გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹3კ-201-01 30 მარტი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

მ. ცისკაძე, ქ. გაბელაია

დავის საგანი – საერთო საკუთრების საცხოვრებელი სადგომიდან წილის ნატურით გამოყოფა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ს. და ა. მ-შვილები არიან მამა-შვილი. მამამ-ს. მ-შვილმა 1977 წლის 21 იანვარს ვაჟიშვილს ა. მ-შვილს აჩუქა საკუთარი სახლის, მდებარე ქ. ხაშურში, .... ქუჩაზე, ½1/2 (ერთი მეორედი) წილი; ს. მ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე ა. მ-შვილის მიმართ და მოითხოვა საცხოვრებელი სახლიდან იდეალური წილების შესაბამისად რეალური წილის გამოყოფა.

ხაშურის რაიონულმა სასამართლომ 2000 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დააკმაყოფილა სარჩელი: ს. მ-შვილს უარი ეთქვა ქ. ხაშურში, .... არსებული სართულნახევრიანი სახლის პირველ სართულზე, იგივე ნახევარ სართულის ა. მ-შვილის სახელზე რიცხული ფართის მესაკუთრედ ცნობაზე უსაფუძვლობის გამო და სახლი გაყო შემდეგნაირად: ს. მ-შვილის საკუთრებად ცნობილ იქნა ზემოაღნიშნული სახლის პირველი სართულის ¹1 და ¹2 სამეურნეო ფართობი 24,0 და 12,9 კვ.მ., მეორე სართულის ¹6 საცხოვრებელი ¹10 დამხმარე ოთახი, ასევე ¹9 დერეფანი 26,0, 14,4 და 8.3 კვ.მ. ფართობით;

ა. მ-შვილის საკუთრებად ცნობილი იქნა ზემოაღნიშნული სახლის 1/2 ნაწილი, კერძოდ, პირველი სართულის ¹4 და ¹ 5 12,9 კვ.მ. და 7.2 კვ.მ. სამეურნეო ფართი; ¹3 დერეფანი 24,0 კვ.მ. და მეორე სართულის ¹7 საცხოვრებელი და ¹8 დამხმარე ფართობი 26,0 კვ.მ. და 14,4 კვ.მ. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: მოსარჩელე ს. მ-შვილის განმარტება იმის თაობაზე, რომ შვილს აჩუქა მხოლოდ სადავო სახლის II სართულის ორი ოთახი, არ შეიძლება გაზიარებული იქნეს, რადგან მხარეები ოც წელზე მეტია ფლობენ სადავო საცხოვრებელი სახლის როგორც პირველ, ისე მეორე სართულებს; ამის გამო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მხარეთა შორის ფართობის გაყოფა უნდა მოხდეს მათ მიერ დაკავებული ფართობების შესაბამისად; ხოლო დერეფნის გაყოფა კი ხაშურის ტექბიუროს წარმომადგენელ ე. კ-იას განმარტების თანახმად, ტექნიკურად შეუძლებელია, რადგან თითოეულ მხარეს დარჩება 90 სმ გასასვლელი, რაც მოქმედი ნორმებით მიზანშეუწონელია. სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით არის ა. მ-შვილი სადავო საცხოვრებელი სახლის 1/2 წილის მესაკუთრე.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს. მ-შვილმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატამ 2000 წლის 7 ნოემბრის განჩინებით არ დააკმაყოფილა ს. მ-შვილის სააპელაციო საჩივარი; უცვლელად იქნა დატოვებული მოცემულ საქმეზე ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატის განჩინება ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 146-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრეს უფლება აქვს, უკანონო მფლობელობიდან გამოითხოვოს თავისი ნივთი. ამდენად, ს. და ა. მ-შვილებს აქვთ თავიანთი ½1/2 წილის გამოყოფის უფლება. ა. მ-შვილი 1977 წლიდან ფლობდა და სარგებლობდა სადავო ¹6 დერეფნით, საცხოვრებელი ოთახებით და სხვა დამხმარე ფართობებით, რაც აპელანტს 1999 წლამდე სადავოდ არ გაუხდია. რაიონულმა სასამართლომ მხარეთა შორის რეალური წილები სწორად გაყო თანაბრად. სააპელაციო პალატამ მოცემულ საქმეზე დანიშნა საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზა. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 2000 წლის 19 სექტემბრის დასკვნის თანახმად, სადავო სახლის ორ თანაბარ ნაწილად გაყოფა შეიძლება ისე, როგორც დანართ ¹1 და ¹2-ზეა ნაჩვენები; სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ რაიონულმა სასამართლომაც სწორედ ასე გაყო მხარეთა შორის სადავო ფართი. პალატამ მიუთითა, რომ, მართალია, ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად ¹6 და ¹11 დერეფნების ერთი მხარისათვის მიკუთვნება ტექნიკურად შესაძლებელია, მაგრამ ერთ მხარეს, იდეალურ წილთან შედარებით, შეხვდება 14,4 კვ.მ. მეტრით მეტი დამხმარე ფართობი. ა. მ-შვილისათვის ¹6 დერეფნის მიკუთვნებით კი აპელანტის უფლებები არ დარღვეულა, რადგან თითოეულ მხარეს აქვს დამოუკიდებელი შესასვლელი ეზოდან. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 75-ე მუხლის თანახმად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა იყო სამი წელი, ს. მ-შვილმა კი სადავო ¹6 დერეფანი მოითხოვა 20 წლის შემდეგ.

ს. მ-შვილის წარმომადგენელმა მ. მ-შვილმა საკასაციო საჩივარი შეიტანა სააპელაციო პალატის განჩინებაზე, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისთვის ¹6 დერეფნის მიკუთვნება. საკასაციო საჩივრის მოტივებია: სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია 1977 წლის 21 იანვრის ჩუქების ხელშეკრულების პირობას იმის შესახებ, რომ ა. მ-შვილს აჩუქა 1/2 წილი იმ სართულნახევრიანი სახლიდან, რომელიც შედგება ოთხი ოთახისაგან 52 კვ.მ. საცხოვრებელ და 37 კვ.მ. დამხმარე ფართობისაგან; არ შეაფასა ა. მ-შვილის მიერ 1987 წელს დაწერილი ხელწერილი ¹6 დერეფნის სარგებლობის თაობაზე და კასატორის მოთხოვნისთანავე რომ უნდა დაებრუნებინა ეს დერეფანი მისთვის; კასატორმა მოითხოვა სახლის გაყოფა საქმეში არსებული 1977 წლის გეგმა-ნახაზის მიხედვით. სააპელაციო პალატამ საერთოდ არ შეაფასა 2000 წლის 19 სექტემბრის ექსპერტიზის დასკვნა იმის შესახებ, რომ საქმეში არსებული ნაჩუქრობის ხელშეკრულება შეეხება მხოლოდ სადავო სახლის მეორე სართულს; ამ დასკვნის შეფასებით კი გაირკვეოდა, რომ პირველი სართულის ¹6 დერეფანი საერთოდ არ უჩუქებია ა. მ-შვილისათვის. სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლი სასარჩელო ხანდაზმულობის თაობაზე.

საკასაციო პალატა საქმის მასალების განხილვის, მხარეთა განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამოტივაციო ნაწილი:

დადგენილია, რომ ს. მ-შვილმა 1977 წლის 21 იანვარს შვილს – ა. მ-შვილს აჩუქა ქ. ხაშურში, ... მდებარე საკუთარი სართულნახევრიანი სახლის _ რომელიც ოთხი ოთახისაგან შედგება 52 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართით და 37 კვ.მ. დამხმარე ფართით – 1/2 ნაწილი. ამ ხელშეკრულების საფუძველზე ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში სახლის თანამესაკუთრედ, ს. მ-შვილთან ერთად, აღირიცხა ა. მ-შვილი. ა. მ-შვილმა და მისმა მეუღლემ ნ. გ-შვილმა 1987 წლის 20 ივლისს შეადგინეს ხელწერილი იმის შესახებ, რომ მშობლებმა ს. მ-შვილმა და ნ. გ-ძემ დროებით სარგებლობაში გადასცეს თავიანთი კუთვნილი დერეფანი, რომელიც მშობლების საკუთრებაა და ისინი ვალდებული არიან, პირველი მოთხოვნისთანავე დაუბრუნონ უკან როგორც საკუთრება. სააპელაციო სასამართლომ არანაირი შეფასება არ მისცა ამ ხელწერილს და ჩათვალა, რომ ა. მ-შვილი 1977 წლიდან ფლობდა და სარგებლობდა სადავო ¹6 დერეფნით, რაც აპელანტს 1999 წლამდე სადავოდ არ გაუხდია.

სააპელაციო პალატამ მოცემულ საქმეზე 2000 წლის 9 აგვისტოს განჩინებით დანიშნა საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზა და ექსპერტიზის წინაშე გადასაწყვეტად დასმულ საკითხებს შორის მესამე კითხვად მიუთითა ისიც, რომ ნაჩუქრობის ხელშეკრულებაში მოცემული პირობების გათვალისწინებით შესაძლებელია თუ არა სადავო სახლის ორ თანაბარ ნაწილად გაყოფა. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის ექსპერტის მიერ 2000 წლის 31 აგვისტოს გაცემული დასკვნის კვლევით ნაწილში მითითებულია, რომ საქმეში წარმოდგენილი სადავო სახლის 1977 წლის მდგომარეობით შედგენილ საინვენტარიზაციო გეგმებს შორის დიდი შეუსაბამობისა და, ასევე, იმის გამოც, რომ საქმეში არსებული ნაჩუქრობის ხელშეკრულება შეეხება მხოლოდ სადავო სახლის მეორე სართულს, მესამე კითხვაზე ექსპერტი პასუხს ვერ გასცემს. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაარკვია სადავო სახლიდან აპელანტის კუთვნილი 1/2 იდეალური წილის მიხედვით რეალური გამოყოფა უნდა მომხდარიყო სადავო სახლის იმ ფართობიდან, რომელიც ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმების 1977 წლის მდგომარეობით იყო თუ მოცემული დავის გადაწყვეტის მომენტისათვის. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 75-ე მუხლი, რადგან ს. მ-შვილის მოთხოვნა სახლის რეალური გაყოფის შეასახებ არ არის ხანდაზმული. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ არის იურიდიულად დასაბუთებული, რის გამოც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის თანახმად, კანონის დარღვევით მიღებულად უნდა ჩაითვალოს.

სარეზოლუციო ნაწილი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და ½

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ს. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 7 ნოემბრის განჩინება მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს და ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.