გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹3კ/912 2 თებერვალი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მ. წიქვაძე

მოსამართლეები: მ. გოგიშვილი, რ. ნადირიანი

დავის საგანი: ფულადი ვალდებულების შესრულება

აღწერილობითი ნაწილი:

ა. ს-ძემ სასამართლოს მიმართა სასარჩელო განცხადებით. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1990-1995 წლებში მუშაობდა ..... რკინა-ბეტონის წარმოებაში. ამ პერიოდში მოპასუხე დ. ი-ძემ შეუკვეთა ავტოფარეხის რკინის კარები ზომით 2200X2500სმ, რაშიც მოპასუხე შეპირდა 400 აშშ დოლარის გადახდას. აღნიშნული კარები მოპასუხემ დაამზადა და დაამონტაჟა ავტოფარეხზე, მაგრამ მოპასუხემ საფასური არ გადაიხადა. მოპასუხემ აღნიშნა, რომ ბევრი თხოვნისა და შეწუხების შემდეგ, როგოც იქნა მისცა 200 ლარი ე.ი. 100 აშშ დოლარი, დანარჩენის გადახდაზე კი უთხრა უარი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა დავალიანების 300 აშშ დოლარისა და მორალური ზიანისათვის 1000 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრება.

მოპასუხემ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელემ კარები დაუყენა როგორც ნიმუში, თუკი მის მეზობლებს მოეწონებოდათ და მსგავს კარებს შეუკვეთავდნენ, კარების საფასურს აღარ გადაახდევინებდა და თუ ასეთი შეკვეთა არ იქნებოდა, გამოართმევდა 200 მანეთს სანაცვლად გადაუხადა მოსარჩელეს 200 ლარი. ამდენად, მოპასუხეს მიაჩნია, რომ ავტოფარეხის კარების საფასური მთლიანად დაფარა და არც მორალური ზარალის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში ცნობს სარჩელს.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 27 აპრილის გადაწყვეტილებით ა. ს-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო. სასამართლომ განმარტა, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე შეუძლებელია ამჟამად იმის დადგენა, კარების დამზადებისა და ჩამობმის საფასური 400 აშშ დოლარი იყო, თუ 300 რუსული რუბლი. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის ხელშეკრულების _ ზეპირი შეთანხმების დადებისა და ამ ხელშეკრულების საფუძველზე კარების ჩამობმა განხორციელდა 1990 წელს. ამდენად, მოსარჩელეს შესრულებული სამუშაოს ღირებულების მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა სწორედ აღნიშნულ დროს და აქედან გამომდინარე, გასულია სახელშეკრულებო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა. რაიონულმა სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის თანახმად ხანდაზმულობის ვადის დენა წყდება, თუ ვალდებული პირი უფლებამოსილი პირის წინაშე ავანსის, პროცენტის გადახდით გარანტიის მიღებით ან სხვაგვარი აღიარების მოთხოვნის არსებობისას, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში ეს წესი ვერ გავრცელდება, რადგან დადგენილია, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეს 200 ლარი გადაუხადა 1999 წელს, ე.ი ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება ა. ს-ძემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით. აპელანტმა მიუთითა, რომ როგორც მოპასუხემ, ასევე მისმა მოწმეებმა ცრუ, არასწორი ჩვენება მისცეს სასამართლოს, რაც საფუძვლად დაედო რაიონული საამართლოს გადაწყვეტილებას. აპელანტი ასევე არ დაეთანხმა სასამართლოს იმ მოსაზრებას, რომ თითქოს ხანდაზმულობის ვადა არის გასული და განმარტა, რომ 10 წლის განმავლობაში იგი ხშირად მიდიოდა დ. ი-ძესთან კუთვნილი ფულის მიცემის მოთხოვნით. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტმა მოითხოვა რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 27 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმება და მისი პირვანდელი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ა. ს-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 27 აპრილის გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლა, რადგან მიიჩნია, რომ დ. ი-ძის მიერ 100 აშშ დოლარის გადახდა თავისებურად წარმოადგენდა ვალდებულების აღიარებას, რაც სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის საფუძველზე წყვეტს ხანდაზმულის ვადას. ამდენად, რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო პალატის აზრით უნდა შეიცვალოს.

სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა, რომ ა. ს-ძემ ვერც პირველი და ვერც მეორე ინსტანციის სასამართლოში ვერ წარმოადგინა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ დ. ი-ძეს კარის დაყენების საფასურად უნდა გადეხადა 400 აშშ დოლარი. სააპელაციო პალატის აზრით, აპელანტმა ვერც ის ფაქტი დაადასტურა, რომ დ. ი-ძეს ვალდებულება წარმოეშვა მის მიმართ და არა .... რკინა-ბეტონის პოლიგონის მექანიკური წარმოების მიმართ, სადაც აპელანტი მუშაობდა საამქროს უფროსად. ამ უკანასკენლის განმარტებით, კარები დაამონტაჟეს ამ საამქროს მუშებმა და არა პირადად მან, მაგრამ აღნიშნული ორგანიზაცია აღარ არსებობს, ამიტომ მხარეთა შეცვლის საკითხი სასამართლოს მიერ არ დასმულა.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აპელანტმა ვერ დაასაბუთა მორალური ზიანის მიყენების ფაქტიც.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება ანდრო სამხარაძემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით. კასატორმა საკასაციო საჩივარში განმარტა, რომ არ ეთანხმება როგორც რაიონული, ისე საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილებებს და მოითხოვა პირვანდელი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა საქმის მასალების შესწავლითა და მხარეთა განმარტებების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ ანდრო სამხარაძის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის თანახმად ხანდაზმულობის ვადის დენა წყდება, თუ ვალდებული პირი უფლებამოსილი პირის წინაშე ავანსის, პროცენტის გადახდით, გარანტიის მიცემით ან სხვაგვარად აღიარებს მოთხოვნის არსებობას.

ირკვევა, რომ მოპასუხეს არ გადაუხდია ავანსი, პროცენტი, არ მიუცია გარანტია. მან აღიარა მოთხოვნის არსებობა 200 ლარის ნაწილში და დაფარა ეს თანხა, ხოლო დანარჩენ თანხაზე მოთხოვნა მას არ უღიარებია. ამიტომ არ შეიძლება ჩაითვალოს, რომ მოცემულ საქმეზე სასარჩელო მოთხოვნის ვადა გასული არ არის და ხანდაზმულობის ვადის დენა შეწყდა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაიწლის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს. ვინაიდან სადავო ურთიერთობა სავარაუდოდ წარმოიშვა 1990 წელს, მოცემულ საქმეზე სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა გასულად უნდა ჩაითვალოს.

სარეზოლუციო ნაწილი

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კდოექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. ს-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება;

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.