გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

¹ 3კ/364-01 1 ივნისი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი, მ. გოგიშვილი

სარჩელის საგანი: ელექტროგადაცემის ენერგიის მომსახურების საფასურის გადახდა.

შეგებებული სარჩელის საგანი: ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000 წლის 18 მაისს სს “ე.” შპს “ს. რ.” წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მხარეებს შორის 1998 წლის 1 ნოემბერს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე იგი ვალდებული იყო შპს “ს. რ.” გაეწია ელექტროენერგიის გადაცემის მომსახურება, მოპასუხეს კი ავანსად უნდა გადაეხადა მომსახურების ღირებულების 25% და მის მიერ ანგარიშფაქტურის მიღებიდან 5 საბანკო დღეში მოეხდინა სრული ანგარიშსწორება. აღნიშნული ვადების დარღვევისათვის ხელშეკრულება ითვალისწინებდა პირგასამტეხლოს 0,2% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

ხელშეკრულების შესაბამისად მოსარჩელემ შპს “საქართველოს რკინიგზას გაუწია ელექტროენერგიის გადაცემის 3831465,74 ლარის 307600950 კვტ.სთ-ის მოცულობის მომსახურება.

მოპასუხემ არ შეასრულა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებები, არ გადაიხადა საავანსო თანხები, პირგასამტეხლო, ვადის დარღვევით გადაიხადა ყოველთვიური გადასახადები, რის გამოც ხელშეკრულების შეუსრულებლობით გამოწვეულმა ზიანმა, ძირითადი ვალდებულებიდან გამომდინარე შეადგინა 3115317 ლარი და 72 თეთრი, დამატებითი ვალდებულებებიდან გამომდინარე 1727045 ლარი და 99 თეთრი, ხოლო საერთო ჯამში - 4843363 ლარი და 71 თეთრი. შემდგომში მოსარჩელემ დავის საგნის ღირებულება გაზარდა და იმავე მოტივებით 2000 წლის აპრილ-მაისში და ივნისში მოხმარებულ ენერგიის ღირებულების ჩათვლით, საერთო ჯამში, მოითხოვა 5895027 ლარის ანაზღაურება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მისი მოსაზრებით დავალიანება შეადგენს მხოლოდ 552947 ლარს. გარდა ამისა, რადგან მოსარჩელის ბრალით ადგილი ჰქონდა ქვესადგურების გამორთვას, შპს “ს. რ.” განიცადა გარკვეული ოდენობის ზარალი.

2000 წლის 21 ივლისს შპს “ს. რ.” შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს.

მან მიუთითა, რომ მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულების 3.1 და 3.1.1 მუხლების შესაბამისად “გადამცემის” მიზეზით “მომხმარებლისათვის” ელექტროენერგიის გადაცემის მომსახურების შეწყვეტის შემთხვევაში მოუწოდებელი ელექტროენერგიის რაოდენობის მთლიანი ღირებულების ოთხმაგი ტარიფის ოდენობით უნდა მომხდარიყო ზიანის ანაზღაურება. აღნიშნული ხელშეკრულების შესაბამისად, სს “ე.” ვალდებული იყო მოეწოდებინა ელექტროენერგია შპს “ს. რ.” შეუფერხებლად. მიუხედავად ამისა, სს “ე.” მიერ ელექტროენერგია მიწოდებულ იქნა დიდი შეფერხებებით. 1999 წელს და 2000 წლის 5 თვეში სს “ე.” ბრალით არ იქნა მიწოდებული 2187200 ლარის ღირებულების 40780670 კვტ.საათი და ზიანმა ამ თანხის ოთხმაგ რაოდენობაზე გადაანგარიშებით, შეადგინა 8748800 ლარი. სახელმწიფო ბაჟის _ 5000 ლარის - ჩათვლით მან საერთო ჯამი მოითხოვა 11532631 ლარის გადახდა.

შეგებებული სარჩელით დავის საგნის საერთო ღირებულებაში 591631 ლარის ცდომილება განაპირობა იმან, რომ საერთო ზიანის ანაზღაურების დაჯამების დროს შეგებებული სარჩელის ავტორის მიერ 2187200 ლარის ღირებულების მიუწოდებელი 40780674 კვტ.საათის ნაცვლად შეცდომით დაფიქსირდა 2778831 ლარი.

სს “ე.” შეგებებული სარჩელი არ ცნო იმ მოტივით, რომ სს “ე.” მიზეზით შპს “ს. რ.” მომსახურების შეწყვეტის არცერთ ფაქტს ადგილი არ ჰქონია, ხოლო ელექტროენერგიის მიუწოდებლობის შემთხვევებზე პრეტენზიები შპს “ს. რ.”, ელექტროენერგიის მიმწოდებელს უნდა წარუდგინოს. ხელშეკრულების 2.1 და 2.1.1 მუხლების შესაბამისად, გადამცემი ვალდებული იყო მის გამგებლობაში არსებული გადამცემი ქსელის მეშვეობით განეხორციელებინა მომსახურებისათვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული რაოდენობის ელექტროენერგიისა და სიმძლავრის შეუფერხებელი გადაცემა მიწოდების პუნქტამდე. აღნიშნული ვალდებულება კი მას არ დაურღვევია. საქმის განხილვის დროს მოსარჩელემ შეამცირა დავის საგნის ღირებულება და საბოლოო ჯამში შპს “ს. რ. მოითხოვა 4781380 ლარის გადახდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 4 იანვრის გადაწყვეტილებით სს “ე.” სარჩელი დაკმაყოფილდა. შპს “ს. რ.” დაეკისრა 4781380 ლარის გადახდა. მასვე გადასახდელად დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 5000 ლარი.

საოლქო სასამართლომ ამავე გადაწყვეტილებით შპს “ს. რ.” შეგებებული სარჩელი არ დააკმაყოფილა.

ექსპრტიზის ხარჯების სახით 1005 ლარის გადახდა დაეკისრა სს “ე.”, ხოლო შპს “ს. რ.”- 995 ლარი.

საოლქო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის ხელშეკრულების საფუძველზე სს “ე.” მიერ 1998 წლის 1 ნოემბრიდან 2000 წლის 1 ივლისამდე შპს “ს. რ.” გადაცემული იქნა 4688394 ლარად და 14 თეთრად ღირებული 371199547 კვტ.საათი ელექტროენერგია. მითითებული თანხიდან ანაზღაურებულ იქნა 1615916 ლარი და 02 თეთრი, ასანაზღაურებელი კი დარჩა 3072478 ლარი, რომელზეც პირგასამტეხლოს ოდენობამ შეადგინა 2469288 ლარი და 16 თეთრი. სს “ე.” ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულა არ დაურღვევია.

შპს “ს. რ.” წარმომადგენლის პრეტენზია იმის შესახებ, რომ ელექტროენერგიის გადაცემის მომსახურება 29875310 კვტ.საათზე განსახორციელებელი იყო არა სს “ე.”, არამედ “ეი-ეს თელასისათვის”, სს “ე.” წარმომადგენელი არ დაეთანხმა, მაგრამ საქმის შემდგომი გაჭიანურების თავიდან აცილების მოტივით შეამცირა მოთხოვნა 29875310 კვტ.საათით შესაბამისი პირგასამტეხლოს ჩათვლით და საბოლოოდ მისი მოთხოვნა განისაზღვრა 4781380 ლარით.

საოლქო სასამართლომ არ გაიზიარა შპს “ს. რ.” წარმომადგენლის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ შპს “ს. რ.” მიერ სადავო თანხების ნაწილი გადახდილი იყო ელექტროენერგიის შესყიდვისას წინასწარი გადახდის გზით, რადგან ხელშეკრულების დადების დროს შპს “ს. რ.” სს “ე.” არ განუცხადებია ელექტროენერგიის წინასწარი შესყიდვის თაობაზე და მიუთითა, რომ, თუ კი შპს “ს. რ.” ელექტროენერგიის გადაცემის მომსახურების ღირებულება მხარეთა შორის ხელშეკრულების დადებამდე გადახდილი ჰქონდა სხვა პირისათვის, რომელსაც მომსახურება არ განუხორციელებია, იგი უფლებამოსილი იყო უსაფუძვლო გამდიდრების შესახებ წესების დაცვით უკანვე მოეთხოვა გადახდილი თანხა.

2001 წლის 23 თებერვალს შპს “საქართველოს რკინიგზამ” საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 4 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:

1. კასატორს მიაჩნია, რომ საოლქო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. მისი მოსაზრებით, ასევე, დაუსაბუთებელია საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და მისი სამართლებრივი შემოწმება შეუძლებელია. კასატორმა, ასევე, მიუთითა, რომ შეგებებული სარჩელის გადაწყვეტის დროს საოლქო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნები, გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არ აღნიშნა სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები და მტკიცებულებანი, რომელსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებანი.

2. შეგებებული სარჩელის განხილვის დროს საოლქო სასამართლომ გამოკვლევების და შეფასების გარეშე დატოვა საქენერგოს მთავარი ბუღალტრის 1998 წლის 26 ოქტომბრის ცნობა იმის შესახებ, რომ ფირმა “ოგას” მიერ გადახდილი იყო რკინიგზისათვის მიწოდებული ტრანზიტული ელექტროენერგიის გატარების ღირებულება - 176762 ლარი.

3. საოლქო სასამართლომ, ასევე, სათანადოდ არ გამოიკვლია და შეფასება არ მისცა 1998 წლს 1 ნოემბრიდან 2000 წლის 1 ივლისამდე საქართველოს რკინიგზისათვის საწარმოოს “ააეს-ემკ” მიერ გამოყოფილ 158 მილიონის კრედიტის საფუძველზე საქენერგოდან და 1999 წლის 1 ივლისს შექმნილი ელექტრობაზრობიდან 83339466 კვტ.საათის ელექტროენერგიის გადაცემის ღირებულების - 1125300 ლარის - წინასწარ გადახდას.

4. საოლქო სასამართლომ გამოკვლევის და შეფასების გარეშე დატოვა 1996 წლის ივლისში შპს “ს. რ.” და “მ.” დადებული ხელშეკრულება ელექტროენერგიის მიწოდების თაობაზე, რომლითაც რკინიგზისათვის მიწოდებული ელექტროენერგიის ღირებულების (რომელშიც შედიოდა ელექტროენერგიის გადაცემასთან დაკავშირებული მომსახურების ხარჯებიც) ტრანზიტის გადასახადს ქსელების სარგებლობისათვის იხდიდა მწარმოებელი ანუ “მ.”.

5. საოლქო სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა შპს “მ.” მიერ 2000 წლის 6 ნოემბერს გაცემული ცნობა, რომლითაც ირკვევა, რომ შპს “მ.” მიწოდებული ელექტროენერგიის გადაცემის ღირებულება გადახდილია სს “ელექტროგადაცემისათვის”.

6. საოლქო სასამართლომ, ასევე, გამოკვლევის და შეფასების გარეშე დატოვა შპს “ზ.” და მას შორის 1997 წლის 2 თებერვალს დადებული ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისადაც საქართველოს რკინიგზას გადახდილი აქვს ჰესიდან მიღებული ელექტროენერგიის მთლიანი საფასური, რომელშიც შედის ელექტროენერგიის გადაცემის ღირებულებაც (მან საკასაციო საჩივარს დაურთო ამ საკითხთან დაკავშირებით “ზ.” გენერალური დირექტორის მიერ გაცემული ცნობა ელექტროენერგიის გადაცემის თანხების სს “ე.” გადახდის შესახებ).

7. მისივე მოსაზრებით საოლქო სასამართლომ, ასევე, გამოკვლევის გარეშე დატოვა 1998 წლის 12 მაისს შპს “ს. რ.” და სს “რ.” შორის ანალოგიურ საკითხზე დადებული ხელშეკრულება და ცნობა ელექტროენერგიის გადაცემის ღირებულების გადახდის შესახებ.

8. საოლქო სასამართლომ სათანადო შეფასება არ მისცა შპს “ს. რ.”, საქართველოს ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზარსა და კომპანია “ა. ტ.” შორის დადებულ ხელშეკრულებას და უკანონოდ დააკისრა 702725 ლარი, მიუხედავად იმისა, რომ ელექტროენერგია მიღებული იყო საბითუმო ბაზრიდან და მასთან მოხდა მთლიანი ანგარიშსწორება.

კასატორს უსწოროდ მიაჩნია ამ საკითხთან დაკავშირებით საოლქო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს ამ დროისათვის მოქმედებდა 1999 წლის 31 მაისის ¹2 დადგენილებით დამტკიცებული “საბაზრო წესები”. აღნიშნული წესების მე-12 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, პირდაპირი კონტრაქტის გზით ელეტქროენერგიის მიღება არ ათავისუფლებდა მყიდველს გადაცემისა და დისპეტჩერიზაციის ლიცენზიატისათვის შესაბამისი ტარიფის გადახდის ვალდებულებისაგან, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ შპს “ს. რ.” გადახდილი ექნებოდა გადაცემის მომსახურების ღირებულება იმ პირისათვის, რომელსაც ეს მომსახურება ფაქტობრივად არ გაუწევია.

კასატორის მოსაზრებით კოლეგიამ მოცემულ შემთხვევაში გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რადგან საოლქო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილებაში მითითებული სემეკა-ს დადგენილება ¹ 2 მიღებულია 1999 წლის 31 მაისს, როცა მოქმედებდა საბაზრო წესები და მის შესაბამისად ელექტროენერგიის მომხმარებელი ვალდებული იყო ელექტროენერგიის გადაცემის საფასური გადაეხადა როგორც სხვა უწყებისათვის, ისე “ე.”, მაგრამ საქართველოს პრეზიდენტის 1995 წლის 13 ივნისის ¹ 370 ბრძანებულებით, “ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ” საქართველოს კანონის ამოქმედებისა და “საქართველოს ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზრის ჩამოყალიბების ღონისძიებათა შესახებ” და “საქართველოს პრეზიდენტის ამავე წლის 26 ივლისის 1894-ე განკარგულებით მსოფლიო ბანკის პროექტის “დახმარება საქართველოს ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზარს, მოხმარებასა და რეალიზაციასთან დაკავშირებულ ღონისძიებათა შესახებ”, ახლებურად განსაზღვრა მომხმარებელთა მიერ მიღებული ელექტროენერგიის საფასურის გადახდის წესი: 1999 წლის 1 ივლისიდან გამოირიცხა ელექტრობაზრის მიერ მყიდველისათვის მიწოდებული ელექტროენერგიის ასანაზღაურებელი თანხების ელექტრობაზრის სპეციალური ანგარიშის გვერდის ავლით ჩარიცხვა სახელმწიფო კომპანიების, მათ შორის - “ე.” საბანკო ანგარიშებზე.

კასატორის მოსაზრებით შპს “ს. რ.” და სს “ე.” შორის 1998 წლის 1 ნოემბერს დადებული ხელშეკრულება მოქმედებდა 1999 წლის 1 ივლისამდე და მითითებული დროიდან შპს “ს. რ.” პასუხისმგებელი არ იყო მიღებული ელექტროენერგიის გადაცემისათვის ანგარიშსწორება მოეხდინა სს “ე.”. აქედან გამომდინარე, შპს “ს. რ.” ამ დროიდან არც პირგასამტეხლო არ უნდა გადაეხადა სს “ე.”.

მისი მოსაზრებით, ამ შემთხვევაში შპს “ს. რ.”, სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლის შესაბამისად, უფლება ჰქონდა შეეწყვიტა ხელშეკრულება და მოეხსნა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება საქართველოს პრეზიდენტის ზემოთ მითითებულ ბრძანებულების და განკარგულების საფუძველზე.

9. საოლქო სასამართლომ არ გამოიყენა 2001 წლის 31 იანვარს “ს.,” ასოციაცია “ე.” და “ს. რ.” შორის დადებული შეთანხმება “მეზობელი ქვეყნებიდან მიღებული ელექტროენერგიის ღირებულების ანაზღაურების შესახებ,” საქართველოს პრეზიდენტის 2000 წლის 14 ნოემბრის ¹ 1213 განკარგულება, საქართველოს პრეზიდენტის 2001 წლის 16 იანვრის ¹ 11/14 დავალება და საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი კომისიის 2001 წლის 9 იანვრის დადგენილება.

2001 წლის 31 იანვრის შეთანხმების აქტით საქართველოს ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზარმა გადახდილად ჩათვალა საქართველოს რკინიგზის მიერ მიღებული, 4587449 ლარად ღირებული, ელექტროენერგიის საფასური. ამ შეთანხმებით საქართველოს რკინიგზას ჩაეთვალა მეზობელი ქვეყნებიდან მიღებული ელექტროენერგიის წინსწრებით გადახდილი თანხა. მისი მოსაზრებით, მითითებული შეთანხმების აქტი საოლქო სასამართლოს საქმის განხილვის მომენტისათვის ხელთ რომ ჰქონოდა, სასარჩელო მოთხოვნას შეამცირებდა 1260071 ლარით.

10. კასატორს მიაჩნია, რომ საოლქო სასამართლო ვალდებული იყო სასარჩელო მოთხოვნა შეემცირებინა ჰესებიდან, საბითუმო ბაზრიდან და მეზობელი ქვეყნებიდან მითითებული 155071126 კვტ. საათით, ანუ 1994086 ლარით. სასამართლოს შპს “ს. რ.” გადაცემულად უნდა ჩაეთვალა 2317880 ლარად ღირებული 186253111 კვტ.საათი, საიდანაც გადახდილი იყო 1515016 ლარი და გადაუხდელი რჩებოდა 701964 ლარი, შესაბამისი პირგასამტეხლოს დამატებით.

11. საოლქო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით ხელშეკრულება მოსარჩელესა და შპს “ს. რ.” შორის შეწყვეტილად ჩათვალა 2000 წლის 1 ივლისიდან, მაგრამ მოპასუხეს გადასახდელად დააკისრა თანხები 2000 წლის დეკემბრამდე, რითაც პირგასამტეხლო ხელოვნურად გაიზარდა 374843 ლარით.

12. საოლქო სასამართლომ არ დაასაბუთა შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის უარყოფა. მისი მოსაზრებით, უსაფუძვლოა საოლქო სასამართლოს მტკიცება იმის შესახებ, თითქოს შპს “ს. რ.”, სს “ე.” ედავება ელექტროენერგიის მიუწოდებლობისათვის. კასატორი მიუთითებს, რომ იგი სს “ე.” ედავება მის გამგებლობაში არსებული ელექტროენერგიის გადაუცემლობისა და ხელშეკრულების დარღვევისათვის. მისი მოსაზრებით “ე.” ყოველთვის შეეძლო რკინიგზა, როგორც პირველი კატეგორიის მომხმარებელი, შეუფერხებლად დაეკმაყოფილებინა მისთვის საჭირო რაოდენობის ელექტროენერგიით, თუნდაც ცალკეულ ქალაქების და რაიონების შეზღუდვის ხარჯზე.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა მოსაზრებანი და მიაჩნია, რომ ამ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება ნაწილობრივ უნდა გაუქმდეს და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საოლქო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ შპს “საქართველოს რკინიგზასა” და სს “ე.” შორის 1998 წლის 1 ნოემბერს დაიდო უვადო ხელშეკრულება ელექტროენერგიითა და სიმძლავრის გადაცემის მომსახურების შესახებ. მითითებული ხელშეკრულება მოქმედებდა 2000 წლის 1 ივლისამდე და ამ ხელშეკრულებით განსაზღვრული უფლებამოვალეობები ხელშეკრულების მონაწილე მხარეებისათვის სავალდებულო იყო ხელშეკრულების მოქმედების მთელ პერიოდში.

მითითებული ხელშეკრულების 2.2.4, 3.2, 4.1 და 4.3 პუნქტების შესაბამისად “გადამცემსა” და “მომხმარებელს” შორის ანგარიშსწორება ხდება ერთობლივი აქტის საფუძველზე, აქტში მრიცხველების დაფიქსირების ჩვენების მიხედვით სემეკ-ის მიერ დადგენილი ტარიფით ხუთი საბანკო დღის ვადაში “გადამცემის” მიერ “მომხმარებლისათვის” საანგარიშსწორებო ანგარიშფაქტურების წარდგენის დღიდან. ამავე ხელშეკრულების 5.2-ე მუხლის შესაბამისად გადამცემს “მომხმარებლის” მიერ მომსახურების გადაუხდელობის შემთხვევაში უფლება ეძლეოდა მომსახურების შეწყვეტისა, ხოლო ამავე ხელშეკრულების 5.3-ე მუხლის შესაბამისად “გადამცემისაგან” დამოუკიდებელი მიზეზებით გამოწვეული შეფერხებები “მომხმარებლის” ელ.ენერგიით მომარაგებაში არ იწვევდა მომხმარებლის პასუხისმგებლობას.

ავანსის სახით მითითებული ხელშეკრულების შესაბამისად “მომხმარებელს” მომსახურების საფასური უნდა გადაეხადა 25% ოდენობით მიმდინარე თვის პირველი ხუთი საბანკო დღის განმავლობაში, ხოლო “გადამცემის” სასარგებლოდ გადაცემული ენერგიის საფასურის გადაუხდელობის შემთხვევაში მომხმარებელი გადაიხდიდა პირგასამტეხლოს გადაუხდელი თანხის 0,2% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

ხელშეკრულების 3.1 და 3.1.1 მუხლების შესაბამისად, ასევე, განსაზღვრული იყო “გადამცემის” პასუხისმგებლობაც. მისი მიზეზით ელექტროენერგიის გადაცემის მომხმარებლისათვის მომსახურების შეწყვეტის შემთხვევაში გადამცემი ვალდებული იყო გადაეხადა მიუწოდებელი ელ.ენერგიის რაოდენობის მთლიანი ღირებულება ოთხმაგი ტარიფის შესაბამისად.

მხარეებს შორის დადებული ზემოთ მითითებული ხელშეკრულება აკმაყოფილებდა სამოქალაქო კოდექსის 327-ე და 328-ე მუხლების მოთხოვნებს.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ხელშეკრულების მონაწილე მხარეთა შორის გადაცემული ელ.ენერგიის გადახდასთან დაკავშირებით წინააღმდეგობა წამოიჭრა ჯერ კიდევ 1999 წლის ივლისში.

შპს “ს. რ.” სს “ე.” გადაცემული ელ.ენერგიის საფასურის გადაუხდელობას ხსნიდა იმით, რომ იგი მოხმარებული ელექტროენერგიის მთლიან ღირებულებას უხდიდა სკ “ს.” ან რომელიმე წარმოების ლიცენზიანტს, ამიტომ მიზანშეწონილად მიაჩნია, რომ “გადაცემის” მომსახურების ღირებულების თანხების ანაზღაურება მოეთხოვა მითითებული ორგანიზაციებისაგან.

ხელშეკრულების მონაწილე მხარეებს შორის დავა 1999 წლის 14 ივლისს განიხილა საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელმა ეროვნულმა კომისიამ და თავისი გადაწყვეტილებით მიუთითა, რომ მხარეებს შორის არსებული ხელშეკრულების შესაბამისად გადაცემული ელექტროენერგიის მომსახურების ღირებულება პირადად უნდა გადაეხადა შპს “ს. რ.” და არა მესამე პირს.

მიუხედავად აღნიშნულისა, შპს “ს. რ.” სს “ე.” არ უხდიდა გადაცემის ღირებულების საფასურს, მაგრამ კანონის შესაბამისად მას არ დაუყენებია საკითხი მხარეებს შორის არსებული ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ და მიუხედავად გადაუხდელობისა, სს “ე.” არ დაუსვამს საკითხი ელექტროენერგიის გადაცემის ან ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ. “გადამცემი” კვლავინდებურად გადასცემდა შპს “ს. რ.” ელ.ენერგიას, ხოლო ეს უკანასკნელი მოიხმარდა რა გადაცემულ ელ.ენერგიას, ხელშეკრულების შესაბამისად არ უხდიდა “გადამცემს”, რაც მხარეებს შორის იწვევდა დავას.

ხელშეკრულების მონაწილე მხარეებს შორის დავა 2000 წლის 21 იანვარს კვლავ განიხილა საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელმა ეროვნულმა კომისიამ და თავისი ¹3 გადაწყვეტილებით მიუთითა, რომ შპს “ს. რ.” 2000 წლის 1 იანვრიდან მოხმარებულ ელექტროენერგიაზე სრული ანგარიშსწორება მოეხდინა ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზართან, ხოლო სს “ე.” გადაცემული ელექტროენერგიის მომსახურების საფასური გადაეხადა - მხარეებს შორის 1998 წლის 1 ნოემბერს დადებული ხელშეკრულების შესაბამისად.

ამავე გადაწყვეტილებით სს “ე.” დაევალა 2000 წლის 1 ივლისამდე უზრუნველეყო შპს “ს. რ.” დადებული ხელშეკრულების გაუქმება და მომხმარებელთან ურთიერთობა განეხორციელებინა საბითუმო ბაზრის მეშვეობით.

საოლქო სასამართლომ მითითებული აქტის საფუძველზე, 2000 წლის 1 ივლისიდან მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულება, გადაცემის ღირებულების უშუალოდ სს “ე.” გადახდის შესახებ, მოშლილად ჩათვალა და მიუთითა, რომ მითითებულ დრომდე რადგან მხარეებს შორის არსებობდა ელ.ენერგიის გადაცემის და გადაცემული ელ.ენერგიის ღირებულების გადახდის ვალდებულება, შპს “ს. რ.” წარმოეშვა დავალიანება და იგი ვალდებული იყო კრედიტორისათვის გადაეხადა, როგორც გადაცემის ღირებულება, ისე ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო პირგასამტეხლო და საერთო ჯამში შპს “ს. რ.” კრედიტორის სასარგებლოდ გადასახდელად დაკისრებოდა 4781380 ლარი.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ შპს “ს. რ.” გადასახდელად ელ. ენერგიის გადაცემის ღირებულების და მისი გადაუხდელობის გამო პირგასამტეხლოს დაკისრება სწორია შემდეგი საფუძვლებით:

სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულების არსებობა, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების, უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებულ სხვა საფუძვლებიდან.

ხელშეკრულება მხარეთა ნებისმიერი შეთანხმებაა, რომლითაც მხარეებს წარმოეშობათ სამოქალაქო უფლებები და მოვალეობები. ყველა სახელშეკრულებო ვალდებულებისათვის უპირველესი წესი ნაკისრი ვალდებულების უცილობო შესრულებაა იმის გათვალისწინებით, რომ ხელშეკრულება პირთა მიერ ნებაყოფლობით ნაკისრი ვალდებულებაა. როგორც წესი მხარეებისათვის მას უფრო მეტი წონა აქვს, ვიდრე გარედან მოხვეულ ვალდებულებებს.

ამავე კოდექსის 316-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება.

მოცემულ შემთხვევაში, რადგან მხარეებს შორის დადებული იყო ხელშეკრულება, იგი წარმოადგენდა მხარეთა სახელშეკრულებო ვალდებულებას, რომელიც ხელშეკრულების მონაწილეებს ავალდებულებდა მის შესრულებას და კრედიტორი ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა მოვალისათვის რაიმე მოქმედების შესრულება, მოცემულ შემთხვევაში გაწეული მომსახურების ღირებულების და პირგასამტეხლოს ანაზღაურება, ხოლო მოვალე ვალდებული იყო შეესრულებინა იგი.

სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას.

ამავე კოდექსის 204-ე მუხლის შესაბამისად, დაუშვებელია ვადის გადაკისრება მესამე პირზე მოთხოვნის მფლობელის თანხმობის გარეშე.

მოცემულ შემთხვევაში, რადგან სს “ე.” ხელშეკრულების საფუძველზე იყო მოთხოვნის მფლობელი, მოვალე შპს “ს. რ.” უფლება არ ჰქონდა მისი თანხმობის გარეშე მესამე პირებზე ვალის გადაკისრებისა და სემეკ-ის 1999 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილებით სრულიად მართებულად ეთქვა უარი შპს “ს. რ.” ვალის მესამე პირებზე გადაკისრებით ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებიდან გათავისუფლების შესახებ. მითითებულ გარემოებაზე დაყრდნობით საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ უსაფუძვლოა კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ ხელშეკრულების მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ ელექტროენერგიის გადაცემის ღირებულების თანხები 1999 წლის 1 ივლისიდან კრედიტორს უნდა გადაუხადონ მესამე პირებმა. შპს “ს. რ.” მხრივ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების (ელ.ენერგიის გადაცემის ღირებულების) მესამე პირებზე გადაკისრება თუნდაც იმ თვალსაზრისით, რომ ელ.ენერგიის გადაცემის ღირებულება მას უკვე გადახდილი აქვს მესამე პირებისათვის, არ ათავისუფლებს მას ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებისაგან, ხოლო გადახდილი თანხების უკან გამოთხოვა მას შეუძლია სამოქალაქო კოდექსის 976-991-ე მუხლების საფუძველზე.

არასწორია კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ თითქოს მხარეებს შორის ხელშეკრულება შეწყდა 1999 წლის 1 ივლისიდან. დადგენილია, რომ მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულება იყო გრძელვადიანი (უვადო) და ხელშეკრულებიდან გასვლის ვადა არ იყო დადგენილი. სამოქალაქო კოდექსის 355-ე და 356-ე მუხლების შესაბმისად. ხელშეკრულებიდან გასვლა ხდება ხელშეკრულების მეორე მხარისათვის შეტყობინებით. თუ ხელშეკრულებიდან გასვლის ვადა არ არის დადგენილი, მაშინ შეიძლება გამსვლელ პირს ხელშეკრულების მეორე მხარისაგან განესაზღვროს ასეთი ვადა.

ამავე კოდექსის 399-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების შესაბამისად, გრძელვადიანი ვალდებულებითი ურთიერთობის დროს ხელშეკრულების ნებისმიერ მხარეს შეუძლია, პატივსადები საფუძვლიდან გამომდინარე, უარი თქვას გრძელვადიანი ხელშეკრულების მოშლისათვის დაწესებული ვადის დაცვაზე, ხოლო ამავე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, უფლებამოსილ პირს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე გონივრულ ვადაში მას შემდეგ, რაც მისთვის ცნობილი გახდება ხელშეკრულების მოშლის საფუძველი. მოცემულ შემთხვევაში შპს “ს. რ.” მითითებულ ნორმათა მოთხოვნის დაცვით არ დაუსვამს საკითხი მხარეებს შორის 1998 წლის 1 ნოემბერს დადებული ხელშეკრულების მოშლის შესახებ და ცხადია, მითითებული ხელშეკრულება 1999 წლის 1 ივლისიდან არ შეწყვეტილა ამავე მიზეზის გამო.

აღნიშნულის დადასტურებას წარმოადგენს შპს “ს. რ.” და სს “ე.” მიერ საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი კომისიის თავმჯდომარისადმი 2000 წლის 13 ნოემბერს გაგზავნილი ¹ 1796 წერილი, რომლითაც ირკვევა, რომ მხარეები შეთანხმდნენ, ერთმანეთს შორის დადებული დამოუკიდებელი ხელშეკრულებით გაგრძელებულიყო ურთიერთანგარიშსწორება. ამ წერილითვეა აღიარებული, რომ მხარეებს შორის არსებული ხელშეკრულება მოქმედებდა 2000 წლის 1 ივლისამდე.

ხელშეკრულება მხარეებს შორის შეწყდა 2000 წლის 1 ივლისიდან, როცა სემეკ-ის 2000 წლის 21 იანვრის ¹3 გადაწყვეტილების მე-5 პუნქტით სს “ე.” დაევალა შპს “ს. რ.” დადებული ხელშეკრულების გაუქმება და ასეთი შეთავაზება მხარეების მიერ მიღებული და დამოწმებული იქნა.

სამოქალაქო კოდექსის 427-ე მუხლის შესაბამისად კი ვალდებულებითი ურთიერთობა წყდება კრედიტორის სასარგებლოდ ვალდებულების შესრულებით. იმის გათვალისწინებით, რომ სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლის შესაბამისად, შპს “ს. რ.” არ გააჩნდა შესრულების შესახებ კრედიტორის მიერ გაცემული დოკუმენტი, კრედიტორის სასარგებლოდ ვალდებულება შეუსრულებლად ითვლებოდა და კრედიტორს სათანადო წესის დაცვით უფლება ჰქონდა მოეთხოვა დარღვეული უფლების აღდგენა, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ჰქონდა ადგილი.

მცდარია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს საოლქო სასამართლომ არ გამოარკვია და შეფასების გარეშე დატოვა სს “ე.” საქენერგოს მიერ ტრანზიტული ელ.ენერგიის გატარების ღირებულების _ 176762 ლარის გადახდის, ელექტრობაზრობიდან ელ.ენერგიის გადაცემის ღირებულების _ 1125300 ლარის წინასწარ გადახდის, “მ.” მიერ მიწოდებული ელ.ენერგიის გადაცემის ღირებულების გადახდის, “ზ.” და “რ.” მიერ მიწოდებული ელ.ენერგიის გატარების ღირებულების წინასწარ გადახდის, საბითუმო ბაზრიდან და მეზობელი ქვეყნებიდან მიღებული ელექტროენერგიის გატარების ღირებულების წინასწარ გადახდის, საბითუმო ბაზრიდან და მეზობელი ქვეყნებიდან მიღებული ელექტროენერგიის საფასურის (ელექტრობაზრის ანგარიშზე) წინასწარ გადახდის საკითხი.

მითითებული გარემოებები საოლქო სასამართლოს სრულყოფილად აქვს გამოკვლეული. საოლქო სასამართლომ მითითებულ საკითხთან დაკავშირებით თავის გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ ამ დროისათვის მოქმედებდა სემეკ-ის მიერ 1999 წლის 31 მაისის ¹ 2 დადგენილებით დამტკიცებული საბაზრო წესები, რომლის მე-12 მუხლის მესამე პუნქტის თანახმად, პირდაპირი კონტრაქტის გზით ელ.ენერგიის მიღება არ ათავისუფლებდა მყიდველს გადაცემის და დისპეტჩერიზაციის ლიცენზიანტისათვის შესაბამისი ტარიფის გადახდის ვალდებულებისაგან იმ შემთხვევაშიც კი, თუ შპს “ს. რ.” გადახდილი ექნებოდა გადაცემის მომსახურების ღირებულება იმ პირისათვის, რომელსაც ეს მომსახურება ფაქტობრივად არ გაუწევია.

სემეკ-ის მითითებული გადაწყვეტილება სს “ე.” უფლებას აძლევდა, შპს “ს. რ.” მოეთხოვა ელ.ენერგიის გადაცემის ღირებულების ანაზღაურება, მიუხედავად იმისა, მას ელ.ენერგიის მიმწოდებლისათვის გადახდილი ჰქონდა თუ არა ელ.ენერგიის გადაცემის ღირებულება, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 373-ე მუხლის შესაბამისად, მოვალე ვალდებულია შეუსრულოს ვალდებულება კრედიტორს ან იმ პირს, რომელიც კანონით ან სასამართლოს გადაწყვეტილებით უფლებამოსილია მიიღოს შესრულება. თუ ვალდებულების შესრულება მიიღო იმ პირმა, რომელიც არ იყო უფლებამოსილი, ვალდებულება ჩაითვლება შესრულებულად მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ კი კრედიტორმა მისცა ამის თანხმობა. აქედან გამომდინარე, კრედიტორის - სს “ე.” მხრიდან არ არსებობდა რა თანხმობა ელ.ენერგიის გადაცემის მომსახურების ღირებულების იმ პირისათვის გადახდის შესახებ, რომლებსაც ეს სამუშაო არ უწარმოებია, შპს “ს. რ.” მიერ ასეთი ორგანიზაციებისათვის გადაცემის მომსახურების ღირებულების ანაზღაურება სს “ე.” წინაშე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებად არ ჩაითვლება.

სამოქალაქო კოდექსის 379-ე მუხლის შესაბამისად, კრედიტორი სს “ე.” არ იყო ვალდებული მიეღო შპს “ს. რ.” ამგვარი შესრულება, რადგან მათ შორის დადებული ხელშეკრულება ასეთ პირობას არ ითვალისწინებდა. სს “ე.” უფლებამოსილი არ იყო მესამე პირებისგან მოეთხოვა ელ.ენერგიის გადაცემის ღირებულების, შპს “ს. რ.” მიერ ჩარიცხული თანხების მის ანგარიშზე გადარიცხვა, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 199-ე მუხლის შესაბამისად მას მესამე პირისათვის არ დაუთმია მოთხოვნა და მათ შორის მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულება არ გაფორმებულა. ე.ი. ცხადია, რომ შპს “ს. რ.” უფლებამოსილი არ იყო მოთხოვნის მფლობელის საწინააღმდეგოდ ვალდებულება შეესრულებინა მესამე პირის წინაშე.

აქედან გამომდინარე, კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს შპს “ს. რ.” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 13 ივნისის ¹ 370 ბრძანებულებით (“ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ საქართველოს კანონის ამოქმედებისა და საქართველოს ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზრის ჩამოყალიბების ღონისძიებათა შესახებ”) და საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 26 ივლისის ¹894 განკარგულებით (“მსოფლიო ბანკის პროექტის – დახმარება საქართველოს ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზრის მომზადებასა და რეალიზაციასთან დაკავშირებით ღონისძიებათა შესახებ”) უფლება მიეცა, სს “ე.” დადებული ხელშეკრულების საწინააღმდეგოდ 1999 წლის 1 ივლისიდან ელექტროენერგიის გადაცემის ღირებულება ელექრობაზრისათვის ან მიმწოდებელი სხვა მესამე პირებისთვის ჩაერიცხა არასწორია.

მართალია, ზემოთ მითითებული ბრძანებულების მე-7 პუნქტი მიუთითებს, რომ საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი კომისიის გადაწყვეტილების საფუძველზე 1999 წლის 1 ივლისიდან საბანკო დაწესებულებებში უნდა გაიხსნას ელექტრობაზრის სპეციალური ანგარიში, რომელშიც თავს მოიყრის ელექტრობაზრის საშუალებით რეალიზებული ელ.ენერგიის მთელი ღირებულება, მაგრამ აღნიშნული როდი, ნიშნავს, რომ მითითებული ბრძანებულებით გაუქმდა შპს “ს. რ.” და სს “ე.” შორის 1998 წლის 1 ნოემბერს დადებული ხელშეკრულება და გაქარწყლდა ამ ხელშეკრულების შედეგად წარმოშობილი ვალდებულებები. სემეკ-ის აღნიშნული გადაწყვეტილების მე-7 პუნქტი არ მიუთითებს იმაზე, რომ შპს “ს. რ.” სს “ე.” მიერ ელ.ენერგიის გადაცემის ღირებულება ჩაირიცხოს “ელექტრობაზრის” ანგარიშზე. ამას არც საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 26 ივლისის ¹ 894 განკარგულება არ მიუთითებს. მართალია, აღნიშნული განკარგულების მესამე პუნქტის “გ” ქვეპუნქტი მიუთითებს, რომ 1999 წლის 10 აგვისტომდე საქართველოს ელ.ენერგიის საბითუმო ბაზრის ფუნქციონირებისათვის სახელმწიფოეობრივი მხარდაჭერისა და მსოფლიო ბანკის პროექტის მომზადებისა და რეალიზაციის ღონისძიებათა მიზანდასახული წარმართვის მიზნით შექმნილმა საუწყებათაშორისო საკოორდინაციო კომისიამ მოამზადოს და განახორციელოს ფულადი ნაკადის მოწესრიგების ღონისძიებები იმ ანგარიშით, რომ გამოირიცხოს ელ.ბაზრის მიერ 1999 წლის 1 ივლისიდან მყიდველებისათვის მიწოდებული ელ.ენერგიის ასანაზღაურებელი თანხების ელ.ბაზრის სპეციალური ანგარიშის გვერდის ავლით “ელექტროგადაცემის” და ა.შ. სხვა ორგანიზაციების საბანკო ანგარიშზე პირდაპირ ჩარიცხვა, მაგრამ აღნიშნული არ მიუთითებს იმას, რომ მესამე პირთა მიერ მიწოდებული ელ.ენერგიის გადაცემის მომსახურების ხარჯები არ ჩაერიცხოს “ელექტროგადაცემას”. მითითებული განკარგულება “ელექტროგადაცემისათვის” ელ.ბაზრის გვერდის ავლით თანხების ჩარიცხვას გამორიცხავს მხოლოდ ელექტრობაზრის მიერ მიწოდებულ ელ.ენერგიაზე.

ამრიგად, დადგენილია, რომ კასატორის მიერ მითითებული ბრძანებულება და განკარგულება შეეხება მხოლოდ ელ.ბაზრის საშუალებით რეალიზებულ ელ. ენერგიის ღირებულების ანაზღაურების პრინციპებს და არა რომელიმე ლიცენზიანტის საშუალებით რეალიზებულ ელ.ენერგიას.

არასწორია კასატორის მოსაზრება მითითებული დავის გადაწყვეტის დროს საოლქო სასამართლოს მიერ 2001 წლის 31 იანვარს “ს.,” ასოციაცია “ე.” და შპს “ს. რ.” შორის დადებული შეთანხმების, ასევე საქართველოს პრეზიდენტის 2001 წლის 16 იანვრის ¹ 11/14 დავალების, საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი კომისიის 2001 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილების და 2001 წლის 31 იანვრის შეთანხმების აქტის გამოუყენებლობის შესახებ, რადგან მითითებულ საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულია 2001 წლის 4 იანვარს, ხოლო კასატორის მიერ მითითებული აქტები მიღებულია გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ. აქედან გამომდინარე ცხადია, რომ რადგანაც ზემოთ მითითებული აქტები გადაწყვეტილების გამოტანის დროს არ არსებობდა, მხედველობაშიც ვერ იქნებოდა მიღებული.

რაც შეეხება საქართველოს პრეზიდენტის 2000 წლის 14 ნოემბრის ¹ 1213-ე განკარგულების (“მეზობელი ქვეყნების ენერგოსისტემიდან მიღებული ელ.ენერგიის ღირებულების ანაზღაურების და მათთან პარალელური მუშაობის უზრუნველყოფის შესახებ”) საოლქო სასამართლოს მიერ გამოუყენებლობის საკითხს, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მითითებული განკარგულების მე-2 პუნქტის “ა” ქვეპუნქტში, მართალია, აღნიშნულია, რომ “ნება დაერთოს შპს “ს. რ.,” მოახდინოს სომხეთის ენერგოსისტემის მიერ 1999 წლის 1 ივლისამდე და შემდგომ პერიოდში მოწოდებული ელ.ენერგიის საფასურის გადახდა საბითუმო ბაზართან საქონლის გაცვლის ოპერაციების მეშვეობით, მაგრამ განკარგულების აღნიშნული მითითება არ ნიშნავს იმას, რომ შპს “ს. რ.” არ მოახდინოს ამ ელ.ენერგიის გადაცემის მომსახურების ხარჯების ანაზღაურება სს “ე.”. მითითებული განკარგულებით (რომელიც ნორმატიულ აქტს არ წარმოადგენს) შპს “ს. რ.” ნება დაერთო საქართველოს ელ.ენერგიის საბითუმო ბაზრისათვის სომხეთიდან მოწოდებული ელ.ენერგიის საფასურის ანაზღაურებისა და არა სს “ე.” მიერ ელ.ენერგიის გადაცემისათვის გაწეული მომსახურების ღირებულების საქართველოს ელ. ენერგიის საბითუმო ბაზრისათვის ანაზღაურებისა.

ზემოთ მითითებული განკარგულების შინაარსი მომსახურების თანხების ანაზღაურების ნაწილში კასატორმა არასწორად გაიგო და ცხადია, საოლქო სასამართლო მითითებული განკარგულების შეფასებას ვერ მიუდგებოდა კასატორისეული გაგებით. ასევე, არასწორია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, დაუსაბუთებელია.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ შეგებებულ სარჩელზე უარი საოლქო სასამართლოს სრულყოფილად აქვს დასაბუთებული. დადგენილადაა მიჩნეული, რომ “ე.” ბრალით ელ.ენერგიის მიუწოდებლობით ნაკისრ ვალდებულებათა შეუსრულებლობას სს “ე.” მხრიდან ადგილი არ ჰქონია. მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულება კი სს “ე.” ბრალის გარეშე ელ.ენერგიის წყვეტილობის შემთხვევაშიც გადამცემის პასუხისმგებლობას გამორიცხავს. შპს “ს. რ.” არ წარმოუდგენია და არც საქმეში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ ელ.ენერგიის წყვეტილობა გამოწვეული იყო სს “ე.” ბრალით. შპს “ს. რ.” მითითება იმაზე, რომ სს “ე.” შესაძლებლობა ჰქონდა შეუფერხებლად დაეკმაყოფილებინა შპს “ს. რ.” მისთვის საჭირო ელ.ენერგიით, თუნდაც ცალკეული ქალაქების და რაიონების შეზღუდვის ხარჯზე, საფუძველს მოკლებულია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, არ წარმოადგენს დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას და ამ ნაწილში მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება.

საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებებს იმის შესახებ, რომ საოლქო სასამართლომ 2000 წლის 1 ივლისიდან 2000 წლის 1 დეკემბრამდე პერიოდის პირგასამტეხლოს თანხები _ 940898,98 ლარი არასწორად დააკისრა გადასახდელად. დადგენილია, რომ მითითებული პერიოდის პირგასამტეხლოს თანხების ანაზღაურება მხარეს არ მოუთხოვია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. მოცემულ შემთხვევაში, როდესაც სასამართლომ მოვალეს გადასახდელად დააკისრა 940898,98 ლარი გასცდა სარჩელის ფარგლებს, ამიტომ მოცემული გადაწყვეტილებით იგი მოვალისათვის გადასახდელად ზედმეტადაა დაკისრებული და ამ თანხით უნდა შემცირდეს გადასახდელი თანხა და გადასახდელად დასაკისრებელი თანხა საერთო ჯამში განისაზღვროს 384081,1 ლარით, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება უნდა დარჩეს უცვლელად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 4 იანვრის გადაწყვეტილება სს “ე.” სასარგებლოდ შპს “ს. რ.” 4781380 ლარის გადასახდელად დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

დაეკისროს შპს “ს. რ.” 3840481,1 ლარის გადახდა სს “ე.” სასარგებლოდ.

დანარჩენ ნაწილში ამ საქმეზე საოლქო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.