გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹3კ\236-01 23 მარტი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

ქ. გაბელაია, ბ. კობერიძე

დავის საგანი: საავტორო უფლებების დარღვევის შესახებ

აღწერილობითი ნაწილი:

ა. ჟ-იამ სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა თავისი საავტორო უფლებების აღდგენა. სასარჩელო განცხადებაში მოსარჩელე მიუთითებს, რომ 1977 წელს გამოსცა წიგნი “.....”, რომელშიც შესულია მისი ნაშრომი “......”, რომელიც წარმოადგენს მის მოსაზრებებს “ვ-ის” ტექსტის ახლებური გაგების თაობაზე. აღნიშნული ნაშრომის გამოქვეყნების შემდეგ 1984 წელს მოპასუხე თ. ჭ-ძემ გამოსცა წიგნი “ფ-ი”, რომელშიც გამოიყენა მისი ზემოდდასახელებული ნაშრომი ისე, რომ მისი სახელი და გვარი საერთოდ არ მოუხსენებია. თ. ჭ-ძემ თავის ნაშრომში მიითვისა მისი აზრები, აღმოჩენები, რის გამოც ითხოვს: თ. ჭ-ძეს ჩამოერთვას ავტორობა წიგნზე “ფ-ი”.

სასამართლო სხდომაზე მოპასუხე თ. ჭ-ძე არ გამოცხადდა, მან მოსამზადებელ სხდომაზე ითხოვა საქმე განხილულიყო მის დაუსწრებლად. თუმცაღა მოსამზადებელ სხდომაზე განმარტა, რომ “ერთი მკვლევარი, რომელსაც ვიხსენებ ჩემს წიგნში არის ა. ჟ-ია”.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2000 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ა. ჟ-იას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა შემდეგი საფუძვლით: მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებით არ დასტურდება, თ. ჭ-ძის მიერ ა. ჟ-იას ნაწარმოების “.....” მითვისების ფაქტი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ა. ჟ-იამ, რომლითაც ითხოვს გადაწყვეტილების გაუქმებას შემდეგი საფუძვლით: სასამართლო კოლეგიამ ყოველგვარი მტკიცების გარეშე მიიღო ტენდენციური გადაწყვეტილება დავის გადაწყვეტის დროს არასწორად გამოიყენა 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსი და არ გამოიყენა კანონი “საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ”. სასამართლომ აღნიშნული კანონის გამოუყენებლობა ახსნა იმით, რომ კანონის 67-ე მუხლის მიხედვით, “ეს კანონი ვრცელდება იმ საავტორო და მომიჯნავე უფლებათა ობიექტების შექმნასა და გამოყენებასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებზე, რომელიც წარმოიშვა ამ კანონის ამოქმედების შემდეგ. მოცემულ შემთხვევაში ა. ჟ-იასა და თ. ჭ-ძეს შორის საავტორო უფლების ურთიერთობები წარმოიშვა ამ კანონის ამოქმედებამდე”. კასატორის აზრით, არასწორია სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობა, რადგან თ. ჭ-ძე დღესაც აგრძელებს ამ ურთიერთობებს, დღესაც სცემს სადავო ნაშრომს. გარდა ამისა, “რა ასეთი ჯადოსნურია ეს მუხლი, რომელიც ადგენს და აკანონებს თარიღს _ მიჯნას, რომლის მიხედვითაც ვინც ამ თარიღამდე სხვისი ნაშრომი მიითვისა, მიმთვისებლად არ ითვლება. გარდა ამისა, სასამართლომ გამოიყენა არა ახალი სამოქალაქო კოდექსი, არამედ ძველი 1964 წლის კოდექსი.

საკასაციო პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და თვლის, რომ ა. ჟ-იას საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს. უცვლელი უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ “დავის გადაწყვეტის დროს სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა კანონი საავტორო და მომიჯნავე უფლებათა შესახებ, რადგან მოპასუხის მიერ დღესაც გრძელდება მისი უფლებების დარღვევა”. საკასაციო პალატა თვლის, რომ საოლქო სასამართლომ სწორად გამოიყენა მხარეთა შორის დავის გადაწყვეტის დროს 1964 წლის სამოქალაქო კოდექსი, რადგან კანონის “საავტორო და მომიჯნავე უფლებათა შესახებ” 67-ე მუხლის თანახმად, ეს კანონი ვრცელდება იმ საავტორო და მომიჯნავე უფლებათა ობიექტების შექმნასა და გამოყენებასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშვა ამ კანონის ამოქმედების შემდეგ. როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, სადავო ნაშრომი “ფ-ი” გამოცემულია 1984 წელს, ხოლო ნაშრომი “.....”, რომლის მითვისებასაც ედავება მოსარჩელე მოპასუხეს _ 1967 წელს. აქედან გამოდინარე, თუ მოხდა საავტორო უფლებების დარღვევა, ეს მოხდა 1984 წელს, ამიტომ გამოყენებული უნდა იქნეს 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსი, ხოლო ის რომ, როგორც კასატორი განმარტავს, თ. ჭ-ძის მხრიდან დღესაც გრძელდება მისი საავტორო უფლებების დარღვევა, არ შეიძლება გახდეს ახალი კანონის გამოყენების საფუძველი. საკასაციო პალატა, ასევე, ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ კოლეგიამ ყოველგვარი მტკიცების გარეშე მიიღო გადაწყვეტილება, რადგან სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მოცემულია კანონის ყველა მუხლი, რომელსაც გადაწყვეტილება ეყრდნობა.

საკასაციო პალატის აზრით, გადაწყვეტილებაში სწორად მსჯელობს სასამართლო კოლეგია, როცა განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 506-ე მუხლიდან გამომდინარე, თ. ჭ-ძეს უფლება ჰქონდა თავისი, შემოქმედებითად დამოუკიდებელი წარმოების შექმნისას გამოეყენებინა ა. ჟ-იას ნაწარმოები მისი თანხმობის გარეშე ავტორის გვარისა და წყაროს აუცილებელი მითითებით. აღნიშნული მოთხოვნის დარღვევის შემთხვევაში ავტორს შეუძლია მოითხოვოს დარღვეული უფლების აღდგენა. სათანადო ცვლილებების შეტანა, პუბლიკაცია პრესაში. კოლეგია მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს თავის საავტორო უფლების დაცვა უნდა მოეთხოვა კანონმდებლობით გათვალისწინებული ერთ-ერთი ღონისძიებით. საკასაციო პალატა თვლის, იმის გამო, რომ მოსარჩელე თავისი სარჩელით მოითხოვდა არა კანონით გათვალისწინებული ზემოაღნიშნული წესით თავისი საავტორო უფლებების აღდგენას, არამედ იმას, რომ თ. ჭ-ძეს ჩამოერთვას ავტორობა წიგნზე “ფ-ი” და იგი ჩაითვალოს ამ წიგნის ავტორად, საოლქო სასამართლომ მოსარჩელეს სწორად უთხრა უარი აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო სქმეთა კოლეგიაში საქმის განხილვის დროს კანონის დარღვევას ადგილი არ ქონია, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელი უნდა დარჩეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ა. ჟ-იას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელი დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 11 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.