3კ/433-01 10 ოქტომბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

მ. ახალაძე, მ. ცისკაძე

დავის საგანი: ანდერძის ბათილად ცნობა, სახლის საკუთრების უფლებით მიკუთვნება.

აღწერილობითი ნაწილი:

თბილისში, ..... მდებარე სახლი საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა ე. ი-შვილს. სახლის ერთ ოთახში ცხოვრობდა დ. ვ-შვილი, რომელმაც 1980 წლის 18 სექტემბერს შ. ს-ძეს ხელშეკრულებით მუდმივად დაუთმო თავისი საცხოვრებელი ბინა, რომელშიც შ. ს-ძემ გადაიხადა 12.800 მანეთი. ხელშეკრულება სამკუთხა ბეჭდით და ხელმოწერით დაადასტურა სახლის მესაკუთრემ ე. ი-შვილმა.

1990 წლის 28 დეკემბერს ე. ი-შვილმა სადავო ოთახი უანდერძა შ. ს-ძის შვილს კ. ს-ძეს.

1991 წლის 24 მარტს გარდაიცვალა ე. ი-შვილი და როგორც შემდეგ გაირკვა, 1991 წლის 21 მარტს მან ახალი ანდერძით მთელი თავისი ქონება, მათ შორის სადავო სახლიც, მის ძმიშვილებს დ. და ჯ. ი-შვილებს უანდერძა.

შ. და კ. ს-ძეებმა სარჩელი აღძრეს დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში და მოითხოვეს უკანასკნელი ანდერძის გაუქმება, სადავო ოთახის და მისი მიმდებარე ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობა.

მოპასუხე დ. და ჯ. ი-შვილებმა შეგებებული სარჩელით მოითხოვეს მოსარჩელეების სადავო ოთახიდან გამოსახლება.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, შ. და კ. ს-ძეების სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. შ. ს-ძე ცნობილ იქნა თბილისში, ..... მდებარე სახლის 5/72 ნაწილის – პირველ სართულზე არსებული ¹ 2 ოთახის (ფართით 16,38 კვ.მ.) მესაკუთრედ; მათ უარი ეთქვათ 1991 წლის 21 მარტის ანდერძის გაუქმებაზე და 48 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობაზე.

მოპასუხეებს დ. და ჯ. ი-შვილებს შეგებებულ სარჩელზე მოსარჩელეების შ. და კ. ს-ძეების ბინიდან გამოსახლების თაობაზე ეთქვათ უარი.

აღნიშნული საქმე არაერთგზის იქნა განხილული სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლოს მიერ.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ და თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 13 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა კ. ს-ძის სარჩელი. ბათილად იქნა ცნობილი 1991 წლის 21 მარტის ანდერძი და კ. ს-ძე ცნობილ იქნა 1990 წლის 28 დეკემბერს გაცემულ ანდერძისმიერ მემკვიდრედ სახლის 5/72 ნაწილზე.

შ. და კ. ს-ძეების სარჩელს, 48 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობაზე, ეთქვა უარი უსაფუძვლობის გამო, ასევე, უარი ეთქვა დ. ი-შვილს შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიეთითა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 551-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნა (1964 წლის რედაქცია), რომლის თანახმად ფიზიკური ნაკლის, ავადმყოფობის ან სხვა მიზეზის გამო, მოანდერძის მაგივრად ხელი უნდა მოაწეროს სხვა პირმა მხოლოდ მოანდერძის და არა ნოტარიუსის თხოვნით, რაც აღნიშნულ შემთხვევაში არ მომხდარა.

გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა როგორც დ. ი-შვილმა, ისე შ. და კ. ს-ძეებმა.

დ. ი-შვილი ეთანხმება სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებას მხოლოდ ნაწილობრივ და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატამ არ გაარკვია ფაქტობრივი გარემოებები მოწინააღმდეგე მხარის სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებული გარემოებების შესახებ.

შ. და კ. ს-ძეები საკასაციო საჩივრით მოითხოვენ 48 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე მესაკუთრედ ცნობას და აღნიშნავენ, რომ სააპელაციო პალატას არ გაუთვალისწინებია მათ მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და მხარეები მოითხოვდნენ არა მიწაზე საკუთრების უფლების დადგენას, არამედ მიწის ნაკვეთის სარგებლობაში გადაცემას.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, საკასაციო საჩივრებს, მოუსმინა მხარეებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა თვლის, რომ საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

პალატა იზიარებს კასატორ დ. ი-შვილის პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაარკვია მოწინააღმდეგე მხარის სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები.

პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით არ უპასუხა სააპელაციო საჩივარს და არ გამოიკვლია გარემოებები, რომელთა სწორ სამართლებრივ შეფასებას შეიძლებოდა განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება გამოეწვია;

პალატა თვლის, რომ აღნიშნულით დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-249-ე, 389-ე მუხლების მოთხოვნები, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის III ნაწილის შესაბამისად გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლია;

პალატა იზიარებს კასატორების შ. და კ. ს-ძეების პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლომ სადავო გადაწყვეტილებით უარი უთხრა მათ 48 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობაზე მაშინ, როცა მოითხოვდნენ მიწის ნაკვეთის სარგებლობაში გადაცემას;

პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ ამ შემთხვევაშიც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-ე, 249-ე მუხლების მოთხოვნები, არ განიხილა და არ უპასუხა მხარის მიერ სააპელაციო საჩივარში დაყენებულ მოთხოვნებს და უარი უთხრა მხარეს იმ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, რაც მას არ უთხოვია, საქმის მასალების მიხედვით მხარემ მოითხოვა მიწის ნაკვეთის უვადო სარგებლობაში გადაცემა.

გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ არ დააკმაყოფილა რა ნაწილობრივ შ. და კ. ს-ძეების სააპელაციო საჩივარი, იურიდიულად არ დაასაბუთა გადაწყვეტილება ამ ნაწილში, რის გამოც გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია: აღნიშნული კი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის თანახმად საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველია.

საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ უნდა განიხილოს საქმე სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში, გაარკვიოს სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები, მისცეს მას სწორი სამართლებრივი შეფასება და შემდეგ მიიღოს გადაწყვეტილება;

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

დ. ი-შვილისა და შ. და კ. ს-ძეების საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 13 თებერვლის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს საოლქო სასამართლოს იმავე პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.