¹ 3კ/558-01 20 ივლისი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი, მ. გოგიშვილი

სარჩელის საგანი: დამხმარე სათავსის მიკუთვნება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ნ. თ-შვილმა სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე ვ. ბ-შვილის მიმართ და მოითხოვა დამხმარე სათავსის მიკუთვნება. სარჩელის საფუძვლად მიუთითებდა, რომ მოპასუხემ დაიკავა მისი კუთვნილი საკუჭნაო, რომლითაც სარგებლობდა 1976 წლიდან.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ 1999 წელს შეიძინა ოროთახიანი ბინა სარდაფთან ერთად. სარდაფის ტერიტორიაზე განთავსებული იყო სადავო სათავსი, რომლითაც არავინ სარგებლობდა. ბინის შეძენის შემდეგ ჩაატარა სარემონტი სამუშაოები, გაამაგრა სარდაფის საძირკველი და კედლები, რა დროსაც გააუქმა სადავო საკუჭნაო.

ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. თ-შვილს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი გარემოებები:

მხარეები ცხოვრობენ თბილისში, ... მდებარე მრავალბინიან სახლში, სადაც 1992 წელს გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, ოროთახიანი საცხოვრებელი ბინა ფართით 31კვ.მ. და დამხმარე ფართი 67,40 კვ.მ საკუთრების უფლებით ეკუთვნის მოსარჩელეს, ხოლო იმავე ეზოში ოროთახიანი საცხოვრებელი ბინა, ფართით 32კვ.მ., 4,5კვ.მ. სამზარეულოთი და 15კვ.მ. სარდაფით ეკუთვნის მოპასუხეს, 1999 წელს კ. პ-ოვთან დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. სადავო ფართი, ზომით 1კვ.მ., წარმოადგენს ყოფილ საერთო სარგებლობის საპირფარეშოს, რომელიც 70-იან წლებში მობინადრეებმა გააუქმეს სველი წერტილებისა და კანალიზაციის ინდივიდუალურად მოწყობასთან დაკაშირებით. სადავო სათავსი აღიარებულია როგორც უნებართვო, იგი იყო უსარგებლოდ მიტოვებული და არ წარმოადგენდა არავის საკუთრებას. სათავსში მოთავსებული იყო მოსარჩელე ნ. თ-შვილის კუთვნილი, სახმარად უვარგისი ძველი ნივთები. 1999 წელს მოპასუხემ ჩაატარა სარემონტო სამუშაოები მის კუთვნილ ბინასა და სარდაფში, რა დროსაც სათავსიდან გატანილ იქნა ნ. თ-შვილის ძველი, სახმარად უვარგისი ნივთები, კაპიტალურად შეკეთდა ავარიული სარდაფის საძირკველი და ნგრევის პირას მისული კედლები. სადავო ფართი არის მცირე ზომის (1კვ.მ.), ემიჯნება მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ სარდაფს, დამოუკიდებელი შესასვლელი არა აქვს და მისი სარგებლობა შეიძლება მხოლოდ მოპასუხის კუთვნილი ფართის გავლით. მოპასუხეს სხვა სათავსი, გარდა 15კვ.მ. სარდაფისა, არ გააჩნია, ხოლო მოსარჩელეს საკუთრებაში აქვს 67,40კვ.მ დამხმარე ფართი. სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 156-ე მუხლი და მიუთითა, რომ მოსარჩელემ 70-იან წლებში, საპირფარეშოს გაუქმების შემდეგ, სადავო ფართში მოათავსა ძველი, სახმარად უვარგისი ნივთები და მას შემდეგ სადავო ფართით არ უსარგებლია, რაც მფლობელობის შეწყვეტის საფუძველს წარმოადგენს.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ მოპასუხე ვ. ბ-შვილმა სადავო სათავსი სარემონტო სამუშაოების ჩატარების დროს დაუმატა თავის სარდაფს, დღეისათვის მისი სარდაფი ნაცვლად 15კვ.მ-ისა, არის 16,094კვ.მ., ანუ 1,094კვ.მ-ით მეტი. სადავო 1,094კვ.მ. ფართი არის იქ მცხოვრებ მობინადრეთა საერთო საკუთრება და სამოქალაქო კოდექსის 220-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ყოველ მესაკუთრეს შეუძლია ისარგებლოს მისით, თავიანთი წილის შესაბამისად. აღნიშნული საფუძვლით, სააპელაციო სასამართლომ 2001 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებით გააუქმა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით დააკმაყოფილა ნ. თ-შვილის სარჩელი, აღდგა საერთო სათავსზე მისი სარგებლობის უფლება.

კასატორი მიუთითებს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 220-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ყოველ მესაკუთრეს შეუძლია ისარგებლოს საერთო საკუთრებით მისი წილის შესაბამისად. ნ. თ-შვილს საკუთრებაში აქვს 70კვ.მ. სარდაფი და დამხმარე სათავსის ნაკლებობას არ განიცდის. სადავო 1კვ.მ. ფართობი მას არ სჭირდება, იქ ინახავდა ძონძებს და ქმნიდა ანტისანიტარიას, რადგან მათ მიმართ მტრულად არის განწყობილი. სარდაფის კედლების შეკეთების მიზნით, იძულებული იყო, მოერღვია საკუჭნაო, რომელიც აბრკოლებდა ავარიულ მდგომარეობაში მყოფი სარდაფის კაპიტალურ შეკეთებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია და მოითხოვს მის გაუქმებას.

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 218-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გათვალისწინებით, მხარეებს შესთავაზა მორიგება. კასატორმა მოწინააღმდეგე მხარეს შესთავაზა ეზოში არსებული სათავსი, რომელიც ფართით სადავო სათავსზე მეტია, რაზედაც მოწინააღმდეგე მხარემ უარი განაცხადა, მხარეთა მორიგება არ შედგა და მოითხოვეს სასამართლოს მიერ დავის არსებითად გადაწყვეტა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, მოისმინა მხარეთა განმარტებები და თვლის, რომ ვ. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ საქმის გარემოებები საოლქო სასამართლოს პალატის მიერ საპროცესო ნორმების დარღევის გარეშეა დადგენილი და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. დადგენილია, რომ მოსარჩელე ნ. თ-შვილს ინდივიდუალურ საკუთრებაში აქვს ოროთახიანი ბინა, ფართით 31კვ.მ. და არასაცხოვრებელი ფართი 67,40კვ.მ., ხოლო მოპასუხეს ოროთახიანი ბინა, ფართით 32კვ.მ., 4,5კვ.მ. სამზარეულო და 15კვ.მ. სარდაფი. სადავო 1,094 კვ.მ არის ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრება, რომელიც მოქცეულია ვ. ბ-შვილის ინივიდუალური საკუთრების ფართობში. სადავო ფართს დამოუკიდებელი შესასვლელი არა აქვს და მისით სარგებლობა შეიძლება მხოლოდ ვ. ბ-შვილის კუთვნილი ფართის გავლით.

სამოქალაქო კოდექსის 211-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ინდივიდუალური საკუთრების საგნად მიიჩნევა ამ ფართის შემადგენელი ნაწილებიც, რომლებიც შეიძლება გადაკეთდეს, მოსცილდეს ან დაემატოს ფართს. ამასთან, გადაკეთება, მოცილება ან დამატება ისე უნდა მოხდეს, რომ არ შეილახოს სხვა მესაკუთრეთა უფლებები, ანდა არ შეიცვალოს შენობის გარეგნული სახე. მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ მოპასუხემ თავისი ინდივიდუალური საკუთრების სარდაფში ჩაატარა სარემონტო სამუშაოები, კაპიტალურად შეაკეთა სარდაფის საძირკველი და დაზიანებული კედლები, რა დროსაც მოშალა სადავო საკუჭნაო. ბინის მესაკუთრეებს, გარდა მოსარჩელისა, პრეტენზია არ გამოუთქვამთ.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ვ. ბ-შვილის მიერ საკუჭნაოს მოშლა გამართლებული იყო, რადგან სარდაფის დაზიანებული კედლები საჭიროებდა შეკეთებას. საკუჭნაოს მოშლით და მიერთებით ბინის სხვა მესაკუთრეთა უფლებები არ შელახულა. არ შელახულა ასევე ნ. თ-შვილის უფლებები, ვინაიდან დადგენილია, რომ ნ. თ-შვილს საკუთრებაში აქვს 67,40კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართი და სადავო საერთო 1,094კვ.მ. დამხმარე ფართობზე სარგებლობის უფლების დაკარგვით მისი საყოფაცხოვრებო პირობები არ იზღუდება. მან მოპასუხის მიერ შეთავაზებულ იზოლირებულ სათავსზე უარი განაცხადა. სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად, დაუშვებელია უფლების გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას.

დადგენილია, რომ საერთო საკუთრების, სადავო 1,094კვ.მ. ფართით სარგებლობა შესაძლებელია მხოლოდ მოპასუხე ვ. ბ-შვილის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართის გავლით. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოსარჩელე საერთო საკუთრებაში არსებული ფართით სარგებლობის უფლებას მოითხოვს მხოლოდ იმ მიზნით, რომ ხელი შეუშალოს მოპასუხეს, თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს მისი კუთვნილი სარდაფით, მოსარჩელის უფლების განხორციელების მოთხოვნა აუცილებლობით არ არის ნაკარნახევი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა თვლის, რომ მოცემულ საქმეზე უნდა გაუქმდეს სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. თ-შვილს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი უნდა ეთქვას.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

ვ. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილება ამ საქმეზე გაუქმდეს და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

ნ. თ-შვილს უარი ეთქვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.