გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ/397-01 16 მაისი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

ბ. კობერიძე, ქ. გაბელაია

კასატორის მოთხოვნა: ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

1994 წლის 21 ივლისს დიდუბის რაიონის სასამართლოში გ. ნ-ძემ, ლ. ღ-ავამ და ა. ნ-ძემ სარჩელი აღძრეს მოპასუხეების: დიდუბის რაიონის გამგეობის, კოოპერატივ “დ.” გამგეობისა და დ. დ-ძის მიმართ.

სარჩელში აღნიშნული იყო, რომ ქ. თბილისში, ... მდებარე კოოპერატიული ბინის მეპაიე იყო გ. ნ-ძე.

1988 წლიდან მისი ვაჟიშვილი ა. ნ-ძე აყვანილი იყო დიდუბის რაიონის გამგეობის კოოპერატიული ბინათმშენებლობის აღრიცხვაზე, როგორც ოცდაათ წლამდე ახლად დაქორწინებული.

მოსარჩელეთა განმარტებით, მათი ოჯახი შედგებოდა შვიდი წევრისაგან და საჭიროებდნენ დამატებით ფართს.

1993 წლის 7 მარტს აღნიშნულ კორპუსში, მოსარჩელეების სადარბაზოში, გათავისუფლდა ერთოთახიანი იზოლირებული ბინა და მოსარჩელეებმა, როგორც აღრიცხვაზე მყოფებმა, მიმართეს კოოპერატივის გამგეობას აღნიშნული ბინის მათთვის მიკუთვნების შესახებ.

კოოპერატივის საერთო კრებამ 1993 წლის 1 ივლისს მიიღო გადაწყვეტილება, რომლითაც სადავო ბინა მიაკუთვნა დ. დ-ძეს. კოოპერატივის გამგეობამ აღნიშნულ ბინაზე გასცა ორდერი დ. დ-ძის სახელზე, რაც მოსარჩელეებმა მიიჩნიეს უკანონოდ, რადგანაც იგი ბინის მიღების აღრიცხვაზე იდგა მოსარჩელეთა შემდეგ.

მოსარჩელეებმა სარჩელში ითხოვეს კოოპერატივის საერთო კრების 1993 წლის 1 ივლისის დადგენილების გაუქმება, რომლითაც სადავო ბინა მიეკუთვნა დ. დ-ძეს, აღნიშნული ბინის ორდერის ბათილად ცნობა და გათავისუფლებულ ბინაზე მოსარჩელეთა უპირატესი უფლების აღიარება.

საქმე არაერთხელ იქნა განხილული სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლოში.

1996 წლის 16 სექტემბერს ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის სასამართლომ გამოიტანა გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელეებს უარი ეთქვათ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1996 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით და შევიდა კანონიერ ძალაში. ამავე სასამართლოს პრეზიდიუმის 1999 წლის 29 აპრილის დადგენილებით უარყოფილ იქნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოადგილის საზედამხედველო პროტესტი დიდუბის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 16 სექტემბრის გადაწყვეტილების, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1996 წლის 18 ოქტომბრის განჩინების გაუქმებისა და საქმის ხელახალი განხილვისათვის პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაბრუნების შესახებ.

ამის შემდეგ მოსარჩელეებმა თბილისის საოლქო სასამართლოს მიმართეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებით, მაგრამ იგი დარჩა განუხილველად.

2000 წლის 9 მარტს ლ. ღ-ავა-ნ-ძემ, გ. და ა. ნ-ძეებმა კვლავ მიმართეს თბილისის საოლქო სასამართლოს განცხადებით, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ, რომელიც განსჯადობით გადაეგზავნა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს.

სასამართლომ 2000 წლის 2 ოქტომბრის განჩინებით არ დააკმაყოფილა განცხადება, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, თბილისის დიდუბის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 16 სექტემბრის გადაწყვეტილების, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1996 წლის 18 ოქტომბრის განჩინების, თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1999 წლის 29 აპრილის ¹ 209 დადგენილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 26 იანვრის განჩინებით გ. ნ-ძეს, ა. ნ-ძესა და ლ. ნ-ძე-ღ-ავას უარი ეთქვათ სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე. შესაბამისად უცვლელად დარჩა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 2 ოქტომბრის განჩინება.

საკასაციო საჩივარში ლ. ნ-ძე-ღ-ავა, გ. და ა. ნ-ძეები ითხოვენ სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმებას, რადგანაც სააპელაციო პალატამ არ ჩათვალა განმცხადებლების მიერ წარდგენილი გარემოებები ახლად აღმოჩენილად. კერძოდ, განმცხადებლები მიუთითებენ, რომ მოპასუხე დ. დ-ძეს არ სჭირდებოდა სადავო ბინა მთლიანად, ხოლო ამ ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებას _ ქ. თბილისის მერიის დიდუბის რაიონის გამგეობის 2000 წლის 25 თებერვლის ცნობას, რომლის შესახებაც მოსარჩელეებმა თავის დროზე არაფერი იცოდნენ, სააპელაციო სასამართლომ შეფასება არ მისცა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ დ. დ-ძემ სადავო ბინის ნახევარი დაუთმო კოოპერატივ “დ.” თავმჯდომარე ბ. კ-ძეს. ამდენად, კასატორებს მიაჩნიათ, რომ დ. დვალაძეს სადავო ბინის მთლიანი ფართი არ სჭირდებოდა, ხოლო აღნიშნული ფაქტი კი ახლად აღმოჩენილი გარემოებაა.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა ის გარემოება, რომ ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს 2000 წლის 22 თებერვლის ცნობით განმცხადებლისათვის დადასტურებულად იქნა მიჩნეული, რომ სადავო ბინას დღემდე ადევს ყადაღა და თავის დროზე ყადაღადადებული ბინის გასხვისების უფლება კოოპერატივს არ ჰქონდა. კასატორთა განმარტებით, მართალია, მათ თავიდანვე იცოდნენ ამის შესახებ, მაგრამ დამადასტურებელი მტკიცებულება მათთვის ცნობილი გახდა 2000 წლის 22 თებერვალს და ამდენად, განმცხადებლებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლით გათვალისწინებული ვადა არ დაურღვევიათ.

კასატორები თვლიან, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი განმარტება მისცა კანონს, რადგან არ გაარკვია კოოპერატივის კრების ოქმის სიყალბე, თუმცა აღნიშნულთან დაკავშირებით განმცხადებლები ორივე ინსტანციის სასამართლოში აყენებდნენ მოთხოვნას ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ.

კასატორთა განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს ახლად აღმოჩენილ გარემოებად უნდა ჩაეთვალა ის ფაქტი, რომ ნ-ძეებს სადავო ბინა ეკუთვნოდათ დ. დ-ძეზე ადრე, რადგანაც იმ დროს ნ-ძე ახლად დაქორწინებული იყო.

კასატორები, აგრეთვე, ახლად აღმოჩენილ გარემოებად მიიჩნევენ, რომ დიდუბის რაიონის სასამართლოში საქმის განხილვისას მონაწილეობა მიიღო მოპასუხე დიდუბის რაიონის გამგეობის წარმომადგენელმა, თუმცა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიამ 1996 წლის 26 აპრილის განჩინებაში მიუთითა, რომ დიდუბის რაიონის სასამართლომ საქმე განიხილა მოპასუხე დიდუბის რაიონის გამგეობის წარმომადგენლის გარეშე, სააპელაციო სასამართლომ კი რეაგირების გარეშე დატოვა აღნიშნული გარემოება და არ ჩათვალა იგი ახლად აღმოჩენილად, რითაც დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის მოთხოვნა.

კასატორები მიუთითებენ, რომ არც პირველი ინსტანციის და არც სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელეს იმ ახლად აღმოჩენილ გარემოებაზე, რომ სადავო ბინა მისი მესაკუთრის გარდაცვალების შემდეგ არ განაწილებულა მემკვიდრეებს შორის და იგი გადაეცა გამგეობას.

საკასაციო საჩივარში კასატორები ითხოვენ, გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს 2001 წლის 26 იანვრის განჩინება და საკასაციო სასამართლომ თავად დააკმაყოფილოს მათი განცხადება, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ.

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოუსმინა მხარეთა განმარტებებს და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლები და მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა განმცხადებლების მიერ წარდგენილ გარემოებებს, რომლებსაც ისინი თვლიდნენ ახლად აღმოჩენილად.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორების მითითებას, რომ დ. დ-ძის მიერ სადავო ბინის ნახევარი ფართის დათმობა კოოპერატივი “დ.” გამგეობის თავმჯდომარის სასარგებლოდ, არის ახლად აღმოჩენილი გარემოება. აღნიშნული ფაქტი დაფიქსირდა მას შემდეგ, რაც გამოტანილ იქნა სასამართლო გადაწყვეტილება და ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის “ვ” პუნქტის გამოყენება ამ შემთხვევაში არასწორი იქნებოდა, ვინაიდან აღნიშნული გარემოება სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანის დროს არ არსებობდა და შესაბამისად, ვერ გამოიწვევდა განმცხადებლებისათვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას.

პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა განმცხადებლების მიერ მითითებულ გარემოებას. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ სწორად ჩათვალა, რომ ლ. ღ-ავა-ნ-ძემ, ა. და გ. ნ-ძეებმა 2000 წლის 22 თებერვლამდე იცოდნენ, რომ სადავო ბინაზე ყადაღა მოხსნილი არ იყო. აღნიშნულს თავად ადასტურებენ კასატორები საკასაციო საჩივარში, ხოლო ის ფაქტი, რომ ამის შესახებ მათ 2000 წლის 22 თებერვალს მიიღეს ცნობა ტექინვენტარიზაციის ბიუროდან, არ შეიძლება ჩაითვალოს ახლად აღმოჩენილ გარემოებად.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ამავე მუხლის “ვ” პუნქტში აღნიშნული საფუძვლით საქმის განახლება დასაშვებია, თუ მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა საქმის განხილვისა და გადწყვეტილების მიღების დროს მიეთითებინა სასამართლოში ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე. საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ განმცხადებლებმა დიდუბის რაიონის სასამართლოშიც და თბილისის საქალაქო სასამართლოშიც საქმის განხილვისას იცოდნენ, რომ სადავო ბინას ედო ყადაღა. ამდენად, პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად არ ჩათვალა ახლად აღმოჩენილად აღნიშნული გარემოება.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორთა განმარტებას, რომ ახლად აღმოჩენილ გარემოებად უნდა ჩათვლილიყო დიდუბის რაიონის გამგებლის 2000 წლის 28 თებერვლის ¹ 337 წერილი, რომლიდანაც ირკვევა, რომ დიდუბის რაიონის სასამართლოში ზემოთ აღნიშნული საქმის განხილვაში მონაწილეობა ჰქონდა მიღებული დიდუბის რაიონის გამგეობის წარმომადგენელ ე. ა-ეს და შესაბამისად, უნდა მიჩნეულიყო, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიას არასწორად ჰქონდა განჩინებაში მითითებული პირველი ინსტანციის სასამართლოში პროცესზე დიდუბის რაიონის გამგეობის წარმომადგენლის დაუსწრებლობის თაობაზე.

პალატა თვლის, რომ აღნიშნული გარემოება არ არის ახლად აღმოჩენილი, რადგანაც კასატორები განმარტავენ, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიამ 1996 წლის 26 აპრილის განჩინებაში არასწორად მიუთითა, რომ დიდუბის რაიონის გამგეობის წარმომადგენელი არ ესწრებოდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში პროცესს. ამდენად, ეს გარემოება კასატორებისათვის ცნობილი გახდა მაშინ, როცა მათ ჩაბარდათ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ზემოთ აღნიშნული განჩინება, ხოლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის თანახმად, განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ სასამართლოში შეტანილ უნდა იქნეს ერთი თვის განმავლობაში იმ დღიდან, როდესაც მხარისათვის ცნობილი გახდა, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების საფუძვლების არსებობა და ამ ვადის გაგრძელება არ დაიშვება.

რაც შეეხება კასატორთა მიერ მითითებულ გარემოებას, კოოპერატივის საერთო კრების ოქმის სიყალბესთან დაკავშირებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია ამავე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” პუნქტში მითითებული საფუძვლით (დოკუმენტი, რომელსაც გადაწყვეტილება ემყარება, ყალბია), თუ არსებობს კანონიერ ძალაში შესული სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენი ან თუ სისხლის სამართლის პროცესის დაწყება და ჩატარება ვერ ხორციელდება არა მტკიცებულებათა უკმარისობის, არამედ რაიმე სხვა მიზეზით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას, რომ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების საფუძველი იქნებოდა მაშინ, თუ აღნიშნული კოოპერატივის კრების ოქმის სიყალბე დადასტურებული იქნებოდა კანონიერ ძალაში შესული სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით ან თუ სისხლის სამართლის პროცესის დაწყება და ჩატარება ვერ ხორციელდებოდა არა მტკიცებულებათა უკმარისობის გამო, არამედ სხვა ობიექტური მიზეზებით.

პალატას მიაჩნია, რომ კასატორთა მიერ მითითებული დანარჩენი გარემოებებიც, არ შეიძლება ჩაითვალოს ახლად აღმოჩენილად და გახდეს საქმის წარმოების განახლების საფუძველი, რადგანაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის არც ერთი პუნქტი არ ითვალისწინებს კასატორთა მიერ მითითებულ საფუძვლებს. ამდენად, პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივი თვალსაზრისით სწორი განჩინება გამოიტანა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. ნ-ძის, ა. ნ-ძისა და ლ. ნ-ძე-ღ-ავას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 26 იანვრის განჩინება.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.