გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ/250-01 18 აპრილი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

მ. ახალაძე,ბ. კობერიძე

დავის საგანი _ სამკვიდროს მისაღებად გაშვებული ვადის აღდგენა და სამკვიდროდან წილის გამოყოფა.

აღწერილობითი ნაწილი:

დ. ი-შვილმა სარჩელით მიმართა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს და აღნიშნა, რომ 1998 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, თბილისში, ... მდებარე ბინაზე, რომელიც მამის სახელზე იყო რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, მემკვიდრეობა აღადგინა მისმა დედამ თ. დ-ალმა, მისი, როგორც მამის ერთ-ერთი მემკვიდრის, პოზიციის გათვალისწინების გარეშე. მოსარჩელემ მოითხოვა თ. დ-ალის სახელზე 1998 წლის 21 ოქტომბერს გაცემული კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის გაუქმება, სადავო ბინიდან კუთვნილი წილის სახით 36,6 კვ.მეტრის (22,1 კვ.მ საცხოვრებელი და სარდაფის 1/3) გამოყოფა საკუთრებაში და აღნიშნული წილის გამოყოფა ერთოთახიანი ბინის სახით.

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილებით დ. ი-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. იგი ცნობილ იქნა აწ გარდაცვლილ ბ. ი-შვილის დანაშთი ქონების კანონისმიერ მემკვიდრედ და მესაკუთრედ. მას გამოეყო რეალური წილი 1/3 ოდენობით, თბილისში ... მდებარე ბინიდან სასამართლო ექსპერტიზის მიხედვით. თბილისის ტექ-ინვენტარიზაციის ბიუროსა და საჯარო რეესტრის სამსახურს დაევალა გამოყოფილი 1/3 რეალური წილის აღრიცხვა დ. ი-შვილის სახელზე. ამ უკანასკნელს უარი ეთქვა სარდაფის 2/3-ის რეალურად გამოყოფაზე. შესაბამისი ცვლილებები შევიდა თ. დ-ალის სახელზე გაცემულ კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობაში. მოსარჩელე დ. ი-შვილი ცნობილ იქნა ასევე დანაშთი საოჯახო ნივთების მემკვიდრედ და მესაკუთრედ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად იმ განსხვავებით, რომ გადაწყვეტილებიდან ამოირიცხა დ. ი-შვილისათვის მიკუთვნებული საოჯახო ნივთების ნაწილი;

საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თ. დ-ალმა და ა. ი-შვილმა. კასატორები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას მოითხოვენ იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ მოსარჩელეს რეალურად გამოუყო ფართი, რომელიც 2,43 კვ.მ-ით მეტია მის მიერ მოთხოვნილ იდეალურ წილზე მისთვის მიკუთვნებული 1/3 წილი უფრო ნაკლებს შეადგენს, ვიდრე ერთოთახიანი ბინის ფართი, რომლის იზოლირებულად გამოყოფასაც მოითხოვდა დ. ი-შვილი. ამდენად, მიღებული გადაწყვეტილება სამართლებრივად დაუსაბუთებელია და არ შეესაბამება საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, საკასაციო საჩივარს, მოუსმინა მხარეებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმებული უნდა იქნეს და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, ვინაიდან გამოსაკვლევია რიგი გარემოებანი, რომლებსაც არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმისათვის.

პალატა იზიარებს კასატორთა პრეტენზიას, რომ სასამართლო განჩინებით მხარეს მიეკუთვნა იმაზე მეტი ფართი, ვიდრე ის მოითხოვდა, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის დარღვევაა. აღნიშნული მუხლის მიხედვით, სასამართლოს უფლება არა აქვს, მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ დ. ი-შვილისათვის რეალურად გამოყოფილი ფართი აღემატება მის სასარჩელო მოთხოვნას, საცხოვრებელი სახლის 2/3 ნაწილს, რაც ამ უკანასკნელს კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლებით ეკუთვნის.

პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით დაირღვა სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი. ამ მუხლის თანახმად საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე თანაბარ წილებად მოცემულ შემთხვევაში კი მხარეს რეალურად სადაო ბინის 1/3-ზე მეტი ფართი გამოეყო.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორთა მოტივაციას, რომ დ. ი-შვილს არ მიუღია სამკვიდრო, ვინაიდან ისინი საკუთარი განმარტებითვე ადასტურებენ დ. ი-შვილის მიერ ბ. ი-შვილის კუთვნილი ავტომანქანა “ნივისა” და სხვა ძვირფასი ნივთების დაუფლების ფაქტს; საქმის მასალებით დ. ი-შვილის მიერ ნივთების ძალადობით დაუფლების ფაქტი არ არის დადასტურებული.

პალატა იზიარებს კასატორთა მოსაზრებას სააპელაციო პალატის განჩინების უკანონობაზე, იმ საფუძვლით, რომ სასამართლო სხდომაზე დადგენილი წესით არ ყოფილა მოწვეული მესამე პირი – ნოტარიუსი ე. ბ-იანი. საქმის მასალების მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მას შეტყობინება არ გაგზავნია, რითაც დაირღვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე, 91-ე, 393-ე მუხლის მესამე ნაწილის მოთხოვნები.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დამატებით გარკვევისა და დაზუსტების მიზნით, მიზანშეწონილია, საქმე ხელახლა განსახილველად გადაეგზავნოს საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატას.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

თ. დ-ალის და ნ. ი-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის გაეგზავნოს იმავე პალატას.