¹ 3კ/932-01 7 დეკემბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

მ. გოგიშვილი,რ. ნადირიანი

დავის საგანი: საზოგადოების პარტნიორთა კრების ოქმისა და ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ზ. ა-შვილი სარჩელით მიმართა სასამართლოს. იგი მიუთითებდა, რომ 1998 წლის 25 დეკემბერს შპს “ს.-ს” და მას შორის გაფორმებული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინა და მის საკუთრებაში გადავიდა ცეკავშირის ადმინისტრაციული შენობის მე-2 სართულის 540 კვ.მ. ფართი.

ცეკავშირის გამგეობის 1999 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით ფართი დაულუქავთ.

მოსარჩელე მოითხოვდა ცეკავშირის გამგეობის თვითნებობის აღკვეთას.

საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალური კავშირისა ეროვნული ალანსის “ცეკავშირის” და მის მიერ დაფუძნებული შპს “კ.-ის” მიერ შეტანილ იქნა შეგებებული სარჩელი და მოითხოვეს შპს “ს.-ის” პარტნიორთა 1998 წლის 4 დეკემბრის კრების ¹10 ოქმისა და სამეთვალყურეო საბჭოს 1998 ლის 24 დეკემბრის სხდომის ¹16 ოქმისა და ბანკსა და ა-შვილს შორის დადებული არასაცხოვრებელი ფართის ყიდვა-გაყივის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, რაც იმით დაასაბუთა, რომ შპს “ს.-მ” დადო იმ ქონების გასხვისების ხელშეკრულება, რომელიც ბანკის საწესდებო კაპიტალში იყო ჩადდებული და წარმოადგენდა ცეკავშირის ადმინისტრაციული შენობის ნაწილს. აღნიშნულის შესახებ გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ბანკის პარტნიორთა 1998 წლის 4 დეკემბრის კრების ¹10 ოქმით, რომელსაც არ დასწრებია შპს “კ.-ისა” და ამ უკანასკნელის 100% წილის მესაკუთრე “ცეკავშირი”. კრების ოქმი არ არის სანოტარო წესით დამოწმებული, მას ხელს არ აწერს ყველა პარტნიორი. იგივე ხარვეზი გაჩნია სახლს სამეთვალყურეო საბჭოს 24.12.98 სხდომის ¹16 ოქმს, რომელსაც ხელს აწერს მხოლოდ სხდომის თავმჯდომარე, ბანკის წესდების 6.16. მუხლის თანახმად კი ხელს უნდა აწერდნენ სხდომის დამსწრე წევრებიც.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 25 აგვისტოს განჩინებით “ცეკავშირის” გამგეობა ცნობილ იქნა ბანკი მისი ლიკვიდატორის სახით და მას მიეცა წინადადება საქმეში ჩაბმულიყო დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით.

ბანკის ლიკვიდატორმა სარჩელი აღძრა ზ. ა-შვილის, თბილისის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს, ნოტარიუს მ-იას მიმართ და მოითხოვა 1998 წლის 25 დაკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულეის ბათილად ცნობა იმ საფუძვლით, რომ მყიდველს დღემდე არა აქვს გადახდილი ფართის ღირებულება.

რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილებით ზ. ა-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა; საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალური კავშირის ეროვნულ ალიონის “ცეკავშირის” და შპს “კ.-ის” შეგებებულ სარჩელს ეთქვა უარი დაუსაბუთებლობის გამო, ხოლო მესამე პირის შპს “ბ.-ის” ლიკვიდატორის სასარჩელო მოთხოვნაზე საქმის წარმოება შეწყდა, იმ მოტივით, რომ მან უარი თქვა სარჩელზე.

თბილისის საოლქო სასამართლო სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 18 ივნისის განჩინებით გაუქმდა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განხილვისათვის დაუბრუნდა რაიონულ სასამართლოს.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა: საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერაციის ეროვნული ალიანსი “ცეკავშირის” 100% წილით დაფუძნებული იქნა შპს “კ.-ა” 1996 წლის 30 იანვარს.

1996 წლის 13 ივნისს რეგისტრაციაში გატარდა შპს “ს.-ი”, რომლის ერთ-ერთ დამფუძნებელს წარმოადგენდა შპს “კ.-ა”. 1997 წლის 7 მარტს ცეკავშირის გამგეობამ დაადგინა, რომ შპს “ს.-ის” საწესდებო კაპიტალში ჩადებული იქნას ცეკავშირის შპს “კ.-ის” ბალანსზე რიცხული ცეკავშირის ადმინისტრაციული შენობის ნაწილი _ 540 კვ.მ. ფართი.

1998 წლის 25 დეკემბერს შპს “ს.-სა” და ზ. ა-შვილს შორის დაიდო ზემოაღნიშნულ ფართზე განვადებით ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, რომლის მე-3 პუნქტის თანახმად ქონების ღირებულების პირველ ანგარიშსწორებად ჩაითვალა ბანკში ზ. ა-შვილის ანაბარზე რიცხული თანხა 16000 აშშ დოლარი ეროვნულ ვალუტაში შესაბამისი კურსით 42 900 ლარი, ხოლო დარჩენილი თანხა 57 500 ლარი უნდა გადაეხადა ერთი წლის განმავლობაში ყოველკვარტალურად 14 375 ლარის ოდენობით. ზ. ა-შვილის განვადებით გადასახდელი თანხა გადახდილი არა აქვს.

“ცეკავშირის” გამგეობამ და მისმა დაფუძნებელმა შპს “კ.-მ” სასამართლოში აღძრული შეგებებული სარჩელით მოითხოვეს შპს “ს.-ის” პარტნიორთა 1998 წლის 4 დეკემბრის კრების ¹10 ოქმისა და სამეთვალყურეო საბჭოს 1999 წლის 24 დეკემბრის სხდომის ¹16 ოქმის ბათილად ცნობა, სადაც გადაწყდა საკითხი საწესდებო კაპიტალში ჩადებული 540 მ² ფართის გაყიდვის შესახებ და შესაბამისად 1998 ლის 25 დეკემბრის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. შპს “კ.-ამ” როგორც პარტნიორმა სადავოდ გახადა რა აღნიშნული ფართის გასხვისება, ამით 1998 წლის 25 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების შეცილების უფლებაც მოიპოვა, რის გამოც, სააპელაციო სასამართლოს აზრით, სასამართლოს 2000 წლის 25 აგვისტოს განჩინება მათი არასათანადო მოსარჩელედ ცნობის შესახებ არ არის სწორი და შესაბამისად არც გადაწყვეტილების ის ნაწილია სწორი, რომლითაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 84-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად შეგებებული სარჩელი უარყოფილ იქნა. სასამართლოს აზრით, მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული, რომ შეგებებული სარჩელის ნაწილი მოთხოვნის მიმართ (კრების ოქმისა და სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომის ოქმის ბათილად ცნობა) მოპასუხე შპს “ს.-ია”, ხოლო მეორე ნაწილის მიმართ ზ. ა-შვილი. სააპელაციო პალატა მიუთითებს, რომ სასამართლო გადაწყვეტილებაში ერთი მხრივ მსჯელობს III პირის – შპს “ს.-ის” დამოუკიდებელ სარჩელში მითითებულ დოკუმენტებზე და მეორე მხრივ, მის დაზუსტებული პოზიციას, რომ მოხსნილად იქნეს ჩათვლილი პირველი და მეორე პუნქტი, მიიჩნევს სარჩელზე უარის თქმად და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “გ” პუნქტის საფუძველზე წყვეტს ამ ნაწილში საქმის წარმოებას.

ზ. ა-შვილის წარმომადგენელი ა. კ-შვილი საკასაციო საჩივარში მიუთითებს, რომ განჩინება უკანონოა და უნდა გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

ქონება, რომლის შესახებაც ცეკავშირი და მის მიერ დაფუძნებული შპს “კ.-ა დავობს 1996 წლის შემდეგ – ს.-ის შექმნის შემდეგ არც ცეკავშირისა და არც შპს “კ.-ის” საკუთრება აღარ არის იგი ამ პერიოდიდან წარმოადგენდა ბანკის საკუთრებას ცეკავშირისა და შპს “კ.-ის” სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში ანუ ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შემთხვევაში. აღემატებოდა 1998 წლის 25 დეკემბრამდე არსებული მდგომარეობა ე.ი. სადავო ფართი დაუბრუნდებოდა ბანკს საკუთრების უფლებით. ამრიგად ცეკავშირისა და შპს მოთხოვნა 1998 წლის 25 დეკემბრის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე სხვისი ქონებრივი უფლების აღდგენას გამოიწვევდა და შესაძლო შედეგიც მხოლოდ ბანკის ინტერესებში იქნებოდა. აღნიშნული მოთხოვნის დაყენების უფლება ჰქონდა მხოლოდ ს.-ს, რომელსაც ამჟამად ლიკვიდატორი წარმოადგენს და ამდენად ცეკავშირი და შპს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სსსკ-ის 84-ე მუხლის საფუძველზე სავსებით სწორად იქნენ ცნობილი არასათანადო მოსარჩელეებად. “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 9.5 მუხლით მხოლოდ წარმოდგნილ საზოგადოებას შეუძლია ხელშეკრულების დადებიდან 18 თვის განმავლობაში განაცხადოს გარიგების ბითალობა. პარტნიორებს კი ასეთი უფლება არა აქვთ.

კასატორი მოითხოვს საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის სასალების გაცნობისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენით მივიდა დასვკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის განმარტებას, რომ “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 9.5 მუხლიდან გამომდინარე, პარტნიორებს უფლება არა აქვთ სადავო გახადონ საზოგადოების მიერ დადებული გარიგებები. აღნიშნული ნორმა განსაზღვრავს ხელმძღვანელობის უფლებამოსილების შეზღუდვის დროს საზოგადოების მიერ წარმომადგენლის მიერ დადებული გარიგების ბათილობის განცხადების წესს. აღნიშნული ნორმით არ დგინდება, რომ პარტნიორს არა აქვს უფლება სასამართლოს მეშვეობით სადავო გახადოს საზოგადოების მიერ დადებული გარიგებები.

ასევე, ვერ გაიზიარებს სასამართლო კასატორის მოსაზრებას, რომ “ცეკავშირისა” და შპს “კ.-ის” მოთხოვნა 1998 წლის 25 დეკემბრის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე სხვისი ქონებრივი უფლების აღდგენას გამოიწვევდა და შესაძლო შედეგიც მხოლოდ ბანკის ინტერესებში იქნებოდა. საზოგადოების ბათილად ცნობაზე სხვისი ქონებრივი უფლების აღდგენას გამოიწვევდა და შესაძლო შედეგიც მხოლოდ ბანკის ინტერესებში იქნებოდა. საზოგადოების ქონებრივი მდგომარეობა პარტნიორთა ინტერესების უშუალო საგანია და არ შეიძლება ის მხოლოდ საზოგადოების ინტერესს წარმოადგენდეს.

სამოქალაქო სპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა. საქმის განხილვას სასამართლო შეუდგება იმ პირის განცხადებით, რომელიც მიმართავს მას თავისი უფლების ან კანონით გათვალისწინებული საზოგადოების პარტნიორთა კრების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები. მოცემულ შემთხვევაში ისინი სადავოდ ხდიან, როგორც კრების ოქმს, ისე მის საფუძველზე საზოგადოების მიერ დადებულ გარიგებას.

შეგებებულ სარჩელსა და პირვანდელ სარჩელს შორის არის აშკარა ურთიერთკავშირი და მათი ერთად განხილვის შედეგად აღძრუდი დავა უფრო სწრაფად და სწორად გადაწყდება. აღნიშნულის გამო, ცეკავშირის გამგეობა და შპს “კ.-ა” არ შეიძლება ჩაითვალონ პირებად, რომელთაც მოთხოვნის უფლება არა აქვთ.

პალატა თვლის, რომ მოცემულ საქმეზე საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის მიერ მიღებული განჩინება კანონიერია და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ზ. ა-შვილის წარმომადგენლის ა. კ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 18 ივნისის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.