეხდინა შპს “უ-ას” კუთვნილი იპოთეკით დატვირთული ქონებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 8 მარტის განჩინებით გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 1999 წლის 17 დეკემბრის განჩინება 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინების განმარტების შესახებ და საქმე, ზემოთ მითითებული განჩინების ხელახლა განხილვის მიზნით, დაუბრუნა იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას იმ მოტივით, რომ 2000 წლის 17 დეკემბრის განჩინების მიღების დროს მხარე სასამართლო პროცესზე არ იყო მიწვეული დადგენილი წესით.

ზემოთ მითითებული განცხადების განხილვამდე მოსარჩელემ ახალი განცხადებით მიმართა საოლქო სასამართლოს.

განმცხადებელმა ამჯერად მოითხოვა სამოქალაქო საპროცსო კოდექსის 263-ე მუხლის შესაბამისად შეცვლილიყო ამ საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განჩინების აღსრულების საშუალების წესი იპოთეკით დატვირთული მოპასუხის ქონების აუქციონის გზით რეალიზაციით.

საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2000 წლის 15 მაისის განჩინებით მოსარჩელის განცხადება დაკმაყოფილდა. შეიცვალა 1999 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით დადგენილი აღსრულების საშუალება და წესი. სასამართლომ აღსრულება მიაქცია 1999 წლის 6 მაისის იპოთეკით დატვირთული ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ქონებაზე ვალის 320 000 აშშ დოლარის დასაფარად.

2000 წლის 2 ივნისს შპს “უ-ამ” კერძო საჩივრით მიმართა საოლქო სასამართლოს.

2000 წლის 29 ივნისის განჩინებით საოლქო სასამართლომ კერძო საჩივარი დაუშვებლად მიიჩნია, არ დააკმაყოფილა და შემდგომი განხილვის მიზნით საქმესთან ერთად გადააგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2000 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით გაუქმდა საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2000 წლის 15 მაისის და 16 ივნისის განჩინებები და საქმე ხელახლა განხილვისათვის დაუბრუნა იმავე სასამართლოს.

საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ სს ბანკ “ა-უს” და შპს “უ-ას” შორის დადებული იპოთეკის ხელშეკრულებით უზრუნველყოფილი იყო სს ბანკ “ა-უს” მიერ შპს “ქ-ზე” გაცემული 200000 აშშ დოლარის კრედიტი, მოვალემ, შპს “ქ-მა”, გააჭიანურა ვალის დაბრუნება. იპოთეკარს, ამავე დროს კრედიტორს, ანუ სს ბანკ “ა-უს”, შეეძლო მესაკუთრისაგან მოეთხოვა იპოთეკით დატვირთული ნივთის რეალიზაცია იმ თანხის (პროცენტების და სასამართლო ხარჯების ჩათვლით) ფარგლებში, რომლის უზრუნველსაყოფადაც გაფორმდა მითითებული იპოთეკის ხელშეკრულება. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ შეეძლო გასცდენოდა იპოთეკის ფარგლებს და შპს “უ-სათვის” დაეკისრებინა პასუხისმგებლობა შპს “ქ-ის” სხვა ვალებზე, რომელიც უზრუნველყოფილი არ იყო იპოთეკით და არც რაიმე ვალდებულება უკისრია ან გარანტია მიუცია მის გადახდაზე შპს “უ-ას”.

საკასაციო პალატამ ასევე მიუთითა, რომ სამართლებრივი ურთიერთობის მოწესრიგების დროს კანონის შეფარდების საკითხი გადაწყდებოდა იმ კანონით, რომელიც მოქმედებდა სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის გადაწყვეტის დროს. ვინაიდან “მეწარმეთა შესახებ” კანონი არ შეიცავდა გარდამავალ დებულებებს და სათანადო მითითებას კანონის მოქმედების უკუქცევით ძალის გამოყენების თუ აკრძალვის შესახებ, ამიტომ საკითხი უნდა გადაწყვეტილიყო დღეს მოქმედი კანონის შესაბამისად.

“მეწარმეთა შესახებ” კანონის 17.4-ე მუხლში (რომელიც მოქმედებდა ხელშეკრულების დადების დროს) შეტანილ იქნა ცვლილება. დღეს მოქმედი 17.4-ე მუხლის თანახმად, “თუ ერთი საწარმოს ხელში აღმოჩნდებოდა საქართველოს ტერიტორიაზე არსებული სხვა საწარმოში ხმის უფლების მქონე წილთა 75%-ზე მეტი, ძირითადი საწარმო პასუხს აგებდა არაძირითადი საწარმოს წინაშე მათ შორის დადებული გარიგებით განზრახ მიყენებული ზიანისათვის.

მართალია, შპს “უ-ა” შპს “ქ-ის” წილის 100%-ის მესაკუთრე იყო, მაგრამ იგი არ აგებდა პასუხს შპს “ქ-ის” იმ ვალებზე, რომელიც არ იყო გამოწვეული მათ შორის დადებული გარიგებით განზრახ მიყენებული ზიანისათვის. განზრახ ზიანის მიყენება კი საოლქო სასამართლოს დასაბუთებული არ ჰქონდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 18 ივნისის განჩინებით სს “ა-უს” განცხადება დაკმაყოფილდა. სს “ა-უს” განემარტა, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინებისა და ამ განჩინებაზე გაცემული 1999 წლის 7 დეკემბრის სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის სააღსრულებო ბიუროს აღმასულებელი ვერ დანიშნავდა აუქციონს შპს “უ-ას” უძრავ ქონებაზე. საოლქო სასამართლომ მიუთითა, რომ შპს “ქ-მა” დაარღვია 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინებით დამტკიცებული პირობები, კერძოდ, მთლიანად არ გადაიხადა დავალიანების თანხა და საურავი, ამიტომ აღსრულების შესახებ საქართველოს კანონის შესაბამისად უნდა მომხდარიყო ამ განჩინების იძულებით აღსრულება სასამართლოს მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცლისა და კრედიტორის განცხადების საფუძველზე. საოლქო სასამართლომ მიუთითა, რომ აღსრულება უნდა მიქცეულიყო მხოლოდ შპს “ქ-ის” საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე, ვინაიდან ამ განჩინებით მხოლოდ შპს “ქ-ი” წარმოადგენს სს ბანკი “ა-უს” მოვალეს. საოლქო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინებით და ამ განჩინების შესაბამისად გაცემული სააღსრულებო ფურცელით სააღსრულებო ბიურო ვერ დანიშნავდა საჯარო ვაჭრობას შპს “უ-ას” იპოთეკით დატვირთული ქონებაზე, ვინაიდან ასეთ მითითებას არ შეიცავდა 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინება.

იმავე დღეს მიღებული მეორე განჩინებით საოლქო სასამართლომ უარი უთხრა სს ბანკ “ქ-ს” 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინების აღსრულების საშუალების და წესის შეცვლაზე იმ საფუძვლით, რომ 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინებით განსაზღვრული არ ყოფილა აღსრულების საშუალება და წესი, ამიტომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 263-ე მუხლის შესაბამისად სასამართლო ვერ მოახდენდა აღსრულების წესის და საშუალების შეცვლას, ამასთან შპს “უ-ა” არ წარმოადგენდა 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინების მხარეს და ამ განჩინების აღსრულების წესის და საშუალების შეცვლა არ შეიძლება შეხებოდა მას.

სს ბანკი “ა-უმ” 2001 წლის 29 ივნისს კერძო საჩივრებით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს.

კერძო საჩივრის ავტორს მიაჩნია, რომ არასწორია საოლქო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინებაში მითითებული არ იყო ამ განჩინების აღსრულების წესსა და საშუალებებზე. მისი მოსაზრებით, იმ განჩინების აღსრულების წესი და საშუალებები დადგენილ იქნა იურიდიული პირისაგან ფულადი სახსრების გადახდევინების წესების შესაბამისად. ფულადი თანხების არარსებობის შემთხვევაში მხარეს სრული უფლება ჰქონდა მოეთხოვა “ქ-ის” ქონების გაყიდვა, ამ ვალის გადახდის უზრუნველყოფის მიზნით იპოთეკით დატთირვული შპს “უ-ას” ქონების აუქციონზე რეალიზაცია.

მისივე მოსაზრებით, 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინებაში შპს “უ-ა” ერთ-ერთი მოპასუხეა და ამდენად, არასწორია საოლქო სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ თითქოს სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინებაზე მიეცა ისეთი განმარტება, რომელიც საქმეში არმონაწილე პირის ქონებას შეეხებოდა.

კერძო საჩივრის ავტორმა ასევე მიუთითა, რომ 1999 წლის 6 მაისს დადებული საკრედიტო ხელშეკრულების ნაწილს წარმოადგენდა იმავე დღეს დადებული იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლითაც ხელშეკრულების უზრუნველყოფის მიზნით დაიტვირთა შპს “უ-ას” ქონება. იპოთეკის ხელშეკრულება საკრედიტო ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს და კრედიტის უზრუნველყოფის ერთ-ერთი საშუალებაა. ვინაიდან მოცემული ხელშეკრულებები არ გაუქმებულა, აღსრულება უნდა მიექცეს იპოთეკით დატვირთულ ქონებაზე დადგენილი წესით რეალიზაციის გზით.

კერძო საჩივრების ავტორის აზრით, შპს “უ-ას” იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაცია არ იწვევს გადაწყვეტილების შინაარსის შეცვლას.

2001 წლის 11 ივლისის განჩინებებით თბილისის საოლქო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა კერძო საჩივრის მოთხოვნები და კერძო

საჩივრები საქმესთან ერთად გადმოუგზავნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა კერძო საჩივრების ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ კერძო საჩივარი ამ განჩინების განმარტების თაობაზე, არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო კერძო საჩივარი, აღსრულების წესის და საშუალების შეცვლის თაბაზე, უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმესთან დაკავშირებით დადგენილია, რომ სს ბანკმა “ა-უმ” 1999 წლის 13 სექტემბერს მოპასუხეების: შპს “ქ-ის” და შპს “უ-ას” წინააღმდეგ შეიტანა სარჩელი.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1999 წლის 6 მაისს სს ბანკ “ა-უს” და შპს “ქ-ს” შორის დადებული საკრედიტო ხელშეკრულების შესაბამისად შპს “ქ-მა” ბანკიდან გაიტანა 320000 აშშ დოლარი.

1999 წლის 1 აგვისტოს გადახდის ვადა ამოიწურა.

1999 წლის 7 სექტემბრის მდგომარეობით შპს “ქ-ს” ერიცხებოდა 365,386,99 აშშ დოლარის დავალიანება.

სესხის უზრუნველყოფის მიზნით სს ბანკი “ა-უსა” და შპს “უ-ას” შორის 1996 წლის 6 მაისის იპოთეკის ხელშეკრულების შესაბამისად მოითხოვა იპოთეკით დატვირთული ქონების აუქციონზე დადგენილი წესით რეალიზაცია და ამ გზით ვალის დაფარვა.

1999 წლის 6 ოქტომბერს სს ბანკი “ა-უ” და შპს “ქ-ი” ურთიერთშორის მორიგდნენ, რომ მოხდებოდა დავალიანების რესტრუქტურიზაცია და დავალიანება პერიოდულად დაიფარებოდა 2000 წლის 29 მარტამდე.

აღნიშნულთან დაკავშირებით შეადგინეს ხელშეკრულება, რომელშიც მიუთითეს, რომ 1999 წლის 6 ოქტომბრის ხელშეკრულება წარმოადგენდა 1999 წლის 6 მაისს დადებული საკრედიტო ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს, რომელსაც ამ ხელშეკრულების თანაბარი ძალა გააჩნდა. ამ ხელშეკრულების საფუძველზე 1999 წლის 15 ნოემბერს სს ბანკმა “ა-უმ” და შპს “ქ-მა” საქმე მორიგებით დაასრულეს. განისაზღვრა ხელშეკრულებაში მითითებული ვალის გადახდის თარიღები, რის გამოც საქმის წარმოება შეწყდა. სასამართლოს არ განუხილავს სარჩელი მოსარჩელე სს ბანკ “ა-უსა” და მოპასუხე შპს “უ-ას” შორის იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაციის შესახებ.

იმის გამო, რომ შპს “ქ-მა” სესხი განჩინებაში მითითებულ ვადაში არ დააბრუნა, ხოლო სააღსრულებო სამსახურმა უარი განაცხადა იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაციაზე, 1999 წლის 15 დეკემბერს სს ბანკმა “ა-უმ” განცხადებით მიმართა საოლქო სასამართლოს და მოითხოვა 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინების განმარტება, ჰქონდა თუ არა აღმასრულებელს უფლება დაენიშნა იპოთეკით დატვირთული ქონების საჯარო ვაჭრობა აუქციონის გზით.

ამ განცხადების შესაბამისად საოლქო სასამრათლოს მიერ მიღებული განჩინება გაუქმებულ იქნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს 2000 წლის 8 მარტის განჩინებით, რადგან განცხადების განხილვის დროს მხარე არ იყო მოწვეული სათანადო წესის დაცვით და საქმე ხელმეორედ განსახილველად დაუბრუნდა ისევ საოლქო სასამართლოს. ამ დროს სს ბანკმა “ა-უმ” ახალი განცხადებით მიმართა საოლქო სასამართლოს და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 263-ე მუხლის შესაბამისად მოითხოვა 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინების აღსრულების წესის და საშუალების შეცვლა, კერძოდ, აუქციონის მეშვეობით შპს “უ-ას” კუთვნილი ქონების რეალიზაცია, რომელიც სესხის უზრუნველყოფის მიზნთ იყო იპოთეკით დატვირთული და აუქციონის ექსპერტად კრწანისი-მთაწმინდის სააღსრულებო ბიუროს უფროსის, ნ. კ-შვილის, დანიშვნა.

საოლქო სასამართლოს 2000 წლის 15 მაისის განჩინების განცხადება დაკმაყოფილდა. შეიცვალა 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინების აღსრულების საშუალება და წესი იმდაგვარად, რომ აღსრულება მიექცა იპოთეკით დატვირთულ ქონებაზე.

მითითებული განჩინება უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით გაუქმდა და საქმე ხელახლა განხილვისათვის ისევ საოლქო სასამართლოს დაუბრუნდა.

საოლქო სასამართლოს 2001 წლის 18 ივნისის განჩინებით მართალია დაკმაყოფილდა სს ბანკი “ა-უს” განცხადება განჩინების განმარტების შესახებ, მაგრამ მიეთითა, რომ 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინებითა და ამ განჩინებით გაცემული 1999 წლის 7 დეკემბრის სააღსრულებო ფურცლით თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელი შპს “უ-ას” უძრავ ქონებაზე ვერ დანიშნავდა აუქციონს.

იმავე დღის მეორე განჩინებით სს ბანკ “ა-უს” განცხადებას 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინების აღსრულების საშუალების და წესის შეცვლის თაობაზე, ეთქვა უარი.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საოლქო სასამართლოს განჩინება, 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩნების განმარტების შესახებ, სწორია. საოლქო სასამართლომ სწორად განმარტა, რომ იპოთეკით დატვირთული ქონების აუქციონის წესით რეალიზაციისათვის და აუქციონით დატვირთულ ქონებაზე აღსრულების მისაქცევად საჭიროა, არსებობდეს სათანადო გადაწყვეტილება, ხოლო 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი არ შეიცავს არანაირ მითითებას იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაციის შესახებ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლის შესაბამისად გადაწყვეტილების განმარტება კი შესაძლებელია მხოლოდ მისი შინაარსის შეუცვლელად.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საოლქო სასამართლომ სს ბანკ “ა-უს” მიერ 2000 წლის 15 მაისს წარდგენილი განცხადება, აუქციონის მეშვეობით შპს “უ-ას” იპოთეკით დატვირთულ უძრავი ქონების რეალიზაციის მოთხოვნა შპს “ქ-ის” ბანკის მიმართ ნაკისრი ვალდებულებით უზრუნველყოფის მიზნით აუქციონის დანიშვნის და ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის სააღსრულებო ბიუროს უფროსის, ნ. კ-შვილის ექსპერტად დანიშვნის შესახებ, შეცდომით მიიჩნია აღსრულების საშუალების და წესის შეცვლის შესახებ განცხადებად. მართალია, მითითებულ განცხადებაში ბანკის წარმომადგენილი თავისი განცხადების დაკმაყოფილებას მოითხოვდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 263-ე მუხლის (აღსრულების წესის და საშუალების შეცვლა), მაგრამ საპროცესო და მატერიალური ნორმის შეფარდება მხარის მოვალეობას არ წარმოადგენს. საპროცესო და მატერიალური ნორმის შეფარდება სასამართლოს პრეროგატივაა. მოცემულ შემთხვევაში მხარე მოითხოვდა რა აუქციონის წესით იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაციას და ექსპერტად სათანადო პირის დანიშვნას, იგი თავისთავად 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინების აღსრულების წესის და საშუალების შეცვლას კი არ მოითხოვდა, არამედ ამ განჩინებით შპს “ქ-ისათვის” გადასახდელად დაკისრებული თანხების გადაუხდელობის გამო ვალის უზრუნველყოფის მიზნით იპოთეკით დატვირთული შპს “უ-ას” უძრავი ქონების აუქციონის გზით რეალიზაციას, რაც სამოქალაქო კოდექსის მე-300-301-ე მუხლებითაა დარეგულირებული.

მე-300 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად თუ მოვალე გააჭიანურებს იმ მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, რომლის უზრუნველყოფის საშუალებაც იპოთეკაა, იპოთეკარი უფლებამოსილია მოითხოვოს უძრავი ნივთის რეალიზაცია.

ამავე კოდექსის 301-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად იძულებით გაყიდვა აუქციონზე ხდება კრედიტორის განცხადების საფუძველზე სასამართლოს მიერ, რომელიც ნიშნავს სპეციალისტს, ექსპერტს.

მოცემულ შემთხვევაში საქმეში მოსარჩელედ გამოდის იპოთეკარი, ხოლო მოპასუხე არის მესაკუთრე, ანუ ამ კატეგორიის საქმეთა სასამართლო განხილვა წარმოებს სასარჩელო წარმოების გზით და არა განცხადებით. საქმეზე მიიღება გადაწყვეტილება და არა - განჩინება. ვიდრე სასამართლო იძულებით აღსრულების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების, მესაკუთრეს შეუძლია მოსარჩელის წინააღმდეგ გამოიყენოს ყველა ის შესაგებელი, რისი უფლებაც მოვალეს და მესაკუთრეს აქვთ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 185-ე მუხლის შესაბამისად სასამართლო სარჩელის უმოძრაოდ დატოვებას, თუ გაირკვევა, რომ სარჩელი შეტანილია ამ კოდექსის 178-ე და 179-ე მუხლებით მითითებული პირობების დარღვევით ან სახელმწიფო ბაჟი არ არის გადახდილი. ასეთ შემთხვევაში სასამართლო გამოიტანს განჩინებას ხარვეზის შესახებ და მოსარჩელეს მისცემს ვადას ხარვეზის შესავსებად.

რადგან მოცემულ შემთხვევაში განცხადებას არ გააჩნდა სარჩელის ფორმა, მასში მითითებული არ იყო მოსარჩელე და მოპასუხე, გადახდილი არ იყო ბაჟი, სასამართლო ვალდებული იყო განცხადების ავტორისათვის ხარვეზის შესავსებად მიეცა ვადა. თუ მოსარჩელე დანიშნულ ვადაში არ შეავსებდა ხარვეზს, მაშინ სარჩელს იგი უმოძრაოდ დატოვებდა და მოსარჩელეს დაუბრუნებდა.

არასწორია საოლქო სასამართლოს მითითება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლზე იმ თვალსაზრისით, თითქოს 1999 წლის 15 ნოემბრის თარიღით მიღებული განჩინებით სარჩელის მონაწილე მხარეებს შორის დავა შეწყვეტილია ამავე მუხლის “დ” პუნქტის შესაბამისად.

მართალია, 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინებით სს ბანკ “ა-უს” სარჩელზე საქმის წარმოება შეწყდა, მაგრამ საქმის წარმოება შეწყდა სს ბანკ “ა-უსა” და შპს “ქ-ს” შორის ვალის რესტრუქტურიზაციაზე შეთანხმების გამო.

სარჩელი სს ბანკ “ა-უსა” და შპს “უ-ას” შორის არ განხილულა და (ამ ნაწილში იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაცია აუქციონის წესით არც განხილულა) არც შეწყვეტილა, ამიტომ მხარეს ამ საკითხთან დაკავშირებით ყოველთვის შეეძლო მიემართა სასამართლოსათვის ახალი სარჩელით. ამ საკითხთან დაკავშირებით ახალი სარჩელის შეტანა არ წარმოშობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 186-ე მუხლის შესაბამისად სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის საფუძველს, რადგან 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინებით ბუნებაში არ არსებობს გადაწყვეტილება მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის (იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაციაზე უარის თქმა), მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობის (შპს “უ-ას” მერ იპოთეკის დატვირთული ქონების რეალიზაციაზე) ანდა სს ბანკ “ა-უსა” და შპს “უ-ას” შორის მორიგების შესახებ. 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინება შეეხო მხოლოდ სს ბანკი “ა-უსა” და შპს “ქ-ს” შორის ურთიერთობებს, იგი სს ბანკ “ა-უსა” და შპს “უ-ას” შორის უთიერთობებს არ შეხებია და შპს “უ-სა” და სს ბანკ “ქ-ს” შორის დადებული იპოთეკის ხელშეკრულების შესრულების მოთხოვნასთან დაკავშირებით არანაირ დამაბრკოლებელ გარემოებას არ წარმოადგენს. პირიქით, 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინებით და ამ განჩინების საფუძვლად მიჩნეული 1999 წლის 6 ოქტომბრის ხელშეკრულებით, რომელიც 1999 წლის 6 მაისის საკრედიტო ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, კიდევ ერთხელ დამტკიცდა სესხის უზრუნველყოფის საშუალებად იპოთეკით შპს “უ-ას” კუთვნილი ქონების დატვირთვა.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სს ბანკ “ა-უს” 2000 წლის 15 მაისის განცხადება, იპოთეკით დატვირთული შპს “უ-ას” უძრავი ქონების აუქციონის წესით რეალიზაციის და აუქციონზე ექსპერტად წარმომადგენლის დანიშვნის შესახებ, უნდა განეხილა არა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 263-ე მუხლის შესაბამისად, არამედ სასარჩელო წარმოების გზით შესაბამისი წესების დაცვით, რადგან განმცხადებლის მოთხოვნა იპოთეკით დატვირთული ნივთის რეალიზაციას მოითხოვდა, რაც სამოქალაქო კოდექსის მე-300 და 301-ე მუხლების შესაბამისად შესაძლებელია სარჩელის შეტანის წესით და არა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 263-ე მუხლით.

სარეზოლუციო ნაწილი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 284-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

სს ბანკ “ა-უს” კერძო საჩივარი, თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 18 ივნისის განჩინების გაუქმების შესახებ, ამავე სასამართლოს 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინების განმარტების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს ამ საქმეზე საოლქო სასამართლოს 2001 წლის 18 ივნისის განჩინება.

სს ბანკ “ა-უს” კერძო საჩივარი, თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 18 ივნისის განჩინების გაუქმების შესახებ, სს ბანკ “ა-უს” 1999 წლის 15 ნოემბრის განჩინების აღსრულების საშუალების და წესის შეცვლის თაობაზე, დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს ამ საქმეზე საოლქო სასამართლოს მიერ 2001 წლის 18 ივნისს მიღებული განჩინება და 2001 წლის 11 ივნისის განჩინება, ზემოთ მითითებული განჩინების უცვლელად დატოვების შესახებ და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განხილვის მიზნით დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.