¹ 3კ/857 7 სექტემბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლსო სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი, მ. გოგიშვილი

დავის საგნი: საწარმოო ტრავმის შედეგად მიღებული ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

1966 წლის ოქტომბრიდან გ. კ-ევი მუშაობდა “თ.-ში”, ელმავალის მემანქანედ.

1983 წლის 6 ნოემბერს საწარმოო ტრავმის შედეგად გ. კ-ევმა მიიღო ძლიერი ფსიქოტრავმა, საექიმო შრომითი საექსპერტო კომისიის 1984 წლის 12 მარტის სამედიცინო შემოწმების ¹ 30 აქტით იგი ცნობილ იქნა მე-2 ჯგუფის ინვალიდად.

1984 წლის 27 ნოემბერს “თ-ს” პროფკავშირის ერთობლივ სხდომაზე და ¹ 3 ოქმით დადგინდა, რომ მოპასუხეს საწარმოო ტრავმის გამო გადაეხადა გ. კ-ევისათვის პენსია 120 მანეთის ოდენობით.

1992 წლის ბოლოს გ. კ-ევი საცხოვრებლად გადავიდა ქ.ვლადიკავკაზში, სადაც მოპასუხე ყოველთვიურად უგზავნიდა მას კუთვნილ პენსიას. მოსარჩელემ მოპასუხეს პენსიის გაგზავნა შეუწყვიტა 1994 წლის იანვრიდან.

2000 წლის 18 აგვისტოს გ. კ-ევმა სარჩელით მიმართა გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვა საწარმოო ტრავმის გამო მიყენებული ზიანისა და მორალური ზიანის ანაზღაურება.

გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს დადგენილების საფუძველზე გ. კ-ევის სარჩელი თანდართულ მასალებთან ერთად განსჯადობის მიხედვით გადაეგზავნა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს.

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გ. კ-ევს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. სასამართლომ დაადგინა შემდეგი გარემოებანი:

გ. კ-ევი მუშაობდა “თ.-ში” ელმავალის მემანქანედ. 1983 წლის 6 ნოემბერს სამუშაოს შესრულებისას მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის გამოც 1985 წლის 7 თებერვალს დაენიშნა პენსია 120 მანეთის ოდენობით. ხოლო 1992 წლის 14 აპრილს გ. კ-ევი ცნობილი იქნა II ჯგუფის ინვალიდად უვადოდ, ამასთან, პროფესიული შრომის უნარის დაკარგვის ხარისხი განესაზღვრა 80%-ით.

სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ გ. კ-ევს 1994 წლის იანვრიდან საწარმოო ტრავმით მიყენებული ზიანის გამო ანაზღაურება არ მიუღია და მიუღებელი სარჩოს გადახდის მოთხოვნით მოსარჩელემ მიმართა მოპასუხეს 2000 წლის 25 მაისს.

სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას გამოიყენა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლი და მიუთითა, რომ გ. კ-ევს სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა გაშვებული აქვს, ვინაიდან მისთვის 1994 წლის იანვრიდან ცნობილი იყო უფლების დარღვევის შესახებ. აღნიშნული ვადის გასვლა სარჩელის წარდგენამდე არის სარჩელზე უარის თქმის საფუძველი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის 2001 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილებით გაუქმდა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა გ. კ-ევის სარჩელი, კერძოდ შპს “ს.-ს” გ. კ-ევის სასარგებლოდ დაეკისრა მიუღებელი სარჩოს – 6571,10 ლარის გადახდა, ხოლო სარჩელს სარჩოს გადაუხდელობით გამოწვეული ზიანის – 1863,75 ლარის ანაზღაურების ნაწილში ეთქვა უარი.

სააპელაციო სასამარლომ მიუთითა, რომ გ. კ-ევის სარჩელი გამომდინარეობს სპეციალური სამართლებრივი ურთიერთობებიდან, რომელსაც 1999 წლიდან აწესრიგებს პრეზიდენტის ¹48 ბრძანებულება “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ”. აღნიშნული წესები არ ითვალისწინებს ხანდაზმულობის ვადას, ხოლო 52-ე მუხლით დადგენილია, რომ გასული წლების გაუცემელი სარჩო ანაზღაურდება იმ შემთხვევაში, თუ შრომის უნარის დაკარგვის ხარისხს იმ პერიოდისათვის ამტკიცებს კომისია, ხანდაზმულობა ვრცელდება მხოლოდ პირველ მიმართვაზე, ამ წესების 51-ე მუხლის თანახმად.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ გ. კ-ევი კომისიის მიერ ცნობილია მე-2 ჯგუფის ინვალიდად უვადოდ, რის გამოც მოპასუხე ორგანიზაცია გაუცემელი სარჩოს ასაზღაურებლად აღარ საჭიროებდა კომისიის დასკვნას.

ამავე წესების 43-ე მუხლი ითვალისწინებს სარჩოს ანაზღაურების გაგრძელებას, რისთვისაც საჭიროა წარდგენილ იქნეს საბუთები, რომლებიც მიუთითებენ მისი შემდგომი მიღების უფლებას. ასეთი ცნობები, გ. კ-ევის მიერ წარდგენილი იქნა, მათ შორის ცნობა საცხოვრებელი ადგილიდან, 2000 წლის 29 ივნისს.

სააპელაციო სასამართლოს ასევე დადგენილად მიაჩნია, რომ გ. კ-ევს 1994 წლიდან 2000 წლის 1 ივნისამდე უნდა მიეღო 6571,10 ლარი.

სასამართლომ არ გაიზიარა სარჩოს გადაუხდელობით გამოწვეული ზიანის – 1763,75 ლარის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნა, რადგან აღნიშნულ ნაწილში სარჩელი დაუსაბუთებლად მიიჩნია.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას არ დაეთანხმა მოპასუხე მხარე, შპს “ს.-ის” ფილიალი “თ.-ო”, რომელმაც საკასაციო წესით გაასაჩივრა აღნიშნული გადაწყვეტილება და მოითხოვა მისი გაუქმება. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს მოცემულ დავაზე უნდა გაევრცელებინა სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადები და არ უნდა გამოეყენებინა საქართველოს პრეზიდენტის ¹ 48 ბრძანებულება, რადგან იგი კანონქვემდებარე ნორამატიული აქტია და არ შეესაბამება კანონს.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

“ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის მე-18 მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქართველოს პრეზიდენტი, თავისი კომპეტენციის ფარგლებში, გამოსცემს ბრძანებულებას იმ შემთხვევაშიც, თუ საკანონმდებლო აქტით შესაბამისი საკითხი არ არის მოწესრიგებული. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით არ არის მოწესრიგებული შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების ურთიერთობები. საქართველოს ტერიტორიაზე განთავსებულ საწარმოებში, დაწესებულებებში, ორგანიზაციებში, მიუხედავად მათი საკუთრებისა და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმისა, დასაქმებულ მუშაკთა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას საწარმოო ტრამვით, პროფესიული დაავადებით ან ჯანმთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ საფუძვლებს აწესრიგებს საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება. აღნიშნულიდან გამომდინარე პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება, ვინაიდან ნორმატიულ აქტებს შორის წინააღმდეგობას მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს. საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოცემული კატეგორიის დავებზე სასარჩელო ხანდაზმულობის ნაწილშიც გამოყენებულ უნდა იქნეს აღნიშული ბრძანებულებით განსაზღვრული ნორმები. მითითებული წესების 52-ე მუხლიდან ირკვევა, რომ გასული პერიოდის გაუცემელი ზიანის ასანაზღაურებელი თანხა გაიცემა, თუ შრომისუუნარობის დაკარგვის ხარისხს იმ პერიოდისათვის ამტკიცებს სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კომისია ე.ი. მოცემული წესებით ამგვარ მოთხოვნებზე სასარჩელო ხანდაზმულობა არ ვრცელდება.

ამდენად, პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის მითითებული დარღვევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის III ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს “ს.-ის” ფილიალის “თ.-ს” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.