გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ/383-01 20 აპრილი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ვ. ხრუსტალი (თავმჯდომარე),

მ. გოგიშვილი, რ. ნადირიანი

კასატორის თხოვნა: გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ვ. შ-შვილმა სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მიუთითა, რომ 1999 წლის 17 ივნისს ქ. თბილისში ...ის მოედანზე გაჩერებულ ტაქსს “მიცუბიში ლანსერი” უკანა მხრიდან დაეჯახა ავტომანქანა “მერსედესი”, რომელსაც მართავდა თურქეთის მოქალაქე ი. მ-ითი. შეჯახებით გამოწვეული ინერციით მისი მანქანა თავის მხრივ დაეჯახა წინ მდგომ ჟიგულს, რომელსაც მართავდა მოქალაქე ზ. გ-ძე.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ ავტოავარიის შედეგად იქვე მყოფმა ავტოინსპექციის თანამშრომლებმა შეადგინეს ოქმი, რომლის მიხედვითაც ერთ-ერთ დამრღვევად თვით ის ცნეს, რაც არ შეეფერება სინამდვილეს.

მოსარჩელე მოითხოვდა საგზაო პოლიციის მიერ შედგენილი ოქმის გაუქმებას და მოპასუხისაგან მისი ბრალით დაზიანებული ავტომანქანების აღდგენას. იგი მიუთითებდა, რომ მისი ავტომანქანის აღდგენის ღირებულება შეადგენს 1617 ლარს, ხოლო ზ. გ-ძის 300 ლარს. ასევე მოითხოვდა მოცდენის შედეგად გაშვებულ მოგებას და საიჯარო გადასახადს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მისი განმარტებით მანქანა, რომელიც მის წინ მიდიოდა მეორე მანქანას დაეჯახა და ინერციით უკან დაიხია, რის შედეგადაც მათი მანქანები მსუბუქად შეეჯახნენ ერთმანეთს.

ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 28 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 1804 ლარის და 572 აშშ დოლარის ექვივალენტი ეროვნული ვალუტით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2000 წლის 7 ნოემბრის განჩინებით ი. მ-ითის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოპასუხემ გაუფრთხილებელი მოქმედებით დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესები, რასაც შედეგად მოჰყვა გაჩერებულ ავტომანქანაზე შეჯახება, რის შედეგადაც შ-შვილს მიადგა ზიანი. სააპელაციო პალატამ ასევე დადგენილად მიაჩნია, რომ შ-შვილს საგზაო მოძრაობის წესები არ დაურღვევია, რის გამოც მას ბრალი არ მიუძღვის ზიანის დადგომაში.

ი. მ-ითის რწმუნებულმა ჯ. მ-მა საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატას.

კასატორი მიუთითებს, რომ სასამართლომ აშკარად დაარღვია კანონი, როდესაც მოხდა მოსარჩელის მიერ სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდა. არ შეესაბამება სინამდვილეს სასამართლოს მითითება იმის თაობაზე, თითქოს, სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდა მისი თანხმობით მომხდარიყოს. კასატორი აღნიშნავს, რომ მან შუამდგომლობით მიმართა სასამართლოს უარი ეთქვა მოსარჩელისათვის სარჩელის გაზრდაზე.

კასატორი მიუთითებს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა ყურადღება არ მიაქციეს იმ ფაქტს, რომ საგზაო პოლიციის თანამშრომლებმა, რომლებიც უშუალოდ შეესწრნენ მომხდარ ფაქტს ბრალეულად ვ. შ-შვილი მიიჩნიეს და მას 3 თვით აუკრძალეს მართვის უფლება.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ ექსპერტიზის დასკვნა, რომელსაც სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო არ არის კატეგორიული და მასში აღნიშნულია, რომ შეუძლებელია ავტოსაგზაო შემთხვევის თანმიმდევრობის დადგენა. აღნიშნულის გამო სასამართლოს არ ჰქონდა უფლება დამატებითი მტკიცებულებების გარეშე რაიმე დასკვნის გაკეთებისა.

კასატორი მოითხოვს, გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და უარი ეთქვას მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2001 წლის 7 მარტის განჩინებით ი. მ-ითის წარმომადგენლის ჯ. მ-ის საკასაციო საჩივარი განსჯადობით განსახილველად გადაეცა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატას.

სასამართლომ მიუთითა, რომ ოქმი, რომლის გაუქმებასაც ითხოვდა მოსარჩელე და რომელზეც სააპელაციო და პირველი ინსტანციის სასამართლოებს არ უმსჯელია, არის სამართალდარღვევის ოქმი და საქართველოს ადმინისტრაციულ-სამართალდარღვევათა კოდექსით დადგენილი წესით უნდა იქნეს განხილული. საქმეში წარმოდგენილია საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის შესახებ დადგენილება, რომლითაც ვ. შ-შვილს საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად აეკრძალა მართვის უფლება სამი თვით, თუმცა საქმეში არ მოიპოვება ამ დადგენილების ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით გათვალისწინებული წესით გასაჩივრების მასალები.

პალატამ მიუთითა: რაც შეეხება ვ. შ-შვილის სასარჩელო მოთხოვნას ი. მ-ითის მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ აღნიშნული დავა სამოქალაქო ურთიერთობიდან წარმოშობილი დავაა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით უნდა იქნეს განხილული.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა საქმის მასალების შესწავლითა და მხარეთა განმარტებების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის თანახმად ვალდებულების წარმოშობისთვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან.

მართლსაწინააღმდეგოდ, ბრალეულად სხვისთვის ზიანის მიყენება კანონის ძალით წარმოშობს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაურფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

მოცემულ შემთხვევაში პირის მართლწინააღმდეგობა, მისი განზრახვა, თუ გაუფრთხილებლობა გამოიხატება იმაში, თუ რამდენად იყო მის მიერ დაცული საგზაო მოძრაობის წესები.

საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის და ამ დარღვევაში ბრალეული პირის დადგენის პროცედურა განსაზღვრულია საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით. არსებობს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ოქმი და საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის შესახებ დადგენილება, რომლითაც ვ. შ-შვილს საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლის თანახმად აეკრძალა მართვის უფლება.

აღნიშნული დადგენილება არ გაუქმებულა. ამასთან, სასამართლოს საერთოდ არ ჰქონია მსჯელობა აღნიშნულ აქტებზე. საკასაციო პალატა თვლის, როდესაც საქმეზე წარმოდგენილია ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ დადგენილება, რომლითაც დადგენილია ვ. შ-შვილის ბრალი და ეს დადგენილება გაუქმებული არ არის, ზიანის ანაზღაურების საკითხის განხილვისას სასამართლოს მიერ ვ. შ-შვილის არაბრალეულად მიჩნევა დასაბუთებულად ვერ ჩაითვლება.

სასამართლოს უნდა გადაეწყვიტა ვ. შ-შვილის მიერ შეტანილი სასარჩელო განცხადება, რომლითაც განცხადების ავტორი ითხოვდა საგზაო პოლიციის აქტის ბათილად ცნობას, ხომ არ უნდა განხილულიყო ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით დადგენილი წესით და შემდეგ გადაწყვეტილიყო ზიანის ანაზღაურების საკითხი.

პალატა თვლის, რომ დადგენილი პროცედურის შესაბამისად უნდა იქნეს განხილული ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევის ოქმის და დადგენილების კანონიერება დადგინდეს ბრალეული პირი და აღნიშნულის საფუძველზე გადაწყდეს ზიანის ანაზღაურების საკითხი.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ი. მ-ითის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 7 ნოემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს იმავე პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.