ბს-359-288-კ-05 13 მაისი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

გ. ქაჯაია (მომხსენებელი),

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: იუსტიციის მინისტრის ბრძანებებისა და სერტიფიკატის ბათილად ცნობა, მორალური ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 4 ნოემბერს ლ. თ.-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს, ექიმთა დიპლომის შემდგომი განათლების სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის მიმართ, მესამე პირი _ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო და მოითხოვა საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2001წ. 30 აპრილის ¹45 §2 და 2001წ. 24 მაისის ¹64 §6, 2001წ. 20 ივლისის ¹88 §21 და ¹88 §43 ბრძანებების ბათილად ცნობა; ასევექ. ს.-ის და მ. თ.-ის სახელზე სახელმწიფო სასერტიფიკატო სალიცენზიო კომისიის მიერ გაცემული სერტიფიკატების ბათილად ცნობა და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროსთვის მისი საქმიანი რეპუტაციის შელახვით მიყენებული ზიანის სახით _ 20000 ლარის დაკისრება შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ოცი წ. განმავლობაში მუშაობდა იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის მსჯავრდებულთა და პატიმართა სამკურნალო დაწესებულების კლინიკური ლაბორატორიის ...-ის თანამდებობაზე, სადაც ბოლო ათი წლის განმავლობაში ასრულებდა ლაბორატორიის გამგის მოვალეობას.

სასარჩელო განცხადების თანახმად, 2001წ. 1 თებერვალს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის სამედიცინო დაწესებულებაში ჩატარებული ატესტაციის საფუძველზე, იმ მოტივით, რომ იგი პროფესიული ჩვევებით, კვალიფიკაციითა და შესაძლებლობით არ შეეფერებოდა დაკავებულ თანამდებობას, მოსარჩელე ჩამოქვეითებულ იქნა ...-ის თანამდებობაზე, ხოლო იუსტიციის მინისტრის 2001წ. 27 ივლისის ¹89, §13 ბრძანებით, დაწინაურების წესით, დანიშნულ იქნა ხსენებული დაწესებულების კლინიკური ლაბორატორიის ...-ის თანამდებობაზე.

მოსარჩელის განმარტებით, ქ. ს.-ი საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2001წ. 30 მარტის ¹45 §2 ბრძანებით დაინიშნა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის პატიმართა და მსჯავრდებულთა სამკურნალო დაწესებულების კლინიკური ლაბორატორიის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლად, ხოლო 2001წ. 26 ივლისის ¹88 §21 ბრძანებით _ კლინიკური ლაბორატორიის უფროსის თანამდებობაზე. იუსტიციის მინისტრის 2001წ. 24 მაისის ¹64 §6 ბრძანებით, მ. თ.-ე განათლებით ბიოლოგი, დაინიშნა ხსენებული დაწესებულების ექიმ-ბაქტერიოლოგის მოვალეობის შემსრულებლად და 2001წ. 25 ივლისის ¹88 §43 ბრძანებით _ იმავე დაწესებულების ექიმ-ბაქტერიოლოგის თანამდებობაზე. მოსარჩელის აზრით, აღნიშნულმა უსამართლობამ გამოიწვია მისი ჯანმრთელობის გაუარესება და იგი 5 თვის განმავლობაში მიჯაჭვული იყო საწოლს.

ლ. თ.-ის განცხადებით, ქ. ს.-მ და მ. თ.-მ ჩააბარეს სახელმწიფო სასერტიფიკატო კომისიაში გამოცდები, მაგრამ არ ჰქონდათ სათანადო მონაცემები, არ გააჩნდათ პროფესიული გამოცდილება და შესაბამისად, აღნიშნული პირები არ აკმაყოფილებდნენ კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 8 ნოემბრის განჩინებით ლ. თ.-ის სარჩელი იუსტიციის სამინისტროს მიმართ მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მიღებულ იქნა წარმოებაში, ხოლო სარჩელის მიღებაზე დანარჩენი მოთხოვნების ნაწილში, დაუშვებლობის გამო, უარი ეთქვა. აღნიშნული განჩინება ლ. თ.-ის მიერ კერძო საჩივრით გასაჩივრდა, რომლის საფუძველზეც თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატამ 2003 წლსი 5 მაისის განჩინებით გააუქმა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 8 ნოემბრის განჩინება გასაჩივრებულ ნაწილში და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა იმავე სასამართლოს.

ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 4 ივლისის გაჩინებით აღნიშნულ საქმეში მოპასუხედ ჩაება საქართველოს ჯანმრთელობის, შრომისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სტანდარტიზაციის, ნორმებისა და ლიცენზირების დეპარტამენტი, ხოლო მესამე პირებად _ მ. თ.-ე და ქ. ს.-ი. ამავე სასამართლოს 2003წ. 16 დეკემბრის საოქმო განჩინებით იუსტიციის სამინისტროსთან და ექიმთა დიპლომის შემდგომი განათლების სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიასთან ერთად საქმეში თანამოპასუხეებად ჩაბმულ იქნენ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო და ამავე სამინისტროსთან არსებული სახელმწიფო სერტიფიკატების მიმნიჭებელი საბჭო, ხოლო სტანდარტიზაციის, ნორმირებისა და ლიცენზირების დეპარტამენტი ამოირიცხა მოპასუხეების სიიდან.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 13 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. თ.-ს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ეთქვა უარი უსაფუძვლობისა და დაუშვებლობის მოტივით.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 13 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით თბილისის საოლქო სასამართლოში გაასაჩივრა მოსარჩელე ლ. თ.-მ, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება იმ ცვლილებებით, რომ მორალური ზიანის სახით 10000 ლარი ანაზღაურებოდა და თანამდებობაზე დაუყოვნებლივ აღდგენილიყო.

აპელანტის განმარტებით, გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა მთელი რიგი მატერიალური და პროცესუალური ნორმების დარღვევით, კერძოდ, აპელანტის განცხადებით, რაიონულმა სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა და არ იმსჯელა მის მიერ წარმდგენილი მტკიცებულებებისა და ახსნა-განმარტებების ირგვლივ, რაც დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველი გახდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2004წ. 7 ოქტომბრის განჩინებით ლ. თ.-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა კარწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 13 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ დარღვეული არ იყო სსკ-ის 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნები, სწორად იყო დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ ლ. თ.-ე იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის მსჯავრდებულთა და პატიმართა სამკურნალო დაწესებულების ...-ის თანამდებობიდან, იუსტიციის მინისტრის 2001წ. 26 მარტის ¹42 §8 ბრძანებით, საატესტაციო შედეგების საფუძველზე, გადაყვანილ იქნა იმავე დაწესებულების კლინიკური ლაბორატორიის ...-ად, ხოლო იუსტიციის მინისტრის 2001წ. 27 ივლისის ¹89 §13 ბრძანებით, დაწინაურების წესით, დაინიშნა აღნიშნული დაწესებულების კლინიკური ლაბორატორიის ...-ის თანამდებობაზე.

იუსტიციის სამინისტროს 2001წ. 30 მარტის ¹45§2 ბრძანებით ქ. ს.-ი დაინიშნა იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის მსჯავრდებულთა და პატიმართა სამკურნალო დაწესებულების კლინიკური ლაბორატორიის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლად, ხოლო 2001წ. 26 ივლისის ¹88 §21 ბრძანებით _ კლინიკური ლაბორატორიის უფროსის თანამდებობაზე. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს 2001წ. 24 მაისის ¹64 §6 ბრძანებით მ. თ.-ე დანიშნულ იქნა იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის მსჯავრდებულთა და პატიმართა სამკურნალო დაწესებულებაში ექიმ-ბაქტერიოლოგის მოვალეობის შემსრულებლად, ხოლო 2001წ. 20 ივლისის ¹88 §43 ბრძანებით ამავე დაწესებულების კლინიკური ლაბორატორიის ექიმ-ბაქტერიოლოგის თანამდებობაზე. მოსარჩელისათვის ქ. ს.-ის და მ. თ.-ის თანამდებობაზე დანიშვნის შესახებ იუსტიციის მინისტრის აღნიშნული ბრძანებების თაობაზე ცნობილი გახდა 2001წ. აგვისტოში, ხოლო სარჩელით სასამართლოს აღნიშნული ბრძანებების ბათილობის მოთხოვნებით მიმართა 2002წ. 4 ნოემბერს. შესაბამისად,სასამართლო პალატამ ჩათვალა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა იუსტიციის სამინისტროს სადავო ბრძანებების ბათილად ცნობის ნაწილში ხანდაზმული იყო, ვინაიდან მოსარჩელის მიერ დარღვეული იყო “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 127-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნა, რომლის თანახმადაც, პირს უფლება აქვს, ერთი თვის განმავლობაში გაასაჩივროს სასამართლოში სამსახურებრივ საკითხებზე გამოცემული ბრძანება, განკარგულება, გადაწყვეტილება, აგრეთვე, მოქმედება, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

საქმის მასალებით ასევე დასტურდებოდა, რომ ქ. ს.-მ და მ. თ.-მ 2001წ. 21 ნოემბერს ჩააბარეს სახელმწიფო სასერტიფიკატო გამოცდა და სახელმწიფო სასერტიფიკატო საბჭოსაგან მიიღეს შესაბამისი სერტიფიკატი. პალატამ ჩათვალა, რომ ლ. თ.-ის მოთხოვნა ზემოაღნიშნულ პირებზე სახელმწიფო სერტიფიკატის მიმნიჭებელი საბჭოს მიერ გაცემული სერტიფიკატების ბათილად ცნობის ნაწილში უსაფუძვლო იყო, ვინაიდან არ არსებობდა “საექიმო საქმიანობის შესახებ” კანონის 79-ე მუხლის პირველი ნაწილის გამოყენების საფუძველი.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ, ვინაიდან მოსარჩელის მიერ წარდგენილი სარჩელი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ბრძანებების ბათილად ცნობის ნაწილში ხანდაზმული იყო, ლ. თ.-ს არ გააჩნდა იურიდიული ინტერესი მ. თ.-ისა და ქ. ს.-ის სახელზე სახელმწიფო სერთიფიკატის მიმნიჭებული საბჭოს მიერ გაცემული სერტიფიკატების ბათილად ცნობის მოთხოვნასთან მიმართებაში, რაც სსკ-ის 25-ე მუხლის პირველი ნაწილის და 180-ე მუხლის თანახმად, წარმოადგენდა აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის წინაპირობას, რის გამოც, სასამართლოს აზრით, სერტიფიკატების ბათილობის მოთხოვნის ნაწილში მოსარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლო და დაუშვებელი იყო.

პალატამ ჩათვალა, რომ ლ. თ.-ის მოთხოვნა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროსათვის მორალური ზიანის სახით 10000 ლარის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე უსაფუძვლო იყო, ვინაიდან, მოსარჩელის მიერ, სსკ-ის 102-ე მუხლის თანახმად, წარმოდგენილი არ ყოფილა ის გარემოებები, რომელზედაც იგი ამყარებდა აღნიშნულ მოთხოვნას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ რაიონული სასამართლომ კანონიერად არ დააკმაყოფილებული სარჩელი, არსებითად სწორად იქნა სადავო საკითხი გადაწყვეტილი და არ არსებობდა მისი გაუქმების კანონიერი და სამართლებრივი საფუძველი.

საოლქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. თ.-მ, მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა. კასატორის აზრით, სასამართლომ არასრულად და ტენდეციურად გამოიკვლია საქმის მასალები, რაც განჩინების გაუქმების საფუძველია.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო პალატამ საქმის განხილვა ჩაატარა კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, საქმის არსებითად გამოკვლევისა და განსჯის გარეშე უცვლელად დატოვა რაიონული სასამართლოს უკანონო გადაწყვეტილება. სასამართლომ მოუსპო შესაძლებლობა, როგორც მოსარჩელეს და მხარეს, მონაწილეობა მიეღო საქმის განხილვაში, არ ჩაჰბარებია უწყება სასამართლო სხდომის შესახებ ხელმოწერით, არც სამუშაო ადგილის მიხედვით გადაუციათ დირექციისათვის უწყება. მას რომ თავისი არგუმენტები წარედგინა სასამართლოსთვის, იგი სამართლიან გადაწყვეტილებას მიიღებდა საქმეზე.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ კასატორ ლ. თ.-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის მოტივით და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 7 ოქტომბრის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა განუმარტავს კასატორს, რომ სსკ-ის 70-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეებს და მათ წარმომადგენლებს სასამართლო უწყებით ეცნობებათ სასამართლო სხდომის ან ცალკეული საპროცესო მოქმედებების შესრულების დრო და ადგილი, 71-ე მუხლის შესაბამისად _ სასამართლო უწყება დასაბარებელ პირს უნდა ჩაჰბარდეს მხარის მიერ მითითებული მისამართის მიხედვით. ამავე კოდექსის 76-ე მუხლით დადგენილია, რომ მხარეები და მათი წარმომადგენლები მოვალენი არიან აცნობონ სასამართლოს საქმის წარმოების განმავლობაში თავიანთი მისამართის შეცვლის შესახებ. ასეთი ცნობის უქონლობისას უწყება გაიგზავნება სასამართლოსათვის ცნობილ უკანასკნელ მისამართზე და ჩაბარებულად ითვლება, თუნდაც ადრესატი ამ მისამართზე აღარ ცხოვრობდეს. კასატორს სასარჩელო განცხადებაშიც, სააპელაციო და საკასაციო საჩივარებშიც მითითებული აქვს შემდეგი მისამართი: ქ. თბილისი, ... სააპელაციო სასამართლოს მიერ აღნიშნულ მისამართზე გაგზავნილი გზავნილი უკან დაბრუნდა შენიშვნით, რომ ადრესატი ვერ მოიძებნა. შემდგომში 4-ჯერ იქნა გაგზავნილი სასამართლოს მიერ შეკვეთილი გზავნილი იმავე მისამართზე, მაგრამ კასატორი არც ერთ სხდომაზე არ გამოცხადდა. სასკ-ის 26¹-ე მუხლის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილი იყო, მისი დასწრების გარეშე განეხილა სააპელაციო საჩივარი და მიეღო გადაწყვეტილება საქმეზე. საკასაციო პალატამ სწორედ აღნიშნული მიზეზის გამო, საქმე ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა, ვინაიდან მითითებულ მისამართზე უწყების ჩაბარება კასატორისათვის ვერ მოხერხდა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კასატორს გასაჩივრებული აქვს მხოლოდ იმ საფუძვლით, რომ მას არ მიეცა სასამართლო სხდომაზე მონაწილეობის შესაძლებლობა და სააპელაციო სასამართლომ არსებითად განხილვის გარეშე უცვლელად დატოვა უკანონო გადაწყვეტილება, ხოლო თუ რაში მდგომარეობს გასაჩივრებული განჩინების უკანონობა, საკასაციო საჩივარში მითითებული არ არის. სსკ-ის 404.1 მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

საკასაციო პალატა ამავე დროს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულების საფუძველზე ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ გასაჩივრებული ბრძანებების ბათილობის მოთხოვნით ლ. თ.-მ სასამართლოს მიმართა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 127.1 მუხლით დადგენილი ერთთვიანი ვადის დარღვევით, კერძოდ, იუსტიციის სამინისტროს 2001წ. 30 აპრილის ¹45 §2, 2001წ. 24 მაისის ¹64 §6, 2001წ. 30 ივლისის ¹88 §21 და ¹88 §43 ბრძანებების ბათილობა სასამართლოს წესით მოითხოვა 2002წ. 4 ნოემბერს, როდესაც, მისივე განმარტებით, მათ შესახებ კასატორისათვის ცნობილი იყო 2001წ. აგვისტოში.

სსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

საკასაციო პალატის მიერ დადგენილად არის მიჩნეული, რომ ქ. ს.-ის და მ. თ.-ის მიერ სახელმწიფო სასერტიფიკატო გამოცდების ჩაბარებისა და შესაბამისი სერტიფიკატის მიღების არაკანონიერებასთან დაკავშირებით არ არის წარმოდგენილი “საექიმო საქმიანობის შესახებ” კანონის 79.1 მუხლით გათვალისწინებული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები და არ არსებობდა ამ მუხლის გამოყენების საფუძველი. აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დამატებით და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას, რის გამოც საკასაციო პალატა ლ. თ.-ის საკასაციო საჩივარს მიიჩნევს უსაფუძვლოდ, თვლის, რომ არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები და ამდენად, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 7 ოქტომბრის განჩინება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სასკ-ის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კასატორ ლ. თ.-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 7 ოქტომბრის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.