¹3კ/688-01 24 ოქტომბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი, რ. ნადირიანი

სარჩელის საგანი: ფულადი ვალდებულების შესრულება.

აღწერილობითი ნაწილი:

1999 წლის 16 თებერვალს შპს “ა-სა” და სს “ს-ს” შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება. მენარდეს _ შპს “ა-ს” უნდა ეწარმოებინა შემკვეთის ადმინისტრაციული შენობის აღდგენითი, გასამაგრებელი და მოსაპირკეთებელი სამუშაოები. შემკვეთს უნდა გადაეხადა შესრულებელი სამუშაოებისათვის არაუმეტეს 240 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, ხოლო 1999 წლის 10 ივნისის ხელშეკრულების ¹13-99 დანართით (ხელშეკრულების 1.2 მუხლს დაემატა მესამე აბზაცი) შემკვეთმა იკისრა ვალდებულება მენარდის მიერ წარმოებული დამატებითი სამუშაოებისათვის გადაეხადა 29500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი გადახდის დღისათვის არსებული კურსით.

1999 წლის 13 ივლისს მხარეთა მონაწილეობით შედგა შესრულებული სამუშაოების მიღება-ჩაბარების აქტი და მოხდა ანგარიშსწორება 269 500 აშშ დოლარის ოდენობით.

შპს “ა-მა” (მენარდემ) სს “ს-ის” (შემკვეთის) წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება იმ საფუძვლით, რომ შემკვეთმა არ გადაუხადა დამატებით შესრულებული სამუშაოების ღირებულება 25036 აშშ დოლარი. ასევე, მოითხოვა ზიანის ანაზღაურება 47219 აშშ დოალრის ოდენობით.

მოპასუხემ საჩრელი არ ცნო და განმარტა, რომ შპს “ა-სა” და სს “ს-ს” შორის დადებული ნარდობის ხელშეკრულება შესრულდა, რის შესახებაც არსებობს მიღება-ჩაბარების აქტი და ანგარიშსწორების დოკუმენტი. დამატებით შესრულებული სამუშაოების (აქტი ¹1 და ¹3) ღირებულებაც გადახდილია, რადგან დამატებით შესრულებული სამუშაოების ხარჯთაღრიცხვას მოიცავს 1999 წლის 13 ივლისს შედგენილი დოკუმენტები.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს “ა-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და მოპასუხეს დაეკისრა 25036 აშშ დოლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ, ხოლო ზიანის ანაზღაურების ნაწილში სარჩელს უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო. სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში მიუთითა ექსპერტიზის დასკვნაზე, რომლითაც დადგენილად მიიჩნია, რომ შემკვეთის მიერ გადახდილ თანხაში (269 500 აშშ დოლარი) არ არის გათვალისწინებული დამატებით შესრულებული სამუშაოების ღირებულება (25036 აშშ დოლარი). სს “ს-მა” სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება, რადგან მიიჩნია რომ იგი კანონდარღვევითაა მიღებული.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებით გაუქმდა მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელს უარი ეთქვა. სასამართლომ საქმეზე დაადგინა შემდეგი: 1999 წლის 16 თებერვლის ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდემ იკისრა ვალდებულება განეხორციელებინა სს “ს-ის” ადმინისტრაციული შენობის აღდგენითი, გასამაგრებელი და და მოსაპირკეთებელი სამუშაოები წინასწარ შეთანხმებული გეგმისა და ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით. შემკვეთს შესრულებული სამუშაოსათვის უნდა გადაეხადა არაუმეტეს 240 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი. ხელშეკრულების 1.2. პუნქტით შემკვეთმა მენარდეს მისცა გარანტია, რომ რემონტის პროცესში საჭირო დამატებითი სამუშაოების ჩატარებისათვის გადაიხდიდა მთლიანი ხარჯთაღრიცხვისათვის თანხის მხოლოდ 10%. ამავე ხელშეკრულების 1.3. პუნქტის მიხედვით საბოლოო ანგარიში მოიცავდა თანხას მხოლოდ რეალურად შესრულებული სამუშაოსათვის.

დადგენილია, რომ 1999 წლის 10 ივნისს გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულების დანართი ¹13-99, რომლის 1.2. პუნქტის მიხედვით ცვლილება შევიდა 1999 წლის 16 თებერვლის ხელეშკრულების 1.2. პუნქტში და შემკვეთმა იკისრა ვალდებულება დამატებით გადაეხადა შემსრულებლისათვის (მენარდესათვის) 29500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი დამატებითი მომსახურეობისთვის (წარდგენილი ხარჯთაღრიცხვის შესაბამისად).

დადგენილია, რომ მხარეთა შორის ხელშეკრულებით წარმოშობილი ვალდებულებები 1999 წლის 13 ივლისს მიღება-ჩაბარების აქტით შესრულდა. მენარდემ მიიღო 269 500 აშშ დოლარი და რაიმე დავალიანება შემკვეთს მენარდის მიმართ არ გააჩნია.

საკასაციო საჩივრის ავტორი მოითხოვს აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმებას შემდეგი გარემოებების გამო:

_ სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები არ შეაფასა. კერძოდ, 1999 წლის 28 ივლისის წერილი, რომელიც მოპასუხემ გაუგზავნა შპს “ა-ს”, მითითებულია 290000 აშშ დოლარი, რაც შემკვეთს უნდა გადაეხადა მენარდისათვის. ამასთან, სასამართლო სხდომაზე მოპასუხის წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ იგი ადასტურებს სახელშეკრულებო თანხას 293 536 აშშ დოლარის ოდენობით. აღნიშნული განცხადება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის თანახმად, კვალიფიცირდება აღიარებად, რაც სასამართლომ არ გაითვალისწინა.

კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი, რომლის თანახმად, სასამართლო ვალდებული იყო მტკიცებულებად ჩაეთვალა, როგორც აღიარება, ისე მხარეთა შორის არსებული მიმოწერა (წერილები), რითაც ირკვევა, რომ შემკვეთს იმაზე მეტი უნდა გადაეხადა, რაც მიღება-ჩაბარების აქტშია მითითებული.

_ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 648-ე მუხლი, რადგან ხელშეკრულებით მხარეებს შორის ანგარიშსწორება ნაწილ-ნაწილ გადახდით უნდა მომხდარიყო.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილია, რომ 1999 წლის 16 თებერვლის ხელშეკრულებით შპს “ა-მა” იკისრა გარკვეული სახის სამუშაოების შესრულება, ხოლო სს “ს-ი” ვალდებული იყო გადაეხადა ხელშეკრულებით შეთანხმებული საზღაური. სამართლებრივი თვალსაზრისით მხარეთა შორის დადებული გარიგება ნარდობის ხელშეკრულებაა. პალატა თვლის, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას სასამართლომ სწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლი.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასტაორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ შემკვეთს მენარდისათვის 294000 აშშ დოლარი უნდა გადაეხადა და აღნიშნულის დადასტურებული მტკიცებულებები (სასამართლო სხდომის ოქმი, წერილები) სასამართლომ არ შეაფასა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მიღება-ჩაბარების აქტის შედგენითა და ანგარიშსწორებით მხარეთა შორის ვალდებულება შეწყდა შესრულებით.

პალატა იზიარებს სასამართლოს აღნიშნულ მითითებას, რადგან ნარდობის ხელშეკრულების 2.1. პუნქტით შემკვეთს მენარდისათვის შესრულებული სამუშაოსათვის უნდა გადაეხადა სულ 269 500 აშშ დოლარი. დადგენილია, რომ სახელშეკრულებო თანხა კრედიტორმა მიიღო. სამოქალაქო კოდექსის 427-ე მუხლით ვალდებულებითი ურთიერთობა წყდება კრედიტორის სასარგებლოდ ვალდებულების შესრულებით. ამასთან, ამავე კოდექსის 631-ე მუხლით, თუ მენარდე მიახლოებით ხარჯთაღრიცხვას მნიშვნელოვნად გადააჭარბებს, მას შეუძლია მოითხოვოს მხოლოდ შეთანხმებული საზღაური, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა გადახარჯვების წინასწარ გათვალისწინება შეუძლებელი იყო. მოცემულ შემთხვევაში მხარეები ხელშეკრულებით (2.1 პუნქტი) შეთანხმდნენ, რომ, თუ რემონტის პროცესში საჭირო აღმოჩნდებოდა რაიმე დამატებითი სამუშაოების ჩატარება, ასეთი სამუშაოების ღირებულება არ უნდა აღმატებოდა მთლიანი ხარჯთაღრიცხვის თანხის 10%. თუ ხარჯები გადააჭარბებდა ამ თანხას, შეჩერდებოდა სამუშაოების წარმოება დამატებითი წერილობითი ხელშეკრულების შედგენამდე, რომელიც დაადასტურებდა კლიენტის (შემკვეთის) თანხმობას ხარჯების გაღების შესახებ. შპს “ა-მა” აწარმოა დამატებითი სამუშაოები, რის შესახებაც მხარეებს შორის 1999 წლის 10 ივლისს დაიდო დამატებითი ხელშეკრულება (დანართი ¹13-99), რომლითაც დადასტურდა შემკვეთის თანხმობა დამატებითი ხარჯების 29 500 აშშ დოლარის გადახდის შესახებ.

პალტა ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას იმ გარემოებებზე, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლი.

სასამართლომ აღიარებად არ მიიჩნია მოპასუხის ახსნა-განმარტების ის ნაწილი, სადაც ხელშეკრულების შესრულების წინასწარ ხარჯთაღრიცხვად 294000 აშშ დოლარია მითითებული. აღნიშნული ნორმით დადგენილია, რომ ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოებების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს. სასამართლოს შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლოს გადაწყვეტილებას.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლო მხარის ახსნა-განმარტების იმ ნაწილს, სადაც 294000 დოლარის გადახდაზეა საუბარი, აღიარებდა ვერ გაიზიარებდა, რადგან აპელანტი ახსნა-განმარტებაში არ ადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ მითითებული თანხა შემკვეთს უნდა გადაეხადა. პირიქით, სს “ს-ის” წარმომადგენელი მიუთითებდა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორი შეფასებები მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს და წინასწარი ხარჯთაღრიცხვა (294000 აშშ დოლარზე) წინადადების შეთავაზებად (ოფერტად) მიიჩნია და განიხილა, როგორც ცალკე ხელშეკრულება.

პალატა, ასევე, ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას სამოქალაქო კოდექსის 648-ე მუხლზე, რომელიც სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა. სასამართლო ამ ნორმას ვერ გამოიყენებდა, რადგან დადგენილად მიიჩნია, რომ სახელშეკრულებო თანხა მთლიანად იქნა გადახდილი, რაც ხელშეკრულების მხარეებმა მიღება-ჩაბარების აქტად დაადასტურეს.

ამდენად, პალატა თვლის, რომ გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის მითითებული დარღვევა, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას დაკმაყოფილებაზე.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს “ა-ის” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.