¹3კ/727-01 24 ოქტომბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

მ. ცისკაძე,მ. ახალაძე

დავის საგანი: ახლად აღმოჩენილ გარამოებათა გამო ქ. თბილისის ოქტომბრის რაიონის (ამჟამინდელი დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული) სასამართლოს 1971 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

პ. ა-ძის საკუთრებას წარმოადგენდა ქ. თბილისში, ..... მდებარე შენობა, ლიტ “ბ”. მან 1946 წლის 1 ნოემბერს ამ საცხოვრებელი სახლის ნახევარი მიყიდა ე. ჩ-ძეს.

ქ. თბილისის ოქტომბრის რაიონის (ამჟამინდელი დიდუბე-ჩუღურეთის) სასამართლოს 1971 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა პ. ა-ძის სარჩელი მოპასუხე ე. ჩ-ძის მიმართ ქ. თბილისში, ..... მდებარე საცხოვრებელი სახლის ¹3 ოთახის (24 კვ.მ) მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე.

პ. ა-ძემ 2000 წლის 31 ივლისს განცხადებით მიმართა ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვა, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, ქ. თბილისის ოქტომბრის რაიონის სასამართლოს 1971 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება. მან ახლად აღმოჩენილ გარემოებად მიუთითა ის, რომ სასამართლოს 1971 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილება დაფუძნებულია ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროდან 1971 წლის 28 მაისს გაცემულ ¹12/320 ყალბ ცნობაზე, რის გამოც სადავო ¹3 ოთახი არასწორად მიაკუთვნა საკუთრებაში ე. ჩ-ძეს. ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიურომ 2000 წლის 25 ივლისს გასცა ცნობა, რომლის თანახმად, შეუძლებელია პასუხის გაცემა იმის თაობაზე, თუ ვის საკუთრებაში იყო ¹3 საცხოვრებელი ოთახი 1971 წლამდე, რადგან ასეთი მონაცემები სამსახურს არ გააჩნია.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 12 თებერვლის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა პ. ა-ძის განცხადება, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, ქ.თბილისის ოქტომბრის რაიონის სასამართლოს 1971 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმების და საქმის წარმოების განახლების შესახებ, უსაფუძვლობის გამო. პირველი ინსტანციის სასამართლოს განჩინება დასაბუთებულია იმით, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების შეტანა დაუშვებელია გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 5 წლის შემდეგ, ხოლო გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილება 1971 წლის 24 ივნისს იქნა გამოტანილი და კანონიერ ძალაშია. სასამართლომ მიუთითა ასევე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” პუნქტის თაობაზეც, რომლის მიხედვითაც, საქმის წარმოების განახლება იმ შემთხვევაში შეიძლება, თუ აღმოჩნდება, რომ დოკუმენტი, რომელსაც გადაწყვეტილება ემყარება, ყალბია, ხოლო იმავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად კი, საქმის წარმოების განახლება დოკუმენტის სიყალბის საფუძვლით დასაშვებია, თუ არსებობს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი ამის თაობაზე, ასეთი დოკუმენტი კი საქმეში არ არსებობს.

პ. ა-ძემ რაიონული სასამართლოს განჩინება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 24 მაისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა პ. ა-ძის სააპელაციო საჩივარი. უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 12 თებერვლის განჩინება. სააპელაციო პალატის განჩინება დასაბუთებულია იმით, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, ვინაიდან გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 5 წელზე მეტი დროა გასული, რაიონულ სასამართლოს პ. ა-ძის განცხადება განუხილველად უნდა დაეტოვებინა, დაუშვებლობის გამო. მაგრამ იმავე სასამართლოს 2000 წლის 3 აგვისტოს განჩინებით დასაშვებად იქნა მიჩნეული პ. ა-ძის განცხადება, რომელიც არ არის სააპელაციო წესით გასაჩივრებული. რაიონულმა სასამართლომ პ. ა-ძის განცხადება საქმის წარმოების განახლების შესახებ უსაფუძვლოდ მიიჩნია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის საფუძველზე.

პ. ა-ძემ საკასაციო საჩივარი შეიტანა სააპელაციო პალატის განჩინებაზე, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება შემდეგი მოტივებით: ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 1971 წლის 28 მაისს გაცემული ცნობა ¹20/290 ყალბია და მის ნამდვილობაზე არც ერთ სასამართლოს არ უმსჯელია. ამ ყალბი საბუთის საფუძველზე ე. ჩ-ძემ უკანონოდ მიისაკუთრა სადავო ¹3 საცხოვრებელი ოთახი. იგი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის შესახებ, რომ გასულია კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრების ხუთწლიანი ვადა, რადგან 1998 წლისათვის მისი საბინაო დავა ჯერ კიდევ არ იყო გადაწყვეტილი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების განხილვის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ პ. ა-ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

დადგენილია, რომ ქ. თბილისის ოქტომბრის რაიონის სასამართლოს 1971 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა პ. ა-ძის სარჩელი მოპასუხე ე. ჩ-ძის მიმართ ქ. თბილისში, ..... მდებარე საცხოვრებელი სახლის ¹3 ოთახის (24 კვ.მ.) მიკუთვნების თაობაზე. ამ სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ პ. ა-ძემ 2000 წლის 31 ივლისს განცხადებით მიმართა ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო და საქმის წარმოების განახლება. ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულმა სასამართლომ 2000 წლის 3 აგვისტოს განჩინებით დასაშვებად მიიჩნია პ. ა-ძის განცხადება, ხოლო 2001 წლის 12 თებერვლის განჩინებით კი არ დააკმაყოფილა პ. ა-ძის განცხადება, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, ქ.თბილისის ოქტომბრის რაიონის სასამართლოს 1971 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ, უსაფუძვლობის გამო. სააპელაციო პალატამ უცვლელი დატოვა მოცემულ საქმეზე გამოტანილი რაიონული სასამართლოს განჩინება. სააპელაციო პალატის განჩინებაში აღნიშნულია, რომ პ. ა-ძეს საქმის წარმოების განახლების შესახებ უარი ეთქვა იმ საფუძვლითაც, რომ მან დაარღვია კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრების 5 წლიანი ვადა. სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიუთითა, რომ გასაჩივრების 5 წლიანი ვადის გაშვების გამო, რაიონულ სასამართლოს პ. ა-ძის განცხადება განუხილველად უნდა დაეტოვებინა, დაუშვებლობის გამო. მაგრამ საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებას იმის შესახებ, რომ ვინაიდან რაიონულმა სასამართლომ განცხადება დასაშვებად მიიჩნია და განიხილა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 430-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, გასაჩივრება მოხდა სააპელაციო წესით, ხოლო სააპელაციო საჩივარში არ არის გასაჩივრებული დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 3 აგვისტოს განჩინება, რომლითაც დასაშვებად იქნა მიჩნეული განცხადება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 429-ე მუხლის იმპერატიული მოთხოვნაა, რომ სასამართლომ თავისი ინიციატივით უნდა შეამოწმოს, დასაშვებია თუ არა განცხადება საქმის წარმოების განახლების შესახებ, თუ არ არსებობს განცხადების დაშვების ესა თუ ის პირობა, სასამართლომ თავისი განჩინებით განცხადება განუხილველად უნდა დატოვოს, რაც შეიძლება გასაჩივრდეს კერძო საჩივრით.

საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების დასაშვებობის ერთ-ერთ პირობას კი ითვალისწინებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის მეოთხე ნაწილი, რომლის თანახმად, გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების შეტანა დაუშვებელია გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 5 წლის შემდეგ. აღნიშნული ნორმის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ სწორად აღნიშნა, რომ რაიონულმა სასამართლომ არასწორად ჩათვალა დასაშვებად პ. ა-ძის განცხადება საქმის წარმოების განახლების შესახებ; ასევე დასაშვებობის პირობა არასწორად მიიჩნია განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ერთ-ერთ საფუძვლად, მაგრამ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებულ განჩინებას პ. ა-ძის განცხადების დაშვების შესახებ.

საკასაციო პალატას საფუძველმოკლებულად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ ვინაიდან პ. ა-ძემ სააპელაციო საჩივარში არ გაასაჩივრა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 3 აგვისტოს განჩინება დასაშვებობის შესახებ, ამიტომ ვერ იმსჯელებს აღნიშნულის თაობაზე. როგორც პ. ა-ძის სააპელაციო საჩივრიდან ირკვევა, იგი სადავოდ ხდის იმ გარემოებას, რომ არ დაურღვევია კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრების 5 წლიანი ვადა და ამის გამო თავის განცხადებას დასაშვებად მიიჩნევს. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად სააპელაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე ის განჩინებები, რომლებიც გამოტანილია საქმის პირველ ინსტანციაში განხილვასთან დაკავშირებით და რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ არის იურიდიულად საკმაოდ დასაბუთებელი, რის გამოც იგი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის თანახმად, უნდა გაუქმდეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე, 426-ე მუხლის მეოთხე ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

პ. ა-ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 24 მაისის განჩინება მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს და ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.