საქმე # 140100125011075134
საქართველოს უზენაესი სასამართლო
განჩინება
საქართველოს სახელით
საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის
შემოწმების შესახებ
საქმე №938აპ-25 ქ. თბილისი
გ. ო. 938აპ-25 23 იანვარი, 2026 წელი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
ლალი ფაფიაშვილი (თავმჯდომარე),
მამუკა ვასაძე, ლევან თევზაძე
ზეპირი მოსმენის გარეშე შეამოწმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2025 წლის 10 სექტემბრის განაჩენზე გორის რაიონული პროკურატურის პროკურორ ანნა ცაგურიას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და
გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:
1. პირის ბრალდების შესახებ დადგენილებით ო. გ–ის, – პირადი ნომერი: ..........., – მიერ ჩადენილი ქმედებები გამოიხატა შემდეგში:
1.1. 2025 წლის 20 იანვარს, დაახლოებით 21:00 საათზე, ქ. გ–ში, ფ–ს ქუჩის N..-ში მდებარე მათსავე საცხოვრებელ სახლში, შელაპარაკებისას, ო. გ–მა დედას – ნ. ხ–ს – მიაყენა ფიზიკური შეურაცხყოფა, კერძოდ, ხელი რამდენჯერმე დაარტყა სახისა და ტანის არეში. აღნიშნული ქმედებით ნ. ხ–მა განიცადა ფიზიკური ტკივილი;
1.1.2. ო. გ–მა ჩაიდინა ოჯახში ძალადობა, ე. ი. ოჯახის ერთი წევრის მიერ მეორის მიმართ ძალადობა, რამაც გამოიწვია ფიზიკური ტკივილი, რასაც არ მოჰყოლია საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის (შემდეგში – საქართველოს სსკ-ის) 117-ე, 118-ე 120-ე მუხლით გათვალისწინებული შედეგი, – დანაშაული, გათვალისწინებული საქართველოს სსკ-ის 1261-ე მუხლის პირველი ნაწილით.
1.2. 2025 წლის 20 იანვარს, დაახლოებით 21:00 საათზე, ქ. გ–ში, ფ–ს ქუჩის N..-ში მდებარე მათსავე საცხოვრებელ სახლში, შელაპარაკებისას, ო. გ–ი სიცოცხლის მოსპობით დაემუქრა დედას – ნ. ხ–ს, კერთოდ, უთხრა, რომ მოკლავდა. დაზარალებულს გაუჩნდა ო. გ–ის მხრიდან მუქარის განხორციელების საფუძვლიანი შიში;
1.2.1. აღნიშნული ქმედებით ო. გ–მა ჩაიდინა სიცოცხლის მოსპობის მუქარა, როდესაც იმას ვისაც ემუქრებიან, გაუჩნდა მუქარის განხორციელების საფუძვლიანი შიში, ჩადენილი ოჯახის წევრის მიმართ, – დანაშაული, გათვალისწინებული საქართველოს სსკ-ის 111,151-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტით.
2. გორის რაიონული სასამართლოს 2025 წლის 11 აპრილის განაჩენით:
2.1. ო. გ–ი საქართველოს სსკ-ის 1261-ე მუხლის პირველი ნაწილით წარდგენილ ბრალდებაში ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა;
2.2. ო. გ–ი საქართველოს სსკ-ის 111,151-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტით წარდგენილ ბრალდებაში ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა;
2.3. საქართველოს სსსკ-ის 92-ე მუხლის თანახმად, ო. გ–ს განემარტა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება.
3. აღნიშნული განაჩენი სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გორის რაიონული პროკურატურის პროკურორმა ანნა ცაგურიამ. აპელანტმა მოითხოვა ო. გ–ის საქართველოს სსკ-ის 1261-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და საქართველოს სსკ-ის 111,151-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით წარდგენილ ბრალდებებში დამნაშავედ ცნობა და მისთვის მკაცრი სასჯელის – თავისუფლების აღკვეთის – განსაზღვრა.
3.1. პროკურორის სააპელაციო საჩივარზე შესაგებელი წარადგინა გამართლებულ ო. გ–ის ინტერესების დამცველმა ადვოკატმა – ბ. კ–მა და მოითხოვა პროკურორის სააპელაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა.
4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2025 წლის 10 სექტემბრის განაჩენით გორის რაიონული სასამართლოს 2025 წლის 11 აპრილის განაჩენი დარჩა უცვლელად.
5. აღნიშნული განაჩენი საკასაციო წესით გაასაჩივრა გორის რაიონული პროკურატურის პროკურორმა ანნა ცაგურიამ. კასატორი ითხოვს ო. გ–ის საქართველოს სსკ-ის 1261-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და საქართველოს სსკ-ის 111,151-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით წარდგენილ ბრალდებებში დამნაშავედ ცნობას და მისთვის მკაცრი სასჯელის – თავისუფლების აღკვეთის – განსაზღვრას.
6. სასამართლო ითვალისწინებს ზედა ინსტანციის სასამართლოების უფლებას, დაეთანხმონ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთებას, საფუძვლების გამეორების გარეშე (იხ., Hirvisaari v. Finland, no. 49684/99, par.30, ECtHR, 25/12/2001); იმ გარემოებას, რომ დასაბუთებული გადაწყვეტილების ვალდებულება არ მოითხოვს მხარეების მიერ მითითებულ ყველა არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემას (იხ. Fomin v. Moldova, no. 36755/06, par. 31, ECtHR,11/11/2011) და ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის გაზიარება არ არღვევს დასაბუთებული გადაწყვეტილების უფლებას (იხ.,Gorou v. Greece (No.2) no. 12686/03, paras. 37, 41, ECtHR, 20/03/2009).
7. საქართველოს სსსკ-ის 306-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი განიხილება საჩივრისა და მისი შესაგებლის ფარგლებში. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს განაჩენი გაასაჩივრა ბრალდების მხარემ, რომელიც ითხოვს გამართლებული ო. გ–ის დამნაშავედ ცნობას ბრალადწარდგენილი დანაშაულების ჩადენაში და მკაცრი სასჯელის განსაზღვრას.
8. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება გასაჩივრებული განაჩენის მოტივაციას, რომ ბრალდების მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები არ არის საკმარისი ო. გ–ის, გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით, დამნაშავედ ცნობისათვის და ითვალისწინებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს განაჩენში მითითებულია იმ ფაქტობრივ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე, რომლებმაც ო. გ–ის წარდგენილ ბრალდებებში გამართლება განაპირობა.
9. უტყუარობის კონსტიტუციური პრინციპი მოითხოვს არა მხოლოდ იმას, რომ გამამტყუნებელი განაჩენი უტყუარ (სანდო, გაუყალბებელ) მტკიცებულებებს ეფუძნებოდეს, არამედ იმასაც, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ეჭვგარეშე დასტურდებოდეს პირის ბრალეულობა დანაშაულის ჩადენაში (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2020 წლის 25 დეკემბრის N2/2/1276 გადაწყვეტილება „გიორგი ქებურია საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-77). ამასთან, მტკიცებულებების საკმარისი და დამაჯერებელი ერთობლიობით უნდა დასტურდებოდეს დანაშაულის თითოეული ელემენტის არსებობა ქმედებაში (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 22 იანვრის №1/1/548 გადაწყვეტილება „საქართველოს მოქალაქე ზურაბ მიქაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-41-43).
10. დაზარალებულმა ნ. ხ–მა სასამართლო სხდომაზე დაკითხვისას გამორიცხა შვილის – ო. გ–ის – მიერ მის მიმართ ფიზიკური ძალადობა ან/და მუქარის ფაქტი და, მათ შორის, განმარტა, რომ: 2025 წლის 20 იანვარს იგი იყო ნასვამი და სურდა ალკოჰოლური სასმელი დაელია ბოთლით, ო. გ–ი კი ცდილობდა ბოთლის გამორთმევას. აღნიშნულის გამო შელაპარაკდნენ, – შვილი ეუბნებოდა, ბოთლით აღარ დაელია სასმელი. დაზარალებულმა განმარტა, რომ სიმთვრალის გამო თავით დაეჯახა კარადას და მიიღო დაზიანებები, თუმცა ვინაიდან იყო არაადეკვატურ მდგომარეობაში, გაბრაზებული და არეული, აღნიშნული დააბრალა შვილს. შვილთან კამათი იყო სიტყვიერი და ადგილი არ ჰქონია მუქარას.
10.1. დაზარალებულმა გამოძიების ეტაპზე მიწოდებულ ინფორმაციასთან დაკავშირებით განმარტა, რომ იგი იყო არაადეკვატურ მდგომარეობაში, ნასვამი, ვერ იაზრებდა რა ხდებოდა და არც ახსოვს რატომ დააბრალა შვილს დანაშაულის/ების ჩადენა.
10.2. სასამართლო კვლავაც აღნიშნავს, რომ დანაშაულის მსხვერპლი შესაძლოა, მისი ოჯახის წევრისათვის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თავიდან არიდებას ცდილობდეს, რის გამოც მისი ჩვენების უტყუარობა, საქმეში არსებული ყველა ფაქტობრივი გარემოებისა და მტკიცებულების დეტალური ანალიზით უნდა შეფასდეს (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 20 თებერვლის N527აპ-17 განაჩენი). 10.3. ოჯახური დანაშაულის სპეციფიკიდან გამომდინარე, დაზარალებულის ჩვენების არარსებობის ან საქმის მასალებში ბრალდებულის მიმართ დაზარალებულის პრეტენზიის არარსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტის არსებობის შემთხვევაშიც, ბრალდებულის პასუხისმგებლობის საკითხი უნდა გადაწყდეს სისხლის სამართლის საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების საფუძველზე, და უნდა შეფასდეს, რამდენად ქმნის აღნიშნული მტკიცებულებების ერთობლიობა საქართველოს სსსკ-ით გამამტყუნებელი განაჩენის დადგენისთვის საჭირო მტკიცებით სტანდარტს.
11. მოცემულ შემთხვევაში, დაზარალებულის ჩვენების (სასამართლო სხდომაზე კატეგორიულად უარყო გამართლებულის მიერ მის მიმართ ფიზიკური ძალადობის ან/და მუქარის ფაქტი) გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ბრალდების მხარის მტკიცებას, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები (დანაშაულის შესახებ დეტექტივის შეტყობინება, მოწმეთა ჩვენებები, შემთხვევის ადგილის დათვალიერების ოქმი, საგამოძიებო ექსპერიმენტის ოქმი, შემაკავებელი ორდერი და მისი ოქმი, სამედიცინო დოკუმენტაცია და სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნა) საკმარისია ო. გ–ის მიმართ გამამტყუნებელი განაჩენის დასადგენად.
12. სასამართლო კვლავაც აღნიშნავს, რომ:
12.1. მოწმეების (საქართველოს შსს-ოს თანამშრომლების) ჩვენებები, რომელზეც საკასაციო საჩივარში უთითებს კასატორი, არის ირიბი, რადგან ისინი ინციდენტის/ების – ო. გ–ის მიერ ნ. ხ–ს მიმართ ძალადობის ან/და მუქარის – შემსწრენი არ არიან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, და მომხდარის შესახებ ინფორმაცია გადმოცემით იციან დაზარალებულისაგან. საკასაციო სასამართლო კი ამჯერადაც აღნიშნავს, რომ ირიბი ჩვენებების გამოყენება გამამტყუნებელი განაჩენის დადგენისთვის „შეიძლება დასაშვები იყოს მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში, კანონით გათვალისწინებული მკაფიო წესისა და სათანადო კონსტიტუციური გარანტიების უზრუნველყოფის პირობებში და არა მოქმედი სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით განსაზღვრული ზოგადი წესით“ (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 22 იანვრის N1/1/548 გადაწყვეტილება „საქართველოს მოქალაქე ზურაბ მიქაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“ , II-52);
12.2. არ შეიძლება, საგამოძიებო ექსპერიმენტის ოქმი საფუძვლად დაედოს გამამტყუნებელ განაჩენს, თუ საგამოძიებო ექსპერიმენტის დროს პრაქტიკულად ადგილზე შემოწმდა დაზარალებულის ჩვენება. მოცემულ შემთხვევაში, საგამოძიებო ექსპერიმენტის ოქმი შინაარსობრივად არის დაზარალებულის (მოწმის) გამოკითხვის ოქმში მოწოდებული ინფორმაციის შემოწმება. მოწმის/დაზარალებულის ჩვენება და საგამოძიებო ექსპერიმენტის ოქმი, მართალია, ორი სხვადასხვა მტკიცებულებაა, მაგრამ ცალსახაა, რომ, ორივე შემთხვევაში, ინფორმაციის მომწოდებელი წყარო არის ერთი და იგივე პირი (მაგალითისთვის, იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებები: №315აპ-20; №49აპ-20; №679აპ-20; №442აპ-21);
12.3. იმავდროულად, მართალია, შემაკავებელი ორდერი და შეტყობინება უთითებს გამართლებულზე, როგორც დანაშაულის შესაძლო ჩამდენ პირზე, თუმცა აღნიშნული მტკიცებულებების პირველწყარო არის: შეტყობინების შემთხვევაში – ირიბი მოწმე დეტექტივი ზ. ტ–ი, ხოლო შემაკავებელი ორდერის შემთხვევაში – დაზარალებული, რომელმაც დაკითხვისას არ დაადასტურა აღნიშნულ მტკიცებულებაში ასახული ინფორმაცია (იხ.: მაგალითად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2025 წლის 17 ოქტომბრის N661აპ-25 განჩინება);
12.4. სამედიცინო დოკუმენტებითა და ექსპერტიზის 2025 წლის 17 თებერვლის დასკვნით შეუძლებელია ობიექტურად განისაზღვროს დაზიანების მიმყენებელი პირის ვინაობა, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (იხ.: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2025 წლის 9 ივლისის N186აპ-25 განჩინება).
12.5. შემაკავებელ ორდერში, სამედიცინო დოკუმენტებში (ანამნეზი), შეტყობინებაში მითითებული ინფორმაციის პირველწყარო არის დაზარალებული, რომელმაც სასამართლო სხდომაზე დაკითხვისას კატეგორიულად უარყო გამართლებულის მიერ მის მიმართ, როგორც ფიზიკური ძალადობის, ისე – მუქარის ფაქტი.
13. იმავდროულად, ქმედების საქართველოს სსკ-ის 1261-ე მუხლით კვალიფიკაციისათვის, სისხლის სამართლის საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებით უნდა დასტურდებოდეს პირის მიერ დაზარალებულის მიმართ, როგორც ძალადობა, ასევე – ფიზიკური ტკივილის გამოწვევა, ხოლო საქართველოს სსკ-ის 151-ე მუხლით ქმედების კვალიფიკაციისათვის – დაზარალებულის მიერ მუქარის რეალურობის აღქმა და მუქარის განხორციელების საფუძვლიანი შიში. დაზარალებულის მიერ ო. გ–ის მიმართ ბრალადწარდგენილი ქმედებების უარყოფის პირობებში, წარმოდგენილი მტკიცებულებებით გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით, არ დასტურდება დაზარალებულის მიერ შიშის განცდა, არც ობიექტური და არც სუბიექტური ტესტით.
14. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც ბრალდების მხარე ო. გ–ის მსჯავრდებისათვის უთითებს იმ მტკიცებულებებზე, რომლის წყარო არის ის დაზარალებული, რომელმაც, ერთი მხრივ, არ დაადასტურა პირის ბრალდების დადგენილებაში/გამოკითხვის ოქმში მითითებული გარემოებები, იმავდროულად, განმარტა დაზიანების მიზეზი (სიმთვრალის გამო თავად დაეჯახა კარადას თავით და მიიღო დაზიანებები), თუმცა ვინაიდან იყო არაადეკვატურ მდგომარეობაში, გაბრაზებული და არეული, აღნიშნული დააბრალა შვილს. შვილთან ჰქონდა მხოლოდ კამათი და ადგილი არ ჰქონია მუქარას; ო. გ–მა თავი არ ცნო დამნაშავედ წარდგენილ ბრალდებებში, სისხლის სამართლის საქმეში არ არის წარმოდგენილი სხვა პირდაპირი ან/და გარემოებითი მტკიცებულება, რაც სასამართლოს მისცემდა საფუძველს ეჭვი შეეტანა დაზარალებულის ჩვენების სარწმუნოობაში, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება გასაჩივრებული განაჩენის მოტივაციას, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლიობა გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით ვერ ადასტურებს ო. გ–ის მიერ მისთვის ბრალადწარდგენილი დანაშაულის/ების ჩადენას.
15. სასამართლო ასევე ითვალისწინებს, რომ მტკიცებულებების შეგროვება წარმოადგენს გამოწვევას საქმეებზე, სადაც ძალადობას ადგილი აქვს კერძო გარემოში, მოწმეების გარეშე და ზოგჯერ არ რჩება რაიმე ხელშესახები ნიშანი (Volodina v. Russia, no.41261/170, par.82, ECtHR, 9/07/2019). აღნიშნულის მიუხედავად, მოქმედი კანონმდებლობა ადგენს ერთნაირ მტკიცებით სტანდარტს გამამტყუნებელი განაჩენის დასადგენად დანაშაულის კატეგორიის და საქართველოს სსკ-ით დაცული ობიექტის მიუხედავად.
16. საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის მე-7 პუნქტის იმპერატიული დანაწესის, საქართველოს სსსკ-ის 269-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, მე-13 მუხლის მე-2 ნაწილისა და 82-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნების გათვალისწინებით, „ბრალდებულს არ უნდა შეერაცხოს დანაშაული მანამ, სანამ მტკიცებულებების საკმარისი და დამაჯერებელი ერთობლიობით არ დადასტურდება დანაშაულის თითოეული ელემენტის არსებობა მის ქმედებაში... დანაშაულებრივი ქმედება უნდა დადასტურდეს გონივრულ ეჭვს მიღმა, უნდა გამოირიცხოს ყოველგვარი გონივრული ეჭვი პირის მიერ დანაშაულის ჩადენასთან დაკავშირებით“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 22 იანვრის №1/1/548 გადაწყვეტილება „საქართველოს მოქალაქე ზურაბ მიქაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-41-43).
17. „როდესაც სასამართლო უარს ამბობს საჩივრის დასაშვებობაზე, ვინაიდან საჩივარი არ აკმაყოფილებს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამართლებრივი საფუძვლები, მცირე დასაბუთებამაც შეიძლება დააკმაყოფილოს კონვენციის მე-6 მუხლის მოთხოვნები“ (Kadagishvili v. Georgia, no. 12391/06, par.175, ECtHR, 14/05/2020).
18. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის შესწავლის შედეგად არ იკვეთება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, ასევე არ იკვეთება საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა. შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.
19. საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3, მე-32, მე-33, მე-4 ნაწილებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. დაუშვებლად იქნეს ცნობილი გორის რაიონული პროკურატურის პროკურორ ანნა ცაგურიას საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2025 წლის 10 სექტემბრის განაჩენზე, ო. გ–ის მიმართ;
2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ლ. ფაფიაშვილი
მოსამართლეები: მ. ვასაძე
ლ. თევზაძე
