¹3კ/762 19 ოქტომბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

მ. გოგიშვილი, რ. ნადირიანი

დავის საგანი: ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

გ. და ლ. შ-ძეებმა სარჩელი შეიტანეს სასამართლოში და აღნიშნეს, რომ თერჯოლის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით მათ შვილს ე. შ-ძეს ნ. ბ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 3740 ლარის გადახდა. გადახდის უზრუნველყოფის მიზნით 2000 წლის 6 ივნისს ზესტაფონის რაიონის სააღსრულებო ბიუროს აღმასულებლის მიერ აღწერილი და დაყადაღებული იქნა მათ საცხოვრებელ სახლში არსებული ქონება, რომელიც არ წარმოადგენს ე. შ-ძის საკუთრებას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელეებმა მოითხოვეს თავიანთი კუთვნილი ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება.

მოპასუხე ნ. ბ-ძემ სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ ქონებაზე ყადაღის დადება კანონიერად მოხდა, რადგან ე. შ-ძე იყო გ. და ლ. შ-ძეების კომლის წევრი და გადახდევინება უნდა მომხდარიყო სწორედ კომლის ქონებიდან. მისი განმარტებით, აღმასრულებელმა ყადაღა დაადო არა კომლის მთელ ქონებას, არამედ კომლის ქონების მეოთხედ ნაწილს, რაც იყო ე. შ-ძის საკუთრება და საიდანაც უნდა მომხდარიყო თანხის გადახდევინება.

თერჯოლის რაიონულმა სასამართლომ 2000 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით არ დააკმაყოფილა გ. და ლ. შ-ძეების სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ.

სასამართლომ განმარტა, რომ ე. შ-ძე იყო კომლის წევრი და დაყადაღებული ქონება კომლის საკუთრებას წარმოადგენდა, ამდენად გადახდევინებაც კომლის ქონებიდან უნდა მომხდარიყო.

გ. და ლ. შ-ძეებმა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მიიჩნიეს უკანონოდ და სააპელაციო საჩივრით მიმართეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს.

საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატამ 2001 წლის 18 მაისის განჩინებით უსაფუძვლობის გამო არ დააკმაყოფილა გ. და ლ. შ-ძეების სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დატოვა რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მის გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაუდო

საქართველოს კანონი ,,სასოფლო-სამეურნეო მიწის საკუთრების შესახებ”.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ე. შ-ძე მშობლებთან ერთად საქმიანობდა კომლში და ეწეოდა სხვადასხვა სახის სამუშაოებს. სასამართლოს აზრით, კომლის წევრებს შორის ქონება გაყოფილი არ იყო და ამ ქონებით კომლის ყველა წევრი თანაბრად სარგებლობდა. ე. შ-ძეს კანონის შესაბამისად ეკუთვნოდა გარკვეული წილი კომლის საერთო ქონებიდან. აპელანტთა განმარტება, რომ დაყადაღებული ნივთები მათ საკუთრებას წარმოადგენდა სასამრთლომ არ გაიზიარა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება მიიჩნიეს უკანონოდ გ. და ლ. შ-ძეებმა და საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოში.

კასატორებმა აღნიშნეს, რომ საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება იყო უკანონო, ვინაიდან სასამართლო კოლეგიამ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. გ. და ლ. შ-ძეების აზრით ე.შ-ძე არ იყო კომლის წევრი, ვინაიდან ის მათთან არ ცხოვრობდა და სასამართლოსაც არ გაურკვევია აღნიშნული საკითხი. კასატორებმა მოითხოვეს საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის 2001 წლის 18 მაისის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მათი მოთხოვნების დაკმაყოფილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლით და განმარტებების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა:

,,სასოფლო სამეურნეო მიწის საკუთრების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად კომლი გაიგივებულია ოჯახთან და ეს ცნება გამოყენებულია სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთის განსაზღვრების მიზნით. Kკანონი ადგენს, რომ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების უფლება აქვს ფიზიკურ პირს, კომლს (ოჯახს) და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად საქართველოში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირს. აღნიშნული კანონი არ არეგულირებს კომლის (ოჯახის) წევრებს შორის საკუთრებით ურთიერთობებს და არ განსაზღვრავს კომლის სტატუსს. კანონით მხოლოდ განსაზღვრულია სოფლის მეურნის სტატუსის მინიჭების და საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის წესი.

აღნიშნულის გამო, პალატა თვლის, რომ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას ფაქტობრივი გარემოებები უნდა დაადგინოს იმ მიმართებით, რომ დავის გადასაწყვეტად გამოყენებულ იქნეს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმები, ვინაიდან სპეციალური კანონი მოცემული ურთიერთობების მორეგულირებისათვის არ არსებობს.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად ივარაუდება, რომ ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე. თუ არ არსებობს სხვა რომელიმე კანონიერი საფუძველი, რომ ნივთი ე. შ-ძის საკუთრებად ჩაითვალოს, ნივთი უნდა ჩაითვალოს ლ. და გ. შ-ძეების საკუთრებად და მათი სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდეს.

სარეზოლუციო ნაწილი :

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გ. და ლ. შ-ძეების საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 18 მაისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.