¹ 3კ/484-01 18 ივლისი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ვ. ხრუსტალი (თავმჯდომარე),

მ. გოგიშვილი, რ. ნადირიანი

დავის საგანი: მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა რ. ჭ-შვილმა. იგი აღნიშნავდა, რომ არის სს “ნ.-ს” აქციონერი და “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 53,5 მუხლის თანახმად აქვს უფლებამოსილება საზოგადოების ნაცვლად და მის სასარგებლოდ თავისი სახელით შეიტანოს სარჩელი სასამართლოში.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ სააქციო საზოგადოებების ზედამხედველობისა და კოორდინაციის სამსახურში მიღებულ იქნა ფაქსი უნგრეთიდან ჰუმანიტარულ პროგრამაში საქართველოდან ორი კომპანიის შესაძლო მონაწილეობის შესახებ. სს “ნ.-ს” მიენიჭა უფლებამოსილება საქართველოში განეხორციელებინა ჰუმანიტარული დახმარების პროგრამა, რომელზეც მუშაობა დაიწყო 1997 წლის 28 თებერვალს. პროგრამა იყოფოდა რამდენიმე ეტაპად:

1. ჰუმანიტარული კომპანია “ნ.-ე” ხელს აწერს დანიშნულებისა და თვალსაზრისის ფორმულირებას მსხვილ იტალიურ საშუამავლო კომპანია “ბ.-სთან” და გასცემს გენერალურ მინდობილობას.

2. მთავრობა აკეთებს თანადგომის წერილს ქართულ კომპანიაზე.

3. ჰუმანიტარული ბანკი აგზავნის საბანკო დოკუმენტებს “თ.-ში” (მაქსიმალური ღირებულება 600 მილიონი აშშ დოლარი).

4. “ბ.-ი” აფორმებს კონტრაქტს “თ.-სა” და ჰუმანიტარულ კომპანიას შორის.

5. “თ.-ი” აგზავნის სეიფკიფინგს (შენახვის ქვითარი) ჰუმანიტარულ ბანკში (ს.-ი).

უპირველესი საკითხი, რაც უნდა გადაეწყვიტა ქართულ კომპანიებს, იყო საბანკო გარანტიით ჰუმანიტარული პროგრამის უზრუნველყოფა, რისთვისაც მიმართეს სს “ს.-ს”. ეს გარანტიები იქნებოდა მხოლოდ მხარდაჭერა ქართული კომპანიებისათვის და გარანტია, რომ ბანკი მომსახურებას გაუწევდა მათ. ეს გარანტიები დაცული იქნებოდა ევროპის უმაღლესი ბანკის საპირისპირო გარანტიით, რაც იმას ნიშნავს, რომ ბანკი, რომელიც მიიღებდა “ს.-ის” მიერ გაცემულ საბანკო გარანტიებს, აიღებდა ვალდებულებას შეენახა გარანტიები და პროგრამის დამთავრებისთანავე დაებრუნებინა გამცემი ბანკისათვის დაუხარჯავი და დაუტვირთავი რაიმე ვალდებულებით. თუ “ს.-ი” ასეთ საპირისპირო გარანტიას არ მიიღებდა, უფლება ჰქონდა ხელი არ მოეწერა კონტრაქტზე ევროპის ბანკთან და უარი ეთქვა საბანკო გარანტიების ორიგინალების დამოწმებული ასლების გადაცემაზე. საბანკო გარანტიები ორიგინალური პროგრამის ბოლომდე უნდა შენახულიყო “ს.-ში” კომპანიების პირად ანგარიშზე. ყოველივე ამის შესახებ დეტალური ინფორმაცია ჰქონდა “ს.-ის” ვიცე პრეზიდენტს ვ. შ-ძეს, რომლის უშუალო ხელმძღვანელობით მომზადდა საბანკო გარანტიები, სამი ცალი, თითოეული 200 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულებით. შეთანხმებისამებრ ეს გარანტიები გასცა “ს.-ის” დიდუბის ფილიალმა და შემდეგ, პროგრამის განხორციელების მომენტში სათაო ბანკი დაადასტურებდა მათ და გადააგზავნიდა მიმღებ ბანკში. გარანტიების ასლები ფაქსით იქნა გადაგზავნილი უნგრეთში, რითაც დადასტურდა ჰუმანიტარულ პროგრამაზე მუშაობისათვის მზადყოფნა, ხოლო შემდეგ “ნ.-მ” და “ბ.ი.ლ-მა” მოაწერეს ხელი დანიშნულებისა და თვალსაზრისის რეგულირებას, რომლითაც ორივე მხარემ აიღო შესაბამისი ვალდებულებები. მიუხედავად იმისა, რომ ბატონ ვ. შ-ძეს ყველაფერი კონტროლის ქვეშ ჰქონდა, შეცდომა მაინც გაიპარა, მითითებული არ იყო ტელექსის მიმღების ვინაობა. საჭირო გახდა განმეორებით ტელექსის გაგზავნა. განმეორებითი ტელექსი გაიგზავნა დაგვიანებით და ამის გამო “ნ.-ე” გამოეთიშა პროგრამას, ვინაიდან ამოიწურა ვადა, რომელიც პროგრამაში ჩასართავად იყო დარჩენილი. იტალიელი პარტნიორების მხარდაჭერით გაგრძელდა მუშაობა ახალ პროგრამაზე. ძველი გარანტიები შეიცვალა ახლით. ამ პერიოდში “ნ.-ს” წარმომადგენლები სამჯერ იყვნენ უნგრეთში საქმიან შეხვედრაზე.

1997 წლის ოქტომბერში “ბ.ი.ლ-ის” ხელმძღვანელობამ “ნ.-ს” წარმომადგენლები მიიწვია უნგრეთში დოკუმენტებზე ხელმოსაწერად. ბ-ნმა ვ. შ-ძემ გამგზავრების წინ დააიმედა ისინი და შეპირდა, რომ ყველაფერს გააკეთებდა პროგრამის განსახორციელებლად. უნგრეთში უცხოელი პარტნიორის მიერ შემოთავაზებული იყო ახალი წინადადება.

გერმანული კომპანია “ბა.-ი” უზრუნველყოფდა საკრედიტო ხაზის გახსნას გარანტიების ნომინალური ღირებულების 80%-ით. ამასთან, საბანკო გარანტიები უნდა შეცვლილიყო საკრედიტო წერილით, რაც იქნებოდა ქართული ბანკის უსაფრთხოების უფრო მეტად დაცვა. საბანკო გარანტიების და საკრედიტო წერილის ტექსტი იყო ერთნაირი, იცვლებოდა მხოლოდ დასახელება და ნომერი. ეს იმით იყო გამოწვეული, რომ საკრედიტო წერილის შემთხვევაში მნიშვნელობა არ ექნებოდა პროგრამის მხარდამჭერი ბანკის კატეგორიას და მის საბალანსო მონაცემებს.

ოქტომბრის თვის ბოლოს გერმანულმა კომპანიამ მოამზადა საკრედიტო ხაზი და ჩაატარა საბანკო დოკუმენტების წინასწარი შემოწმება. ჯერ იყო სატელეფონო საუბარი, შემდეგ კი “ს.-იდან” გაიგზავნა ფაქსი, რომლითაც ბატონმა ვ. შ-ძემ წამოაყენა ახალი პირობა, კერძოდ, მან უარი თქვა საბანკო გარანტიების დადასტურებაზე, ვიდრე არ მოხდებოდა პირველი პროგრამით გათვალისწინებული გადმორიცხვები და მიუთითა იმ პროგრამზე, რომელიც დასაწყისშივე ჩაიშალა დოკუმენტების წარდგენის დაგვიანების გამო. სიტუაციაში გარკვევის შემდეგ გერმანელი პარტნიორები გამოთქვამდნენ მზადყოფნას, რომ მოემზადებინათ საკრედიტო ხაზი პირველი დოკუმენტებითაც. ამით ისინი შეეცადნენ გადაერჩინათ უკვე მომზადებული საკრედიტო ხაზი და ფუჭად არ დაეკარგათ გაწეული ხარჯი. გერმანელებმა “ს.-ს” სთხოვეს გაეგზავნათ ამ პროგრამისათვის განკუთვნილი საბანკო გარანტიების ასლები ფაქსებით. მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ გერმანელები “პირველ პროგრამას” “ს.-ის” მოთხოვნით ახორციელებდნენ, “ს.-მ” საერთოდ უარი თქვა ნებისმიერი დოკუმენტის დადასტურებაზე და ყოველგვარი მიზეზის დასახელების გარეშე მოითხოვა “ნ.-ს” შეეწყვიტა პროგრამაზე მუშაობა.

ამასთან, პრესაში გაჩნდა “ნ.-ს” საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი სტატიები. ბ-ნ ვ. პ-შვილის და ვ. შ-ძის მიერ მიცემულ ინტერვიუებში არასწორი ინფორმაციით სახელი გაუტყდა სს “ნ.-საც” და ყველა შესაძლო პარტნიორს დაეკარგა ნდობა მის მიმართ.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მის მიერ ჰუმანიტარული პროგრამის განსახორციელებლად გაწეულ იქნა შრომატევადი სამუშაო, წარდგენილ იქნა შიდა გზების მშენებლობის პროექტი, მოიპოვეს უფლება მიეზიდათ მის დასაფინანსებლად თანხები. ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროსთან ერთად შედგა პირველ რიგში საჭირო სამედიცინო ტექნიკის და მედიკამენტების სია. საქართველოს ჰუმანიტარული დახმარების ოფისის ხელმძღვანელობისაგან მიღებულ იქნა ჩამონათვალი საჭირო პროდუქტების შესახებ, გაფორმდა კონტრაქტები, ქ.თბილისის მერთან შეთანმებით მიმდინარეობდა მოლაპარაკება უცხოელ პარტნიორებთან. მუშაობაზე გაწეულ იქნა ხარჯები, “ნ.-ს” წარმომადგენლების არაერთი გამგზავრება უნგრეთში, ფაქსების ყოველდღიური მიღება-გაგზავნა, საზღვარგარეთ საუბრები, უცხოელებთან შეხვედრები, რამაც შეადგინა 252 ათასი აშშ დოლარი.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ ერთადერთი მიზეზი, რის გამოც პროგრამა არ განხორციელდა, იყო “ს.-ის” ხელმძღვანელობის ბრალეული ქმედება. ს.-ის სათაო ოფისის დავალებით დიდუბის განყოფილებამ გასცა საბანკო გარანტიები, შემდეგ ხელმძღვანელობამ აღიარა მათი არსებობა. ვ. შ-ძემ უბრალოდ არ დაადასტურა მისივე თანხმობით შედგენილი დოკუმენტები.

ზემოაღნიშნლიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა “ს.-ს” მის სასარგებლოდ დაეკისროს 4652000 აშშ დოლარის გადახდა:

1. პროგრამის განხორციელებაზე გაწეული ხარჯები 252000 აშშ დოლარის ოდენობით;

2. მორალური ზიანის ანაზღაურება საქმიანი რეპუტაციის შელახვისათვის 2 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობით.

3. “ნ.-ს” მიუღებელი შემოსავალი 2.4 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობით.

სს “ს.-მ” სარჩელი არ ცნო. მან მიუთითა, რომ საქართველოში იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად ბანკების მიერ საგარანტიო წერილების გაცემა რეგულირდებოდა იმდროინდელი სამოქალაქო კოდექსის 295-ე, 197-ე, 199-ე, 202-ე, 203-ე მუხლებისა და საქართველოს ეროვნული ბანკის დროებითი დებულებით “სესხებთან დაკავშირებული გარანტიების გაცემისა და რეგისტრაციის შესახებ”. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ე.წ. გარანტია შესრულებულია არსებული წესების სრული უგულვებელყოფით. სამოქალაქო კოდექსის 197-ე მუხლის შესაბამისად, გარანტიით უზრუნველყოფილი უნდა იყოს მხოლოდ ნამდვილი მოთხოვნა. დიდუბის ფილიალის მიერ “გარანტიების” გაცემის დროს ასეთი მოთხოვნაც არ არსებობდა. გარდა ამისა, ბანკი “სესხებთან” დაკავშირებული გარანტიების გაცემისა და რეგისტრაციის შესახებ” დებულების თანახმად უფლებამოსილი არ იყო გაეცა გარანტიები, რომელთა საერთო ოდენობა შეადგენდა ბანკის საკუთარი სახსრების ნახევარზე მეტს. “ს.-ის” საკუთარი სახსრები იმ დროისათვის მხოლოდ 4258503 ლარი იყო და ბუნებრივია იგი 600 მილიონი დოლარის გარანტიას ვერ გასცემდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი გარემოებები:

1997 წლის დასაწყისში სს “ნ.-ე” ემზადებოდა ჰუმანიტარულ პროგრამაში მონაწილეობის მისაღებად. 1997 წლის 7 მარტს სს “ნ.-მ” და “ბ.-მა” დადეს ხელშეკრულება, რომლის შინაარსი მხარეებმა განსაზღვრეს შემდეგნაირად: “ბ.-ი” უფლებამოსილებას იძენდა გამოეყენებინა აქტივი, როგორც ბლოკირებული აქტივი, სს “ნ.-ს” ჰუმანიტარული საქმიანობისათვის. სს “ნ.-ს” მიერ ბლოკირებული სახსრები წარმოადგენდნენ ს.-ის საბანკო გარანტიებს 600 000 000 აშშ დოლარის ოდენობის თანხაზე. 1997 წლის 14 მარტს სს “ნ.-მ” და “ბ.-მ” კვლავ დადეს ხელშეკრულება.

1997 წლის 14 მარტს სს “ს.-ის” დიდუბის ფილიალმა გასცა გარანტიები. გარანტიები გაცემულ იქნა სამ ცალად თითოეული 200 000 000 აშშ დოლარის ოდენობით, რომლის მიხედვით “ს.-ი” უცვლელად და უპირობოდ, პროტესტის ან შეტყობინების გარეშე მიღებული ღირებულებისათვის კისრულობდა ვალდებულებას გადაეხადა აღნიშნული გარანტიის საფუძველზე მისი წარმომადგენლის ან მფლობელის ფირმა “ნ.-ს” შეკვეთის თანახმად დაფარვის ვადის დადგომისას 1999 წლის 19 სექტემბერს 200 000 000 აშშ დოლარის თანხა.

სს “ს.-ის” დიდუბის ფილიალის მიერ დამტკიცებული საბანკო გარანტიები არ იქნა დადასტურებული თავად სათაო ბანკის მიერ და გამოცხადდა იურიდიული ძალის არმქონე დოკუმენტებად და ეცნობა დოქტორ სპიკერმანს იმის თაობაზე, რომ არ მოხდებოდა მათი დადასტურება მანამ, სანამ პირველი პროგრამის თანხა არ შევიდოდა ბანკში.

კოლეგია, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით მივიდა დასკვნამდე, რომ “ს.-ის” ფილიალის მიერ გაცემულ იქნა ე.წ. “საბანკო გარანტიები” 1997 წლის 14 მარტს. ამ პერიოდისათვის მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსი აწესრიგებდა გარანტიების გაცემის ზოგად წესს. კოდექსის 205-ე მუხლის თანახმად, გარანტიად მიიჩნეოდა კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, რომლის ძალით მოვალე ორგანიზაციის ზემდგომი ორგანო პასუხს აგებს მისი კრედიტორი ორგანიზაციების შესახებ მთელი ვალდებულების ან მისი ნაწილის შეუსრულებლობისათვის ან ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულებისათვის. ეს ნორმა ბლანკეტური ხასიათისაა და მიუთითებს ამავე კოდექსის 197-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით თავდები კისრულობს მეორე პირის კრედიტორის წინაშე პასუხისმგებლობას ამ პირის მთელი ვალდებულების ან მისი ნაწილის შესრულებისათვის. თავდებობით შეიძლება უზრუნველყოფილი იყოს მხოლოდ ნამდვილი მოთხოვნა.

სასამართლო კოლეგიამ მიიჩნია, რომ გარანტია, როგორც ვალდებულების უზრუნველყოფის საშუალება არ შეიძლებოდა გაცემულიყო, რადგან ვალდებულება, რომლის უზრუნველყოფაც უნდა მოეხდინა გარატს, არ არსებობდა.

კოლეგიის განმარტებით სს “ს.-ი” წარმოადგენს საქართველოს “მეწარმეთა შესახებ” კანონის მიხედვით შექმნილი სააქციო საზოგადოების ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით შექმნილ საწარმოს და მასზე შესაბამისად ვრცელდება ამ კანონის ნორმები. ფილიალი თავისი შინაარსითა და სტატუსით არის საწარმოს ტერიტორიულად და ადმინისტრაციულად განკერძოებული ნაწილი და მას გარკვეული ორგანიზაციული დამოუკიდებლობა აქვს. კანონის ნორმათა მიხედვით იგი რეგისტრაციით არ იძენს მისი სათაო საწარმოს სახელით გარიგებებში მონაწილეობის უფლებას. ძირითადი საწარმოს სპეციალური ნებართვით, რწმუნებულებით უნდა განისაზღვროს ფილიალის ასეთი უფლებამოსილება, რათა მან გასწიოს წარმომადგენლობა მესამე პირის წინაშე.

კოლეგიის აზრით, გარანტიის გაცემისას დაირღვა “საბანკო დაწესებულებების მიერ სესხთან დაკავშირებული გარანტიების გაცემისა და რეგისტრაციის შესახებ” დებულების მოთხოვნები, რაც ასევე წარმოადგენს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს.

საოლქო სასამართლოს კოლეგიის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. ჭ-შვილმა და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება. კასატორი მიუთითებს, რომ საბანკო გარანტიები უნდა შეფასებულიყო არა ქართული ან საბჭოთა კანონმდებლობის შესაბამისად, არამედ აშშ-ის, ბრიტანეთის, შვეიცარიის სამართლის მეშვეობით, როგორც ეს აღნიშნულია თვით ამ დოკემენტში.

კასატორის აზრით, სასამართლო კოლეგიამ არასწორად შეაფასა 1997 წლის 14 მარტის საბუთი, ე.წ. ბანკის გარანტია. სასამართლომ აღნიშნული საბუთის შესაფასებლად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 205-ე მუხლი. აღსანიშნავია, რომ 205-ე მუხლის სახელწოდებაა გარანტია და იგი სხვა ტიპის გარანტიებთან ერთად საბანკო გარანტიასაც არეგულირებს. სასამართლომ კი აბსოლუტურად არასწორად გამოიყენა დასახელებული მუხლი, ვინაიდან მას არ ჰქონდა საფუძველი, რათა ზემოაღნიშნული დოკუმენტი შეეფასებინა, როგორც საბანკო, ან ნებისმიერი სხვა სახის გარანტია. 1997 წლის 14 მარტს გაცემული დოკუმენტი არ არის საბანკო გარანტია, არამედ ეს იყო აქცეპტი ფიდუციარულ ოპერაციაზე ბანკის მხრიდან. სასამართლოს მიერ გამოვლენილი ნება უნდა განემარტა არა ცალკეული გამონათქვამებისა და ტერმინების სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობით, არამედ თვით ნების გონივრული განსჯის შედეგად.

სასამართლომ გამოიყენა “საბანკო დაწესებულებების მიერ სესხებთან დაკავშირებული გარანტიების გაცემისა და რეგისტრაციის შესახებ” დროებითი დებულება, რაც არ უნდა გამოეყენებინა, ვინაიდან აღნიშნული აქტი არეგულირებს სესხებთან დაკავშირებულ გარანტიებს, ხოლო სადავო შემთხვევაში სესხზე საუბარიც არ ყოფილა.

სასამართლომ ჩათვალა, რომ “ს.-ის” დიდუბის ფილიალი არის რწმუნებული და შესაბამისად გამოიყენა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 62-ე და 63-ე მუხლები, მაშინ, როცა ამ ნორმათა შეფარდების არავითარი წინაპირობა არ არსებობდა. ამასთან, “ს.-მ” შემდგომში მოიწონა მისი ფილიალის მიერ გაცემული საბუთები, სასამართლომ კი ფაქტობრივი გარემოება სხვაგვარად ასახა, ვინაიდან ეს გარემოება საერთოდ არ გაითვალისწინა.

კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტლების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ მოისმინა მხარეთა განმარტებები, შეისწავლა საქმის მასალები და მივიდა დასკვნამდე, რომ რ. ჭ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო სამართლის (1964 წლის) კოდექსის 154-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ვალდებულება წარმოიშობა ხელშეკრულების საფუძველზე, ან მოქალაქეთა და ორგანიზაციათა მოქმედებისაგან, რომელნიც თუმცა არ არის გათვალისწინებული კანონით, მაგრამ სამოქალაქო კანონმდებლობის ზოგადი საწყისებისა და აზრის გამო სამოქალაქო უფლებებსა და მოვალეობებს წარმოშობენ. ამავე კოდექსის 212-ე მუხლის თანახმად, თუ მოვალემ არ შეასრულა ან არაჯეროვნად შეასრულა ვალდებულება, იგი მოვალეა აუნაზღაუროს კრედიტორს ამით მიყენებული ზარალი.

კასატორი განმარტავს, რომ საკითხი ბანკის მხრივ რაიმე ვალდებულების დარღვევაზე არასოდეს წარმოშობილა. საქმე თავიდანვე ეხებოდა ბანკის მხრივ ხელშეკრულებაზე უარის თქმას, რაც მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული იყო.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სს “ს.-ის” მიერ ხელშეკრულების დადასტურებაზე უარის თქმა მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული იყო შემდეგ გარემოებათა გამო:

“მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად საწარმოს შეუძლია დააარსოს ფილიალები, რომლებიც იურიდიულ პირს არ წარმოადგენენ. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე ფილიალი არ არის იურიდიული პირი და ის არ წარმოადგენს დამოუკიდებლად მოქმედ ორგანიზაციას სხვა პირებთან ურთიერთობაში.

ფილიალი მოქმედებს წესდების ან სხვა კანონით დადგენილი წესით ბანკის მიერ დამტკიცებული უფლებამოსილების ფარგლებში. სააქციო საზოგადოება “ს.-ის” დიდუბის ფილიალის დებულების 2-3 მუხლიდან გამომდინარე ფილიალი თავდებობის, გარანტიებისა და სხვა ვალდებულებათა გაცემას მეორე პირზე ახდენს ბანკთან შეთანხმების საფუძველზე.

ფილიალი, როგორც საწარმოს წარმომადგენელი უფლებამოსილი იყო დაედო გარანტიების და ვალდებულებათა გაცემაზე გარიგება მხოლოდ ბანკთან შეთანხმების საფუძველზე.

აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე ბანკის ხელმძღვანელობის ნებაზეა დამოკიდებული გარიგების დადასტურება ან უარყოფა. მის მიერ გარიგების დადასტურებაზე უარის თქმა მოხდა კანონმდებლობის ფარგლებში, რაც არ წარმოშობს მისგან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველს.

ბანკის გარანტია, რომელიც ს.-ის დიდუბის ფილიალის მიერ იყო გაცემული არ შეესაბამებოდა კანონის, საჯარო წესრიგის მოთხოვნებს და დადებული იყო უიმგანზრახვოდ, რომ მას იურიდიული შედეგი მოჰყოლოდა, რაც სამოქალაქო სამართლის (1964 წლის) კოდექსის 48-ე და 57-ე მუხლების საფუძველზე წარმოადგენს გარიგების ბათილობის საფუძველს. აღნიშნული ნორმების თანახმად, ბანკი, რომლის საწესდებო კაპიტალი წარმოადგენს 4 258 503 ლარს, არ არის უფლებამოსილი გასცეს დოკუმენტი, რომლის თანახმად 1999 წლის 30 დეკემბერს გადაიხდის 600 000 000 აშშ დოლარს.

ამასთან, ბანკს არა აქვს უფლება დაადასტუროს, რომ ასეთი გადახდა თავისუფალია ყოველგვარი გადასახადისაგან, რადგან გადასახადებს ადგენს საქართველოს კანონმდებლობა და მისი გადახდის ან არგადახდის საკითხი ბანკის ნებაზე არ შეიძლება იყოს დამოკიდებული.

მოცემული საბანკო გარანტია არის ბათილი გარიგება და ასეთი სახის გარიგების დაუდასტურებლობა ბანკის მიერ არ შეიძლება ჩაითვალოს კანონმდებლობის დარღვევად, ბრალეულ მოქმედებად და ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძვლად.

რაც შეეხება მოთხოვნას მორალური ზიანის ანაზღაურებაზე, ამ მოთხოვნას კოლეგიის გადაწყვეტილებით ეთქვა უარი, რაც მოსარჩელე მხარის საკასაციო საჩივრით სადავო არ გამხდარა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

რ. ჭ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. მოცემულ საქმეზე უცვლელი დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.