¹ 3კ/636 15 აგვისტო, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი, მ. გოგიშვილი

სარჩელის საგანი: ნაკვეთით სარგებლობის დაუშვებელი ხელყოფის გამო მეზობელ ნაკვეთზე არსებული ნაგებობის გადატანა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000 წლის 14 აგვისტოს ჯ. ჯ-ელმა სააქციო საზოგადოება “თ.-ის” წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მისი საცხოვრებელი სახლის კედელზე მიდგმულია სააქციო საზოგადოება “თ.-ის” ელექტროგამნაწილებლის ჯიხური. ჯიხურიდან გამოსული ხმაური აწუხებს მას, მისი ოჯახის წევრებს და მთელი ღამის განმავლობაში არ აძლევს ძილის საშუალებს. ამასთან, ჯიხური ტექნიკურად გაუმართავი და სახიფათოა, რის გამოც მოითხოვა მისი გადატანა სახლიდან მოშორებით, უსაფრთხო ადგილზე.

სააქციო საზოგადოება “თ.-მ” სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რის ელექტროგამანაწილებელი ტექნიკური გამართულია და არავითარ საფრთხეს არ წარმოადგენს ჯ. ჯ-ელისათვის. მანვე მიუთითა, რომ მოსარჩელის ინტერესებიდან გამომდინარე, ელექტროგამანაწილებლის ჯიხურის გადატანა მის ინტერესებში შევა, მაშინ კომპეტენტური ორგანოების თანხმობის მიღების შემთხვევაში, თავისი ხარჯებით მოახდინოს მისი გადატანა.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 2 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო ჯიხური აშენდა 1961 წელს. ჯ. ჯ-ელმა მის მეზობლად მდებარე სახლი შეიძინა 2000 წლის 6 იანვარს. სამოქალაქო კოდექსის 174-ე, 175-ე მუხლების საფუძველზე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს არ შეუძლია აკრძალოს მეზობელ ნაკვეთიდან თავის ნაკვეთზე მომდინარე ზემოქმედებანი, თუკი ისინი ხელს არ უშლიან მესაკუთრეს თავისი ნივთის სარგებლობაში ან უმნიშვნელოდ ხელყოფენ მის უფლებებს. სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში დადგენილი არ იყო, თუ რა სახის ზემოქმედებას ახდენდა ელექტროჯიხურიდან გამომავალი ხმაური მოსარჩელის ბინაზე, გარდა მოსარჩელის განმარტებისა. განმარტების დასადასტურებლად კი მოსარჩელეს არანაირი მტკიცება არ წარმოუდგენია. მტკიცებულებათა წარმოდგენა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელის კომპეტენციას განეკუთვნებოდა.

სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 175-ე მუხლის შესაბამისად, მესაკუთრე ვალდებული იყო ეთმინა არსებული ზემოქმედება, რადგან იგი ჩვეულებრივი სარგებლობით იყო გამოწვეული.

რაიონულმა სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ ბინის შეძენის დროს მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო ყველა გარემოება და ნება გამოხატა ფაქტობრივ მდგომარეობაზე.

ჯ. ჯ-ელის სააპელაციო საჩივარი არ დააკმაყოფილა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ და თავისი 2001 წლის 25 აპრილის განჩინებით უცვლელად დატოვა ამ საქმეზე რაიონული სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ რაიონულმა სასამართლომ სწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 174-ე მუხლი და 175-ე მუხლის მეორე ნაწილი იმ თვალსაზრისით, რომ მესაკუთრეს არ შეუძლია აკრძალოს მეზობელი ნაკვეთიდან გამომდინარე ზემოქმედებანი იმ შემთხვევაშიც კი, როცა ზემოქმედება არსებითია, მაგრამ იგი გამოწვეულია სხვა უძრავი ქონების ჩვეულებრივი სარგებლობით. სააპელაციო სასამართლომ დაუშვებლად მიიჩნია ხმაურის აღკვეთა ისეთი ღონისძიებით, რომელიც ამ სახის მოსარგებლისათვის ნორმალურ სამეურნეო საქმიანობად მიიჩნევა.

მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სს “თ.-ისათვის” სატრანსფორმატორო ელექტროჯიხური წარმოადგენდა აუცილებელს მისი სამეურნეო საქმიანობისათვის და მისგან გამომდინარე ხმაური გამოწვეული იყო ტრანსფორმატორის ჩვეულებრივი სარგებლობით, დაუშვებლად მიიჩნია მისი ზემოქმედების აკრძალვა.

სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიიჩნია რაიონული სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ ჯ. ჯ-ელმა იცოდა არსებული მდგომარეობა და მაინც შეიძინა სახლი, რითაც გამოხატა ასეთ პირობებში ცხოვრების ნება.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ ჯიხურის აშენების დროს (დღეს მოქმედი სამშენებლო ნორმების შესაბამისად, ასეთი სახის ჯიხური საცხოვრებელი შენობიდან მოცილებული უნდა იყოს არანაკლებ 10 მეტრით) არ დარღვეულა მშენებლობის ნორმები. მაშინ ჯიხურის მშენებლობა საცხოვრებელი სახლიდან ნებადართული იყო 10 მეტრზე ახლო მანძილზე (ჯიხური სახლის კედელზეა მიდგმული და უახლოესი ფანჯრიდან მოცილებულია 1,4 მეტრით).

2001 წლის 24 მაისს ჯ. ჯ-ელმა საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატას.

კასატორმა მოითხოვა ამ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლით:

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. კერძოდ, არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები. ამავე კოდექსის 89-ე და 90-ე მუხლები და შეცდომით, მიწა, რომელზეც ჯიხურია განლაგებული, სს “თ.-ის” საკუთრებად მიიჩნია.

მისივე მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსი 174-ე და 175-ე მუხლები; ამასთან, არასწორი განმარტება მისცა სამოქალაქო კოდექსის 175-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო წინადადებას: “უმნიშვნელოდ ხელყოფენ მის უფლებებს”, მაშინ როცა მისი უფლების მნიშვნელოვან დარღვევას აქვს ადგილი, რაც დადასტურებულია ამ საქმეზე ჩატარებული ექსპერტიზითაც და ამ მუხლის გამოყენება ასეთ ვითარებაში კასატორის მოსაზრებით, დაუშვებელი იყო.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო კოდექსის 174-ე მუხლის შესაბამისად, მეზობელი მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრენი, გარდა კანონით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობებისა, ვალდებულნი არიან, პატივი სცენ ერთმანეთს. ამ მუხლის შესაბამისად, ურთიერთპატივისცემა ურთიერთშებოჭვასაც გულისხმობს.

სააპელაციო სასამართლო თავის განჩინებაში მიუთითა, რომ სატრანსფორმატორო ქვესადგურიდან გამომავალი ხმაურის ზემოქმედება თუნდაც არსებითი რომ ყოფილიყო, სამოქალაქო კოდექსის 175-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, არ შეიძლება აკრძალულიყო, რადგან იგი გამოწვეული იყო უძრავი ქონების ჩვეულებრივი სარგებლობით.

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ ჩაატარა რა ექსპერტიზა, ექსპერტისათვის არ დაუსვამს სათანადო კითხვები იმის გარკვევის მიზნით, თუ სატრანსფორმატორო ქვესადგურიდან გამომავალი ხმაურის დონე რა სახის იყო: უმნიშვნელო, დასაშვები თუ დაუშვებელი.

ასეთ საკითხთა გამო წამოჭრილი დავის გადაჭრისას სასამართლო უნდა დაემყაროს ბუნებადაცვით, მოქალაქეთა ჯანმრთელობადაცვით თუ სხვა ხასიათის ნორმატიულ აქტებს. თუ ზემოქმედების რომელიმე სახე არაა განსაზღვრული, ანუ ზემოთ მითითებული აქტების საფუძველზე ხმაურის აკუსტიკური დონის ზღვრული ნორმები არაა დადგენილი, მაშინ სასამართლომ თვითონ უნდა განსაზღვროს, ჩაითვლება თუ არა ზემოქმედება დაშვებულად ზემოქმედების ადგილას მიღებული მდგომარეობის გათვალისწინებით.

მართალია, ექსპერტმა დასკვნაში მიუთითა, რომ სატრანსფორმატორო ქვესადგურიდან გამოდიოდა ძლიერი ხმაური, მაგრამ ხმაურის აკუსტიკის ასეთი სახის განსაზღვრა საშუალებას არ იძლევა, გადაწყდეს საკითხი 174-ე და 175-ე მუხლების შესაბამისად. მითუმეტეს, სამოქალაქო კოდექსის 175-ე მუხლის მეორე ნაწილის საფუძველზე, საკითხი შეიძლება გადაწყვეტილიყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლოს ხელთ ექნებოდა დასკვნა ხმაურის დონის შედეგად გამოწვეული ზემოქმედების არაარსებითობის ან არსებითობის შესახებ. მართალია, მესაკუთრე ვალდებულია, ითმინოს ასევე არსებითი ზემოქმედებაც, თუკი იგი გამოწვეულია მეზობელი ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონებით ჩვეულებრივი სარგებლობით ან მისი ნორმალური საქმიანობათ, მაგრამ მესაკუთრეს ასეთ შემთხვევაში შეიძლება მიეცეს უფლება, მოითხოვოს თმენის საზღაური, ხოლო თუკი ზემოქმედება დაუშვებელია, მაშინ ნაკვეთის მესაკუთრეს, სამოქალაქო კოდექსის 176-ე მუხლის შესაბამისად არ ევალება ითმინოს უარყოფითი ზემოქმედებანი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო დაედგინა სატრანსფორმატორო ქვესადგურიდან გამომავალი ხმაურით გამოწვეული ზემოქმედება უმნიშვნელო, არსებითი თუ დაუშვებელი იყო, განესაზღვრა, რამდენი დეციბელის ტოლი იყო იგი. ექსპერტის დასკვნაში იმის მითითება, რომ ობიექტიდან გამოდის ძლიერი ხმაური, სასამართლოს ამ დასკვნის გაკეთების საშუალებას არ აძლევს. ხმაურის დონე საერთოდ იზომება დეციბელებით და მისი აკუსტიკური სიხშირის შესაბამისად, “საცხოვრებელ და საზოგადოებრივ შენობებში და საცხოვრებელი განაშენიანობის ტერიტორიაზე დასაშვები ხმაურის სანიტარული ნორმების” მიხედვით დგინდება, ხმაურის დონე უმნიშვნელო, დასაშვები თუ დაუშვებელია.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაარკვია აღნიშნული საკითხი, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის მოთხოვნა საქმის განხილვასთან დაკავშირებით წამოიჭრა რა ისეთი საკითხი, რომლის განმარტებაც სპეციალისტის ცოდნას მოითხოვდა, მითითებული საკითხი არ გაარკვია სათანადო ექსპერტიზის მეშვეობით.

მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, სააპელაციო სასამართლომ ჩაატარა ექსპერტიზა, მაგრამ ექსპერტს არ დაუსვა სათანადო კითხვები იმის გარკვევის მიზნით, ზემოქმედება, რომელიც მითითებული ნაკვეთიდან მოდიოდა, უმნიშვნელო, არსებითი თუ დაუშვებელი იყო. ამ საკითხების გარკვევის გარეშე სასამართლოს გადაწყვეტილება, თმენის ნაწილში, დაუსაბუთებელია.

საკასაციო პალატას მაიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ შემთხვევაში მიიღო იურიდიულად დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება, რაც გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს არა მარტო ის, თუ რა სიძლიერის ხმაური გამოდის ქვესადგურიდან, არამედ ისიც, რა სიძლიერის ხმაური აღწევს ჯ. ჯ-ელის სახლში და შესაძლებელია თუ არა ამ ზემოქმედების იმ დონემდე შემცირება, რომ იგი დასაშვები გახდეს. რა ღონისძიებების გატარება იქნება საჭირო ქვესადგურის მფლობელის მიერ საიმისოდ, რომ ზემოქმედება დასაშვებ დონემდე შემცირდეს, ან საერთოდ აღმოიფხვრას.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ჯ. ჯ-ელის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

გაუქმდეს ამ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 25 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.