გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹3კ/915 2 თებერვალი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მ. წიქვაძე

მოსამართლეები: მ. გოგიშვილი, რ. ნადირიანი

დავის საგანი: ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა.

აღწერილობითი ნაწილი:

მ. და ჯ. ჩ-ძეებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში. მოსარჩელეებმა განმარტეს, რომ 1937 წლიდან ქუთაისში .... მდებარე მრავალბინიან სახლში ცხოვრობდნენ მათი მშობლები, რომლებსაც ბინასთან ერთად გამოეყოთ სახლმართველობაში გაფორმებული დამხმარე სათავსო საერთო სარგებლობის ეზოში. 1994 წლის 18 ივლისს პრივატიზების შედეგად ბინა თავისი სათავსოთი გაფორმდა მათზე. მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ 1985 წელს მათ მეზობლად საცხოვრებლად გადმოვიდნენ მ. გ-ძე და ს. გ-ძე, რომლებმაც 1986 წლის ბოლოს შესთავაზეს სათავსოს აღდგენა იმ პირობით, რომ მათ სათავსოს დაუთმობდნენ 10 წლის განმავლობაში უსასყიდლოდ პირადი სარგებლობისათვის.

ვინაიდან მოსარჩელეებს სათავსოს აღდგენის ხარჯები არ გააჩნდათ, მათ ზეპირი თხოვების ხელშეკრულების საფუძველზე 10 წლის ვადით დაუთმეს სათავსო მოპასუხეებს. მოსარჩელეების განმარტებით 1996 წლის 31 დეკემბერს თხოვების ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ მოპასუხეებმა განიზრახეს სათავსოს უკანონოდ მითვისება იმ მოტივით, რომ თითქოს მათ აღნიშნული სათავსო შეისყიდეს 2500 მანეთად სათავსოს აღდგენისათვის საჭირო საამშენებლო მასალის შეძენის ქვითრები მოსარჩელის სახელზეა გაფორმებული, რადგან სათავსო მათი საკუთრება იყო და მოპასუხეს არ შეეძლო ქვითრების მის სახელზე გამოწერა. აღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელეებმა მოითხოვეს სადავო სათავსოს გამოთავისუფლება.

მოპასუხეებმა თავიანთ შესაგებელში მიუთითეს, რომ სარჩელი უსაფუძვლოა, ემყარება ისეთ ფაქტებს, რომლებიც სინამდვილეს არ შეესაბამება და ამიტომ მას უარი უნდა ეთქვას. მოპასუხეებმა განმარტეს, რომ სადავო სათავსო მათ შეიძინეს 2500 მანეთად და ზეპირი თხოვების ხელშეკრულებას სათავსოს დათმობის შესახებ ადგილი არ ჰქონია.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2000 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილებით მ. და ჯ. ჩ-ძეების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ აღნიშნული ურთიერთობა რეგულირებული უნდა იქნეს 1964 წლის სამოქალაქო კოდექსით, რომლის 270-ე მუხლით ითვალისწინებს ერთ წელზე მეტი ვადით დადებული ხელშეკრულების წერილობითი ფორმით გაფორმებას. ვინაიდან ასეთი ხელშეკრულება არ არსებობს, სასამართლომ მიუთითა, რომ მ. და ჯ. ჩ-ძეების სარჩელი არ შეიძლება დაკმაყოფილდეს.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მ. და ჯ. ჩ-ძეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით. აპელანტებმა განმარტეს, რომ სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილა მათი კანონიერი მოთხოვნა, რითაც დაარღვია მათი უფლება. აპელანტებმა მიუთითეს, რომ მათი კუთვნილი სათავსო დროებითი სარგებლობისათვის დაუთმეს მოპასუხეებს და მათ მიერ 2500 მანეთად სათავსოს გასხვისებას ადგილი არ ჰქონია. აპელანტების აზრით, სასამართლო დაეყრდნო მოწმეების ჩვენებებს სათავსოს გასხვისებასთან დაკავშირებით, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტებმა მოითხოვეს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება მათი პირვანდელი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებით.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 12 ოქტომბრის განჩინებით მ. და ჯ. ჩ-ძეების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2000 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მხარეებს შორის ურთიერთობა წარმოიშვა 1986 წელს. ამიტომ აღნიშნული ურთიერთობის დასარეგულირებლად გამოყენებული უნდა იქნეს 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსი. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ გ. და ჯ. ჩ-ძეებმა ვერ დაამტკიცეს, რომ სადავო სათავსო 10 წლით გაანათხოვრეს გ-ძეებზე, ამის დადასტურება ვერც ერთმა მოწმემ ვერ შეძლო, პირიქით მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდება, რომ გ-ძეებმა იყიდეს სათავსო აპელანტებისაგან.

საოლქო სასამართლოს განჩინება გ. და ჯ. ჩ-ძეებმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით. კასატორებმა მიუთითეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დავის მოსარეგულირებლად გამოიყენა 1964 წლის სამოქალაქო კოდექსი, რაც არასწორია, ვინაიდან უძრავი ნივთების შესახებ ახალი წესები მოცემულია მოქმედ სამოქალაქო კოდექსში და სწორედ ეს კოდექსი უნდა გამოეყენებინა სასამართლოს. კასატორებმა ასევე განმარტეს, რომ სასამართლომ განჩინებაში მოიხსენია, მაგრამ არავითარი მნიშვნელობა და მტკიცებულებითი შეფასება არ მიანიჭა საქმეში არსებულ სასაქონლო ჩეკებს. კასატორების სახელზე გამოწერილ სასაქონლო ჩეკებით შეძენილი მასალა გ-ძეებმა გამოიყენეს სათავსის აღსადგენად, კასატორების განმარტებით, ეს მოხდა იმიტომ, რომ მათ მიერ ადგილი არ ჰქონია სათავსის გასხვისებას, არამედ მათ მოახდინეს მისი განათხოვრება, რასაც არ შეეძლო რაიმე ფორმალური ცვლილება გამოეწვია რაიმე სახის საბუთში.

კასატორებმა ასევე მიუთითეს, რომ სააპელაციო პალატამ მტკიცების მთელი ტვირთი დააკისრა მათ, ხოლო მოპასუხეებს არ მოსთხოვა არავითარი მტკიცებულება, რაც კანონიერად დაასაბუთებდა მათ მიერ გამოთქმულ პრეტენზიას, პირიქით, სანოტარო წესით გაფორმებული ხელშეკრულებასა და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული საბუთის გარეშე, ცრუმოწმეთა ჩვენებით, დადასტურებულად სცნო გ-ძეების მიერ სადავო სათავსოს თითქოსდა შესყიდვის ფაქტი, რითაც, კასატორების აზრით, სასამართლომ გვერდი აუარა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის I ნაწილის მოთხოვნებს, რომლის მიხედვით თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომელზედაც იგი ამყარებს მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორებმა მოითხოვეს ადგილზე დათვალიერებით საქმის ვითარების გარკვევა, დავის ობიექტურად განხილვა, ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის 2000 წლის 12 ოქტომბრის განჩინების გაუქმება და მათი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა საქმეში არსებულ დოკუმენტების გაცნობით და მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წარმოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მხარეთა შორის არ დადებულა ქონებით უსასყიდლო სარგებლობის ხელშეკრულება.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის I ნაწილის თანახმად “თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს”.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ მისი ქონებით სარგებლობა.

მოცემულ შემთხვევაში არ არის დადგენილი და შესაბამისი მტკიცებულება წარმოდგენილი, რომ სადაო ქონება არის მოსარჩელის საკუთრება და მას აქვს სხვისი უკანონო მფლობელობიდან სადაო ნივთის გამოთხოვის უფლება. მართალია, წარმოდგენილია ბინის პრივატიზების ხელშეკრულება, მაგრამ ასეთივე ხელშეკრულება წარმოდგენილი აქვს მეორე მხარესაც და არც ერთ დოკუმენტში დაკონკრეტებული არ არის სადაო სათავსი ვისი საკუთრებაა, ან ამ ხელშეკრულებაში აღნიშნულ სათავსებში რომელი ფართი მოიაზრება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ. და ჯ. ჩ-ძეების საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 12 ოქტომბრის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.