¹ 3კ/569-01 14 სექტემბერი, 2001 წ., ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი, მ. გოგიშვილი

სარჩელის საგანი: სადარბაზო შესასვლელით სარგებლობის უფლების აღდგენა.

აღწერილობითი ნაწილი:

თბილისში, ... მდებარე სახლის 51\636 წილის მესაკუთრეა ც. კ-ძე, ხოლო იმავე სახლის ერთი ოთახის მესაკუთრე თ. ს-ოვი. იმ მოტივით, რომ თ. ს-ოვმა ც. კ-ძის ბინაში შესასვლელი ამოკეტა, გამოუცვალა საკეტი და არ აძლევს მას საშუალებას ისარგებლოს ქუჩის მხრიდან არსებული სადარბაზო შესასვლელით, ც. კ-ძემ სარჩელი აღძრა თ. ს-ოვის წინააღმდეგ და მოითხოვა სადარბაზო შესასვლელით სარგებლობის უფლების აღდგენა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ იგი 1976 წლიდან ცხოვრობს მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე, ერთ ოთახიან ბინაში. ბინას გააჩნია საერთო სარგებლობის სამზარეულო, საპირფარეშო, ღია აიავანი და ეზოში გასასვლელი, ხოლო მეზობლებთან ურთიერთშეთანხმებით 20-25 წლის წინ ჩაიკეტა სადარბაზო შესასვლელის კარი და სადავო შესასვლელით მხოლოდ თვითონ სარგებლობს.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. საცხოვრებელი ბინის საერთო სარგებლობის შესასვლელი და კარი აღდგენილ იქნა თავდაპირველ მდგომარეობაში. ც. კ-ძეს აღუდგა საერთო სარგებლობის შესასვლელით სარგებლობის უფლება.

სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 173-ე, 955-ე მუხლები და სადარბაზო შესასვლელი მიიჩნია საერთო წილად საკუთრებად.

თ. ს-ოვმა სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ ც. კ-ძეს აღუდგინა სადარბაზო შესასვლელით სარგებლობის უფლება ისე, რომ არ მიუთითა, სადავო ფართით სარგებლობის უფლება გააჩნია თუ არა თვით აპელანტს (მოპასუხეს). დერეფანი, რომელიც საერთო სარგებლობის ფართად მიიჩნია სასამართლომ, 1993 წლიდან აპელანტის საკუთრებაა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 27 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ მიუთითა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, რადგან სასამართლომ სწორად გამოიყენა კანონი და სადავო შესასვლელი და დერეფანი საერთო საკუთრებად მიიჩნია.

საკასაციო საჩივრის ავტორი მოითხოვს აღნიშნული განჩინების გაუქმებას იმ საფუძვლით, რომ 1. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. კერძოდ: მხარეთა შორის ურთიერთობანი წარმოიშვა 1997 წლის 25 ნოემბრამდე, რის გამოც ამავე კოდექსის 1507-ე მუხლის თანახმად უნდა გამოეყენებინა ძველი სამოქალაქო კოდექსის (1964 წ.) ნორმები.

2. სასამართლომ გამოიყენა 173-ე მუხლი, რომელიც შეეხება თანასაკუთრებაში არსებულ ქონებას, ხოლო სადავო ფართი ინდივიდუალური საკუთრებაა და უნდა გამოეყენებინა კანონის შესაბამისი ნორმები.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით ირკვევა, რომ მოცემულ დავაში მხარეები მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მობინადრეები არიან, ხოლო დავის საგანს წარმოადგენს შესასვლელით სარგებლობის უფლება.

პალატა იზიარებს კასატორის მითითებას იმის შესახებ, რომ სასამართლოს აღნიშნული დავის გადასაწყვეტად არ უნდა გამოეყენებინა საზიარო უფლებების მარეგულირებელი ნორმები, რადგან მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი ადგენს მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრეთა შორის ურთიერთობის წესს. სასამართლომ, მართალია, სწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომელიც ადგენს საერთო საკუთრების წარმოშობის საფუძვლებს, მაგრამ არასწორად გამოიყენა ამავე კოდექსის 955-ე მუხლი, რადგან იგი შეეხება საზიარო უფლებებს. დავა კი მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრეთა შორისაა, რის გამოც პალატა თვლის, რომ მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამოქალაქო კოდექსის 208-ე-235-ე მუხლები წარმოადგენენ სპეციალურ ნორმებს, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა სასამართლოს დავის გადაწყვეტისას და არ გამოიყენა.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას იმის შესახებ, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლომ არასწორად გამოიყენა ახალი სამოქალაქო კოდექსი, რადგან ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით, იმ ურთიერთობათა მიმართ, რომლებიც წარმოიშვა სამოქალაქო კოდექსის ძალაში შესვლამდე, ამ კოდექსის ნორმები გამოიყენება 1997 წლის 25 ნოემბრიდან წარმოშობილი უფლებებისა და მოვალეობების მიმართ. ამასთან, მოქმედმა კოდექსმა ახალი წესები დაადგინა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მობინადრეთა შორის ურთიერთობის შესახებ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა მიღებული, თუ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოყენებინა. კანონის არასწორი გამოყენების გამო, სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს არ მისცა სათანადო სამართლებრივი შეფასება. კერძოდ, სასამართლომ საერთო საკუთრებად ისე მიიჩნია 6,88 კვ.მ. ფართის შესასვლელი (დერეფანი) რომ არ გამოარკვია იგი რომელიმე მოდავე მხარეს ინდივიდუალური საკუთრებაა, თუ ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენს.

აღნშინულიდან გამომდინარე, პალატა თვლის, რომ მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს, რათა დამატებით იქნეს გამოკვლეული საქმის მასალებში არსებული შემდეგი მტკიცებულებები: 1993 წლის 20 იანვრისა და 1994 წლის 14 ნოემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულებები; საბინაო-საექსპლუატაციო უბნის მიერ გაცემული მინდობილობა ბინის პრივატიზაციით გადაცემის თაობაზე, რომელშიც მითითებულია, რომ თ. ს-ოვის სასარგებლოდ პრივატიზირებულია 7,5 კვ.მ. შესასვლელი. აღნიშნული დოკუმენტები სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია და ისე დაადგინა მოსარჩელისა და მოპასუხეს მიერ სადავო ფართის პრივატიზაციის ფაქტი; დადგენილი არაა ფაქტიური გარემოება იმის შესახებ კონკრეტულად რომელ შესასვლელს გაუკეთდა პრივატიზაცია თ. ს-ოვის სასარგებლოდ და ეს შესასვლელი შენობის იზოლირებული ნაწილს წარმოადგენს თუ არა, რადგან მხოლოდ იზოლირებული ფართი შეიძლება იყოს ინდივიდუალური საკუთრება და არა შენობის ის ნაწილი, რომლის გამოყენების გარეშე მრავალბინიანი სახლის მობინადრეებს შეეზღუდებათ (ან შეუძლებელი გახდება) მათ საკუთრებაში არსებულ ინიდივიდუალური ფართით სარგებლობა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. ს-ოვის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 27 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.