¹3კ/658-01 28 ნოემბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

მ. ახალაძე,მ. ცისკაძე

დავის საგანი: საკუთრების უფლებით წილის გამოყოფა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ნ. ბ-ძემ 1999 წლის სარჩელით მიმართა რაიონულ სასამართლოს მისი ყოფილი მეუღლის – მ. ს-ძის მიმართ და მოითხოვა მის სახელზე რიცხული თბილისში, ... მდებარე ბინის 1/2 წილის საკუთრების უფლებით მიკუთვნება; მოპასუხე მ. ს-ძემ შეგებებული სარჩელი აღძრა მოპასუხე ნ. ბ-ძის მიმართ და მოითხოვა ამ უკანასკნელის სახელზე რიცხული ბინიდან, რომელიც მდებარეობს თბილისში, ... ქ.¹4, საკუთრების უფლებით წილის გამოყოფა. შემდგომში მ. ს-ძემ შეგებებულ სარჩელზე უარი განაცხადა.

ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 20 ნოემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ნ. ბ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა; იგი ცნობილ იქნა მ. ს-ძის პირადი საკუთრების ბინის 1/2 წილის მესაკუთრედ; ნ. ბ-ძე ასევე ცნობილ იქნა ზოგიერთი სადავო ნივთისა და მ. ს-ძის საკუთრებად რიცხული ავტომანქანა “ტოიოტას” 1/2 წილის მესაკუთრედ; მ. ს-ძეს გადახდა ალიმენტი შვილების რჩენისათვის თვეში 70 ლარის ოდენობით; მ. ს-ძის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაონულმა სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მ. ს-ძის საჩივარი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით. მან საჩივრით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას; საოლქო სასამართლოს განჩინებით მ. ს-ძის საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და დაინიშნა საქმის არსებითი განხილვა. სააპელაციო სასამართლოს 2001 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილებით ნ. ბ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა; იგი ცნობილ იქნა მ. ს-ძის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი ბინის, მდებარე თბილისში, ... მესაკუთრედ 1/2 წილზე და თბილისის ტექნიკური ინვენტარიზაციისა და საჯარო რეესტრის სამსახურს დაევალა მისი რეგისტრაცია; ამავე გადაწყვეტილებით მოეხსნა ყადაღა თბილისში, ... ქ. ¹4-ში მდებარე ბინას, რომელიც ირიცხება ნ. ბ-ძის სახელზე. სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა საოჯახო და საქორწინო კოდექსის 21-ე მუხლზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე, 1168-ე მუხლებზე.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილება მიიჩნია, რომ მამის შ. ს-ძის გარდაცვალების შემდეგ კოოპერატივის “...” წევრი გახდა მ. ს-ძე; თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სახალხო სასამართლოს 1990 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილებით მ. ს-ძეს შვილის დ. ს-ძის ბუნებრივი მეურვის ნ. ს-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა მემკვიდრეობით მიღებული სადავო თანხის ნახევრის 6050 მანეთის გადახდა; ნ. ბ-ძის და მ. ს-ძის ერთად ცხოვრების პერიოდში საერთო სახსრების ხარჯზე იქნა დაფარული კოოპერაციული ბინის საპაიო შენატანის ნახევარი 6050 მანეთის ოდენობით დაკისრებული თანხა, გამომდინარე აღნიშნულიდან მხარეთა მიერ პაის დაფარვის მომენტიდან ნ. ბ-ძეს წარმოეშვა უფლება საპაიო შენატანზე, როგორც მეუღლეთა საერთო ქონებაზე; პალატამ მიიჩნია, რომ ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლით მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას, (თანასაკუთრების) სადავო ბინის 1/2 წილი მეუღლეთა თანასაკუთრებაა, საიდანაც როგორც მოსარჩელეს, ასევე მოპასუხეს ეკუთვნის 1/4 ნაწილი; სამოქალაქო კოდექსის 1168-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, იმ მოტივით, რომ არასრულწლოვანი შვილები დედასთან იზრდებიან, სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია მოსარჩელის წილის გაზრდა სადავო საცხოვრებელი სახლის 1/2-მდე.

მ. ს-ძის წარმომადგენელმა ვ. ვ-შვილმა საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და მოითხოვა საოლქო სასამართლოს 2001 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი მოტივებით:'

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საქმეში არსებული განმარტებები, რომლითაც დასტურდება, რომ სასამართლო გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხა მ. ს-ძემ მამისეული ნივთების რეალიზაციით გადაიხადა. რა ბუნებისაც უნდა იყოს მეუღლის ვალი, მისი გადახდის ვალდებულება მასვე ეკისრება და არა მის მეუღლეს. სასამართლოს არ დაუდგენია მიიღო თუ არა მონაწილეობა სინამდვილეში მ-ს ვალის დაფარვაში მისმა ახლად დაქორწინებულმა მეუღლემ და ს-ძისათვის გადახდილი 6050 მანეთი იყო თუ არა ბინის საბალანსო ღირებულების ნახევარი.

სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1985 წლის 30 აგვისტოს ¹573 დადგენილებით დამტკიცებული საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივების წესდების მე-40 მუხლი, რომლის თანახმად კოოპერატივის გარდაცვლილი წევრის პაი გადადის მის მემკვიდრეებზე კანონით დადგენილი წესით; სასამართლომ არ გამოიყენა სსრკ მინისტრთა საბჭოს 1957 წლის 31 ივლისის ¹931 დადგენილება “სსრ კავშირში საბინაო მშენებლობის განვითარების შესახებ”, რომლის საფუძველზე კოოპერაციული ბინათმშენებლობა ხორციელდებოდა საბინაო-სამშენებლო კოლექტივის ინდივიდუალური მენაშენეების მიერ, თითოეული მენაშენისათვის ერთ ბინაზე პირადი საკუთრების უფლებით; დ. ს-ძის სასარგებლოდ გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხა შეფასებული არ უნდა ყოფილიყო, როგორც ბინის 1/2 ნაწილის ღირებულება.

სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა ადრე მოქმედი საქორწინო და საოჯახო კოდექსის 23-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც თითოეული მეუღლის ქონება შეიძლება ცნობილ იქნეს მეუღლეთა საერთო თანასაკუთრებად, თუ დადგენილი იქნება, რომ ქორწინების განმავლობაში დახარჯული თანხების შედეგად ამ ქონების ღირებულება მნიშვნელოვნად გადიდდა; ნ. ბ-ძე მეუღლეს დაეხმარა დაქორწინებამდე წარმოშობილი ვალის დაფარვაში, ეს არ იყო მნიშვნელოვანი დახმარება, რის გამოც იგი არ უნდა გახდეს თანამესაკუთრე; ხოლო თუ სასამართლო მნიშვნელოვნად მიიჩნევს გაწეულ დახმარებას, მაშინ უნდა დადგინდეს ბინის რეალური ღირებულება და ის თუ ბინის რა ნაწილს გამოისყიდის გადახდილი ვალი.

ნ. ბ-ძისათვის თანასაკუთრების წილის გაზრდისას სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ მოსარჩელეს პირად საკუთრებაში აქვს სამოთახიანი ბინა;

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, საკასაციო საჩივარს, მოუსმინა მხარეებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა თვლის, რომ საკასაციო საჩივარ არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელი შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქ. თბილისში, ... მდებარე სამოთახიანი კოოპერატიული ბინა რომელიც ეკუთვნოდა სამშენებლო კოოპერატივს “...”, რომლის დამქირავებელი იყო შ. ს-ძე. შ. ს-ძე, რომელმაც სრულად გადაიხადა კოოპერატიული ბინის საპაიო შენატანი გარდაიცვალა 1984 წლის 16 ივნისს; 1983 წლის 18 აგვისტოს ანდერძით მან მთელი ქონება დაუტოვა შვილიშვილს დ. ს-ძეს და დას გ. ს-ძეს, კასატორი მ. ს-ძე ანდერძში გათვალისწინებული არ ყოფილა; იგი 1980 წლიდან ჩაწერილი იყო და ცხოვრობდა სადავო ბინაში, მამის შ. ს-ძის გარდაცვალების შემდეგ, 1988 წლის 10 მაისს კოოპერატივს “...” გამგეობის დადგენილებით მ. ს-ძე მიღებულ იქნა კოოპერატივის წევრად; აღნიშნული დადგენილება დამტკიცებულ იქნა თბილისის ორჯონიკიძის რაისაბჭოს აღმასკომის 1988 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილებით;

კასატორი მ. ს-ძე და ნ. ბ-ძე რეგისტრირებულ ქორწინებაში გატარდნენ 1988 წლის 6 სექტემბერს; ცოლ-ქმარმა ერთად ცხოვრება და ერთიანი საოჯახო მეურნეობის წარმოება დაიწყეს ჯერ ...-ის ქუჩაზე მდებარე ბინაში, ხოლო შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდნენ ... მდებარე, ამჟამად სადავო სამოთახიან ბინაში, სადაც შეძინათ ორი შვილი: თ. ს-ძე, დაბადებული 1989 წლის 5 ივნისს და მ. ს-ძე, დაბადებული 1991 წლის 6 ოქტომბერს;

თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1990 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილებით მ. ს-ძეს შვილის დ. ს-ძის (პირველი ქორწინებიდან) სასარგებლოდ დაეკისრა, ქ.თბილისში ... მდებარე სამოთახიანი კოოპერატიული ბინის საპაიო თანხის ნახევრის ექვსიათას სამას ორმოცდაათი მანეთის გადახდა; აღნიშნული თანხა მ. ს-ძემ 1990 წლის ოქტომბერში გადაიხადა;

1993 წლის მაისში კოოპერატივ “...-ს” კუთვნილი ბინა, მდებარე ... საკუთრებაში გადაეცა მ. ს-ძეს.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ ვინაიდან მ. ს-ძემ სასამართლო გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხა _ საპაიო შენატანის ნახევარი სადავო მამისეული ნივთების რეალიზაციით გადაიხადა, ამიტომ სადავო ბინა არ შეიძლება მეუღლეთა თანასაკუთრებად ჩაითვალოს; პალატა თვლის, რომ კასატორის პოზიცია მის მიერ მამისეული ნივთების გაყიდვის ფაქტთან დაკავშირებით გაზიარებული რომც იქნეს, ავტომატურად ვერ გახდება მ. ს-ძის მიერ ვალის სწორედ აღნიშნული თანხით გასტუმრების დამადასტურებელი, ვინაიდან საქმის მასალებით ასეთი დადგენილი არ არის;

სააპელაციო სასამართლომ იურიდიულად სწორად დაასაბუთა თავისი გადაწყვეტილება სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის საფუძველზე, რომლის შესაბამისად მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას);

პალატა თვლის, რომ ისევე როგორც შ. ს-ძის გარდაცვალების, ასევე მ. და ნ. ს-ძის ქორწინების მომენტში სადავო ბინა მათ საკუთრებას არ წარმოადგენდა; იგი ეკუთვნოდა კოოპერატივს “...”, ხოლო მ. ს-ძისა და მისი მეუღლის თანასაკუთრების ობიექტი მხოლოდ 1993 წელს, ქორწინების პერიოდში გახდა; საქმის მასალებით დადგენილი არ არის, რომ მ. ს-ძემ ბინა მემკვიდრეობით ან ჩუქებით მიიღო; პალატას მიაჩნია რომ ვინაიდან სადავო ბინა მ. ს-ძემ ქორწინების პერიოდში მიიღო კოოპერატივისაგან, იგი ქორწინების განმავლობაში შეძენილ საერთო ქონებად უნდა ჩაითვალოს; პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოტივაციას, რომ სადავო ბინის პაი არ შეიძლება მეუღლეთა თანასაკუთრებად იქნეს მიჩნეული ერთი მეუღლის მიერ მეორე მეუღლის ვალის გადახდაში მონაწილეობის გამო, პალატა თვლის, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ვალის ერთობლივად გადახდით მეუღლეებმა გამოისყიდეს ანუ შეიძინეს პაი (ქონება);

პალატის მიერ ვერ იქნება გაზიარებული კასატორის მოტივაცია, რომ სასამართლოს უნდა განესაზღვრა შ. ს-ძის მიერ გადახდილი პაის ღირებულება 12700 მანეთი, შეესაბამებოდა თუ არა ბინის საბალანსო ღირებულებას და საუკეთესო შემთხვევაში ნ. ბ-ძე შეიძლებოდა მხოლოდ ბინის 1/4 ნაწილის მესაკუთრედ ეცნო; საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1168-ე მუხლის თანახმად იმ ქონების გაყოფისას, რომელიც მეუღლეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენს, მეუღლეთა წილი თანაბარია, თუ მათ შორის შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული; სააპელაციო პალატამ სწორად ცნო ნ. ბ-ძე სადავო ბინის თანამესაკუთრედ და სამოქალაქო კოდექსის 1168-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად იმ მოტივით, რომ მასთან არასრულწლოვანი შვილები იზრდებიან გადაუხვია წილის თანაბრობის საწყისს და გაზარდა მისი წილი 1/2-მდე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის თანახმად საოლქო სასამართლოს პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია;

პალატა თვლის, რომ მხარეს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია; სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილება სამართლებრივად დასაბუთებულია და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ. ს-ძის წარმომადგენლის ვ. ვ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელი;

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.