¹3კ/619 10 ოქტომბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

მ. ახალაძე,მ. ცისკაძე

დავის საგანი: ბავშვის გვარის განსაზღვრა.

აღწერილობითი ნაწილი:

მ. კ-ევა და ი. თ-ური 1989 წლიდან არარეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ. ერთად ცხოვრების პერიოდში შეეძინათ ორი შვილი ქალიშვილი ე. დაბადებული 19..... წელს და ვაჟიშვილი კ. დაბადებული 19...... წელს.

1996 წელს მხარეები ერთმანეთს დაშორდნენ, ქალიშვილი დედასთან ცხოვრობდა, ხოლო ვაჟიშვილი მამასთან. ქალიშვილი 2000 წელს გარდაიცვალა. საქმეში წარმოდგენილი ერთადერთი დაბადების მოწმობის მიხედვით მცირეწლოვანი კ. კ-ევი დაბადებულია 19..... წლის 3 აპრილს წალკის რაიონის სოფ…....., მშობლების სააქტო ჩანაწერში მითითებულია: მამა – ი. კ-ევი, ეროვნებით ბერძენი; დედა – მ. კ-ევა, ეროვნებით ბერძენი. დაბადების მოწმობის გაცემის თარიღად მითითებულია 1991 წლის 15 მარტი.

მ. კ-ევამ სარჩელით მიმართა წალკის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვა, შვილისათვის – მცირეწლოვანი კ-სათვის სასამართლოს განესაზღვრა გვარი კ-ევი. ასევე, მოითხოვა მოპასუხისათვის ალიმენტის დაკისრება და შვილის აღსაზრდელად მასთან დატოვება.

წალკის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 1 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. კ-ევას სარჩელი დაკმაყოფილდა და მის შვილს, კ-ს, გვარი, სახელი, მამის სახელი და სხვა მონაცემები განესაზღვრა შემდეგნაირად: კ. კ-ევი ი-ს ძე, დაბადებული 1990 წლის 9 აპრილს საქართველოში. წალკის რაიონის სოფ. ..... მამა თ-ური ი., ქართველი, დედა – კ-ევა მ., ბერძენი.

სასამართლოს გადაწყვეტილებით ყველა სხვა სააქტო ჩანაწერი ამ პირის მიმართ, მათ შორის საქმეში წარმოდგენილი კ-ევის გვარზე, ბათილად იქნა ცნობილი.

კ. კ-ევი აღსაზრდელად დარჩა დედასთან – მ. კ-ევასთან, თანახმად ბავშვის და დედის სურვილისა.

მოპასუხე ი. თ-ურს, დაეკისრა ალიმენტი ყოველთვიურად 50 ლარის ოდენობით, თანახმად მოპასუხის სურვილისა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. თ-ურმა და მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება ბავშვისათვის გვარის მიკუთვნების ნაწილში. კერძოდ, მოითხოვა კ-სათვის ორი გვარის თ-ური-კ-ევის მიკუთვნება და განმარტა, რომ ბავშვი რეგისტრირებული იყო დაბადების მოწმობაში მისი გვარით, რომელიც მოსარჩელის მიერ იქნა გაყალბებული.

სააპელაციო სასამართლომ 2001 წლის 17 მარტის განჩინებით არ დააკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივარი და უცვლელი დატოვა წალკის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 1 ნოემბრის გადაწყვეტილება. სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1196-ე მუხლის მე-2 პუნქტი, რომლის თანახმად მშობლებს, რომელთანაც არასრულწლოვანი შვილი საცხოვრებლად დარჩა ქორწინების შეწყვეტის შემდეგ, უფლება აქვს შვილების ინტერესების შესაბამისად, მიმართოს სასამართლოს შვილისათვის თავისი გვარის მიკუთვნების შესახებ. ამასთან, თუ ბავშვი 10 წელზე მეტი ასაკისაა, გვარის შეცვლისათვის საჭიროა მისი თანხმობაც; სასამართლო სხდომაზე კ-მ სურვილი გამოთქვა, ატაროს დედის გვარი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გვარის გამოცვლა შეესაბამება ბავშვის ინტერესებს, ვინაიდან ისეთ პირობებში, როდესაც ბავშვი იზრდება ოჯახში, რომელშიც ყველა კ-ევის გვარს ატარებს, მისთვის თ-ურის გვარის დატოვება გარკვეულ უხერხულობებს შექმნის.

სააპელაციო პალატამ არ დააკმაყოფილა ი. თ-ურის მოთხოვნა, ორივე გვარის მიკუთვნების შესახებ თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 1195-ე მუხლისა, ვინაიდან ბავშვისათვის ორივე გვარის მიკუთვნება დასაშვებია მხოლოდ მშობლების შეთანხმებით. რაც აღნიშნულ შემთხვევაში არ მომხდარა.

ი. თ-ურმა საკასაციო საჩივრით მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 17 მარტის განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება იმ მოტივით, რომ სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. სასამართლო გასცდა საჩივრის ფარგლებს. კერძოდ, მოსარჩელე მოითხოვდა ბავშვის გვარის განსაზღვრას, სასამართლომ კი არაობიექტური განხილვის შედეგად მიიღო გადაწყვეტილება გვარის შეცვლაზე, როცა ფაქტობრივად გვარი აღდგენილი არ ყოფილა. მოსარჩელეს კი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის თანახმად, სარჩელის მოთხოვნა არც შეუცვლია და არც გაუზრდია.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ განიხილა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივარი, მოუსმინა მხარეებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო გასაჩივრებული განჩინება გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

პალატა იზიარებს კასატორის მოტივაციას, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 317-ე, 384-ე მუხლების მოთხოვნები, რამაც განაპირობა ამავე კოდექსის 393-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2000 წლის 1 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. კ-ევას შვილს კ-ს გვარი, სახელი და მამის სახელი განისაზღვრა იმგვარად, რომ ბავშვს მიეკუთვნა დედის გვარი კ-ევი, ხოლო მამად მიეთითა თ-ური ი. გ-ს ძე. ამასთან, სასამართლომ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში მიუთითა, რომ ყველა სხვა სააქტო ჩანაწერი ამ პირის მიმართ ბათილად იქნეს ცნობილი; სააპელაციო სასამართლომ კი აღნიშნული გადაწყვეტილება დატოვა უცვლელად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის შესაბამისად მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ.

მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხე მხარეს არ ჰქონია დაყენებული მოთხოვნა დაბადების სააქტო ჩანაწერის გაუქმების ან მასში ცვლილებების შეტანის შესახებ. მას არ შეუტანია შეგებებული სარჩელი, მხოლოდ შესაგებელში მიუთითა არსებული სააქტო ჩანაწერის სიყალბეზე. მხარეს ასევე არ მოუთხოვია კ. კ-ევის მიმართ ყველა სხვა სააქტო ჩანაწერის ბათილად ცნობა.

სააპელაციო სასამართლოს უნდა შეემოწმებინა გადაწყვეტილება მხოლოდ სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. აღნიშნულით კი სასამართლო გასცდა რა საჩივრის ფარგლებს, დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნა და მხარეს მიაკუთვნა ის, რაც მას არ უთხოვია.

“სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონის 27-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მიხედვით როცა ბავშვი შეეძინება დაუქორწინებელ დედას, თუ არ არსებობს მშობელთა ერთობლივი განცხადება ან სასამართლოს გადაწყვეტილება მამობის დადგენის შესახებ, ბავშვის მამის გვარად ჩაიწერება დედის გვარი, ხოლო ბავშვის მამის სახელი ჩაიწერება დედის მითითებით;

განსახილველ შემთხვევაში მ. კ-ევა და ი. თ-ური რეგისტრირებულ ქორწინებაში არ ყოფილან, არ არსებობს სასამართლო გადაწყვეტილება მამობის დადგენის თაობაზე, ასევე არ არსებობს კ. კ-ევის დაბადების სხვა მოწმობა, გარდა საქმეში წარმოდგენილისა.

პალატა თვლის, რომ შესაბამისი მოთხოვნის არსებობის შემთხვევაში შესაძლებელია სასამართლოს სხვა გადაწყვეტილება მიეღო;

პალატას მიაჩნია, რომ გასაზიარებელია კასატორის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო პალატამ იმსჯელა გვარის გამოცვლაზე, სამოქალაქო კოდექსის 1196-ე მუხლის მიხედვით, მაშინ როცა მოსარჩელე კ-ევა მოითხოვდა გვარის განსაზღვრას; პალატას, მიუხედავად მოთხოვნისა, არც ჰქონდა ფაქტობრივი საფუძველი განეხილა გვარის შეცვლის საკითხი, ვინაიდან ერთადერთ დაბადების მოწმობაში, რომელიც საქმეშია, ბავშვი რეგისტრირებულია კ. კ-ევად.

აღნიშულით საპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის მოთხოვნა არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის შესაბამისად კი გადაწყვეტილება არ არის იურიდიულად დასაბუთებული, რაც მისი გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ი. თ-ურის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 7 მარტის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.