გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
¹ 3კ/399-01 1 ივნისი, 2001 წ., ქ. თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა
შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),
მ. გოგიშვილი, რ. ნადირიანი
დავის საგანი: საერთო სარგებლობის სათავსოზე უფლების აღდგენა.
აღწერილობითი ნაწილი:
მ. შ-ერმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს და განმარტა, რომ 1973 წლიდან ჩაწერილი იყო და ცხოვრობდა აწ გარდაცვლილი ბაბუის ოროთახიან ბინაში, რომელიც მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹ 107 დადგენილების თანახმად ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს ¹51 საბინაო-საექსპლოატაციო ორგანიზაციამ 1994 წლის 22 ნოემბრის ხელშეკრულებით უსასყიდლოდ გადასცა საკუთრებაში. ოროთახიან ბინასთან ერთად მოსარჩელეს მეზობელ ზ-იცკებთან საერთო სარგებლობაში გადაეცა დამხმარე სათავსოები 8 მ2 სამზარეულო და 5 მ2 დერეფანი. მოსარჩელეს განმარტებით საერთო სათავსოების სარგებლობაზე მეზობლებთან არანაირი კამათი არ ჰქონია, მაგრამ 1999 წლის ზაფხულში, მ. შ-ერის სახლში არ ყოფნის დროს, ზ-იცკებმა კარები თვითნებურად ჩაკეტეს და შემდგომ მოსარჩელეს აუკრძალეს საერთო სათავსოებით სარგებლობა.
აღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელემ მოითხოვა დარღვეული უფლების აღდგენა.
მოპასუხე ი. და დ. ზ-იცკებმა სარჩელი არ ცნეს და აღნიშნეს, რომ მ. შ-ერს უკანონოდ ჰქონდა შეძენილი ბინაზე საკუთრების უფლება, ხოლო დამხმარე სათავსოები მათ საკუთრებას წარმოადგენდა.
თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მ. შ-ერის სასარჩელო განცხადება, მოსარჩელე ი. და დ. ზ-იცკებთან ერთად მიჩნეული იქნა დამხმარე სათავსოების სარგებლობის უფლების მქონე პირად.
სასამართლომ განმარტა, რომ საქმეში არსებული მასალებით გ. შ-ერი იყო ოროთახიანი ბინის კანონიერი მესაკუთრე და დამხმარე სათავსოების მართლზომიერი მფლობელი ზ-იცკებთან ერთად ვინაიდან პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში ყველაფერი ნათლად იყო ასახული. მოპასუხეთა მოთხოვნა პრივატიზაციის ხელშეკრულების არაკანონიერად ცნობის შესახებ იმ მოტივით, რომ არ არსებობდა მათი თანხმობა მ. შ-ერისათვის ბინის პრივატიზებაზე სასამართლომ არ გაიზიარა, რადგანაც საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 16 აპრილის ¹ 72 135 დავალებით საქართველოს რესპუბლიკის კომუნალური მეურნეობის სახელმწიფო გაერთიანების მიერ 1997 წლის 5 მაისს შემუშავებულ იქნა და რესპუბლიკის სანოტარო ორგანოებს სახელმძღვანელოდ გადაეგზავნა განმარტება, რომლის თანახმადაც, ბინები, რომლებსაც არ გააჩნდა აუცილებელი დახმარე სათავსოები, აგრეთვე ბინები, რომლებშიც მცხოვრები ოჯახის წევრები სარგებლობდნენ საერთო დამხმარე სათავსოებით სხვა მეზობლებთან ერთად უნდა ჩათვლილიყო კეთილმოუწყობელ, არაიზოლირებულ ბინებად და ასეთი ბინების პრივატიზების დროს მეზობლად მცხოვრებ ოჯახის წევრთა თანხმობა აუცილებელი არ იყო. სასამართლომ აგრეთვე აღნიშნა, რომ პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმება დამოუკიდებელ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა და იგი მოპასუხეთა მიერ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 188-189-ე მუხლებით დადგენილი წესით უნდა ყოფილიყო დაყენებული.
რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ი. და დ. ზ-იცკებმა. აპელანტებმა აღნიშნეს, რომ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება იყო უკანონო, ვინაიდან სასამართლომ არ ცნო ი. ზ-იცკის მამის სახელზე 1937 წელს გაცემული ორდერი, რომლითაც ამ უკანასკნელს მიკუთვნებული ჰქონდა ერთოთახიანი ბინა დერეფნით და სამზარეულოთი, ასევე, სააპელაციო საჩივარში ზ-იცკებმა მიუთითეს, რომ შ-ერს მათი თანხმობის გარეშე ჰქონდა პრივატიზაცია გაკეთებული, რაც მათი აზრით, იყო უკანონო.
აღნიშნულიდან გამომდინარე აპელანტებმა მოითხოვეს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება.
თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება შეიცვალა ნაწილობრივ, კერძოდ, სამოტივაციო ნაწილიდან ამოირიცხა მსჯელობა პრივატიზაციის ხელშეკრულების კანონიერების შესახებ, დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.
სააპელაციო პალატის განმარტებით მ. შ-ერის დამხმარე სათავსოებზე მართლზომიერი მფლობელობა ეჭვს არ იწვევდა, ვინაიდან დამხმარე სათავსოების ერთობლივი სარგებლობის ფაქტს არ უარყოფდნენ თვით ი. და დ. ზ-იცკები. სამოქალაქო კოდექსის 161-ე მუხლის თანახმად მ. შ-ერს სრული უფლება ჰქონდა მოეთხოვა მფლობელობის განხორციელებაში უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა. სასამართლო კოლეგიამ არ გაიზიარა აპელანტთა მოთხოვნები შ-ერის ბინაში ჩაწერისა და პრივატიზაციის უკანონოდ ცნობის შესახებ, ვინაიდან მისი აზრით მოთხოვნები საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, სააპელაციო პალატამ არასწორად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა პრივატიზაციის ხელშეკრულების კანონიერების შესახებ და განმარტა, რომ მასზე რაიონულ სასამართლოს არ უნდა ემსჯელა, რადგანაც მოთხოვნა სათანადო წესით არ იყო დაყენებული.
სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება ი. და დ. ზ-იცკებმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით. კასატორები აღნიშნავენ რომ წინა ინსტანციის სასამართლოები იყვნენ ტენდენციურნი, რადგანაც უგულებელყვეს მათი მოთხოვნები. ზ-იცკების განმარტებით მ. შ-ერს 1973 წლიდან არ უცხოვრია და არც ცხოვრობს აღნიშნულ ბინაში. ხოლო 1973 წელს მათი თანხმობის გარეშე უკანონოდ ჩაეწერა ბაბუის მიერ დაქირავებულ ბინაში. კასატორები ეჭვქვეშ აყენებენ პრივატიზაციის ხელშეკრულების კანონიერებას.
აღნიშნულიდან გამომდინარე ი. და დ. ზ-ეცკები ითხოვენ წინა ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილებების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მათი მოთხოვნების დაკმაყოფილებას.
სამოტივაციო ნაწილი:
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა საქმის მასალების გაცნობისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ ი. და დ. ზ-იცკების საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო.
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წარმოდგენილი არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.
მოცემულ საქმეზე სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო, რომ ქ. თბილისში ... მდებარე სამოთახიან ბინაში, რომელიც ადრე ეკუთვნოდა ვინმე ფ-ავას, 1937-1938 წლებიდან ცხოვრობდნენ ზ-იცკისა და ს-ოვის ოჯახები. 1973 წლიდან ს-ოვის ბინაში ჩაწერილი იქნა მ. შ-ერი, რომელმაც ბაბუის თანხმობით 1994 წლის 24 ნოემბერს მოახდინა აღნიშნული ორი ოთახის პრივატიზება. პრივატიზების ხელშეკრულების თანახმად მას საერთო სარგებლობაში დარჩა მოპასუხეებთან 8 კვ. მ. ფართის სამზარეულო და 5,2 კვ.მ. ფართის კორიდორი. აღნიშნულ ხელშეკრულებას საფუძვლად დაედო საბინაო კომუნალური მეურნეობის ¹ 51 საექსპლოატაციო უბნის მიერ გაცემული საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობა. მხარეების საერთო სარგებლობაში 8 კვ.მ. ფართის სამზარეულოს არსებობას ადასტურებს ქ. თბილისის ცენტრალური არქივიდან წარმოდგენილი ორდერები, ქირავნობის ხელშეკრულებები საცხოვრებელ სახლზე, მიღება-ჩაბარების აქტი, რომელშიც სადავო დამხმარე ფართის ინდივიდუალურ სარგებლობაში გადაცემაზე არაფერია მითითებული.
მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ სადავო ფართი საერთო სარგებლობისაა და არ წარმოადგენს მხოლოდ მოპასუხის საკუთრებას. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 159-ე, 160-ე, 161-ე მუხლების შესაბამისად მოსარჩელეს, როგორც ნივთის მართლზომიერ მფლობელს აქვს ნივთის უკან დაბრუნების და სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთის უფლება.
საქმეზე წარმოდგენილია ხელშეკრულება მ. შ-ერის მიერ ბინის პრივატიზების შესახებ, რომლის თანახმად მოპასუხეებთან ერთად მ. შ-ერის სარგებლობაში რჩება სადავო ფართი. აღნიშული ხელშეკრულება წარმოადგენს სადაო ფართზე მ. შ-ერის უფლების განმსაზღვრელ კანონით დადგენილ დოკუმენტს.
პრივატიზების აქტის კანონიერებაზე, ისევე, როგორც მ. შ-ერის ბინაში ჩაწერის კანონიერების საკითხზე, მოცემულ საქმეზე სასამართლო ვერ იმსჯელებს, რადგან ამგვარი სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხის მიერ სათანადო წესით დაყენებული არ ყოფილა.
ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება კანონის მოთხოვნების სრული დაცვით არის მიღებული და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.
პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
ი. და დ. ზ-იცკების საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
მოცემულ საქმეზე უცვლელი დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილება.
განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
