¹3კ/490-01 3 ოქტომბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

მ. ახალაძე, მ. ცისკაძე

დავის საგანი: სარგებლობის უფლებით ფართის გამოყოფისა და მესაკუთრედ ცნობის შესახებ; შეგებებულ სარჩელში _ დაკავებული ფართიდან გამოსახლების შესახებ.

აღწერილობითი ნაწილი:

თბილისში, ..... მდებარე 64 კვ.მ. ფართობის საცხოვრებელი სახლი საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ს. და ნ. ა-ძეებზე. მათ 1997 წლის 3 დეკემბერს ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე მთელი თავისი უძრავ-მოძრავი ქონება მისცეს მხოლოდ ორ შვილს _ ო. და მ. ა-ძეებს, ხოლო თ. ა-ძესა და მის მეუღლეს, მ. ც-შვილს, რომლებიც აღნიშნული სახლის მეორე სართულზე ცხოვრობენ, მოსთხოვეს სახლის გამოთავისუფლება.

თ. ა-ძემ და მ. ც-შვილმა მიმართეს ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვეს სარგებლობის უფლებით “ლიტ ა”-ს მე-2 სართულზე მდებარე 23,25 კვ.მ. ფართის ¹9 ოთახის გამოყოფა.

ს., ნ., ო. და მ. ა-ძეებმა შეგებებული სარჩელით მოითხოვეს თ. ა-ძისა და მ. ც-შვილის სადავო ფართიდან გამოსახლება.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ხოლო შეგებებულ სარჩელს ეთქვა უარი უსაფუძვლობის გამო. კერძოდ, თ. ა-ძე და მ. ც-შვილი შვილებთან ერთად ცნობილ იქნენ ქ. თბილისში, ... მდებარე ო. და მ. ა-ძეების საკუთრებაში რიცხული 64 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართიდან მათ მიერ დაკავებული 8,45 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართის მოსარგებლეებად. ასევე, მათ დაეკისრათ საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრეების, ო. და მ. ა-ძეების, სასარგებლოდ ბინის ქირის გადახდა.

მოსარჩელეებს: თ. ა-ძესა და მ. ც-შვილს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ეთქვათ უარი ქ. თბილისში, ... მიშენებული ანტრესოლის 27 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ და ამ ნაწილში სამოქალაქო საქმე დარჩა ღიად.

მოპასუხეებს: ს., ნ., ო. და მ. ა-ძეებს საცხოვრებელი ფართიდან თ. ა-ძისა და მ. ც-შვილის გამოსახლების შესახებ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ეთქვათ უარი უსაფუძვლობის გამო.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა საქართველოს კანონი “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ”, კერძოდ, აღნიშნული კანონის მე-2 და მე-3 მუხლები.

გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ს., ნ., ო. და მ. ა-ძეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გადაწყვეტილების გაუქმება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება იმ მოტივით, რომ სასამართლოს მიერ ანტრესოლის მესაკუთრის დადგენამდე საქმის ღია დატოვება უკანონოა, ვინაიდან სასამართლოსათვის ცნობილი იყო მესაკუთრე. ასევე, გადაწყვეტილებაში არ არის დასაბუთებული, თუ რატომ არ გამოიყენა სასამართლომ საბინაო კოდექსის 109-ე მუხლი.

სააპელაციო სასამართლომ 2001 წლის 1 მარტის გადაწყვეტლებით ნაწილობრივ დააკმაყოფილა სააპელაციო საჩივარი, გააუქმა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილება და მიიღო ახალი გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ ო. და მ. ა-ძეების შეგებებული სარჩელი დააკმაყოფილა ნაწილობრივ.

თ. ა-ძისა და მ. ც-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, უარი ეთქვათ მოსარჩელეებს თ. და მ. ა-ძეებს კუთვნილ ბინაზე მიშენებული, 27 კვ.მ. ფართის ანტრესოლის მესაკუთრედ ცნობაზე.

თ. ა-ძე, მ. ც-შვილი და დ. ა-ძე დატოვებულ იქნენ თბილისში, ... მდებარე ო. და მ. ა-ძეებზე რიცხულ ბინაში მათ მიერ დაკავებულ 8.45 კვ.მ. ფართზე დამქირავებლის უფლებით, ბინის ქირა განისაზღვრა ურთიერთშეთანხმებით.

სააპელაციო პალატამ გადაწყვეტილების გაუქმება იმით დაასაბუთა, რომ სასამართლომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობების მოსაწესრიგებლად არასწორად გამოიყენა 1998 წლის 25 ივნისის კანონი “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” და მოსარჩელეები: თ. ა-ძე და მ. ც-შვილი ცნო მოსარგებლეებად სადავო ფართზე მიუხედავად იმისა, რომ ბინის ძველ მესაკუთრესა და მოსარჩელეებს შორის არ არსებობდა გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ (მოსარჩელეების საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლება წარმოშობილი იყო სახლის ყოფილი მესაკუთრეების ოჯახური ურთიერთობების საფუძველზე).

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ა-ძემ, რომელმაც განმარტა, რომ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი, კერძოდ, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ასევე გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია.

სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა ადრე მოქმედი საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლიც, რომელიც არანაიარად არ ეხება ოჯახის წევრებს შორის წარმოშობილ ურთიერთობას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მხარე მოითხოვს სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების გაუქმებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ საკასაციო პალატამ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. პალატის მიერ დადგენილადაა მიჩნეული, რომ მხარეთა შორის, კერძოდ, სადავო სახლის ამჟამინდელ მესაკუთრეებსა და კასატორ თ. ა-ძეს შორის სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა 1997 წლის 5 დეკემბრიდან, რის გამოც ჩათვალა, რომ განსახილველი დავა უნდა დარეგულირდეს სამოქალაქო კოდექსის 531-572-ე მუხლებით. ამასთან, სარჩელს უარი უთხრა ამ კოდექსის ამოქმედებამდე მოქმედი საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლის შესაბამისად, რომელიც არეგულირებდა დამქირავებელთან ერთად მცხოვრებ ოჯახის წევრთა უფლება-მოვალეობებს. თუ სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემული დავის გადასაწყვეტად უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებასთან დაკავშირებით გაუქმებული კანონი, მაშინ მას უნდა ეხელმძღვანელა საბინაო კოდექსის 141-ე და 154-ე მუხლებით, რომელიც არეგულირებდა საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრის ოჯახის წევრების უფლება-მოვალეობებსა და მესაკუთრის მოთხოვნით საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლის სამართლებრივ საფუძვლებს.

მოქმედი კანონმდებლობიდან არ გამომდინარეობს სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება მოპასუხეთა სადავო საცხოვრებელ სახლში დამქირავებლის უფლებით დატოვებისა და მხარეთათვის დავალება იმის შესახებ, რომ მათ ბინის ქირის ოდენობა განსაზღვრონ ურთიერთშეთანხმებით, ქირავნობის ხელშეკრულება ჩვეულებრივი გარიგებაა, რომელიც სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად წარმოადგენს მხარეთა ნების თავისუფალ გამოვლენას და სასამართლოს უფლება არა აქვს მხარეები შეზღუდოს თუ საამისოდ არ არსებობს კანონიერი საფუძვლები. სასამართლოს კომპეტენციაა გარიგების, ხელშეკრულების არსებობის პირობებში მხარეთა მოთხოვნით იმსჯელოს მის შედეგად მხარეთა შორის წარმოშობილ ვალდებულებათა შესრულების კანონით გათვალისწინებულ საფუძვლებზე. ასევე, მოქმედი კანონმდებლობიდან არ გამომდინარეობს და იურიდიულად დასაბუთებული არ არის სააპელაციო სასამართლოს მოტივაცია იმის შესახებ, რომ სადავო საცხოვრებელი სახლის ყოფილი მესაკუთრის ოჯახის წევრები ავტომატურად საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ურთიერთობაში არიან სახლის ახალ მესაკუთრეებთან.

პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2001 წლის 4 აპრილს მიღებული განჩინება, რომლითაც მან განმარტა 2001 წლის 1 მარტს თავისივე გადაწყვეტილება, უკანონოა და უნდა გაუქმდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლის თანახმად გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს უფლება აქვს, მხარეთა თხოვნით განმარტოს გადაწყვეტილება მისი შინაარსის შეუცვლელად. ამ კონკრეტულ შემთხვევაში კი სააპელაციო სასამართლომ განმარტა არა გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი, არამედ შეავსო იგი და ფაქტობრივად მიიღო ახალი გადაწყვეტილება, ვინაიდან განსაზღვრა მხარეთა მიერ ანტრესოლით სარგებლობის წესი, რის შესახებ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში არაფერია ნათქვამი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დაარღვია სამართლის ნორმები, ასევე იგი იურიდიულად არაა საკმარისად დასაბუთებული, რის გამოც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” პუნქტისა და 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის თანახმად უნდა გაუქმდეს.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევისა და მტკიცებულებათა სწორი ანალიზის საფუძველზე უნდა გაარკვიოს მხარეთა შორის წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე, მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

თ. ა-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილება, ამავე პალატის 2001 წლის 4 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.