Facebook Twitter

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ/429-01 13 ივნისი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

მ. ახალაძე, მ. ცისკაძე

დავის საგანი: სარჩელში – შრომის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხების ანაზღაურება; შეგებებულ სარჩელში – შრომის ხელშეკრულების 3.3. მუხლის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

მოსარჩელეების გ. ჯ-იას, თ. მ-შვილსა და შპს “ყ.-კ.” ამჟამად შპს “კ.-ს.” შორის 1999 წლის 29 დეკემბრს დადებული შრომის ხელშეკრულებით გ. ჯ-ია დაინიშნა კომერციული სამსახურის უფროსად. მისი ყოველწლიური ხელფასი განისაზღვრა 21600 აშშ დოლარით. თ. მ-შვილი დაინიშნა უშიშროების სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე ყოველწლიური ხელფასის 12 000 აშშ დოლარის ანაზღაურებით; კონტრაქტის მოქმედების ვადა განისაზღვრა სამი წლით – 2002 წლის 29 დეკემბრამდე.

ადმინისტრაციასა და მუშაკებს შორის დადებულ ხელშეკრულებაში (კონტრაქტში) მიღწეული იყო შეთანხმება არა მარტო ძირითად (არსებით) პირობებზე, არამედ დამატებით პირობებზეც; მათ შორის: ხელშეკრულების 3.3. პუნქტის მიხედვით დამქირავებელი კისრულობდა ვალდებულებას მისი ინიციატივით ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში, შეტყობინების ერთთვიანი ვადის დაცვით, სრულად და დაუყონებლივ აენაზღაურებინა ორივე მუშაკისათვის ხელფასის ჯამური ოდენობა ხელშეკრულების ვადის მთელი დარჩენილი ნაწილისათვის.

შპს “ყ.-კ.” ადმინისტრაციამ, კონტრაქტის ვადის გასვლამდე 2000 წლის 3 ოქტომბრის ¹55-(FN) ბრძანებით ორივე მათგანი დაკავებული თანამდებობიდან გაათავისუფლა იმ მოტივით, რომ ისინი არ შეესაბამებოდნენ დაკავებულ თანამდებობებს არასაკმარისი კვალიფიკაციის გამო.

გ. ჯ-იამ და თ. მ-შვილმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში შპს “ყ.-კ.” ამჟამად შპს “კ.-ს.” წინააღმდეგ და მოითხოვეს შრომის ხელშეკრულების (კონტრაქტის) დარღვევისათვის ფულადი თანხების ანაზღაურება. სახელდობრ: გ. ჯ-იამ მოითხოვა 2000 წლის განმავლობაში მიუღებელი ხელფასის 9171.33 აშშ დოლარის, მისი გაცემის დაგვიანებისათვის პროცენტის –2084.40 აშშ დოლარის და შრომის ხელშეკრულების 3.3 მუხლის საფუძველზე 48700 აშშ დოლარის ექვივალენტის ლარებში მოპასუხეზე დაკისრება.

თ. მ-შვილმა ანალოგიურ საფუძვლებით მოითხოვა 6099 80 (მიუღებელი ხელფასი და მისი პროცენტი) და 27000 აშშ დოლარის გადახდევინება.

შპს “ყ.-კ.” შეგებებული სარჩელით მოითხოვა 1999 წლის 29 დეკემბრის შრომის ხელშეკრულების (კონტრაქტის) 3.3 პუნქტის ბათილად ცნობა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 90-ე, 91-ე, 72-ე, 73-ე მუხლის “ბ” პუნქტის საფუძველზე.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელეების მოთხოვნები: შპს “ყ.-კ.” გადასახდელად დაეკისრა გ. ჯ-იას სასარგებლოდ 59855.73, ხოლო თ. მ-შვილის სასარგებლოდ 33099.80 აშშ დოლარის ექვივალენტის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში ანგარიშსწორების პერიოდისათვის არსებული კურსის მიხედვით. გადაწყვეტილება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 268-ე მუხლის “ზ” პუნქტის საფუძველზე დაუყონებლივ იქნა მიქცეული აღსასრულებლად.

შეგებებულ სარჩელს უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო.

შპს “ყ.-კ.” წარმომადგენელმა ა. ბ-ძემ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელეების მოთხოვნების უარყოფა უსაფუძვლობის გამო.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 2 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს “ყ.-კ.” წარმომადგენლის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა გ. ჯ-იასა და თ. მ-შვილის სარჩელი;

შპს “ყ.-კ.” დაეკისრა გ. ჯ-იას სასარგებლოდ მიუღებელი ხელფასის 9171,33 აშშ დოლარის, შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ხელფასის ჯამური ოდენობის 48 600 აშშ დოლარის ეროვნულ ვალუტაში, სულ 57771,33 აშშ დოლარის (ორმოცდაჩვიდმეტი ათას შვიდას სამოცდათერთმეტი) გადახდა;

სასარჩელო მოთხოვნას ხელფასის დაგვიანებისათვის პროცენტის სახით 2081 (ორი ათას ოთხმოცდაოთხი) აშშ დოლარის დაკისრებაზე ეთქვა უარი უსაფუძვლობის გამო.

შპს “ყაზბეგი-კასტელს” გადასახდელად დაეკისრა თ. მ-შვილის სასარგებლოდ მიუღებელი ხელფასის, 4877 აშშ დოლარის, შრომის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ხელფასის ჯამური ოდენობის 27000 აშშ დოლარის, სულ 31877 აშშ დოლარის (ოცდათერთმეტი ათას რვაას სამოცდაჩვიდმეტი) ეროვნულ ვალუტაში გადახდა;

თ. მ-შვილის სასარჩელო მოთხოვნას ხელფასის დაგვიანებისათვის პროცენტის სახით 1222,80 აშშ დოლარის დაკისრებაზე უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო.

შპს “კ.-ს.” შეგებებულ სარჩელს შრომის ხელშეკრულების 3.3. პუნქტის ბათილად ცნობის თაობაზე უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო.

გ. ჯ-იასა და თ. მ-შვილს უარი ეთქვათ გადაწყვეტილების დაუყონებლივ აღსასრულებლად მიქცევაზე.

ამ გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფის მიზნით ყადაღა დაედო შპს “ყ.-კ.” ქონებას და შესაბამისად უცვლელად იქნა დატოვებული ისანი-სამგორის რაიონის სააღსრულებო ბიუროს მიერ 2000 წლის 4 დეკემბრის სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე განხორციელებული იძულებითი ღონისძიებები, გარდა იძულებითი აუქციონისა.

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლზე, საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის მე-16 მუხლზე და 34-ე მუხლის “ბ” პუნქტზე: სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციით მოცემული შრომითი დავის სამართლებრივი რეგულირება უნდა მოხდეს მოქმედი შრომის კანონმდებლობით და არა სამოქალაქო კოდექსით, ვინაიდან განსახილველი სამართლებრივი ურთიერთობა შრომითი სამართლებრივი ხასიათისაა და არა სამოქალაქო სამართლებრივი.

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ მოქმედი შრომის კანონთა კოდექსი შრომის კონტრაქტის მხოლოდ იმ პირობებს მიიჩნევს ბათილად, რომლებიც შრომის კანონთა კოდექსის 6.1 მუხლის მიხედვით შედარებით აუარესებს მუშაკის მდგომარეობას, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არა აქვს;

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ გ. ჯ-იასა და თ. მ-შვილის დათხოვნის საფუძველი გახდა მათი შეუსაბამობა დაკავებულ თანამდებობასთან არასაკმარისი კვალიფიკაციის გამო;

პალატის აზრით, მტკიცება იმისა, რომ ადმინისტრაციამ კანონის მოთხოვნათა დაცვით მოახდინა მუშაკების განთავისუფლება სამუშაოდან, არ წარმოადგენს ხელშეკრულების (კონტრაქტის) 3.3. პუნქტის გამოუყენებლობის საფუძველს, თუმცა ამ საფუძვლით შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის დროს მუშაკის ბრალი გამორიცხულია. კონტრაქტის გაფორმებისას მუშაკების კვალიფიკაცია ადმინისტრაციას აკმაყოფილებდა, რასაც ადასტურებს მათთან გაფორმებული შრომითი კონტრაქტი; სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციამ უნდა შეასრულოს ნაკისრი ვალდებულება და აუნაზღაუროს მუშაკებს სრული ხელფასის ჯამური ოდენობა ხელშეკრულების ვადის მთელი დარჩენილი ნაწილისათვის;

სააპელაციო პალატამ ასევე მიიჩნია, რომ მოცემული დავის მოსაწესრიგებლად არ უნდა იქნეს გამოყენებული შრომის კანონთა კოდექსის 2141 მუხლი, ვინაიდან ეს ნორმა არეგულირებს იმ ფულადი მოთხოვნების დაკმაყოფილების წესს, რომელიც მუშაკს დათხოვნის დღისათვის ერგება ანუ იმ სამუშაოს შრომით ანაზღაურებას ეხება, რომელიც მან კონტრაქტის შეწყვეტამდე პირადი შრომით შეასრულა და არა იმ ფულად მოთხოვნებს, რომლებიც მან უნდა მიიღოს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შემდეგ.

კასატორები შპს “კ.-ს.” წარმომადგენლები მოითხოვენ საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის 2001 წლის 2 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებას იმ საფუძვლით, რომ:

1. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა შრომის კანონთა კოდექსის 2141 მუხლი. აღნიშნული ნორმა ადგენს, რომ ფულადი მოთხოვნების საკითხებზე შრომის დავის განხილვისას გარდა მოთხოვნისა იმის შესახებ, რომ გადაუხადონ მუშაკს საშუალო ხელფასი იძულებით გაცდენილი პერიოდისათვის ან ხელფასის სხვაობა დაბალხელფასიანი სამუშაოს შესრულების დროისათვის, ორგანოს რომელიც განიხილავს დავას უფლება აქვს გამოიტანოს გადაწყვეტილება იმის შესახებ, რომ გადაუხადონ მუშაკს თანხა რომელიც მას ერგება მხოლოდ არაუმეტეს ერთი წლისათვის, ხოლო დათხოვნისას გამოყენებული შვებულებისათვის ფულადი კომპენსაციის საკითხებზე – არაუმეტეს 2 სამუშაო წლისათვის: კასატორის აზრით აღნიშნული კანონის ნორმა პირდაპირ არ მიუთითებს, რომ იგი არ ვრცელდება იმ შრომით ურთიერთობებზე, რომლებიც დაკავშირებულია შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტასთან და მხოლოდ იმ სამუშაოს შრომით ანაზღაურებას ეხება, რომელიც მუშაკმა კონტრაქტის შეწყვეტამდე პირადი შრომით შეასრულა, კანონი მუშაკის მიერ შრომითი საქმიანობის შესრულებასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს გამონაკლისის სახით გამოყოფს და მათზე არ ავრცელებს ანაზღაურების შეზღუდვის მოთხოვნას. კასატორთა აზრით არასწორია სააპელაციო პალატის მიერ კანონის ნორმის იმგვარი ინტერპრეტაცია, რომ მან დააწესოს რაიმე შეზღუდვები მუშაკის მიერ შესრულებული შრომის ანაზღაურებაზე; ნორმის მიზანია დაიცვას ადმინისტრაციის უფლებები და ინტერესები იმ სამართლებრივ ურთიერთობებში, რომლებიც სცდება ჩვეულებრივი შრომითი საქმიანობის ფარგლებს, (სხვადასხვა სახის კომპენსაციები, შრომითი გარანტიები, გასასვლელი დახმარებები და ა.შ.)

კასატორთა აზრით სადავო შრომითი ურთიერთობა სწორედ შრომის კანონთა კოდექსის 2141 მუხლით უნდა მოწესრიგდეს და არა შრომის კონტრაქტის 3.3. მუხლით და შესაბამისად გ. ჯ-იას უნდა აუნაზღაურდეს ერთი წლის ხელფასის ოდენობა 21 600 აშშ დოლარით, ხოლო თ. მ-შვილს 12 000 აშშ დოლარის ოდენობით;

2. კასატორები ასევე მიიჩნევენ, რომ შრომითი კონტრაქტის 3.3. მუხლი ეწინააღმდეგება შრომის კანონთა კოდექსის მოთხოვნებს. მიუღებელი და წარმოუდგენელია ადმინისტრაცია ჰპირდებოდეს მუშაკს ხელფასის ჯამური ოდენობის გადახდას, როდესაც არსებობს მუშაკის განთავისუფლების კანონიერი საფუძველი ან დგინდება მისი ბრალეულობა: კონტრაქტის 3.3. მუხლის ინტერპრეტირებისას გონივრულობისა და სამართლიანობის პრინციპებით უნდა ეხელმძღვანელა სასამართლოს.

3. კასატორები თვლიან, რომ შრომის ხელშეკრულება კერძო სამართლებრივი გარიგებაა, შესაბამისად მასზე უნდა გავრცელდეს გარიგების შესახებ არსებული ნორმები, რომელიც სამოქალაქო კოდექსშია მოცემული; სამოქალაქო კანონმდებლობა უნდა გამოიყენებოდეს შრომითი ხელშეკრულების ბათილობის საკითხთან დაკავშირებით, წინააღმდეგ შემთხვევაში შესაძლოა დავაკანონოთ იძულებით, მოტყუებით და შეცდომით დადებული შრომითი გარიგებები.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, საკასაციო საჩივარს, მოუსმინა მხარეებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

პალატა იზიარებს კასატორის მოტივაციას, რომ სააპელაციო სასამართლომ დავის გადასაწყვეტად არასწორად გამოიყენა მხოლოდ შრომის კანონთა კოდექსის ნორმები; შრომის სამართალი კერძო სამართლის სისტემის ნაწილია; სამოქალაქო სამართალი ზოგადი კერძო სამართალია; სამოქალაქო კოდექსით განმტკიცებული ნორმები და ინსტიტუტები არ შემოიფარგლება მხოლოდ სამოქალაქო სამართლით და ვრცელდება კერძო სამართლის სხვა დარგებზეც; განსაკუთრებულ კერძო სამართალს განეკუთვნება მეწარმეთა, ინტელექტუალური საკუთრების, შრომის და საკორპორაციო სამართალი. ისტორიულად შრომის სამართალი სამოქალაქო სამართლის ნაწილი იყო. სამოქალაქო სამართალი, როგორც ზოგადი ნაწილი, კერძო სამართლის სხვა დარგების მიმართ კერძო სამართლის ბირთვია; იგი განსაზღვრავს ისეთ ფუძემდებლურ დებულებებს, რომლებიც ყველა სხვა კერძო სამართლებრივ დარგში გამოიყენება; მაგ. გარიგებები, ხელშეკრულების თავისუფლება და სხვა;

პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატას უნდა ემსჯელა აპელანტის მოთხოვნაზე სწორედ სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით გარიგებათა შესახებ.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ მიუხედავად კასატორის მოტივაციის ნაწილობრივ გათვალისწინებისა, ვერ იქნება გაზიარებული მისი პოზიცია მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების საფუძვლიანობის 3.3 მუხლის, როგორც ბათილი გარიგების, აღიარების შესახებ.

სამართლებრივად დაუსაბუთებელია კასატორის მოტივაცია იმის თაობაზე, რომ სახეზე გვაქვს მართლსაწინააღმდეგო და ამორალური ან არსებითი შეცდომით დადებული გარიგება; სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის მიხედვით, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესს და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს, საჯარო წესრიგის დარღვევაში ივარაუდება კანონით დადგენილი წესებისა და აკრძალვების დარღვევა; მოქმედი კანონმდებლობით არ არსებობს სტერეოტიპი ან აკრძალვა, რომელიც კერძო ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის საწარმოს შეზღუდავდა გაეცა კომპენსაცია მუშაკისათვის მისი შეხედულების შესაბამისად; სადავო მუხლი არ შეიძლება ზნეობის საწინააღმდეგო გარიგებად ჩაეთვალოთ, რადგან მასში არაფერია საზოგადოდ აღიარებული ზნეობრივი ნორმების საწინააღმდეგო. საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის მე-6 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად საწარმოს ადმინისტრაციას უფლება აქვს მუშაკისათვის საკუთარი სახსრების ნაწილზე დაადგინოს კანონმდებლობასთან შედარებით დამატებითი შრომითი და სოციალური შეღავათები რასაც ადგილი აქვს მოცემულ შემთხვევაში.

კონტრაქტის 3.3. მუხლი არ შეიძლება არც არსებითი შეცდომის საფუძველზე დადებულ ბათილ გარიგებად განვიხილოთ, როგორც ამას სამოქალაქო კოდექსის 73-ე მუხლის “გ” პუნქტი ითვალისწინებს, ვინაიდან საფუძველში შეცდომა გულისხმობს, ერთი მხრივ, მოტივში შეცდომას და, მეორე მხრივ, ნების გამოვლინებაში შეცდომას; საფუძველში შეცდომა ეხება ისეთ გარემოებებს, რომელიც ხელშეკრულების აუცილებელ საფუძვლად მიიჩნევა არამარტო მხარეთა სუბიექტური აზრით, არამედ ობიექტური აზრითაც, ბრუნვის კეთილსინდისიერების პოზიციებიდან; მხარეთა შორის გაფორმებული კონტრაქტის აუცილებელი საფუძველი 3.3. მუხლით გათვალისწინებული პირობა კი არ არის, არამედ გარკვეული შრომითი ფუნქციის განხორციელებისა და მისთვის განსაზღვრული გასამრჯელოს გადახდის ვალდებულებაა. სადავო მუხლი ბათილად ვერ ჩაითვლება ობიექტური პირობების გამოც, ვინაიდან მხარეები კანონიერად მოქმედებდნენ ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპიდან გამომდინარე. სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის შესაბამისად, კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის შეთანხმებით განსაზღვრული კომპენსაციის მიცემის წესი და ოდენობა კანონით აკრძალული არ არის და გამომდინარე, აღნიშნულიდან, არ არსებობს სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრული გარიგების ბათილობის საფუძვლები.

პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა შრომის კანონთა კოდექსის 2141 მუხლი. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ შრომის კანონთა კოდექსის 2141 მუხლი ეხება არა იმ ხელფასის შრომის ანაზღაურებას, რომელიც მუშაკმა პირადი შრომით შეასრულა, არამედ კანონით დადგენილ ფულად კომპენსაციებს.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტაციას იმის თაობაზე, რომ კონტრაქტის 3.3 მუხლი ეწინააღმდეგება შრომის კანონთა კოდექსის მოთხოვნებს, ვინაიდან კასატორი ვერ მიუთითებს ასეთ ნორმას შრომის კანონთა კოდექსში და მხოლოდ გონივრულობისა და სამართლიანობის პრინციპების დარღვევაზე მიუთითებს სასამართლოს.

სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის I ნაწილის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისთვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელ-შეკრულება. ამავე კოდექსის 361-ე მუხლის მიხედვით კი ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას.

პალატა თვლის, რომ მხარეთა შორის დადებული კონტრაქტის 3.3. მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულება, ადმინისტრაციამ უნდა შეასრულოს და სააპელაციო პალატამ სწორად დააკისრა შპს “კ.-ს.” (ადრე შპს “ყ.-კ.”) გ. ჯ-იასა და თ. მ-შვილის სასარგებლოდ კონტრაქტით გათვალისწინებული ხელფასის ჯამური ოდენობა ხელშეკრულების ვადის მთელი დარჩენილი ნაწილისათვის;

საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევას არა აქვს ადგილი და არ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების კანონიერი საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს “კ.-ს.” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 2 თებერვლის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელი.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.