¹3კ/742-01 5 ოქტომბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი, მ. გოგიშვილი

სარჩელის საგანი: უნებართვოდ მიშენებული აივნის მოშლა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000 წლის 6 სექტემბერს მ. შ-ძემ, ნ. ხ-იანმა, ც. ჩ-უამ და გ. ბ-შვილმა ზ. ნ-ძის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართეს ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ მოპასუხემ ლოჯიების მხარეს მიშენებულ ფართს უნებართვოდ მიაშენა აივანი, რამაც დაამახინჯა სახლის ფასადი, შეიქმნა მიშენებული ფართის ჩამონგრევის საშიშროება, შეიზღუდა მაცხოვრებელთა მხედველობის არე და ქუჩაში გამვლელებს შეექმნათ საფრთხე.

მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მიშენებულ აივნის მოშლა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მისი მოსაზრებით მიშენებული აივანი აკმაყოფილებს მშენებლობის ყველა ნორმას და არავითარ საშიშროებას არ ქმნის.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ მიუთითა, რომ მართალია, ზ. ნ-ძის მიერ აივანი უნებართვოდაა მიშენებული, მაგრამ მისი მცირე მოცულობის გამო არ იზღუდება მეზობელთა საცხოვრებელი პირობები. იგი არანაირ საფრთხეს არ ქმნის. მისმა მოშლამ კი შეიძლება გამოიწვიოს ლოჯიის დაზიანება.

მოსარჩელეთა სააპელაციო საჩივრის საფუძველზე საქმე განიხილა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ, რომელმაც თავისი 2001 წლის 10 მაისის განჩიებით უცვლელად დატოვა ამ საქმეზე ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 15 ნოემბრის განჩინება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ვერ გაიზიარებდა აპელანტთა მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სადავო აივანი ამახინჯებდა შენობის ფასადს, ზღუდავდა მხედველობის არეს და საფრთხეს უქმნიდა ფეხით მოსიარულეებს, რადგან ამ საქმეზე ჩატარებული ექსპერტიზით დადგენილი იყო, რომ აივნის მიშენებით არ ირღვეოდა სამშენებლო ნორმებით და წესებით გათვალისწინებულ საცხოვრებელი პირობები (ინსოლაცია, განათება, ფანჯრიდან ფანჯარაში ჩახედვა). მიშენებული აივანი არ უქმნიდა საშიშროებას კორპუსზე მიშენებულ ლოჯიებს და შესაბამისად, საფრთხეს არ უქმნიდა ფეხით მოსიარულეებს. იგი ასევე არ ამახინჯებდა შენობის ფასადს, რადგან შენობის თავდაპირველი ფასადი ლოჯიების მიშენებით უკვე დარღვეული იყო. ასევე, სხვადასხვა მაცხოვრებლებს ამ ლოჯიებზე მოწყობილი აქვთ უსისტემო მიშენებები და ამდენად, სადავო აივნის მიშენება ფასადზე ვერანაირ ზეგავლენას ვერ მოახდენდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო აივნით არ ილახებოდა საერთო საკუთრება, მოსარჩელეთა უფლებები და არც შენობის გარეგნული სახე. პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მხრივ სამოქალაქო კოდექსის 211-ე და 219-ე მუხლების დარღვევას ადგილი არ ჰქონია.

სააპელაციო სასამართლომ ექსპერტის დასკვნაზე დაყრდნობით ასევე მიუთითა, რომ სადავო აივნის მოშლას შეიძლება გამოეწვია ლოჯიების კონსტრუქციების დაზიანება და მიშენებული აივნის მხარეს ლოჯიის მზიდუნარიანობის ნაწილობრივი შესუსტება.

2001 წლის 15 ივნისს მ. შ-ძემ, ნ. ხ-იანმა, ც. ჩ-უამ და გ. ბ-შვილმა საკასაიცო საჩივრით მიმართეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორებმა მოითხოვეს ამ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების გაუქმება და მათი სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლით:

1. კასატორებს მიაჩნიათ, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა ექსპერტის დასკვნა. ექსპერტის დასკვნა ყოველმხრივ სრულად და ობიექტურად არ განიხილა სხვა წარმოდგენელ მტკიცებულებათა ერთობლიობაში.

2. კასატორებს მიაჩნიათ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 211-ე მუხლი; არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 219-ე მუხლის მოთხოვნები, რომლის შესაბამისად მესაკუთრე ვალდებულია, ისეთ მდგომარეობაში შეინარჩუნოს და იმდაგვარად გამოიყენოს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული შენობის ნაწილები, რომ ამით არ შელახოს მესაკუთრეთა ერთად ცხოვრების წესები და არ მიაყენოს მათ ზიანი.

3. კასატორებს მიაჩნიათ, რომ სახეზეა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” პუნქტით გათვალისწინებული გარემოება. გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის დასაბუთებული, რის გამოც მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია შემდეგი უდავო ფაქტობრივი გარემოებები:

მოპასუხე ზ. ნ-ძემ ქ. თბილისში, ..... ბინას უნებართვოდ მიაშენა აივანი, სიგრძით 414 სმ, სიგანით 72 სმ, საერთო ფართით 2,98 კვადრატული მეტრი.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილად ჩათვალა, რომ აივნის მიშენებით არ ირღვეოდა საამშენებლო ნორმებით და წესებით გათვალისწინებული საცხოვრებელი პირობები (ინსოლაცია, განათება, ფანჯრიდან ფანჯარაში ჩახედვა), მიშენებული აივანი არ უქმნის საშიშროებას კორპუსზე მიშენებულ ლოჯიების მდგომარეობას და შესაბამისად, არ უქმნის საფრთხეს ფეხით მოსიარულეებს, ვინაიდან შენობაზე ლოჯიების მიშენებით შენობის თავდაპირველი ფასადი უკვე დარღვეული იყო. ამასთან კორპუსის მაცხოვრებლებს უკვე ჰქონდათ უსისტემო მიშენებები. ამ ფონზე სადავო აივანი ვერანაირ ზეგავლენას ვერ მოახდენდა და შენობის იერსახეს არსებითად ვერ ცვლიდა; სააპელაციო სასამართლომ ასევე გაიზიარა ექსპერტიზის დასკვნა იმის შესახებ, რომ სადავო აივნის მოშლას შეიძლება გამოეწვია ლოჯიების კონსტრუქციების დაზიანება და მიშენებული აივნის მხარეს ლოჯიის მზიდუნარიანობის ნაწილობრივი შესუსტება.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მარტოოდენ ექსპერტის დასკვნაზე დაყრდნობილი გადაწყვეტილება, უნებართვო ნაგებობის მოშლაზე უარის თქმის შესახებ, დაუსაბუთებელია. სააპელაციო სასამათლოს გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობაზე ისიც მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელეთა შუამდგომლობის საფუძველზე დანიშნა რა საინჟინრო ტექნიკური ექსპერტიზა, რეაგირების გარეშე დატოვა მოსარჩელეთა თხოვნა იმის შესახებ, რომ ექსპერტიზა ჩატარებულიყო დამოუკიდებელი ექსპერტის მიერ არა იმ დაწესებულებაში, სადაც ამ საქმეზე ჩატარდა პირველი ექსპერტიზა. სააპელაციო სასამართლომ 2000 წლის 22 თებერვალს დანიშნა რა განმეორებითი ექსპერტიზა, თავისთავად უარყო ამ საქმეზე ჩატარებული პირველი ექსპერტიზის მონაცემები, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად განმეორებითი ექსპერტიზა ინიშნება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო არ ეთანხმება ექსპერტის დასკვნას დაუსაბუთებლობის მოტივით.

მოცემულ შემთხვევაში სასამართლო არ დაეთანხმა რა ამ საქმეზე ჩატარებულ პირველი ექსპერტიზის დასკვნას დაუსაბუთებლობის მოტივით და ამის გამო დანიშნა განმეორებითი ექსპერტიზა, განმეორებითმა ექსპერტიზამაც ისეთივე დასკვნა გასცა საქმეზე, როგორც პირველმა, ცხადია სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად ექსპერტის დასკვნა, როგორც ერთ-ერთი მტკიცებულება, უნდა შეეფასებინა თავისი შინაგანი რწმუნებითაც, რომელიც დამყარებული იქნებოდა სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვაზე და მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა მიეღო დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა.

სააპელაციო სასამართლოს თავისი განჩინებისათვის საფუძლად არ უნდა დაედო 2001 წლის 26 მარტის ექსპერტის დასკვნა, იმ საფუძვლითაც, რომ იგი ჩატარებული იყო არა იმ წესით, რა წესითაც დაადგინა ექსპერტიზის ჩატარება სააპელაციო სასამართლომ 2001 წლის 22 თებერვლის განჩინებით.

სააპელაციო სასამართლოს 2001 წლის 22 თებერვლის განჩინებაში, ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ, მითითებულია, რომ ექსპეტიზის ჩატარება დაევალოს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის ექსპერტებს, ანუ ამ განჩინებით სასამრათლომ ამ საქმეზე ამავე ორგანიზაციის ერთი ექსპერტის მიერ ჩატარებული ექსპერტიზა მიიჩნია რა დაუსაბუთებლად და არ დაეთანხმა მას, დანიშნა განმეორებითი ექსპერტიზა, რომლის ჩატარებაც დაავალა ექსპერტთა ჯგუფს. მიუხედავად ამისა, მოცემულ საქმეზე ექსპერტიზა ჩაატარა ისევ ერთმა ექსპერტმა, რომელმაც ფაქტობრივად იგივე დასკვნა გასცა, როგორიც ადრე იყო გაცემული ამ საქმეზე.

მიუხედავად ამ დარღვევისა, სააპელაციო სასამართლომ არანაირი ყურადღება არ გაამახვილა მისივე განჩინების შეუსრულებლობასთან დაკავშირებით, მისი მოთხოვნის საწინააღმდეგოდ გაიცა ამ საქმეზე არა ექსპერტთა, არამედ ექსპერტის დასკვნა. სააპელაციო სასამართლომ სათანადო შეფასების გარეშე გაიზიარა იგი, რისი უფლებაც არ ჰქონდა.

ამრიგად, სააპელაციო სასამართლომ ამ საქმეზე ჩატარებული პირველი ექსპერტიზა ჩათვალა დაუსაბუთებლად და არ დაეთანხმა მის შედეგებს, დანიშნა განმეორებითი ექსპერტიზა, რომლის ჩატარებაც დაავალა ექსპერტებს, მაგრამ მისი მოთხოვნის საწინააღმდეგოდ ექსპერტიზა ექსპერტთა ჯგუფის ნაცვლად ჩაატარა მხოლოდ ერთმა ექსპერტმა, რომელმაც დასკვნა გასცა ამ საქმეზე ჩატარებული პირველი ექსპერტიზის შესაბამისად, ანუ მეორე ექსპერტიზამ სააპელაციო სასამართლოს მიაწოდა რა ისეთივე დასკვნა, როგორიც პირველმა ექსპერტიზამ, რომლის დასკვნების სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა დაუსაბუთებლობის მოტივით, სასამართლოს უნდა ჩაეტარებინა კომისიური ექსპერტიზა, ან განმეორებითი ექსპერტიზა სხვა საექსპერტო დაწესებულებაში, რომელსაც მოსარჩელეებიც მოითხოვდნენ და რომელზეც მოსარჩელეებს უსაფუძვლოდ უარი ეთქვათ სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2001 წლის 10 მაისის საოქმო გადაწყვეტილებით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 164-ე მუხლის შესაბამისად ექსპერტიზის ჩასატარებლად რამდენიმე ექსპერტის დანიშვნისას ექსპერტებს შესაძლებლობა ეძლევათ ითათბირონ, მონახონ საერთო აზრი და მიიღონ დასკვნა, მაგრამ, როცა ექსპერტიზას ატარებს ერთი ექსპერტი, იგი ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ როცა მიიჩნია, რომ განმეორებით ექსპერტიზა უნდა ჩატარებულიყო ექსპერტთა ჯგუფის მიერ, ამით ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას, რომ იგი ატარებს მტკიცებულებით ხასიათს, რა თქმა უნდა, სხვა მტკიცებულებებთან ურთიერთობაში და შემოწმების და ანალიზის შემდეგ, მიანიჭებდა რამდენიმე ექსპერტის მიერ ჩატარებულ დასკვნას, მაგრამ მისი მოთხოვნის საწინააღმდეგოდ სააპელაციო სასამართლომ, როცა მიიღო ექსპერტის დასკვნა, რომელსაც მხოლოდ ერთი ექსპერტი ატარებდა და რომელიც იმ დასკვნის იდენტური იყო, რომელიც მან დაუსაბუთებლად მიიჩნია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე და 105-ე მუხლების შესაბამისად სათანადოდ უნდა შეეფასებინა იგი.

ექსერტის დაუსაბუთებელ დასკვნაზე (ექსპერტის დასკვნა სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რადგან ამავე საქმეზე დანიშნა განმეორებითი ექსპერტიზა) დაყრდნობით მიღებული გადაწყვეტილება უნებართვოდ მიშენებული აივნის მოშლაზე უარის თქმის შესახებ, დაუსაბუთებელია, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის შესაბამისად საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია, რადგან იმ შემთხვევაში, როცა გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული (იგი მოცემულ შემთხვევაში ეყრდნობა ექსპერტის დაუსაბუთებელ დასკვნას, რომელიც სასამართლოს დავალების საწინააღმდეგოდ ნაცვლად ექსპერტთა ჯგუფისა, ჩაატარა მხოლოდ ერთმა ექსპერტმა და რომელმაც მიიღო ისეთივე გადაწყვეტილება, რომელიც მანამდე ამავე სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიაჩნდა), ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ამ საქმეზე უნდა დანიშნოს კომისიური ექსპერტიზა და ექსპერტებს სხვა კითხვებთან ერთად უნდა დაესვას შეკითხვა იმის შესახებ, შესაძლებელია თუ არა ტექნიკური და არქიტექტურული თვადსაზრისით მოპასუხის მიერ უნებართვოდ მიშენებული აივნის დაკანონება; შესაძლებელი იყო თუ არა გაცემულიყო ნებართვა ამგვარი მიშენების შესახებ.

სრულყოფილი და ობიექტური ექსპერტის დასკვნის მიღების შემდეგ სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 219-ე მუხლის შესაბამისად უნდა გადაწყვიტოს, თუ რამდენად ილახება კანონის და მესამე პირთა ინტერესები და შესაძლებელია თუ არა უნებართვო ნაგებობის მოშლა, ანდა მოშლაზე უარის თქმა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 10 მაისის განჩინება და საქმე ხელახლა განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.