3კ/466-01 17 ოქტომბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი,რ. ნადირიანი

კასატორის თხოვნა: განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

აღწერილობითი ნაწილი:

გ. ა-იამ რ. ტ-შვილის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა ვალის _ 4350 აშშ დოლარის დაბრუნება იმ საფუძვლით, რომ 1999 წლის 7 აგვისტოს დადებული სესხის ხელეშკრულებით მოპასუხეს სადავო თანხა უნდა დაებრუნებინა იმავე წლის 23 აგვისტომდე.

პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელემ განმარტა, რომ სესხის ხელშეკრულება მხარეებს შორის დაიდო არა სესხის, არამედ სხვა ფულადი ვალდებულების გამო, რომელიც საერთო ჯამში 4350 აშშ დოლარის შეადგენდა. კერძოდ, მოსარჩელემ მოპასუხეს მიაწოდა 4038 აშშ დოლარს ღირებულების 300 ყუთი ქათმის ბარკალი. მოპასუხემ ამ თანხის ნაწილი _ 1460 აშშ დოლარი, არ გადაიხადა, რის გამოც გ. ა-იას ზიანი მიადგა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ სადავო თანხა გადახდილი აქვს, ხოლო ერთობლივი საქმიანობის დროს მიღებული ზარალი მხოლოდ მას არ უნდა დაეკისროს.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. რ. ტ-შვილს გ. ა-იას სასარგებლოდ დაეკისრა 2000 აშშ დოლარის გადახდა, ხოლო სარჩელის 2350 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო. სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 394-ე, 408-ე, 411-ე და 412-ე მუხლები.

რ. ტ-შვილმა აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრა სააპელაციო წესით იმ მოტივით, რომ სასამრათლომ სრულყოფილად არ შეაფასა მტკიცებულებები, რითაც დაარღვია სსსკ-ის 105-ე მუხლის II ნაწილის მოთხოვნა. ასევე, დაარღვია სსსკ-ის 85-ე მუხლი, რადგან მიაჩნია, რომ იგი არის არასათანადო მოპასუხე და სასამართლომ არ შეცვალა იგი სათანადო მოპასუხე ა. დ-ურით. რ. ტ-შვილმა მოითხოვა: საქმეში ა. დ-ურის მხარედ ჩაბმა; მისი შეგებებული სარჩელის წარმოებაში მიღება და არსებითად განხილვა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

რ. ტ-შვილმა შეგებებული სარჩელით მოითხოვა გ. ა-იას შორის 1999 წლის 7 აგვისტოს დადებული სესხის ხელშეკრულების გაუქმება და მოპასუხისათვის მატერიალური ზიანის 950 აშშ დოლარის დაკისრება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს განჩინებით შეგებებული სარჩელი ხარვეზის შესავსებად 2000 წლის 15 ნოემბრამდე უმოძრაოდ იქნა დატოვებული, ხოლო 2000 წლის 11 დეკემბერს განიხილა რ. ტ-შვილის სააპელაციო საჩივარი და აპელანტის გამოუცხადებლობის გამო სასამართლომ გამოიტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომლითაც სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

დაუსწრებელი გადაწყვეტილება რ. ტ-შვილმა გაასაჩივრა და მოითხოვა საქმის განხილვის განახლება. 2001 წლის 3 იანვრის განჩინებით საჩივარი მიღებულ იქნა და დაინიშნა საქმის ზეპირი განხილვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 19 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 361-ე, 465-ე, 930-ე, 935-ე და 937-ე მუხლებით.

საოლქო სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მხარეებს შორის წერილობითი სესხის ხელშეკრულების გაფორმებამდე არსებობდა ზეპირი გარიგება, კერძოდ, რ. ტ-შვილი და ა. დ-ური შეთანხმდნენ, რომ ერთობლივად აწარმოებდნენ გ. ა-იას მიერ ბათუმიდან ჩამოტანილი ქათმის ბარკლების რეალიზაციას და მოგებას გაანაწილებდნენ. რ. ტ-შვილმა სასამართლო სხდომაზე დაადასტურა, რომ გ. ა-იას მისაღები დარჩა 1100 დოლარი, მაგრამ არა მისგან.

პალატამ, ასევე, დაადგინა, რომ გ. ა-იასა და რ. ტ-შვილს შორის დადებული სესხის (წერილობითი) ხელშეკრულება არის მოპასუხის მხრიდან გ. ა-იას მიმართ ვალდებულების არსებობის დადასტურება; აღნიშნული გარიგების დადების დროს იძულებას და თვალთმაქცობას ადგილი არ ჰქონია. რაც შეეხება აპელანტის მოსაზრებას, რომ იგი საქმეში არასათანადო მოპასუხეა, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა და დაადგინა, რომ რ. ტ-შვილი ა. დ-ურთან ერთად წარმოადგენდა ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეს და კრედიტორს შეუძლია ვალდებულების შესრულება მოსთხოვოს ნებისმიერ მოვალეს როგორც მთლიანად, ასევე ნაწილობრივ. სასამართლომ ა. დ-ური არ ჩააბა საქმეში მოპასუხედ და ვალდებულების შესრულების ტვირთი რ. ტ-შვილს დააკისრა.

რ. ტ-შვილი საკასაციო საჩივრით მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას იმ მოტივით, რომ სასამართლომ დაარღვია კანონი. კერძოდ, არასწორად განმარტა სკ-ის 937-ე მუხლი და არ გამოყენა სსსკ-ის 86-ე მუხლის I ნაწილი და ასევე, დაარღვია სსსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნა. აქედან გამომდინარე კასატორი ითხოვს საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას სასამართლოს მიერ კანონის არასწორად განმარტების შესახებ, რადგან დადგენილია, რომ რ. ტ-შვილი და ა. დ-ური ერთობლივი საქმიანობის მონაწილენი იყვნენ და გ. ა-იას მიმართ მათ წარმოეშვათ ფულადი ვალდებულება. სამოქალაქო კოდექსის 463-ე მუხლით, თუ რამდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში (სოლიდარული ვალდებულება), ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების მხოლოდ ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება, მაშინ ისინი წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს. ამავე კოდექსის 464-ე მუხლით სოლიდარული ვალდებულება წარმოიშობა კანონის საფუძველზეც. კერძოდ, ასეთი ვალდებულება წარმოიშობა სამოქალაქო კოდექსის 937-ე მუხლით, რომლის საფუძველზეც ამხანაგობის ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალდებულებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. ამდენად, მოცემულ საქმეში სასამართლომ მხარეთა სახელშეკრულებო ურთიერთობას სწორი სამართლებრივი კვალიფიკაცია მისცა და სწორად გამოიყენა და განმარტა სამართლის ნორმები.

პალატა ასევე, ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას იმ გარემოებაზე, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 86-ე მუხლის პირველი ნაწილი. აღნიშნული ნორმა არეგულირებს საპროცესო თანამონაწილეობის საფუძვლებს, რომლითაც სარჩელი შეიძლება წარდგენილ იქნეს ერთად რამდენიმე მოპასუხის წინააღმდეგ.

სასამართლო აღნიშნული ნორმის საფუძველზე საქმეში მოპასუხედ ვერ ჩააბამდა ა. დ-ურს (სოლიდარულ მოვალეს), რადგან, ჯერ ერთი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით აღიარებული დისპოზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე, მხარეები თვითონ განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის შეტანის შესახებ; მეორე, სამოქალაქო კოდექსის 465-ე მუხლით, კრედიტორს შეუძლია თავისი სურვილისამებრ შესრულება მოსთხოვოს ნებისმიერ მოვალეს, როგორც მთლიანად, ასევე, ნაწილობრივ. გ. ა-იამ მხოლოდ ერთ-ერთი მოვალის რ. ტ-შვილის მიმართ მიმართა სასამართლოს სარჩელით და მოითხოვა ფულადი ვალდებულების შესრულება. მითითებული ნორმებიდან გამომდინარე სასამართლო არ იყო ვალდებული თავისი ინიციატივით მოპასუხედ ჩაება მეორე სოლიდარული მოვალეც.

ამდენად, გასაჩივრებული განჩინებას საფუძვლად არ უდევს მითითებული კანონის დარღვევა, რის გამოც საკასაციო საჩივარს დაკმაყოფილებაზე უარი უნდა ეთქვას.

რაც შეეხება კასატორის მითითებას იმ გარემოებაზე, რომ რ. ტ-შვილის შეგებებული სარჩელი სააპელაციო სასამართლომ არ განიხილა, უსფუძვლოა. სასამართლომ შეგებებული სარჩელი განუხილველად დატოვა იმ საფუძვლით, რომ მხარემ სასამართლოს მიერ დანიშნულ ვადაში არ შეავსო ხარვეზი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

რ. ტ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 19 თებერვლის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.