¹ 3კ/614-01 18 ივლისი, 2001 წ., ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი, მ. გოგიშვილი

სარჩელის საგანი: ხანძრის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

1998 წლის 1 აპრილს თ. ი-იანმა ფ. კ-ანის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1998 წლის 16 მარტს ქ. თბილისში, ... ბინაში მცხოვრებ ფ. კ-ანის ბინაში გაჩნდა ხანძარი, რომელიც გადავიდა მესამე სართულზე მდებარე მის ბინაშიც. ხანძრის შედეგად მიყენებულმა ზარალმა, ბინის რემონტის ღირებულების ჩათვლით, შეადგინა 5380 ლარი. მოსარჩელემ მოითხოვა მითითებული თანხის ფ. კ-ანისათვის გადასახდელად დაკისრება.

ფ. კ-ანმა სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ მას ბრალი არ მიუძღოდა ხანძრის გაჩენაში.

ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 13 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ფ. კ-ანის ბინაში ხანძრის წარმოშობის წყაროს წარმოადგენდა ელექტროქსელში ჩართული საყოფაცხოვრებო მაცივარი, ხოლო მაცივრის აალება გამოიწვია ელექტროქსელში ძაბვის გაზრდამ.

აღნიშნულის გამო, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ ფ. კ-ანის ბრალი ხანძრის გაჩენაში არ დასტურდებოდა და ხანძრის შედეგად გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება მას არ უნდა დაკისრებოდა.

თ. ი-იანმა სააპელაციო საჩივრით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატას. აპელანტმა მოითხოვა, რომ ფ. კ-ანს ზიანის ანაზღაურება დაკისრებოდა, ინფლაციის გათვალისწინებით, 5480 ლარის ოდენობით და ადვოკატის ჰონორარი 161 ლარი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ამ საქმეზე რაიონული სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით 5380 ლარის გადახდა დაეკისრა სააქციო საზოგადოება “ე.-ს”.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში ... მდებარე ბინის მკვებავ ელტრანსფორმატორში “კლემის” და ნულოვანი “კაბელის” გაწყვეტის შედეგად წარმოშობილი უეცარი მაღალი ძაბვის გამო აალდა ფ. კ-ანის ბინაში ქსელში ჩართული საყოფაცხოვრებო მაცივარი, რამაც გამოიწვია ხანძარი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული კორპუსის მკვებავი ძირითადი ელტრანსფორმატორი, რომელიც სს “ე.-ის” საკუთრებას წარმოადგენდა, მიეკუთვნებოდა ისეთ ნაგებობას, რომლიდანაც გამომდინარეობდა მომეტებული საფრთხე ამ ნაგებობაში განთავსებული, წარმოებული და მიწოდებული ელექტროენერგიისაგან, ამიტომ სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 და 1001-ე მუხლების საფუძველზე, თუ საფრთხეს მოჰყვება ნივთის დაზიანება, ამ ნაგებობის მფლობელი ვალდებულია აუნაზღაუროს დაზარალებულს აქედან წარმოშობილი ზიანი. ვინაიდან ფ. კ-ანს ბრალი არ მიუძღოდა ხანძრის გაჩენაში, სააპელაციო სასამართლომ იგი გაათავისუფლა ზიანის ანაზღაურებისაგან.

სააქციო საზოგადოება “ე.-მ” საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და მოითხოვა ამ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ საფუძვლით, რომ იგი საქმეში ჩაბმული არ იყო მოპასუხედ; ამასთან, მიუთითა, რომ მოცემული ხანძრის გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურება უნდა დაკისრებოდა სახელმწიფოს, რადგან სააქციო საზოგადოება “ე.-სა” და სახელმწიფოს შორის დადებული ხელშეკრულებით დადგენილი იყო, რომ სააქციო საზოგადოება “ე.-ი” პასუხისმგებლობას ღებულობდა მხოლოდ იმ ხანძრებზე, რომლებიც 1999 წლის 4 იანვრის შემდეგ იქნებოდა წარმოშობილი, ხოლო მანამდე წარმოშობილ ურთიერთობებზე პასუხისმგებლობას კისრულობდა, თუ იგი შეტანილი იქნებოდა ხელშეკრულებაზე დართულ ნუსხაში. ვინაიდან მოსარჩელის ბინაში ხანძარი 1998 წლის 16 მარტს გაჩნდა და მითითებული ხანძარი შესული არ იყო ნუსხაში, ამიტომ სახელმწიფოსა და მას შორის გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, პასუხისმგებლობა მითითებული ხანძრის შედეგებზე სახელმწიფოს უნდა დაკისრებოდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2000 წლის 31 მაისის განჩინებით გაუქმდა ამ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა სააპელაციო სასამართლოს.

საქმის სააპელაციო სასამართლოში განხილვის დროს, კერძოდ, 2001 წლის 30 იანვარს, თ. ი-იანმა გაზარდა სარჩელის მოთხოვნა, კერძოდ, მან მოპასუხის მიერ მიყენებული ზიანის 5380 ლარის ნაცვლად, ლარის ინფლაციის გათვალისწინებით, მოითხოვა 6683 ლარი, პარკეტის შეკეთებისათვის დამატებითი თანხა 1250 ლარი და სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 164,4 ლარი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 7 მარტის გადაწყვეტილებით გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 13 სექტემბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სააქციო საზოგადოება “ე.-ს” თ. ი-იანის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა 8091 ლარი და სახელმწიფო ბაჟის სახით 164,4 ლარი იმ საფუძვლით, რომ ფ. კ-ანის ბინაში ხანძრის გაჩენის მიზეზი იყო ელექტროქსელში ძაბვის მომატება. ვინაიდან მოცემულ უბანზე ელ.ენერგიის მიმწოდებელი სს “ე.-ა” და იგი ვალდებულია თავის აბონენტებს მიაწოდოს ელ.ენერგია, ხოლო, თავის მხრივ, აბონენტი ვალდებულია, გადაიხადოს საფასური, მხარეებს შორის მყარდება ნასყიდობის ხელშეკრულება. სამოქალაქო კოდექსის 487-ე მუხლის შესაბამისად, გამყიდველმა მყიდველს უნდა გადასცეს ნივთობრივად და უფლებრივად უნაკლო ნივთი, ხოლო ამავე კოდექსის 488-ე მუხლის შესაბამისად, ნივთი უნაკლოა, თუ იგი შეთანხმებული ხარისხისაა ან იგი ვარგისია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ან ჩვეულებრივი სარგებლობისათვის. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ როცა ელექტროდენი ფ. კ-ანს მიეწოდებოდა ისეთი ძაბვით, რომელმაც ხანძარი გამოიწვია, ცხადია, მიწოდებული ელექტროენერგია ნაკლის მქონე იყო, რის შედეგადაც თ. ი-იანს მიადგა ზიანი. ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად კი, კრედიტორი უფლებამოსილი იყო, მოეთხოვა მოვალისათვის ზიანის ანაზღაურება, რადგან მან დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ვალის გადახდა გადაკისრებოდა სახელმწიფოს, რადგან, მართალია, სახელმწიფოსა და სააქციო საზოგადოება “ე.-ს” შორის არსებობდა ხელშეკრულება ზიანის ანაზღაურების გადაკისრების შესახებ, მაგრამ იგი შეთანხმებული არ იყო კრედიტორთან.

2001 წლის 19 აპრილს სააქციო საზოგადოება “ე.-მ” საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს. მან მოითხოვა ამ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი საფუძვლით:

1. კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლო არასწორად დაეყრდნო ექსპერტის დასკვნას ხანძრის გამომწვევი მიზეზების შესახებ და მიიჩნია, რომ ხანძარი არ შეიძლება გამოწვეული ყოფილიყო ექსპერტის დასკვნაში მითითებულ გარემოებებში.

2. კასატორის მოსაზრებით, თ. ი-იანის მიერ წარმოდგენილი ზიანის ოდენობა დაუსაბუთებელია, რადგან არ არსებობს სათანადო აუდიტის დასკვნა.

3. კასატორს მიაჩნია, რომ არ შეიძლება ასანაზღაურებლად მოთხოვნილ ზიანზე გავრცელდეს ინფლაცია და არ შეიძლება სააქციო საზოგადოება “ი.-ს” გადასახდელად დაეკისროს თ. ი-იანის მიერ ბაჟის სახით გადახდილი თანხა, რადგან ასეთი თ. ი-იანს არ გადაუხდია.

4. კასატორის მოსაზრებით, ვინაიდან ხანძარი მოხდა 1998 წლის 16 მარტს და იგი შესული არაა სახელმწიფოსა და მას შორის გაფორმებულ ხელშეკრულების ნუსხაში, ხელშეკრულების თანახმად, ასეთ პრეტენზიებზე ვალდებულება ეკისრება სახელმწიფოს და ზიანის ანაზღაურებაც მას უნდა დაეკისროს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულადაა ცნობილი, რომ ფ. კ-ანის ბინაში ხანძარი გამოიწვია ელექტროქსელში ძაბვის უეცარმა მომატებამ, ხოლო თ. ი-იანის ბინაში ხანძარი გადავიდა ფ. კ-ანის ბინიდან.

აქედან გამომდინარე, არასწორია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილი არ იყო, დაყრდნობოდა ამ საქმეზე ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნას და მოწმეთა ჩვენებებს. ასევე, უსაფუძვლოა მისი მითითება იმის შესახებ, რომ ექსპერტის დასკვნაში მითითებულ გარემოებებში დაუშვებელი იყო ხანძრის გაჩენა.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ თითქოს ექპსერტის დასკვნაში მითითებულ გარემოებებში გამორიცხული იყო ხანძრის გაჩენა, საფუძველს მოკლებულია, იგი არ წამოადგენს დამატებით და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას (კასატორის მითითება არ ეფუძნება არანაირ დასაბუთებას) და ამ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს არ წარმოადგენს.

ასევე, არასწორია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს სააქციო საზოგადოება “ე.-ს” მოცემულ შემთხვევაში არ უნდა დაეკისროს მიყენებული ზიანის ანაზღაურება იმიტომ, რომ ასეთ ზიანზე პასუხისმგებლობა სახელმწიფომ იკისრა.

მართალია, 1998 წლის 21 დეკემბერს საქართველოს სახელმწიფოსა და სააქციო საზოგადოება “ე.-ს” შორის გაფორმდა ხელშეკრულება და ამ ხელშეკრულებით სააქციო საზოგადოება “ე.-ი” პასუხისმგებლობას კისრულობდა მხოლოდ იმ ვალდებულებებზე, რომლებიც წარმოიშობოდა 1999 წლის 4 იანვრის შემდეგ და ასევე იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც წარმოშობილი იყო მანამდე, მაგრამ შეტანილი იყო ნუსხაში, ხოლო დანარჩენ პრეტენზიებზე პასუხისმგებლობას იღებდა სახელმწიფო (თ. ი-იანის ბინაში ხანძარი მოხდა 1998 წლის 16 მარტს და იგი ნუსხაში შეტანილი არ იყო), მაგრამ აღნიშნული გარიგება დადებული იყო ორ მხარეს შორის კრედიტორის თანხმობის გარეშე.

სამოქალაქო კოდექსის 204-ე მუხლის შესაბამისად, თუ ვალის გადაკისრების შესახებ შეთანხმდნენ მესამე პირი და მოვალე, მაშინ გადაკისრების ნამდვილობა დამოკიდებულია მოთხოვნის მფლობელზე.

ამავე კოდექსის 203-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოთხოვნის მფლობელთან დადებული ხელშეკრულებით ვალი შეიძლება თავის თავზე აიღოს მესამე პირმაც. ასეთ შემთხვევაში მესამე პირი დაიკავებს თავდაპირველი მოვალის ადგილს.

მოცემულ შემთხვევაში სააქციო საზოგადოება “ე.-მ” შეიძინა თელასის ყველა აქცია, ვალის გადაკისრების შესახებ მოთხოვნის მფლობელთან რაიმე გარიგება არ უწარმოებია, ხოლო მასსა და სახელმწიფოს შორის შეთანხმება ვალის გადაკისრების შესახებ ნამდვილი არ შეიძლება იყოს თ. ი-იანის თანხმობის გარეშე. როგორც საქმის მასალებიდან ჩანს, თ. ი-იანი თანახმა არ არის მიყენებული ზიანი აუნაზღაუროს სახელმწიფომ და მის ანაზღაურებას უშუალო ბრალეულ სააქციო საზოგადოება “ე.-საგან” მოითხოვს.

ასევე, არასწორია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მას არ უნდა დაეკისროს თ. ი-იანის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი თანხა, რადგან თ. I-იანს ასეთი გადახდილი არა აქვს.

საქმეში წარმოდგენილი ¹5 ქვითრით დადგენილია, რომ თ. ი-იანს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი აქვს 164,4 ლარი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ თ. ი-იანის სასარგებლოდ გამოიტანა რა გადაწყვეტილება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 164,4 ლარი სწორად დააკისრა წაგებულ მხარეს, ანუ სააქციო საზოგადოება “ე.-ს”.

დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია ხანძრის შედეგად მიყენებული ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით.

საქმის განხილვის დროს, ხანძრის შედეგად მიყენებული ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით, მოპასუხეს პროცესის არც ერთ სტადიაზე პრეტენზია არ ჰქონია. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატაში მითითებული პრეტენზიების წამოყენება ვერ ჩაითვლება დასაბუთებულ პრეტენზიად და ვერ გახდება გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. სწორია კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა დაეკმაყოფილებინა მოსარჩელის მოთხოვნა ინფლაციის გათვალისწინებით. ინფლაციის შესაბამისად გადახდის საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატამ ჯერ კიდევ 2000 წლის 5 აპრილს გამოტანილ გადაწყვეტილებაში (სს ქუთაისის “პ.-სა” და სს “ქ.-ის” შორის დავასთან დაკავშირებით) მისცა განმარტება.

მითითებული განმარტების შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლი არეგულირებს ფულადი ვალდებულების გადახდის პრინციპებს ფულადი ერთეულის კურსის შეცვლისას.

მითითებული ნორმის შესაბამისად, თუ გადახდის ვადის დადგომამადე გაიზარდა ან შემცირდა ფულის ერთეული (კურსი) ან შეიცვალა ვალუტა, მოვალე ვალდებულია, გადაიხადოს იმ კურსით, რომელიც შეესაბამება ვალდებულების წარმოშობის დროს. ვალუტის შეცვლისას გადაცვლით ურთიერთობებს საფუძვლად უნდა დაედოს ის კურსი, რომელიც ვალუტის შეცვლის დღეს არსებობდა ამ ერთეულებს შორის.

მითითებული კანონის მოთხოვნიდან გამომდინარე, ფულის ერთეულის გაზრდა ან შემცირება თავისთავად გულისხმობს ფულის რეფორმას, რაც ფულის სისტემის განმტკიცებისათვის გატარებული სახელმწიფო საკანონმდებლო აქტია, რომლის შედეგად ქვეყანაში ფულის მოქმედი სისტემიდან სხვა სისტემაზე გადასვლა ხდება. ამ დროს მიმოქცევიდან ამოიღება გაუფასურებული ფული და მის ადგილს იკავებს ახალი ფული, იცვლება ფულის ერთეული ან მისი ოქროს შემცველობა, რის შემდეგ დგინდება ფულადი ერთეულის, ფულის ნიშნის ფორმა და ეროვნული ვალუტის კურსი. ფულის კურსი კი ნიშნავს ერთი ქვეყნის ფულის ერთეულის ღირებულებას, გამოხატულს სხვა ქვეყნის ფულის ერთეულით. ფულის კურსის დადგენა გაიგივებულია მის კოტირებასთან, რაც უცხოური ვალუტის საბირჟო ფასების დადგენას ნიშნავს. ამასთან, უნდა აღინიშნოს, რომ ვალუტის შეცვლა გულისხმობს ქვეყანაში არსებული ფულის ნიშნის შეცვლას.

პალატა თვლის, რომ ფულადი ვალდებულებების შესრულების დროს სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა ადგილი აქვს დენომინაციას, ანუ ფულის ერთეულის (კურსის) გაზრდას ან შემცირებას, ასევე ვალუტის ჰიპერინფლაციას. მაგალითად, დენომინაცია განიცადა საბჭოთა კავშირის დროს მანეთმა, როდესაც 10 მანეთის ნომინალი შეიცვალა 1 მანეთის ნომინალით. ვალუტის შეცვლას ადგილი ჰქონდა მაშინ, როდესაც რუსული რუბლი შეიცვალა კუპონებით, ხოლო კუპონი _ ლარით.

რაც შეეხება ჰიპერინფლაციას, აღნიშნული თავისთავად ნიშნავს საქონლის ფასებისა და მიმოქცევაში არსებული ფულის მასის უაღრესად სწრაფ ზრდას, რომელიც იწვევს ფულადი ერთეულის მკვეთრ გაუარესებას, საგადამხდელო ბალანსის მოშლას და ნორმალური სამეურნეო კავშირების დარღვევას. ამ დროს მიმოქცევის სფეროში სახელმწიფო უშვებს დიდი რაოდენობის ფულს, რომელიც რეალური საქონელბრუნვის საჭიროებას აღემატება, რასაც მოსდევს ფულის კურსის მკვეთრი გაუარესება, ოქროს საბაზრო ფასების ზრდა.

ვინაიდან ქართული ეროვნული ვალუტის _ ლარის მიმართ ზემოთ მითითებულ პროცესებს არ ჰქონია ადგილი, ფულადი ვალდებულებების შესრულების დროს დაუშვებელია ინფლაციის გამოყენება. ინფლაციის პრინციპის გამოყენება დაუშვებელია, ასევე, ფულის კურსის ნორმალური გაუარესების დროს, რადგან აღნიშნული პროცესი ყველა ქვეყანაში აღინიშნება. ლარის კურსის დაცემის კრიტერიუმად არ შეიძლება აღებულ იქნეს რომელიმე უცხოურ ვალუტასთან შეფარდება, რადგან, როგორც ცნობილია, ლარის კურსი უცხოურ ვალუტასთან შეფარდებაში მერყეობს: ზოგი ქვეყნის ვალუტასთან შეფარდებაში მცირდება, მაგრამ ზოგიერთი ქვეყნის ვალუტასთან მიმართებაში იზრდება.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სააქციო საზოგადოება “ე.-ს” ინფლაციის გათვალისწინებით ზედმეტად დააკისრა 1303 ლარი.

მართალია, თ. ი-იანზე მიყენებული ზიანის ანაზღაურება ლარის ინფლაციით გამორიცხულია, მაგრამ ზიანის ანაზღაურება მოვალის ვალდებულებაა და კრედიტორს მოვალის მიერ ვალის გადაცილების შემთხვევაში უფლება აქვს მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება.

სამოქალაქო კოდექსის მე-400 მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებად ითვლება მოვალის ისეთი უმოქმედობა, თუ შესრულების ვადის დადგომიდან კრედიტორის მიერ გაფრთხილების შემდეგაც მოვალე არ ასრულეს ვალდებულებას. გაფრთხილება თავის თავში შეხსენებას გულისხმობს და უამისოდ მოვალე ვადის გადამცილებლად არ ითვლება. კრედიტორის მიერ მოვალის გაფრთხილებას, რომ დაუყოვნებლივ მოახდინოს შესრულება მაშინ აქვს ადგილი, როცა სახეზეა ვალდებულებების შესრულების განუსაზღვრელი ვადები. გაფრთხილება ესაა კრედიტორის მხრივ ცალმხრივი მოთხოვნა მოვალის მიმართ.

მოცემულ შემთხვევაში მიყენებილი ზიანის 5380 ლარის მოთხოვნის წარდგენა მოვალისადმი თ. ი-იანმა მოახდინა 2000 წლის მარტში, ხოლო ზიანის დანარჩენი თანხის 1250 ლარის ანაზღაურება მოითხოვა 2000 წლის ნოემბერში.

სამოქალაქო კოდექსის 404-ე მუხლის შესაბამისად კრედიტორს უფლება აქვს მოითხოვოს ვადის გადაცილებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ზიანის ანაზღაურება შეიძლება გამოიხატოს პროცენტზე უფლებით, მაგრამ პროცენტი სამოქალაქო კოდექსის 625-ე მუხლის შესაბამისად გონივრულ შესაბამისობაში უნდა იყოს ეროვნული ბანკის ან ბანკთაშორის საკრედიტო აუქციონის მიერ დადგენილ ზღვრულ ოდენობასთან.

2000 წელს ბანკთაშორის საკრედიტო აუქციონზე წლიური საშუალო პროცენტის ოდენობა შეადგენდა 1,6%, ხოლო 2001 წლის პირველ კვარტალში 1,2 %.

მითითებული გარემოების გათვალისწინებით მოვალემ პროცენტის სახით 2001 წლის 7 მარტამდე უნდა გადაიხადოს 1006,88 ლარი.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად არ დააკმაყოფილა სარჩელი ფ. კ-ანისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში, რადგან მას ბრალი არ მიუძღოდა ზიანის გამოწვევაში.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე საქმის გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს საპროცესო ნორმების დარღვევების გარეშე აქვს დადგენილი და საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. ინფლაციის ნაწილში კი სააპელაციო სასამართლოს არასწორად აქვს გაგებული კანონის მოთხოვნა და საქმეზე მის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს არასწორი შეფასება მისცა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

სააქციო საზოგადოება “ე.-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

გაუქმდეს ამ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 7 მარტის გადაწყვეტილება სააქციო საზოგადოება “ე.-ისათვის” თ. ი-იანის სასარგებლოდ 8091 ლარის გადასახდელად დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

თ. ი-იანის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

სააქციო საზოგადოება “ე.-ს” თ. ი-იანის სასარგებლოდ დაეკისროს 7794,88 ლარი.

დანარჩენ ნაწილში თბილისის საოლქო სასამართლოს მიერ ამ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.